Oktyabrın əvvəlində Düşənbədə “barışıq” havası sezilsə də, Ramiz Mehdiyevin xəyanət ittihamı ilə həbs olunması, Bakı ilə Moskva arasındakı əlaqələrin hələ tam normallaşmadığını göstərir.
“Eurasianet” portalının yazdığına görə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin oktyabrın 9-da Düşənbədə görüşdükdə, ötən ilin dekabrında baş vermiş təyyarə faciəsinin yaratdığı gərginliyin bir qədər yumşaldığı müşahidə olunurdu. Putin hadisəyə görə açıq şəkildə üzr istəməsə də, sərnişin təyyarəsinin Rusiya havadan müdafiə sistemi tərəfindən vurulduğunu etiraf etdi və qurbanların ailələrinə kompensasiya veriləcəyini vəd etdi.
Portal yazır ki, Əliyev ailəsinin uzun illərdir yaxın müttəfiqi olan Ramiz Mehdiyevin xəyanət ittihamı ilə həbs olunması, Bakının Moskva ilə münasibətlərinin hələ də tam stabil olmadığını göstərir.
Putinin Əliyevə mesajı: Rusiyadan uzaqlaşma, yoxsa rejimin qorunmayacaq
Mehdiyev uzun illər Əliyev ailəsinin yaxın çevrəsinin üzvü olub və Sovet İttifaqının dağılmasından öncə də fəaliyyət göstərib. 1995-ci ildən etibarən təxminən 25 il Prezident Administrasiyasının rəhbəri vəzifəsində çalışıb, təkcə İlham Əliyevə deyil, həm də hazırkı prezidentin atası Heydər Əliyevə xidmət göstərmişdi. 2000-ci illərin əvvəllərində Heydər Əliyevin ölümündən sonra İlham Əliyevin siyasi mentorluğunu edib, hakimiyyətin ailəvi ötürülməsini asanlaşdırıb. 2019-2022-ci illərdə Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti olub və həbs edilərkən Milli Təhlükəsizlik Şurasının üzvü idi.
Məqalədə deyilir ki, Sovet sisteminin yetirməsi və müstəqillik dövründən əvvəlki yüksək vəzifələrin sahibi olan Mehdiyev Moskva ilə dost münasibətləri olan bir şəxs olaraq bilinirdi. APA-nın məlumatına görə, “hətta Sovet dövründən etibarən o, Moskva agent şəbəkəsinin üzvü kimi tanınırdı.”
Lakin Mehdiyevin “çöküşü”nə dair rəsmi məlumatlarda bu hadisənin arxasında hələ tam açıqlanmamış intriqaların olduğuna işarələr var. Ən maraqlısı isə APA məlumatında qeyd olunur ki, Mehdiyev Rusiyaya Əliyevi əvəz edəcək müvəqqəti dövlət şurasının digər üzvlərinin siyahısını verib. Lakin oktyabrın 17-nə qədər heç bir yeni ad açıqlanmayıb və bu planla bağlı əlavə həbs olunmuş şəxs yoxdur.
Rəsmi versiyada Mehdiyevin çevriliş ideyası ilə Rusiyaya müraciət etdiyi qeyd olunur. Lakin uzun müddət Azərbaycan siyasətini izləyən bəzi müşahidəçilər şübhələnirlər ki, əslində Moskva Mehdiyevi əvvəlcə öz təşəbbüsü ilə “yaxınlaşdırmış” və daha sonra onun uğursuz olacağını görüb ələ vermiş ola bilər.
Putinin planı Əliyevə açıqlaması rəsmi versiyada dostcasına addım kimi göstərilir. Lakin Kremlin liderinin bu hərəkəti həm də hədələyici mesaj daşıyır, Əliyevin hakimiyyətinin düşündüyü qədər sabit olmadığını, hətta ən yaxın müttəfiqlərin belə xəyanət edə biləcəyini göstərir. Bu, Putinin Əliyevə mesajı ola bilər: Rusiyadan uzaqlaşma, yoxsa rejimin qorunmayacaq.
Portal yazır ki, Əliyev ötən il təyyarənin vurulması üzərindəki qarşıdurmada siyasi qələbə əldə etdiyini göstərsə də, indi Rusiyanın qarşısında müdafiə vəziyyətində görünür. 2025-ci ilin əvvəlində Putinlə münaqişəsinin ən yüksək nöqtəsində Əliyev bəzən bütün kartların özündə olduğunu göstərirdi. Lakin Putin ona göstərdi ki, vəziyyət belə deyil.
Buna görə də Bakının Ermənistanla sülh prosesi və Orta Dəhliz ticarət yolunu genişləndirmək səylərinin necə irəliləyəcəyi diqqətlə izlənməlidir. Kremlin isə Vaşinqtonun vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş sülh planının tərəfdarı olmadığı məlumdur.
Eurasianet-in gəldiyi nəticəyə görə, Mehdiyevin həbs olunması göstərir ki, Azərbaycan-Rusiya münasibətləri rəsmi olaraq bərpa olunsa da, hələ tam normallaşmayıb.
