ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin son günlərdə açıqladığı milyonlarla səhifəlik Cefri Epşteyn (Jeffrey Epstein) sənədləri qlobal elit qruplar arasında şok effekti yaratmaqda davam edir. Bu sənədlər, Epşteynin cinsi istismar şəbəkəsi ilə bağlı araşdırmalardan qaynaqlanır və bir çox məşhur şəxsin, siyasi elitanın, biznes nümayəndələrinin adını əhatə edir.
Xüsusilə Azərbaycanla bağlı hissələr bizim ictimai diqqəti cəlb edir: Epşteynin səyahət planları, Britaniya kral ailəsi üzvü Şahzadə Endryu’nun ölkə ilə əlaqələri və digər biznes bağlantıları mövcuddur.
Diqqət çəkən detallar Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin tanınmış iş adamı Sultan Əhməd bin Sulayem (DP World şirkətinin sədri və icraçı direktoru) ilə Epşteyn arasındakı yazışmalardır. 2011 və 2015-ci illərə aid bu e-maillər Azərbaycan, Bakı və Prezident İlham Əliyevlə bağlı maraqlı iddiaları ehtiva edir.
2011-ci il avqustun 30-da Epşteyn Sultan bin Sulayemə yazır: “Azərbaycanlı dostun Parisə gəlir, yoxsa bu həftəsonu Bakıya gedək?”
Cavabda Sultan bin Sulayem bildirir: “O indi oğlunun toyuna hazırlaşmaqla məşğuldur. Sentyabrın 9-da gedəcəyəm, sonra 12-də bir neçə gün onu ziyarət edəcəyəm”.
Bu yazışma Epşteynin Bakıya potensial səfərini və “Azərbaycanlı dost”un toy hazırlıqlarını göstərir. Araşdırmalara görə, sentyabrın 9-da “Buta Palace”da keçirilən toy Fövqəladə Hallar Naziri Kəmaləddin Heydərovun oğlu Taleh Heydərovun toyu olub. Bu toy 2011-ci ildə Azərbaycanda ən məşhur mərasimlərdən biri sayılırdı və ölkənin siyasi elitası iştirak etmişdi. Görünür ki, Epşteyn həmin həftəsonu Bakıya getməyib, çünki sonrakı sənədlərdə belə bir səfər təsdiqlənmir.
Dörd il sonra, 2015-ci il sentyabrın 19-da Sultan bin Sulayem Epşteynə yazır: “Amma sənə deyim ki, Bakı çox gözəl şəhərdir, Parisdən daha gözəldir, inan mənə. Əgər nə vaxtsa ora getmək istəsən, mən də sənə qoşulacağam. Prezident mənim çox yaxşı dostumdur – o, çox ağıllıdır, mənə Şeyx Məhəmmədi xatırladır”.
Burada Sultan bin Sulayem Prezident İlham Əliyevi “çox yaxşı dostum” kimi təqdim edir və Dubay hökmdarı Şeyx Məhəmməd bin Raşid Əl Məktum ilə müqayisə edir. Bu iddia Epşteynin şəbəkəsində Azərbaycanın yüksək səviyyəli siyasi əlaqələrini vurğulayır.
Son illərdə də Sultan bin Sulayem və Prezident İlham Əliyev arasında görüşlər davam edib. Məsələn, bu il, 2026-cı il yanvarın 19-da Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda Prezident Əliyev DP World rəhbəri ilə görüşüb. Bu görüşdə Azərbaycanın nəqliyyat koridorları və DP World ilə əməkdaşlıq müzakirə olunub. Görüşdə İlham Əliyev öz oğlu Heydər Əliyev ilə bərabər iştirak edirdi.
Əlavə olaraq, Epşteyn sənədlərində Azərbaycanla bağlı digər bağlantılar (məsələn, Şahzadə Endryu və biznes əlaqələri) artıq məlumdur. Sultan bin Sulayemin Epşteynlə uzunmüddətli dostluğu (2006-cı ildən başlayaraq, hətta Epşteynin Karib adalarında qonaq olması) bu şəbəkəni daha da genişləndirir.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin “Epşteyn Kitabxanası”nda “Azerbaijan” axtarışı 200-dən çox nəticə verir, lakin bunların çoxu neytral sənədlər (məsələn, beynəlxalq aktlar və xəbərlər) olsa da, Epşteynin regionla potensial əlaqələrini göstərir.
Bundan əvvəlki Epşteyn sənədlərinin ən diqqətçəkən hissələrindən biri, Britaniya şahzadəsi Endryu’nun Azərbaycanla sıx biznes və siyasi bağlantıları olmuşdu. Endryu, Böyük Britaniyanın ticarət elçisi kimi Azərbaycana tez-tez səfər edib və Prezident İlham Əliyevlə ondan çox görüş keçirib. 2008-ci ildə britaniyalı biznesmen Devid Roulandın müşayiəti ilə Azərbaycana səfər edib və sonradan Rouland, Əliyevin həyat yoldaşının qohumuna e-poçt göndərərək ölkənin ən böyük şirkəti olan “Paşa Holdinq” ilə əlaqə qurub. 2009-cu ildə “Paşa Holdinq”, Roulandın idarə etdiyi investisiya fonduna 5 milyon dollar köçürüb.
Rouland, həm Endryu, həm də Epşteyn ilə dost olub və Endryunun keçmiş həyat yoldaşı Sara Fercisonun borclarını ödəyib. Epşteyn sənədlərində Endryunun Epşteyn ilə əlaqələri səbəbindən FBI tərəfindən axtarıldığı qeyd olunur, lakin Azərbaycan bağlantıları bu qalmaqala əlavə ölçülər qatır. Roulandın qurduğu Banque Havilland bankı da Azərbaycan elitası ilə əlaqələndirilir – məsələn, 2014-cü ildə Əliyevin qızlarının hesablarının olduğu Bahama bankını alıb. Bu əlaqələr Lüksemburqda cinayət araşdırmasına səbəb olub.
Sənədlərdə adları çəkilən digər şəxslərdən biri, Dooney & Bourke şirkətinin qurucusu Frederik Burkdur. O, Epşteynin “qara kitab”ında qeyd olunub və Azərbaycan hökumət rəsmilərinə rüşvət verməkdən həbs olunub.
Yeni açıqlamalarda regionla bağlı digər iddialar da var: məsələn, Türkiyədəki Rixos otelində Epşteyn üçün yetkinlik yaşına çatmayan qızların təmin edildiyi haqqında şayiələr, lakin bunlar rəsmi olaraq təsdiqini tapmayıb.
Ceffri Epşteyn (Jeffrey Epstein) amerikalı maliyyə mütəxəssisi idi. Rəsmi olaraq investisiya məsləhətçisi kimi tanınsa da, real fəaliyyəti və sərvətinin mənbəyi uzun illər qeyri-şəffaf qalıb. Epşteyn siyasətçilər, milyarderlər, akademiklər və kral ailələrinin üzvləri ilə yaxın əlaqələri ilə diqqət çəkən biridir.
O, azyaşlı qızların cinsi istismarı, insan alveri və bu məqsədlə qurulmuş geniş şəbəkəni idarə etməkdə ittiham olunurdu. Hadisələr əsasən onun Florida, Nyu-York və Karib dənizindəki şəxsi adalarında baş verib. Qurbanların ifadələrinə görə, onlar zəngin və nüfuzlu şəxslərə istismar üçün “təqdim olunub”.
Epşteyn 2019-cu ildə Nyu-Yorkda federal həbsxanada saxlanılarkən ölü tapılıb. Rəsmi versiyaya görə, intihar edib. Lakin təhlükəsizlik kameralarının işləməməsi və nəzarət boşluqları səbəbilə hadisə hələ də şübhə və konspirasiya nəzəriyələrinin mərkəzindədir.
Epşteyn işi ilə bağlı “sənədlər” bir neçə mənbədən yaranıb: qurbanların məhkəmə ifadələri, Federal Təhqiqat Bürosu (FBI) və prokurorluq sənədləri, onun keçmiş əməkdaşlarının və vasitəçilərinin ifadələri, xüsusilə onun yaxın tərəfdaşı Gisleyn Maksvellin (Ghislaine Maxwell) məhkəməsi zamanı ortaya çıxan materiallar və ona aid əldə oluna bilən email yazışmaları.
Bu dosyelərdə Epşteynin əlaqədə olduğu yüzlərlə tanınmış şəxsin adı keçir. Qeyd etmək vacibdir ki, siyahılarda adların yer alması avtomatik olaraq cinayətdə iştirak demək deyil, lakin əlaqələrin miqyası böyük qlobal rezonans doğurub.
Epşteyn işi təkcə fərdi cinayət deyil, güc, pul və toxunulmazlıq mexanizmlərinin necə işlədiyini göstərən qlobal qalmaqal kimi qiymətləndirilir. Dosyelərin mərhələli şəkildə açıqlanması bu səbəbdən hələ də davam edir.
