Moskva Ermənistanın Avropa İttifaqı (Aİ) ilə münasibətləri ilə bağlı “məsləhətləşmələr üçün” Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkini geri çağırıb. Qərar Avrasiya İqtisadi İttifaqına (Aİİ) üzv dövlətlərin Ermənistana iki blok arasında seçim etmək üçün qısa müddətdə referendum keçirməyə çağırmasından bir gün sonra qəbul edilib.
OC Media yazır ki, bu addım Ermənistanla Rusiya arasında 7 iyun parlament seçkiləri ərəfəsində yenidən artan gərginlik fonunda atılıb. Son gərginlik dalğası əsasən aprelin 1-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüşdən sonra yaranıb. Həmin görüşdə Putin “rusiyapərəst” qüvvələrin “seçkilər zamanı bu daxili siyasi işdə iştirak edə biləcəyinə” ümid etdiklərini bildirib.
Kopırkinin geri çağırılmasından bir gün əvvəl, mayın 29-da Qazaxıstanda keçirilən Aİİ iclasında Rusiya, Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstan liderləri birgə bəyanat qəbul edərək Ermənistanı Aİ-yə qoşulmaq və ya Aİİ-də qalmaq məsələsində “mümkün qədər tez” ümumxalq referendumu keçirməyə çağırıblar.
Ermənistan iclasda Baş nazirin müavini Mher Qriqoryan tərəfindən təmsil olunub, çünki Paşinyan seçki kampaniyası ilə məşğul idi.
Müraciət Ermənistanın “Aİ-yə üzvlüyə hazırlıqları” səbəbindən Aİİ-yə üzv dövlətlərin “iqtisadi təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər” yaranması, eləcə də bunun bloka vura biləcəyi zərərin qarşısının alınması zərurəti ilə əsaslandırılıb.
Liderlər həmçinin üzv dövlətlərin 2026-cı ilin dekabrında keçiriləcək növbəti Aİİ iclasında Ermənistanın üzvlüyünün “dayandırılmasının mümkün nəticələri” barədə hesabat təqdim etməsi barədə razılığa gəliblər. Lakin blokun qaydalarına əsasən, ölkə yalnız öz müraciəti əsasında təşkilatdan çıxarıla bilər.
Bəyanat Putinin təxminən üç həftə əvvəl irəli sürdüyü oxşar təklifdən sonra səslənib. O, Ermənistanın geosiyasi istiqamətinin referendumla müəyyən edilməli olduğunu bildirib. Putin əlavə edib ki, erməni xalqı Aİ yolunu seçərsə, “biz müvafiq nəticələr çıxaracağıq və yumşaq, ağıllı və qarşılıqlı faydalı ayrılıq yolunu tutacağıq”. Paşinyan daha sonra bu fikirləri rədd edib.
Aİİ iclası ilə eyni gün Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, Ermənistan Aİ ilə münasibətlərini “Aİİ ölkələrinin maliyyəsi hesabına” dərinləşdirə “bilməz və etməməlidir”.
Ermənistan referendum çağırışını rədd edir
Bazar ertəsi Paşinyan qısa müddətdə referendum keçirilməsinə ehtiyac olmadığını bildirib. O qeyd edib ki, hökuməti “Aİ ilə Aİİ arasında seçim etmək qaçılmaz hala gələnədək” Aİİ çərçivəsində fəaliyyətini davam etdirəcək.
O vurğulayıb ki, iki blok arasında seçim referendum əsasında edilməlidir. Bununla belə, Paşinyanın fikrincə, hazırda belə referendumun keçirilməsi üçün əsas yoxdur, çünki bu seçim indiki mərhələdə “nəzəri” xarakter daşıyır.
“Ermənistan ya rəsmi şəkildə Aİ-yə üzvlük üçün müraciət edənədək, ya da namizəd statusu almağa çox yaxınlaşanadək hər hansı referendumun keçirilməsi məntiqsiz olardı”, – Paşinyan bildirib.
O əlavə edib ki, Ermənistan Aİİ daxilində “sakit və ardıcıl şəkildə, mübahisəsiz” işləməyə davam edəcək.
Paşinyan həmçinin Rusiya ilə ikitərəfli münasibətlərin “transformasiya” mərhələsində olduğunu təkrarlayıb və eyni zamanda bu münasibətlərin “əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etdiyini və onlara önəm verdiklərini” vurğulayıb.
“Mən transformasiya mərhələsini müsbət hesab edirəm, çünki bəli, bu yeni vəziyyət kontekstində biz Rusiya ilə yeni münasibətlər qururuq və əminəm ki, buna nail olacağıq”, – Paşinyan bildirib.
Mayın 29-da Aİİ iclasından sonra danışan Putin Rusiya və Ermənistanın, eləcə də onların xalqlarının “xüsusi münasibətlərə” malik olduğunu deyib.
O, Paşinyana dediyi sözləri xatırladıb: “Ermənilər üçün yaxşı olan hər şey Rusiya üçün də məqbul və yaxşıdır”. Putin əlavə edib ki, gələcəkdə veriləcək hər hansı qərar “humanitar əlaqələrimizi korlamayacaq, siyasi əlaqələrimizi korlamayacaq”.
“Amma bu halda söhbət sırf iqtisadi məsələlərdən gedir. Hər şeyi hesablamaq, diqqətlə araşdırmaq və qərar qəbul etmək lazımdır”, – Putin bildirib.
O, Ermənistanın Aİİ-dən uzaqlaşacağı təqdirdə mümkün nəticələr barədə də xəbərdarlıq edib. Bunlara miqrasiya şərtlərində dəyişikliklər, dəmir yolu tariflərinin artması və enerji qiymətlərinin yüksəlməsi daxildir. Putinin sözlərinə görə, belə proseslər “Ermənistan ÜDM-nin ən azı 14%-nin itirilməsinə” səbəb ola bilər.
Onun bu açıqlamaları Rusiyanın bir sıra Ermənistan məhsullarının, o cümlədən meyvə və tərəvəz, alkoqollu içkilər, “Cermuk” mineral suyu və güllərin idxalını dayandırdığı bir vaxtda səslənib. Moskva buna səbəb kimi iddia olunan pozuntuları göstərib.
Bu məhdudiyyətlər geniş şəkildə Moskvanın seçkilər ərəfəsində Ermənistana iqtisadi təzyiq göstərməsi kimi qiymətləndirilib. Rusiya bu alətdən dəfələrlə istifadə edib.
Bu narahatlıqlar Rusiyanın səsverməyə təsir göstərmək cəhdləri barədə sızdırıldığı iddia edilən sənədlərə əsaslanan məlumatlarla daha da artıb.
Bu qəbildən olan son məqalə mayın 29-da dərc edilib. Reuters beş Qərb kəşfiyyat rəsmisinə və sızdırılmış sənədlərə istinadən yazıb ki, Moskvanın planlarına “rusiyapərəst namizədlərin xeyrinə dezinformasiya kampaniyaları”, eləcə də seçkinin nəticələrinə təsir göstərmək üçün “on minlərlə rusiyalı erməninin” avtobuslarla Ermənistana gətirilməsi daxildir.
Bu yazı ingilis dilindən tərcümə edilmişdir. Yazının əslini OC Media-dan oxuya bilərsiniz.
