Semyon Skrepetski təxəllüsü ilə çalışan rusiyalı rəssam və karikaturaçı Robert Kuzovkov bazar ertəsi Polşanın Byala-Podlyaska şəhərində güllələnərək öldürülüb. O, Rusiya siyasətçiləri, o cümlədən Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırov, onun oğlu Adam Kadırov, “Axmat” xüsusi təyinatlı dəstəsinin komandiri Apti Alaudinov və Rusiya prezidenti Vladimir Putin haqqında satirik əsərlərin müəllifi idi.
Polşanın wPolityce.pl nəşrinin məlumatına görə, 44 yaşlı Kuzovkova hücum saat 10:00 radələrində Belarus sərhədindən təxminən 40 kilometr aralıda yerləşən kiçik şəhər olan Byala-Podlyaskada yaşayış kompleksinin yaxınlığındakı avtomobil dayanacağında baş verib. Kuzovkov yaxın məsafədən güllələnib və hadisə yerində ölüb.
Polis nümayəndəsi jurnalistlərə bildirib ki, qətllə bağlı araşdırılan əsas versiyalardan biri bunun “edam” xarakterli qətl olmasıdır.
“Əgər kimsə küçədə konkret bir şəxsin yanına yaxınlaşıb ona atəş açırsa, hər şey onun həmin şəxsi öldürmək niyyətində olduğunu göstərir. Lakin cinayətkarın motivləri hələ məlum deyil”, – TVN24 polis nümayəndəsinə istinadən yazıb.
Belarusun DzikMedia nəşri bildirib ki, Belarusdan olan taksi sürücüsü iddia olunan hücumçuları cinayət yerinə gətirib. Atışmadan sonra o, hadisə yerindən təxminən 500 metr aralıda yerləşən Belarusun Byala-Podlyaskadakı Konsulluğunda gizlənməyə çalışıb. Sürücünün hücumçuların niyyətindən xəbərdar olduğuna dair məlumat yoxdur.
İyunun 16-ı səhər saatlarında Polşanın RMF24 nəşri qətllə əlaqədar iki nəfərin saxlanıldığını, lakin onların heç birinin ehtimal olunan atıcı olmadığını bildirib.
Elə həmin səhər Lyublindəki Dairə Prokurorluğunun sözçüsü Marçin Kozak 37 və 33 yaşlı iki Belarus vətəndaşının həbs edildiyini təsdiqləyib və qətlin təfərrüatlarını açıqlayıb.
Onun sözlərinə görə, kimliyi müəyyən edilməyən bir kişi Kuzovkova yaxınlaşaraq tapançadan ona iki dəfə atəş açıb. Zərərçəkən yerə yıxıldıqdan sonra hücumçu ona yaxınlaşıb, daha üç dəfə atəş açıb və sonra sürətlə hadisə yerindən qaçıb.
Kuzovkov 2021-ci ildə Rusiyadan Polşaya köçmüşdü və burada rus mühacir icması arasında siyasi satirası və ictimai performansları ilə tanınmışdı. Onun yaradıcılığı Rusiya hakimiyyəti, Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəsi və siyasi repressiyalar kimi mövzulara həsr olunmuşdu.
Mühacirətdə olduğu dövrdə Kuzovkov müxalifət aksiyalarında iştirak etməklə yanaşı, müxalifətin özünü də tənqid edirdi. 2024-cü ildə Berlində keçirilən müxalifət yürüşündə o, Aleksey Navalnının sendviçlə karikaturasını daşıyırdı. Bu, siyasətçinin 2014-cü ildə Krımın Ukraynaya qaytarılması barədə müzakirə zamanı yarımadanı sendviçlə müqayisə etməsinə işarə idi.
Sosial şəbəkələrdə Kuzovkov Ukrayna hökumətini də tənqid edir və ukraynalılar haqqında təhqiramiz ifadələr işlədirdi. Rusiyanın müstəqil iStories nəşrinin məlumatına görə, ehtimal olunan qətldən az əvvəl onun Byala-Podlyaskadakı, atışmanın baş verdiyi yerə yaxın ünvanı internetdə dərc olunmuşdu. Bu məlumat özünü Ukrayna layihəsi kimi təqdim edən və Rusiya yönümlü təbliğatı ifşa etdiyini bildirən bir saytda yayılmışdı. Kuzovkovun şəxsi məlumatları və ünvanı həmçinin Myrotvorets (“Sülhməramlı”) saytında da yerləşdirilmişdi.
Kuzovkov tez-tez Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırovun, onun oğlu Adamın və “Axmat” komandiri Apti Alaudinovun karikaturalarını çəkirdi. İyunun 14-də o, Adam Kadırova “Çeçenistan Qəhrəmanı” adının yenidən verilməsini şərh edərək, ata və oğul Kadırovları donuz burnu, qulaqları və dırnaqları ilə təsvir edən rəsmlərindən birini paylaşmışdı.
Ölümündən bir ay əvvəl Kuzovkov yazmışdı ki, Kadırova həsr olunmuş digər rəsmlərin yer aldığı videonu yüklədikdən sonra Instagram onun hesabını bloklayıb. Telegram kanalında və YouTube-da Kuzovkov Kadırovdan istehzalı şəkildə üzr istədiyi videolar yayımlayırdı. Bu videolarda o, cinsi aktı imitasiya edərək, Çeçenistan liderinin keramik fiqurundan istifadə etməklə teatrvari şəkildə qələm yonurdu.
Qətldən bir neçə gün əvvəl Kuzovkov Berlin şəhərində Rusiya səfirliyinin qarşısında performans keçirmişdi. Aksiya zamanı o, şalvarının arxa hissəsindəki yarıqdan Rusiya bayrağını çıxarıb zibil qutusuna atmışdı. Bundan sonra Kuzovkov səfirliyin yaxınlığında Stalinlə körpə Putinin təsvir olunduğu ikonaya bənzər rəsm daşıyaraq gəzmişdi. Kuzovkov ənənəvi bast ayaqqabılar, uşanka papağı və Georgi lenti taxmışdı.
Performansdan sonra Kuzovkov Telegram kanalında aldığı təhdidlər barədə yazmışdı. Paylaşımında o, göndərənləri “rus vətənpərvərləri” adlandırmışdı. Paylaşımda yer alan ilk skrinşotda Kadırov və Putinin adından edildiyi iddia olunan təhdid əks olunmuşdu. Bu paylaşım hücumdan təxminən bir saat əvvəl dərc edilmişdi.
Kuzovkovun ölümü Avropada Kadırov tənqidçilərinin səs-küylü qətlləri silsiləsinin fonunda baş verib.
Bu silsilə yüksək profilli siyasi qətllər 2009-cu ildə Kadırovun keçmiş cangüdəni Umar İsrailovun Vyanada güllələnməsi ilə başlamışdı. İsrailov Çeçenistanda işgəncələrlə bağlı işlərdə əsas şahid idi və Rusiya hakimiyyətinə qarşı Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə şikayət etmişdi. Avstriyada bir neçə təşkilatçı məhkum edilsə də, ehtimal olunan qatil Çeçenistana qaça bilmişdi.
Ən səs-küylü hadisələrdən biri 2019-cu il avqustun 23-də Berlinin mərkəzində Zelimxan Xanqoşvilinin qətlə yetirilməsi idi. Gürcüstanın Pankisi vadisindən olan Xanqoşvili Çeçenistan hakimiyyətinin açıq tənqidçisi deyildi, lakin diaspor daxilində nüfuz sahibi idi. Hücumçu Little Tiergarten parkında ona velosipedlə yaxınlaşaraq üç dəfə atəş açmışdı. Qətldən sonra Putin qurbanı Moskva metrosundakı partlayışların təşkilatçısı adlandırmış, Kadırov isə “terrorçu” kimi təsvir etdiyi şəxsin aradan götürülməsini açıq şəkildə dəstəkləmişdi.
2020-ci ildə bu silsilə məşhur çeçen blogerlərə hücumlarla davam etmişdi. Fevral ayında Mansur Starıy təxəllüsü ilə tanınan İmran Əliyev Fransanın Lill şəhərində ölü tapılmışdı. İstintaqın məlumatına görə, yüksək vəzifəli çeçen məmurla əlaqəli olan və çeçen əsilli olduğu bildirilən ehtimal olunan qatil bir həftə Əliyevin Belçikadakı evində yaşamış və onun etimadını qazanmışdı. Daha sonra o, Əliyevi bir otelə aparmış, ona narkotik maddə vermiş və bir neçə dəfə bıçaqladıqdan sonra dərhal Rusiyaya qayıtmışdı.
Bu yazı ingilis dilindən tərcümə edilmişdir. Yazının əslini OC Media-dan oxuya bilərsiniz.
