Şənbə günü ABŞ və İsrail İrana zərbələr endirib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, bu hücumlar ABŞ üçün təhlükə yaradan İran rejiminə qarşı yönəlib və iranlılara öz hakimiyyətlərini dəyişmək imkanı verə bilər.
Bu gün səhər saatlarında Tehranda partlayış səsləri eşidilib. İsraildə isə səhər saatlarında sirenlər səslənib. İsrail ordusu məktəblərin və iş yerlərinin bağlandığını, hava məkanının mülki uçuşlar üçün bağlandığını açıqlayıb.
İsrail ordusu İranın İsrail istiqamətində raketlər buraxdığını açıqlayıb. ABŞ Müdafiə Nazirliyi isə İrana qarşı əməliyyatlarını “Operation Epic Fury” (“Epik Qəzəb Əməliyyatı”) adlandırıb.
Bu qarşıdurma İranın nüvə proqramı ilə bağlı Qərblə diplomatik həll ümidlərini daha da azaldıb.
Tramp sosial şəbəkədə yayımladığı videomüraciətdə Vaşinqtonla Tehran arasında onilliklərdir davam edən qarşıdurmanı xatırladıb. O, 1979-cu ildə Tehrandakı ABŞ səfirliyinin ələ keçirilməsini və 52 amerikalının 444 gün girov saxlanmasını qeyd edib. Tramp bildirib ki, həmin vaxtdan bəri İranın məsuliyyət daşıdığı müxtəlif hücumlar baş verib.
O, iranlılara sığınacaqlarda qalmağı tövsiyə edib və “bombalar hər yerdə düşəcək” deyib.
“Biz işimizi bitirəndə hökumətinizi ələ keçirin. Bu sizin olacaq. Bu, yəqin ki, nəsillər boyu yeganə şansınız olacaq”, – deyə Tramp əlavə edib:
O, İranın İnqilab Keşikçilərini silahı yerə qoymağa çağırıb və onlara toxunulmazlıq vəd edib. Trampın sözlərinə görə, alternativ “qəti ölümdür”.
ABŞ rəsmilərinin Reuters-ə bildirdiyinə görə, ABŞ ordusu İranda müxtəlif hədəflərə qarşı hava və dəniz əməliyyatlarına başlayıb. Əməliyyatların miqyası hələlik açıqlanmayıb. Kampaniyanın bir neçə gün davam edəcəyi gözlənilir.
Bir iranlı rəsmi bildirib ki, İran cavab zərbəsinə hazırlaşır.
Tramp bildirib ki, ABŞ bölgədə böyük hərbi qüvvə cəmləşdirib və İrana qarşı “genişmiqyaslı və davam edən” əməliyyat aparılır. O, Tehranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verilməyəcəyini deyib. Tramp İranın uzaqmənzilli raketlər hazırladığını və bunun ABŞ üçün təhlükə yaratdığını bildirib.
“Bizim məqsədimiz İran rejimindən gələn təhlükələri dərhal aradan qaldırmaqla Amerika xalqını qorumaqdır”, – Tramp deyib.
İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ və İsrailin birgə hücumunun iranlılara “taleyini öz əllərinə almaq imkanı yaradacağını” bildirib. O, iranlıları rejimin “zülm boyunduruğundan qurtulmağa” çağırıb.
Reuters-in mənbəsinə görə, İranın ali rəhbəri Ayətullah Əli Xamenei Tehrandan çıxarılaraq təhlükəsiz yerə aparılıb.
Hücum İsrail və İran arasında iyun ayında baş vermiş 12 günlük hava müharibəsindən sonra həyata keçirilib. İsrail daha əvvəl xəbərdarlıq etmişdi ki, İran nüvə və ballistik raket proqramını davam etdirərsə, yenidən zərbə endiriləcək.
İsrail müdafiə naziri İsrael Kats da bildirib ki, hücum İsrail üçün təhlükələri aradan qaldırmaq məqsədilə “qabaqlayıcı” xarakter daşıyıb.
İsrailli müdafiə rəsmisi əməliyyatın ABŞ ilə aylarla koordinasiya olunduğunu və başlanma tarixinin əvvəlcədən müəyyən edildiyini bildirib.
Hücumlara beynəlxalq reaksiyalar da gəlib. Rusiya Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Dmitri Medvedev bildirib ki, İranla aparılan danışıqlar “pərdəarxası oyundur”.
“‘Sülh yaradan’ bir daha öz simasını göstərdi”, – Rusiyanın keçmiş prezidenti Medvedev belə deyib
Livanın baş naziri Nəvaf Salam ölkəsinin münaqişəyə cəlb olunmasını qəbul etməyəcəklərini deyib. Norveçin xarici işlər naziri Espen Bart Eide isə hücumun beynəlxalq hüquqa uyğun olmadığını bildirib.
ABŞ və İran fevral ayında nüvə mübahisəsini diplomatik yolla həll etmək üçün danışıqlara başlamışdı. İsrail isə razılaşmanın İranın nüvə infrastrukturunun ləğvini nəzərdə tutmalı olduğunu bildirib.
İran sanksiyaların ləğvi qarşılığında nüvə proqramına məhdudiyyətləri müzakirə etməyə hazır olduğunu bildirib, lakin raket proqramı ilə bağlı danışıqları rədd edib. Tehran hücum olacağı təqdirdə özünü müdafiə edəcəyini və regiondakı ABŞ bazalarına cavab verəcəyini açıqlayıb.
Keçən ilin iyununda ABŞ İsrailin İranın nüvə obyektlərinə qarşı hərbi kampaniyasına qoşulmuşdu. Tehran buna cavab olaraq Qətərdə yerləşən Əl-Udeyd bazasına raket zərbələri endirmişdi.
