Ermənistanda parlament seçkilərinə sayılı günlər qalıb. Ölkədəki seçki kampaniyası daxili siyasi rəqabətdən daha çox geosiyasi qarşıdurmanı xatırladır.
Bir tərəfdə 2018-ci il inqilabından sonra hakimiyyətə gələn və son illərdə ölkəni tədricən Rusiyadan uzaqlaşdırmağa çalışan Nikol Paşinyan dayanır.
Digər tərəfdə isə Moskva ilə yaxın münasibətləri qorumağın Ermənistanın təhlükəsizliyi və iqtisadiyyatı üçün vacib olduğunu düşünən siyasi qüvvələr, kilsə çevrələri və Rusiyaya bağlı biznes qrupları var.
Bu qarşıdurma seçki kampaniyasında istifadə olunan şüarlardan daha çox son iki ildə baş verən hadisələrdə özünü göstərir.
2023-cü ildə Qarabağın Azərbaycanın nəzarətinə keçməsindən sonra Paşinyan açıq şəkildə Rusiyanı Ermənistan qarşısında müttəfiqlik öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə ittiham etdi. Bundan sonra Yerevan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) iştirakını dondurdu, Avropa İttifaqının müşahidə missiyasının fəaliyyətini genişləndirdi və ABŞ ilə əməkdaşlığı artırdı. Moskva isə bunu Cənubi Qafqazda öz mövqelərinə zərbə kimi qəbul etdi.
Son aylarda münasibətlərdəki gərginlik daha görünən mərhələyə keçib.
Mayın sonunda Rusiya Ermənistandakı səfirini məsləhətləşmələr üçün geri çağırdı. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bunu Ermənistan rəhbərliyinin Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşması ilə izah etdi. Eyni vaxtda Moskvanın rəhbərlik etdiyi Avrasiya İqtisadi İttifaqında Ermənistanın gələcəyi ilə bağlı müzakirələr başladı. Birlik rəsmiləri Yerevandan Avropa İttifaqı ilə Avrasiya İqtisadi İttifaqı arasında seçim etməsini tələb etdilər və hətta Ermənistanın üzvlüyünün dayandırılması ehtimalını gündəmə gətirdilər.
Paşinyan hökuməti isə belə seçimi qəbul etmədiyini açıqladı.
Əgər bir neçə il əvvəl Ermənistanın xarici siyasət kursu əsasən ekspert dairələrində müzakirə olunurdusa, indi bu məsələ seçki kampaniyasının mərkəzinə çevrilib.
Moskva bununla kifayətlənmir.
İyunun əvvəlində Rusiyanın kənd təsərrüfatına nəzarət xidməti Ermənistanın ərik, şaftalı, nektarin, gilas, üzüm və digər məhsullarının idxalına qadağa qoydu. Bundan əvvəl Ermənistanın mineral suları, spirtli içkiləri, balıq məhsulları, çiyələk, pomidor və digər kənd təsərrüfatı məhsulları da müxtəlif məhdudiyyətlərlə üzləşmişdi. Ermənistan üçün Rusiya əsas ixrac bazarlarından biridir. Buna görə də Yerevanda bu addımlar texniki yoxlamadan çox siyasi siqnal kimi qəbul edilir.
Rusiya bununla yanaşı daha həssas mövzulara da toxunur.
Moskva Ermənistanın Avropa İttifaqına inteqrasiyanı davam etdirməsi halında ucuz qaz, neft və almaz tədarükü ilə bağlı güzəştlərin dayandırıla biləcəyini bildirib. Ermənistan qazının 80 faizdən çoxunu Rusiyadan alır və bu enerji resurslarını Avropa bazarındakı qiymətlərdən daha ucuz əldə edir.
Beləliklə, seçki kampaniyası fonunda Moskvanın istifadə etdiyi əsas alətlərdən biri iqtisadi təzyiqə çevrilib.
Ancaq Paşinyan üçün problem yalnız xaricdən gəlmir.
Son bir ildə Ermənistan daxilində iki mühüm siyasi faktor ön plana çıxıb: Apostol kilsəsi və rusiyalı erməni milyarder Samvel Karapetyan.
Karapetyan Rusiyada fəaliyyət göstərən iş adamıdır və “Forbes” siyahılarında yer alan ən varlı ermənilərdən biridir. O, 2025-ci ilin yayında hökuməti kilsəyə qarşı kampaniya aparmaqda ittiham etdi və bildirdi ki, siyasətçilər problemi həll etməsələr, “öz üsulları ilə müdaxilə edəcəklər”. Ermənistan hakimiyyəti bu açıqlamaları hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsinə çağırış kimi qiymətləndirdi və Karapetyan həbs olundu.
Maraqlıdır ki, Karapetyanın həbsi Ermənistan daxilindəki reaksiyadan daha çox Moskvanın reaksiyası ilə diqqət çəkdi.
Kreml bəyan etdi ki, Karapetyan Rusiya vətəndaşıdır və onun işi diqqətlə izlənilir. Rusiya parlamentinin deputatları və Kremlə yaxın siyasətçilər həbsi sərt tənqid etdilər. Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi isə rusiyalı siyasətçilərin açıqlamalarını ölkənin daxili işlərinə müdaxilə adlandıraraq Moskvaya nota göndərdi.
Beləliklə, Karapetyan işi sadəcə bir oliqarxın həbsi olmaqdan çıxdı və Ermənistan-Rusiya münasibətlərində yeni qarşıdurma nöqtəsinə çevrildi.
Paşinyana qarşı yeni müxalifət: Kilsə, oliqarxiya
Ermənistanda seçki kampaniyasının ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri müxalifətin ənənəvi siyasi partiyalardan deyil, kilsə və biznes çevrələrindən çıxmasıdır.
2024-cü ildə Tavuş rayonunda Azərbaycanla sərhəd delimitasiyası çərçivəsində dörd kəndin qaytarılması qərarından sonra Tavuş yeparxiyasının rəhbəri arxiyepiskop Baqrat Qalstanyan hökumət əleyhinə etirazların simasına çevrildi. Minlərlə insanın iştirak etdiyi yürüşlər Yerevana qədər uzandı və “Müqəddəs Mübarizə” hərəkatı yarandı.
Qalstanyanın əsas tezisi belə idi: Paşinyan Qarabağdan sonra Azərbaycanın təzyiqləri qarşısında yeni güzəştlərə gedir və Ermənistanın təhlükəsizliyini zəiflədir.
Bir il sonra isə hadisələr daha sərt mərhələyə keçdi.
2025-ci ilin iyununda Ermənistan İstintaq Komitəsi Qalstanyanın rəhbərlik etdiyi qrupun zorla hakimiyyəti ələ keçirməyə hazırlaşdığını açıqladı. Hüquq-mühafizə orqanları 90-dan çox ünvanda axtarış apardı, 14 nəfər həbs olundu. İstintaqın məlumatına görə, axtarışlar zamanı silahlar, rabitə vasitələri, dronlar, tüstü qumbaraları və hakimiyyət dəyişikliyindən sonrakı hökumət siyahıları aşkar edilib.
Müxalifət bunu siyasi təqib adlandırdı.
Hakimiyyət isə bunun dövlət çevrilişinin qarşısının alınması olduğunu bildirdi.
Bu qarşıdurma seçkiyə gedən Ermənistanın nə qədər qütbləşdiyini göstərir.
Milyarder Samvel Karapetyan məhz həmin vaxtda siyasi səhnəyə çıxdı. Karapetyan uzun illər Rusiyada biznes fəaliyyəti ilə tanınsa da, son iki ildə açıq siyasi mövqe tutmağa başlayıb. O, Paşinyanın siyasətini tənqid edir, hökumətin kilsə ilə qarşıdurmasını Ermənistan dövlətçiliyi üçün təhlükə adlandırır.
Karapetyanın rəhbərlik etdiyi “Güclü Ermənistan” bloku seçki kampaniyasında əsas müxalif mərkəzlərdən birinə çevrilib. Son aylarda keçirilən sorğularda bu blok ikinci yerdə görünür. EVN Report-un may sorğusuna görə, Paşinyanın “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyası 56,4 faiz, Karapetyanın bloku isə 17,5 faiz dəstəyə malikdir. Fevral sorğularında isə Karapetyanın göstəricisi təxminən 19 faiz idi.
Bu rəqəmlər mühüm bir detalı göstərir.
Paşinyanın reytinqi əvvəlki illərlə müqayisədə zəifləsə də, müxalifət hələ də vahid namizəd və ya vahid siyasi mərkəz ətrafında birləşə bilməyib.
Bu seçkidə Paşinyanın qarşısında kimlər dayanır?
Ermənistanın 7 iyun seçkilərində 19 partiya və 2 blok iştirak edir. Lakin real siyasi mübarizə bir neçə əsas qüvvə arasında gedir.
Birinci və əsas namizəd, təbii ki, Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasıdır. Sorğuların əksəriyyətində bu partiya birinci yerdə görünür və seçkinin favoriti hesab olunur.
Ancaq Paşinyanın qarşısında vahid müxalifət yoxdur.
Əksinə, müxalif düşərgə bir neçə mərkəzə bölünüb.
Ən böyük rəqiblərdən biri Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Koçaryanın rəhbərlik etdiyi “Hayastan” (“Ermənistan”) blokudur.
Koçaryan 1998-2008-ci illərdə Ermənistan prezidenti olub və Qarabağdan çıxmış siyasi elitanın ən tanınmış simalarından biridir. Onun bloku Ermənistanın Rusiyadan uzaqlaşmasını təhlükəli hesab edir və Moskva ilə strateji tərəfdaşlığın bərpasını müdafiə edir.
Müxalifətin digər böyük mərkəzi isə rusiyalı erməni milyarder Samvel Karapetyan ətrafında formalaşan “Güclü Ermənistan” blokudur. Hazırda bir çox sorğularda Karapetyanın bloku ikinci yerdə göstərilir və Paşinyanın əsas rəqibi hesab olunur.
Üçüncü mühüm oyunçu isə iş adamı Gagik Tsarukyanın rəhbərlik etdiyi “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasıdır.
Tsarukyan uzun illər Ermənistan siyasətinin əsas fiqurlarından biri olub. O, nə Paşinyan qədər açıq qərbyönlü, nə də Koçaryan qədər açıq rusiyapərəst mövqe tutur. Bu səbəbdən seçkidən sonra mümkün koalisiyalarda onun rolu əhəmiyyətli ola bilər.
Bundan başqa keçmiş ombudsman Arman Tatoyanın rəhbərlik etdiyi “Birlik Qanadları”, keçmiş xarici işlər naziri Edmon Marukyanın rəhbərlik etdiyi “Parlaq Ermənistan”, keçmiş Yerevan meri Hayk Marutyanın rəhbərlik etdiyi “Yeni Güc” kimi qüvvələr də seçkidə iştirak edir.
Amma əsas suallardan biri keçmiş prezidentlərin taleyidir.
Koçaryan var, Sarqsyan yoxdur
Seçkidə ən diqqətçəkən məqamlardan biri odur ki, keçmiş prezident Robert Koçaryan şəxsən seçki yarışındadır.
Amma Ermənistanın üçüncü prezidenti Serj Sarqsyan və onun rəhbərlik etdiyi Respublika Partiyası seçkilərdə iştirak etmir. Sarqsyan 2026-cı ilin aprelində partiyasının seçkiyə qatılmayacağını açıqlayıb.
Bu qərarın arxasında bir neçə izah var.
Birincisi, Respublika Partiyasının reytinqi son illərdə kəskin aşağı düşüb.
İkincisi, müxalif düşərgədə səslərin parçalanması qorxusu mövcuddur.
Üçüncüsü isə Ermənistan mediasında və ekspert dairələrində geniş yayılmış fikir budur ki, Sarqsyan düşərgəsinin bir hissəsi faktiki olaraq Karapetyan layihəsinə üstünlük verir. Bununla bağlı açıq sübut yoxdur, lakin Karapetyanın komandasındakı bəzi şəxslərin keçmişdə Respublika Partiyası ilə əlaqələri bu müzakirələri gücləndirir.
Beləliklə, paradoksal vəziyyət yaranıb.
2018-ci ildə Paşinyanı hakimiyyətə gətirən inqilabın əsas hədəfi olan “köhnə sistem” bu seçkiyə iki müxtəlif formada qayıdır: bir tərəfdə Koçaryanın rəhbərlik etdiyi klassik müxalifət, digər tərəfdə isə Karapetyanın ətrafında formalaşan yeni, maliyyə baxımından daha güclü və Moskva ilə daha yaxın əlaqələri olan siyasi layihə.
Və seçkinin əsas intriqalarından biri də budur: Paşinyanın əsas rəqibi keçmiş prezident Koçaryan olacaq, yoxsa son bir ildə sürətlə yüksələn Karapetyanın siyasi düşərgəsi?
Sorğular nə deyir: Paşinyan həqiqətən liderdir?
Ermənistan siyasətində ən böyük paradokslardan biri budur ki, Paşinyan həm ən çox tənqid olunan, həm də ən populyar siyasətçi olaraq qalır. Qarabağın itirilməsi, iqtisadi problemlər və təhlükəsizlik narahatlıqları onun reytinqinə ciddi zərbə vurub. Lakin bu zərbə müxalifətin hakimiyyətə gəlməsi üçün yetərli olmayıb.
Son məlumatlara görə, hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyası təxminən 30 faiz səviyyəsində dəstəyə malikdir və yenə də birinci yerdədir.
Bəzi sorğularda bu göstərici daha yüksək görünür.
Fevral ayında keçirilən Breavis sorğusunda Paşinyanın partiyası 50 faiz dəstək alıb. Karapetyan ikinci yerdə 19 faiz göstərilib.
Beynəlxalq Respublikaçılar İnstitutunun (IRI) mart araşdırması isə başqa bir məqamı üzə çıxarıb.
Sorğu göstərib ki, ermənilərin əhəmiyyətli hissəsi üçün əsas prioritet artıq təhlükəsizlik deyil, iqtisadiyyat və sabitlikdir. Respondentlərin böyük hissəsi Avropa İttifaqı ilə inteqrasiyanı dəstəkləyir.
Bu da Paşinyanın əsas siyasi üstünlüyünə çevrilir.
Müxalifət Qarabağ və milli təhlükəsizlik mövzusu üzərindən kampaniya aparır.
Paşinyan isə seçicilərə fərqli sual verir: “Keçmişə qayıtmaq istəyirsiniz, yoxsa yeni xarici siyasət kursunu davam etdirmək?”
Məhz buna görə seçki hakimiyyətlə müxalifət arasında deyil, iki fərqli Ermənistan modeli arasında rəqabətə çevrilir.
Moskva niyə Paşinyanın qalib gəlməsini istəmir?
Bu seçkinin ən vacib tərəflərindən biri Rusiyanın mövqeyidir.
Moskvanın Paşinyanla problemi Qarabağın itirilməsindən sonra başlayıb. 2023-cü ildən sonra Ermənistan KTMT-də iştirakını dondurdu. Rusiya sərhədçilərinin funksiyaları azaldıldı. Fransadan, Hindistandan və digər ölkələrdən silah alışına başlanıldı. ABŞ və Avropa İttifaqı ilə münasibətlər sürətlə genişləndirildi. 2025-ci ilin yanvarında Ermənistan və ABŞ strateji tərəfdaşlıq xartiyası imzaladılar. Bu sənəd Vaşinqtonla Yerevan arasında təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və institusional islahatlar sahəsində əməkdaşlığı yeni mərhələyə çıxardı. 2026-cı ildə isə Avropa İttifaqı Ermənistan ordusuna dəstək məqsədilə Avropa Sülh Fondu çərçivəsində əlavə 20 milyon avroluq yardım paketi ayırdı. Vaşinqtonda ABŞ Donald Trampın iştirakı ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə üçtərəfli sənədə imza atdı.
Moskva bütün bunları Cənubi Qafqazda öz mövqelərinin zəifləməsi kimi qiymətləndirir.
Ekspertlərə görə, Kreml Paşinyanın yenidən seçilməsi halında Ermənistanın Avropa İttifaqına inteqrasiyasının sürətlənəcəyindən ehtiyat edir. Bu səbəbdən Rusiya həm iqtisadi təzyiq alətlərini işə salıb, həm də Karapetyan kimi alternativ fiqurların önə çıxmasını diqqətlə izləyir.
Bəzi media orqanları hətta Qərb kəşfiyyat mənbələrinə istinadən yazır ki, Moskva seçkiyə təsir göstərmək üçün dezinformasiya kampaniyaları və müxtəlif siyasi layihələrdən istifadə etməyə çalışır. Kreml bunu rədd edir.
Burada artıq söhbət təkcə Paşinyandan getmir.
Söhbət Rusiyanın Cənubi Qafqazda müttəfiqini itirmək qorxusundan gedir.
Azərbaycan niyə Paşinyanın qalmasında maraqlı görünür?
Rəsmi Bakı indiyədək Ermənistan seçkiləri ilə bağlı açıq şəkildə hansısa namizədi və ya partiyanı dəstəklədiyini bəyan etməyib. Azərbaycan hakimiyyəti ənənəvi olaraq başqa ölkələrin daxili siyasətinə qarışmadığını bildirir.
Ancaq son illərin hadisələri göstərir ki, Bakı üçün əsas məsələ Ermənistanda konkret şəxsin hakimiyyətdə olması yox, sülh danışıqlarını davam etdirəcək və əldə olunmuş razılaşmaları geri çevirməyəcək hakimiyyətin mövcudluğudur.
Məhz Paşinyanın dövründə 2022-ci ildən başlayaraq sərhədlərin delimitasiyası üzrə komissiyalar yaradıldı.
2024-cü ildə Tavuş istiqamətində Azərbaycan və Ermənistan arasında ilk real delimitasiya həyata keçirildi və Ermənistan Azərbaycana məxsus olmuş dörd kənd geri qaytardı.
Məhz Paşinyanın hakimiyyəti dövründə Ermənistan ilk dəfə olaraq Qarabağın Azərbaycanın ərazisi olduğunu açıq şəkildə tanıdı.
2023-cü ilin oktyabrında İspaniyanın Qranada şəhərində qəbul edilən sənəddə Ermənistan Azərbaycanın 86,6 min kvadrat kilometrlik ərazi bütövlüyünü tanıdığını təsdiqlədi.
Bu, Ermənistanın əvvəlki hakimiyyətlərinin onilliklər boyu müdafiə etdiyi siyasi xəttdən ciddi fərqlənirdi.
Bakıda Paşinyana simpatiyanın yaranmasının səbəbi də bundan qaynaqlanır.
Azərbaycan hakimiyyəti üçün Paşinyan “dost siyasətçi” deyil.
Bu kontekstdə diqqət çəkən məqamlardan biri Azərbaycanın Ermənistan rəhbərliyinə münasibətdəki ritorikanın dəyişməsidir. 2020-ci il müharibəsi dövründə və ondan sonrakı aylarda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Nikol Paşinyanı son dərəcə sərt və istehzalı ifadələrlə hədəf alırdı. Onun çıxışlarında “Nə oldu, Paşinyan?”, “Bəs deyirdin verməyəcəyəm?”, “Cəbrayıldan Yerevana yol çəkirdin, nə oldu, Paşinyan?”, “Şuşada yallı gedirdin”, “dabanyalayan”, “itiqovan” kimi ifadələr səslənir, Paşinyan şəxsi tənqid və siyasi istehzanın əsas hədəflərindən birinə çevrilirdi.
Bu ritorika həmin dövrdə Bakı ilə Yerevan arasında açıq qarşıdurmanın və hərbi qələbə narrativinin bir hissəsi idi. Lakin sonrakı illərdə, xüsusilə Qarabağ üzərində Azərbaycanın tam nəzarəti bərpa edildikdən və sülh danışıqları gündəliyin əsas mövzusuna çevrildikdən sonra bu ton nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişib. Bu gün Azərbaycan hakimiyyəti Paşinyana daha çox davam edən danışıqlar prosesinin tərəfi kimi yanaşır və rəsmi ritorikada şəxsi istehza əvvəlki dövrlə müqayisədə xeyli azalıb. O, Bakı ilə danışıqlar aparan, kompromislərə gedən və ən əsası, qəbul etdiyi qərarları həyata keçirə bilən lider kimi görünür.
Alternativlər isə daha qeyri-müəyyən görünür.
Robert Koçaryan və ya onun siyasi xəttini təmsil edən qüvvələr uzun illər Qarabağ məsələsində daha sərt mövqe tutublar.
Kilsə ətrafında formalaşan müxalifət isə Tavuş delimitasiyasının ləğvini və Azərbaycanla aparılan siyasətin dəyişdirilməsini tələb edir.
Bu səbəbdən Bakı üçün əsas risk Paşinyanın getməsi deyil.
Əsas risk onun yerinə gələcək hakimiyyətin indiyə qədər əldə edilmiş razılaşmaları sorğulamasıdır.
Azərbaycan mediasında Paşinyan fenomeni
Son iki ildə Azərbaycan mediasında maraqlı tendensiya yaranıb.
Əvvəllər Ermənistan liderləri, o cümlədən Paşinyan əsasən tənqid obyektinə çevrilirdisə, məsxərəyə qoyulurdusa, indi bəzi media orqanlarında Paşinyan haqqında daha neytral və bəzən hətta müsbət materiallar görünməyə başlayıb.
Bu dəyişiklik xüsusilə Qarabağın Azərbaycanın nəzarətinə keçməsindən sonra nəzərə çarpır.
Bir sıra Azərbaycan şərhçiləri Paşinyanı Ermənistan tarixində ilk dəfə reallığı qəbul edən siyasətçi kimi təqdim edirlər.
Onların arqumenti belədir:
Əgər Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyırsa, sərhədlərin delimitasiyasına razılaşırsa və sülh müqaviləsi barədə danışırsa, bu, Azərbaycan üçün əvvəlki hakimiyyətlərlə müqayisədə daha əlverişli vəziyyət yaradır.
Ancaq bu yanaşmanın Ermənistan daxilində əks effekti də var.
Müxalifət Paşinyanı tez-tez “Bakının istədiyi siyasətçi” kimi təqdim edir.
Seçki kampaniyası zamanı hakimiyyət əleyhdarları dəfələrlə Azərbaycan mediasında Paşinyan barədə müsbət materialları misal gətirərək onun milli maraqlardan uzaqlaşdığını iddia ediblər.
Beləliklə, Azərbaycan mediasında Paşinyan haqqında müsbət tonun artması paradoksal nəticə yaradır.
Bu materiallar Bakıda Paşinyanın siyasi xəttinin uğuru kimi görünə bilər.
Ancaq Ermənistan daxilində onlar bəzən əksinə, müxalifətin əlində hakimiyyətə qarşı arqumentə çevrilir.
Bu səbəbdən Azərbaycanın informasiya məkanında Paşinyan barədə yaranan müsbət fonun ona real siyasi fayda gətirdiyini iddia etmək çətindir.
Bəzi hallarda bunun əks təsiri daha güclü ola bilər.
ABŞ və Avropa kimi görmək istəyir?
Rusiya bu seçkilərə Ermənistanın geosiyasi seçimlərinin müəyyənləşəcəyi proses kimi baxırsa, Qərb paytaxtlarında da oxşar yanaşma mövcuddur.
Ancaq fərq ondadır ki, Vaşinqton və Brüssel son iki ildə Ermənistanla əməkdaşlığı görünməmiş səviyyədə artırıblar.
2024-cü ilin aprelində Brüsseldə Ermənistan, ABŞ və Avropa İttifaqı arasında yüksək səviyyəli üçtərəfli görüş keçirildi. Görüşün nəticəsində Ermənistan üçün yüz milyonlarla avroluq iqtisadi və texniki yardım paketləri açıqlandı. 2025-ci ildə ABŞ və Ermənistan Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası imzaladılar. Avropa İttifaqı isə Ermənistanın sərhəd təhlükəsizliyi, dövlət idarəçiliyi və müdafiə sektoruna dəstəyi genişləndirdi. Bu addımların hamısı bir mesaj verir: Qərb Paşinyanın həyata keçirdiyi kursun davam etməsində maraqlıdır.
Bunun səbəbi Paşinyana şəxsi simpatiya deyil.
Əsas məsələ Ermənistanın Rusiyanın təsir dairəsindən çıxaraq Qərblə daha sıx inteqrasiyaya yönəlməsidir. Əgər seçkidən sonra hakimiyyət dəyişsə və yeni hökumət Moskva ilə münasibətləri bərpa etməyə çalışsa, son iki ildə qurulan bu əməkdaşlıq modeli ciddi zərbə ala bilər. Bu səbəbdən Brüssel və Vaşinqton üçün seçkinin əsas sualı Paşinyanın taleyi deyil. Əsas sual Ermənistanın xarici siyasət kursunun dəyişib-dəyişməyəcəyidir.
Paşinyan uduzarsa, sülh prosesi necə olacaq?
Bu seçkinin nəticələri ən çox Bakı və Yerevan arasında davam edən sülh prosesinə təsir göstərə bilər.
Hazırda tərəflər arasında sülh sazişinin mətninin böyük hissəsinin razılaşdırıldığı bildirilir.
Ancaq bir sıra prinsipial məsələlər hələ də açıq qalır.
Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları ilə bağlı Bakı tərəfindən qaldırılan məsələ bunlardan biridir. Paşinyan son aylarda dəfələrlə yeni konstitusiya zərurətindən danışıb. Bu da Bakıda müsbət siqnal kimi qəbul edilir.
Müxalifətin böyük hissəsi isə belə dəyişikliklərə qarşı çıxır.
Robert Koçaryan düşərgəsi, kilsə hərəkatı və radikal müxalifət nümayəndələri Paşinyanın Azərbaycanla münasibətlər siyasətini milli maraqlara zidd hesab edir.
Bu isə o deməkdir ki, hakimiyyət dəyişikliyi baş verərsə, sülh danışıqları avtomatik dayanmaya bilər, amma onların tempi və istiqaməti dəyişə bilər.
Ən azı son üç ildə əldə edilmiş razılaşmaların bir hissəsi yenidən müzakirə mövzusuna çevrilə bilər.
Bu səbəbdən seçkinin nəticələri təkcə Ermənistanın daxili siyasi balansını müəyyənləşdirməyəcək.
Bu nəticələr həm də Cənubi Qafqazda növbəti illərin təhlükəsizliyinə təsir göstərəcək.
Seçkinin əsl sualı
Bir neçə il əvvəl Ermənistanda seçkilər əsasən keçmiş hakimiyyətlə yeni hakimiyyət arasında mübarizə kimi təqdim olunurdu.
Bu dəfə vəziyyət fərqlidir.
Bu seçki artıq təkcə Nikol Paşinyanın siyasi taleyi haqqında deyil. Bu seçki Ermənistanın hansı istiqamətə gedəcəyi barədə referendum xarakteri daşıyır.
Bir tərəfdə Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşan, ABŞ-la strateji tərəfdaşlıq quran və Rusiyadan uzaqlaşmağa çalışan Ermənistan modeli dayanır.
Digər tərəfdə isə Moskva ilə ənənəvi təhlükəsizlik və iqtisadi əlaqələrin qorunmasını müdafiə edən qüvvələr.
Bu səbəbdən seçki kampaniyasında müzakirə olunan əsas məsələ iqtisadi proqramlar və ya sosial vədlər deyil.
Əsas müzakirə Ermənistanın gələcək geosiyasi kimliyidir.
Moskvanın iqtisadi təzyiqləri, Karapetyan və kilsə ətrafında formalaşan müxalifət, Qərbin Yerevana artan dəstəyi və Azərbaycanın prosesə diqqətlə baxması eyni mənzərənin müxtəlif hissələridir.
Bir sözlə, seçki günü ermənilər yalnız yeni parlament seçməyəcəklər. Onlar həm də Ermənistanın bundan sonra hansı istiqamətə yönələcəyinə dair qərar verəcəklər.
