Azərbaycanda Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistan hərbçilərinin iştirakı ilə keçirilən “Birliyin gücü – 2026” birgə hərbi təlimləri başa çatıb. Təlimlər sentyabrın 22-dən oktyabrın 1-dək bir neçə istiqamətdə — Qarabağ iqtisadi rayonunda, Naxçıvan Muxtar Respublikasında və Xəzər dənizinin Azərbaycana aid akvatoriyasında keçirilib.
Təlimlərə quru qoşunları, aviasiya, hərbi dəniz qüvvələri, müxtəlif hərbi texnika və pilotsuz uçuş aparatları cəlb olunub. Əsas məqsədlərdən biri üç ölkənin hərbi bölmələri arasında qarşılıqlı fəaliyyəti gücləndirmək və birgə əməliyyatların planlaşdırılması və həyata keçirilməsi zamanı vahid yanaşmalar formalaşdırmaq olub.
Təlim çərçivəsində hərbçilər qərargahların fəaliyyətini, komanda məntəqələrinin açılmasını, bölmələrin idarə olunmasını və müxtəlif istiqamətlərdə koordinasiyanı məşq ediblər.
Praktiki mərhələlər zamanı vertolyotlarla desantın endirilməsi, artilleriyadan istifadə, şərti diversiya və terror qruplarına qarşı əməliyyatlar, eləcə də pilotsuz sistemlərin tətbiqi üzrə tapşırıqlar yerinə yetirilib.
Təlimlərin bəzi mərhələlərində pilotsuz uçuş aparatlarından kütləvi istifadə, kibertəhdidlər, informasiya təsirləri və dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı ssenarilər də işlənib.
Təlimlər Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət daşıyan üç istiqamətdə keçirilib
“Birliyin gücü – 2026” təlimlərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri onun coğrafiyası olub.
Təlimlərin bir hissəsi Qarabağ iqtisadi rayonunda, digər hissəsi Naxçıvanda, daha bir hissəsi isə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda keçirilib.
Bu üç istiqamətin hər biri Azərbaycan üçün ayrıca əhəmiyyət daşıyır.
Qarabağ 2020-ci il müharibəsindən və 2023-cü ildə Azərbaycanın region üzərində tam nəzarəti bərpa etməsindən sonra ölkənin daxili və xarici siyasətinin əsas mövzularından biri olaraq qalır.
Naxçıvan Azərbaycanın eksklav ərazisidir və Ermənistan, İran və Türkiyə ilə həmsərhəddir. Muxtar respublika həm təhlükəsizlik baxımından, həm də Bakının regional nəqliyyat layihələri üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Xəzər dənizi isə enerji infrastrukturu, beynəlxalq nəqliyyat marşrutları və dəniz kommunikasiyalarının təhlükəsizliyi baxımından önəmlidir.
Təlimlərin eyni vaxtda bu üç istiqaməti əhatə etməsi Azərbaycan Ordusuna fərqli coğrafi və əməliyyat şəraitində bölmələrarası koordinasiyanı sınaqdan keçirmək imkanı verib.
Türkiyə Azərbaycanın əsas hərbi tərəfdaşı olaraq qalır
Azərbaycanla Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlıq uzun illərdir sistemli xarakter daşıyır.
İki ölkənin orduları quru qoşunları, aviasiya və xüsusi təyinatlı qüvvələrin iştirakı ilə mütəmadi olaraq birgə təlimlər keçirir.
2026-cı ildə “Birliyin gücü – 2026”dan əvvəl də TurAz Qartalı-2026 birgə taktiki-uçuş təlimləri keçirilmişdi. Həmin təlimlərdə aviasiyanın fəaliyyəti, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin aşkarlanması və sıradan çıxarılması, məlumat mübadiləsi, eləcə də radioelektron mübarizə şəraitində qarşılıqlı fəaliyyət məşq edilmişdi.
İlham Əliyev də iki ölkə arasındakı hərbi əməkdaşlığın miqyasına diqqət çəkib. O, Türk Dövlətləri Təşkilatının sammitində çıxışı zamanı Azərbaycan və Türkiyənin bir il ərzində 25-dən çox birgə və çoxtərəfli hərbi təlim keçirdiyini bildirib.
“Birliyin gücü – 2026” başa çatdıqdan sonra Azərbaycan və Türkiyənin müdafiə nazirləri Zakir Həsənov və Yaşar Gülər Şuşada görüşüblər. Görüşdə hərbi, hərbi-texniki və hərbi təhsil sahələrində əməkdaşlığın gələcək istiqamətləri müzakirə olunub.
Son dövrdə Özbəkistanla hərbi əlaqələr də genişlənir
Son aylarda diqqət çəkən istiqamətlərdən biri də Azərbaycanla Özbəkistan arasında hərbi əməkdaşlığın güclənməsidir.
Təlimlər başlamazdan əvvəl, sentyabrın 9-da iki ölkənin müdafiə qurumlarının nümayəndələri Bakıda qərargah danışıqları keçiriblər. Görüşdə mövcud əməkdaşlıq, gələcək perspektivlər və 2027-ci il üçün ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq planının layihəsi müzakirə olunub.
Sentyabrın 30-da Azərbaycan və Özbəkistanın müdafiə nazirləri 2027-ci il üçün ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq planını imzalayıblar.
Sənəd hərbi əməkdaşlığı, hərbi təhsili və hərbi-texniki sahədə əlaqələri əhatə edir.
Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində daha geniş əməkdaşlığa çalışır
Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistanın birgə təlimləri Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndiyi bir dövrə təsadüf edir.
İlham Əliyev daha əvvəl 2026-cı ildə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin Azərbaycanda birgə hərbi təlimlərinin keçirilməsini təklif etmişdi.
“Birliyin gücü – 2026” bütün təşkilat üzvlərinin iştirakı ilə keçirilməyib. Təlimlərdə birbaşa Azərbaycan, Türkiyə və Özbəkistan iştirak edib.
Bununla belə, bu format türk dövlətləri arasında təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində praktiki əməkdaşlığın genişlənməsi tendensiyasına uyğun gəlir.
Paralel olaraq müdafiə sənayesi sahəsində də əlaqələr inkişaf edir.
Oktyabrın 1-də Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin müdafiə sənayesi qurumlarının rəhbərlərinin ikinci iclası keçirilib. Görüşdə birgə tədqiqat və inkişaf layihələri, istehsal, lokallaşdırma, subpodrat və texnologiya transferi məsələləri müzakirə olunub.
Görüşün yekununda 2027-ci il üçün müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq üzrə yol xəritəsi razılaşdırılıb.
Bu, əməkdaşlığın təkcə hərbi təlimlərlə məhdudlaşmadığını, eyni zamanda hərbi təhsil, kadr hazırlığı və müdafiə sənayesini də əhatə etdiyini göstərir.
Azərbaycan eyni vaxtda bir neçə regional formatda iştirak edir
Təlimlər başa çatdıqdan dərhal sonra Şuşada Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan müdafiə nazirlərinin növbəti üçtərəfli görüşü də keçirilib.
Bu format Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsindəki əməkdaşlıqdan ayrıca fəaliyyət göstərir.
Beləliklə, Azərbaycan eyni vaxtda bir neçə regional hərbi əməkdaşlıq xəttini inkişaf etdirir.
Hələlik söhbət hərbi alyansdan getmir
Birgə təlimlərin, görüşlərin və imzalanan sənədlərin sayı artsa da, mövcud sənədlər yeni formal hərbi blokun yaradıldığını göstərmir.
Türk Dövlətləri Təşkilatında NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər kollektiv müdafiə mexanizmi yoxdur. Üzv dövlətlərin bir-birinə hərbi hücum zamanı avtomatik şəkildə müharibəyə qoşulmaq öhdəliyi də mövcud deyil.
Hazırkı mərhələdə əsas diqqət silahlı qüvvələr arasında uyğunluğun artırılmasına, təcrübə mübadiləsinə, birgə hazırlığa, hərbi təhsilə və müdafiə sənayesində əməkdaşlığa yönəlib.
Azərbaycan üçün “Birliyin gücü – 2026” Türkiyə və Özbəkistanla hərbi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və Bakının regional təhlükəsizlik formatlarında iştirakının genişləndirilməsi siyasətinin bir hissəsi kimi görünür.
