Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsi Azərbaycanda insan hüquqları müdafiəçiləri, vətəndaş cəmiyyəti fəalları və araşdırmaçı jurnalistlərlə bağlı Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin (AİHM) qərarlarının icrası məsələsini yenidən müzakirə edib.
Komitə qeyd edib ki, bu sahədə hələ də irəliləyiş yoxdur və Azərbaycan hakimiyyəti qərarları tam şəkildə yerinə yetirməlidir.
Ümumilikdə “Məmmədli işi” adlanan keys 2013–2016-cı illərdə həbs olunmuş yeddi şəxsi əhatə edir: Anar Məmmədli, İntiqam Əliyev, Qiyas İbrahimov, Bayram Məmmədov, Xədicə İsmayılova, Leyla Yunus və Arif Yunus.
AİHM qərarında bildirilir ki, həmin şəxslərin həbs və saxlanmaları əsassız olub, onların cinayət törətməsinə dair əsaslı şübhə mövcud olmayıb. Məhkəmə yerli məhkəmələrin həbsin qanuniliyini real və tam şəkildə araşdırmadığını da vurğulayıb. Bundan başqa, məhkəmə qeyd edib ki, bu təqiblər əsasən onların hüquq müdafiəsi və ictimai fəaliyyətlərinə görə həyata keçirilib.
Qeyd edilir ki, bütün ərizəçilər Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi öz qərarlarını verməzdən əvvəl azadlığa buraxılıblar.
Nazirlər Komitəsinin məlumatına görə, Azərbaycan hakimiyyəti işlərin icrası ilə bağlı son məlumatı 2024-cü ilin aprelində təqdim edib, ondan sonra yenilənmə olmayıb. 2025-ci ilin dekabrında Komitə uzun müddətli səssizliyi və irəliləyişin olmamasını pisləyib.
Komitə Azərbaycan hakimiyyətini AİHM qərarlarına uyğun olaraq bütün məhkumluqları ləğv etməyə, cinayət qeydiyyatından silməyə və ərizəçilərin mülki və siyasi hüquqlarını tam bərpa etməyə çağırır.
2020–2022-ci illərdə Ali Məhkəmə bəzi işlərə yenidən baxaraq, İlqar Məmmədov, Rəsul Cəfərov və Natiq Cəfərovun məhkumluq hökmlərini ləğv edib. Lakin qalan işlər hələ də baxılmaqdadır və Komitə hakimiyyəti qərarları icra etməyə çağırır.
Həmçinin Azərbaycan hakimiyyəti Avropa Şurasının Katibliyi ilə dialoqu bərpa etməli, üzv dövlətlər isə bu məsələləri yüksək səviyyəli təmaslarda gündəmə gətirməlidir.
Nazirlər Komitəsi vurğulayıb ki, AİHM qərarlarının icrası təkcə konkret işlərlə məhdudlaşmamalı, gələcəkdə oxşar halların qarşısını almağa xidmət etməlidir. Güclü məhkəmə praktikası yaradılmalı, hökumət tənqidçilərinə qarşı sui-istifadə hallarına son qoyulmalıdır.
Azərbaycan hökuməti 2024-cü ilin fevralından AİHM-in qərarlarından irəli gələn cərimələri ödəmir. 2025-ci ilin aprelində Prezident İlham Əliyev bildirib ki, Azərbaycan Avropa Məhkəməsinin qərarlarını tanımayacaq. Bunu Azərbaycanın Avropa Şurası Parlament Assambleyasından kənarlaşdırılması ilə əlaqələndirib.
