Avqustun 27-də Moskvada milli-bolşevik hərəkatının bir qrup fəalı Azərbaycan səfirliyinin binası qarşısında aksiya keçirib. Aksiya iştirakçıları Azərbaycan hakimiyyətini tənqid edən və Azərbaycanda həbsdə olan Rusiya vətəndaşlarının vəziyyətinə diqqət çəkməyə çağıran üç plakat yerləşdiriblər.
Daha sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi aksiyaya münasibət bildirib, baş verənləri “qəbuledilməz təxribat” adlandırıb və Rusiya hakimiyyətini hadisəni araşdırmağa çağırıb.
“DTX işgəncə verir, Əliyev ört-basdır edir”
Aksiya barədə ilk məlumatı milli-bolşevik hərəkatı ilə əlaqəli “Прямое действие Z” (“Birbaşa fəaliyyət Z”) “Telegram” kanalı yayıb. Paylaşılan görüntülərdə üç plakat görünür. Onların üzərində “DTX işgəncə verir, Əliyev ört-basdır edir!”, “Rus qanı sizin əllərinizdədir!” və “Rusiya vətəndaşlarından əl çəkin!” şüarları yazılıb.
Plakatlardan birində Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin əl sıxdığı foto yerləşdirilib.
Rusiyanın RTVI telekanalı da “Прямое действие Z” kanalına istinadla aksiya barədə məlumat yayıb. RTVI yazıb ki, aksiya iştirakçıları Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin siyasətinə qarşı çıxış ediblər.
Aksiya iştirakçıları etirazlarını, digər məsələlərlə yanaşı, Azərbaycanda həbs edilərək məhkum olunmuş Rusiya vətəndaşlarının vəziyyəti və Azərbaycan hakimiyyətinin başqa Rusiya vətəndaşları barəsində açdığı cinayət işləri ilə əsaslandırıblar.
Bakıda məhkum olunan səkkiz Rusiya vətəndaşı
Aksiya iştirakçılarının toxunduğu əsas məsələlərdən biri 2025-ci ilin yayında Bakıda saxlanılmış səkkiz Rusiya vətəndaşının işi olub.
Həbslər Moskva ilə Bakı arasında münasibətlərin pisləşdiyi dövrə təsadüf edib. Saxlanılanların arasında İT mütəxəssisləri, Rusiya şirkətlərinin keçmiş əməkdaşları, mühəndis, psixoloq və başqa peşə sahibləri olub.
Saxlanılmadan sonra Azərbaycan mediasında həmin şəxslərin məhkəmədən foto və videoları yayılıb. Görüntülərdə saxlanılanlardan bir neçəsinin bədənində xəsarət izləri görünürdü: bəzilərinin gözlərinin altında iri göyərmələr, üzlərində qan izləri, bir nəfərin isə alnında yara vardı.
Rusiya hakimiyyəti həmin vaxt baş verənlərlə bağlı narahatlığını ifadə edib. Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Moskvanın saxlanılan Rusiya vətəndaşlarının qanuni maraqlarını “mövcud olan bütün vasitələrlə” müdafiə edəcəyini deyib.
2026-cı il iyunun 19-da Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi səkkiz Rusiya vətəndaşı barəsində hökm çıxarıb.
Sergey Sofronov, Anton Draçev, Dmitri Bezuqlıy və Valeri Dulov dörd il, Dmitri Fyodorov, Boris Timoşov, Aleksey Vasilçenko və İlya Bezuqlıy isə üç il müddətinə azadlıqdan məhrum ediliblər.
İşin materiallarına görə, ittiham narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi, cinayətin qrup halında və külli miqdarda törədilməsi ilə bağlı olub. Proseslə bağlı əvvəlki məlumatlarda kibercinayətkarlıqla əlaqədar şübhələr də qeyd edilirdi.
Azərbaycan istintaqının versiyasına görə, təqsirləndirilən şəxslər narkotik və psixotrop maddələrin əldə edilməsi, saxlanılması, daşınması və yayılması ilə məşğul olan mütəşəkkil qrupun üzvləri olublar.
Rusiya vətəndaşlarına qarşı yeni cinayət işi
Moskva ilə Bakı arasındakı münasibətlərə təsir edən digər hadisə “Moskva 24” telekanalının aparıcısı İvan Knyazev, siyasi məsləhətçi Semyon Uralov və Rusiyanın nəqliyyat nazirinin müşaviri Aleksey Çadayev barəsində Azərbaycanda cinayət təqibinin başlanması olub.
Avqustun 17-də Azərbaycan Baş Prokurorluğu hər üç Rusiya vətəndaşının cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edildiyini açıqlayıb.
İstintaqın versiyasına görə, cinayət işinə Semyon Uralovun “YouTube” kanalında 2026-cı il iyulun 14-də və avqustun 13-də yayımlanan “Чистота понимания” (“Anlayışın saflığı”) proqramının buraxılışları səbəb olub.
Azərbaycan Baş Prokurorluğu həmin verilişlərdə Azərbaycana qarşı zorakılığa, ölkənin konstitusiya quruluşunun dəyişdirilməsinə və ərazi bütövlüyünün pozulmasına, həmçinin milli düşmənçiliyin qızışdırılmasına çağırışların yer aldığını iddia edir. İstintaq avqust buraxılışında terrorçuluğa açıq çağırışların da olduğunu bildirir.
Knyazev, Uralov və Çadayev Azərbaycan ərazisindən kənarda olduqları üçün məhkəmə onların barəsində qiyabi həbs qətimkan tədbiri seçib. Baş Prokurorluq onların axtarışa verildiyini, həmçinin beynəlxalq axtarışın təşkili üçün müvafiq tədbirlər görüldüyünü bildirib.
Bundan sonra Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi həmin şəxslərin səsləndirdiyi fikirlərin Moskvanın Azərbaycana münasibətdə rəsmi mövqeyini əks etdirmədiyini açıqlayıb.
Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova həmçinin deyib ki, zərurət yaranarsa, Rusiya öz vətəndaşlarının qanuni hüquq və maraqlarının müdafiəsini təmin edəcək.
Bakı aksiyaya necə reaksiya verib?
Moskvadakı aksiya barədə məlumat yayıldıqdan bir neçə saat sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi rəsmi bəyanatla çıxış edib.
Nazirlik plakatların yerləşdirilməsini “qəbuledilməz təxribat” adlandırıb və baş verənlərin Azərbaycan-Rusiya münasibətlərini süni şəkildə gərginləşdirməyə yönələ biləcəyini bildirib.
Azərbaycan XİN həmçinin aksiyanı bəzi Rusiya media qurumlarında Azərbaycana qarşı aparıldığını iddia etdiyi “çirkli və qərəzli kampaniya” ilə əlaqələndirib.
Bakı Rusiya hüquq-mühafizə orqanlarını hadisəyə hüquqi qiymət verməyə, hərtərəfli araşdırma aparmağa və gələcəkdə oxşar halların təkrarlanmaması üçün tədbirlər görməyə çağırıb.
Azərbaycan tərəfi həmçinin 1961-ci il Diplomatik əlaqələr haqqında Vyana Konvensiyasını xatırladaraq Rusiyanın diplomatik nümayəndəliklərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı öhdəliklərinin olduğunu bildirib.
