{"id":303777,"date":"2024-04-20T12:37:21","date_gmt":"2024-04-20T08:37:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/?p=303777"},"modified":"2024-04-20T12:37:26","modified_gmt":"2024-04-20T08:37:26","slug":"tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/","title":{"rendered":"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ekspert: \u201cD\u0259rslik v\u0259 test toplusu n\u0259\u015fr olunmal\u0131, proqram sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li, t\u0259hsil 5 illik olmal\u0131d\u0131r\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Orta ixtisas t\u0259hsilli ibtidai sinif m\u00fc\u0259llimi \u015e\u0259hla \u0130manova g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 5 sayl\u0131 Respublika x\u00fcsusi internat m\u0259kt\u0259bind\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 5 n\u00f6mr\u0259li Respublika x\u00fcsusi internat m\u0259kt\u0259bi bu sah\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n yegan\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259hla \u0130manova deyir ki, 24 illik f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlara t\u0259hsil verib, onlarla birg\u0259 \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 d\u00f6z\u00fcb. H\u0259tta \u201cSertifikasiya\u201d imtahan\u0131n\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n 39, ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n is\u0259 32 bal toplay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlarla \u00e7al\u0131\u015fmaq \u00e7\u0259tindir. Onlar\u0131n haz\u0131rda bir s\u0131ra h\u0259ll olunas\u0131 ciddi probleml\u0259ri var. Sinifd\u0259 g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar b\u0259z\u0259n bir ne\u00e7\u0259 x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyind\u0259n, t\u0259hsil \u00fcmumt\u0259hsil proqram\u0131 \u00fczr\u0259 apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015fagirdl\u0259r\u0259 d\u0259rsliyi m\u0259nims\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tin olur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c4 illik ibtidai t\u0259hsil yet\u0259rli deyil\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bundan ba\u015fqa, g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259rhaz\u0131rl\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259si v\u0259 ba\u011f\u00e7a olmad\u0131\u011f\u0131ndan 4 illik ibtidai t\u0259hsil m\u00fcdd\u0259ti onlar \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli deyil:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>\u0130nternat tipli m\u0259kt\u0259bd\u0259 d\u0259rs proqram\u0131 \u015fagirdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox q\u0259lizdir. Haz\u0131rda birinci sinf\u0259 d\u0259rs ke\u00e7ir\u0259m. T\u0259k g\u00f6zd\u0259n \u0259lil deyil, h\u0259m\u00e7inin g\u00f6rm\u0259 problemi il\u0259 yana\u015f\u0131, serebral iflic, nevroloji x\u0259st\u0259likd\u0259n, autizmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015fagirdl\u0259rim var ki, onlara d\u0259rs proqram\u0131n\u0131 eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259nims\u0259tm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Haz\u0131rda sinfimd\u0259 10 u\u015faq t\u0259hsil al\u0131r. Serebral iflicd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n g\u00f6rm\u0259si s\u0131f\u0131r, h\u0259m \u0259qli geriliyi var, h\u0259m d\u0259 dan\u0131\u015fa bilmir. Sa\u011flam, ancaq g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259llisi olan u\u015faqlara n\u0259s\u0259 \u00f6yr\u0259d\u0259 biliriks\u0259, bu tip u\u015faqlara h\u0259dsiz \u00e7\u0259tin olur. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, \u00fcmumt\u0259hsil proqram\u0131 il\u0259 gedirik. Bu proqram onlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nims\u0259m\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tin olur. \u00c7\u00fcnki bu u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti haz\u0131rl\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259si ke\u00e7mir, ba\u011f\u00e7a t\u0259hsili yoxdur. Birba\u015fa ana quca\u011f\u0131ndan m\u0259kt\u0259b\u0259 yollan\u0131rlar\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1095\" height=\"821\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa0142-1095x821.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-303692 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 1095px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1095\/821;\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>M\u00fc\u0259llim deyir ki, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn adaptasiya d\u00f6vr\u00fc d\u0259 \u00e7ox \u00e7\u0259tin ke\u00e7ir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>Ba\u011f\u00e7aya nisb\u0259t\u0259n g\u00f6rm\u0259si olan u\u015faqlar gedir ki, onu da d\u00f6vl\u0259t yox, \u00f6d\u0259ni\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u0259l bax\u00e7alar g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Nisb\u0259t\u0259n o tip u\u015faqlar se\u00e7ilir. \u00c7oxunda sosialla\u015fma yoxdur, \u00f6zl\u0259rini t\u0259qdimetm\u0259 qabiliyy\u0259ti, \u00fcnsiyy\u0259t qurmaq olduqca \u00e7\u0259tin olur. M\u0259kt\u0259bimizin n\u0259zdind\u0259 musiqi, dirijor d\u0259rn\u0259yi var. \u0130nki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn bunlar da yet\u0259rli deyil. 24 ildir ki, bu probleml\u0259rd\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259nir\u0259m. T\u0259klif edir\u0259m ki, ya m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r olmal\u0131d\u0131r, ya da ibtidai sinif 5 illik t\u0259\u015fkil edilm\u0259lidir. Bizim \u015fagird oldu\u011fumuz d\u00f6vrd\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r haz\u0131rl\u0131q var idi, t\u0259hsil\u0259 d\u0259 7-8 ya\u015f\u0131nda c\u0259lb olunurduq. \u0130ndi 6 ya\u015f\u0131nda q\u0259bul var, ancaq \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda u\u015fa\u011f\u0131n a\u011fl\u0131 il\u0259 eynidir. 3-4-c\u00fc sinifl\u0259rd\u0259 nisb\u0259t\u0259n adaptasiya olsa da , h\u0259l\u0259 sa\u011flam u\u015faqlar\u0131n bilgisi 1-ci sinif bilgisi q\u0259d\u0259r olur. \u00c7ox geri qal\u0131rlar\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cD\u00fczg\u00fcn yaz\u0131 qaydas\u0131, \u015fifahi, yaz\u0131l\u0131 hesablamalar, g\u00f6z \u00f6t\u00fcrm\u0259l\u0259r var. Onu Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 birinci sinf\u0259 icra etm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. G\u00f6z t\u0259zyiqi, nevroloji x\u0259st\u0259 u\u015faqlara nec\u0259 \u00f6yr\u0259d\u0259k? Valideynl\u0259ri, b\u00f6y\u00fck bac\u0131, qarda\u015f\u0131n\u0131 m\u0259cbur olub d\u0259rs\u0259 c\u0259lb edirik, onlar\u0131 \u00f6yr\u0259dirik ki, u\u015faqlarla evd\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsunlar. Moskvada, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 q\u0259zetl\u0259r bel\u0259 Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr olunur, \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Bizd\u0259 na\u011f\u0131l, d\u0259rslik kitablar\u0131 var, ancaq test anlay\u0131\u015f\u0131 yoxdur. \u018fl\u00e7atan, sad\u0259 \u00fcsullarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, d\u0259rs proqram\u0131n\u0131n he\u00e7 olmasa 60-70 faizini \u00f6yr\u0259d\u0259k\u201d, <\/em>\u2013 dey\u0259 o qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cKomissiya bel\u0259 a\u011f\u0131r u\u015faqlar\u0131 sinf\u0259 nec\u0259 g\u00f6nd\u0259rir?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259hla \u0130manova hesab edir ki, x\u00fcsusi h\u0259ssas qrupa m\u0259xsus, bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan u\u015faqlar\u0131n oldu\u011fu sinifd\u0259 \u0259sas m\u00fc\u0259lliml\u0259 yana\u015f\u0131, \u201ck\u00f6lg\u0259 m\u00fc\u0259llim\u201d adl\u0131 k\u00f6m\u0259k\u00e7i d\u0259 t\u0259yin edilm\u0259lidir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>Ya da x\u00fcsusi qrup t\u0259\u015fkil olunmal\u0131d\u0131r ki, o u\u015faqlarla ayr\u0131 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t ke\u00e7irilsin. Regiondan g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131n aqib\u0259ti is\u0259 ucqarda qalmas\u0131, sosialla\u015fa bilm\u0259m\u0259si, m\u0259kan v\u0259 \u015f\u0259rait imkan\u0131 f\u0259rqin\u0259 g\u00f6r\u0259 daha ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r. Bu tip m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ya m\u00fc\u0259llim\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 m\u00fc\u0259llim t\u0259yin edilm\u0259lidir, ya da ayr\u0131ca sinif t\u0259\u015fkil olunmal\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 problemli u\u015faq qism\u0259n sa\u011flam u\u015faqla nec\u0259 t\u0259hsil als\u0131n? Rusiyada, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 biz m\u00fc\u0259lliml\u0259r bel\u0259 u\u015faqlarla f\u0259rqli i\u015fl\u0259nildiyini g\u00f6rd\u00fck. \u201cK\u00f6lg\u0259 m\u00fc\u0259llim\u201dl\u0259ri olur ki, m\u00fc\u0259lliml\u0259 sinifd\u0259 g\u0259zir, k\u00f6m\u0259k olur. \u00c7\u00fcnki ad\u0259t\u0259n bu tip u\u015faqlar d\u0259rs\u0259 bir g\u00fcn g\u0259lirs\u0259, \u00fc\u00e7- be\u015f g\u00fcn s\u0259hh\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 yay\u0131n\u0131r\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1095\" height=\"821\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa0141-1095x821.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-303689 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 1095px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1095\/821;\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u201c<em>Autizmli u\u015faqlar var ki, h\u0259m d\u0259 g\u00f6rm\u00fcr. Xadim\u0259d\u0259n k\u00f6m\u0259k al\u0131r\u0131q. Ad\u0259t\u0259n, bu c\u00fcr u\u015faqlar 9 ya\u015f\u0131nda h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7ir, amma 6 ya\u015f\u0131nda g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r, ehtiyaclar\u0131n\u0131 bel\u0259 dey\u0259 bilmir. D\u0259rsd\u0259 10-15 d\u0259qiq\u0259 sakit oturur, ba\u015fqa vaxt\u0131 a\u011flay\u0131r, ancaq oyuncaq ist\u0259yir. Komissiya bel\u0259 a\u011f\u0131r u\u015faqlar\u0131 sinf\u0259 nec\u0259 g\u00f6nd\u0259rir? Sentyabr, oktyabr aylar\u0131nda bizd\u0259 a\u011fla\u015fma d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. Verdiyimiz t\u0259hsilin 10-20%-ni g\u00fccl\u0259 m\u0259nims\u0259dirik. M\u0259rk\u0259zl\u0259r bu tip u\u015faqlar\u0131 qeydiyyata als\u0131n, erk\u0259n ya\u015flarda reabilitasiyada m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb edilsin. Rayonlar \u00fczr\u0259 erk\u0259n ya\u015fda bu tip u\u015faqlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn statistikas\u0131 apar\u0131ls\u0131n, k\u0259narda qalmas\u0131nlar, t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunsunlar, regionlarda onlar\u0131n t\u0259hsili \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259r, ya m\u0259rk\u0259zl\u0259r olsun. Bizim m\u0259kt\u0259bd\u0259n ba\u015fqa bel\u0259 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsil oca\u011f\u0131 yoxdur. Bir Nax\u00e7\u0131vanda var, o da d\u00f6rdillikdir. T\u0259k tam orta t\u0259hsil ver\u0259n 12 siniflik bizim m\u0259kt\u0259bdir. 11-ci sinif q\u0259liz oldu\u011fundan 12-ci sinif d\u0259 var. Bu, problemi h\u0259ll etmir ax\u0131?<\/em>\u201d \u2013 m\u00fc\u0259llim bel\u0259 deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>\u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil metodunda g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar dinl\u0259yici olur\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 8 il \u00f6nc\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olan Zabrat q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki \u0259lil \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial reabilitasiya v\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq m\u0259rk\u0259zi \u0259lav\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox uzaqd\u0131r. Ordak\u0131 \u015f\u0259raitin nec\u0259 olmas\u0131ndan is\u0259 x\u0259b\u0259ri yoxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyinin Meydan TV-y\u0259 verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, h\u0259min m\u0259rk\u0259zin g\u00f6rm\u0259 \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn sosial reabilitasiya v\u0259 b\u0259rpa \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 son \u00fc\u00e7 ild\u0259 100-d\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259xs\u0259 tibbi, pedaqoji, idman, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, inc\u0259s\u0259n\u0259t psixoloji, el\u0259c\u0259 d\u0259 sosial reabilitasiya xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 is\u0259 \u0259lilliyi olan 500 mind\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259xsin 67 mind\u0259n \u00e7oxu g\u00f6rm\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tli \u015f\u0259xsl\u0259rdir. Onda \u00fc\u00e7 il\u0259 100 n\u0259f\u0259r\u0259 m\u00f6vcud d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 az g\u00f6st\u0259ricidir.<\/p>\n\n\n\n<p>I qrup g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00fcmumi say\u0131 is\u0259 15 min\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Bu da g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli \u015f\u0259xsl\u0259rin 22%-ni t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130manova deyir ki, bu c\u00fcr reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri \u0259l\u00e7atan v\u0259 t\u0259minatl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Yay t\u0259tilinin bir ay\u0131n\u0131 bu kimi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 u\u015faqlar \u0259lav\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131r. \u00dcst\u0259lik, d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259r d\u0259 t\u0259\u015fkil edilm\u0259lidir. Son ill\u0259rin t\u0259klif olunan inkl\u00fcziv t\u0259hsil metodu ayr\u0131se\u00e7kiliy\u0259 son qoysa da, ancaq Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 d\u0259rsl\u0259rin m\u0259nims\u0259nilm\u0259si m\u00fctl\u0259qdir:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"800\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/d02c4ac5-0de1-43ad-b5f6-f77d4f063c2d-1200x800.png\" alt=\"\u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyi\" class=\"wp-image-129475 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 1200px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1200\/800;\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Foto: Meydan TV<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u201c<em>Valideynl\u0259r deyir ki, bir yer olsayd\u0131, \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini unutmas\u0131nlar dey\u0259 u\u015faqlar\u0131 yayda bir ay orada saxlayard\u0131q. M\u0259cbur qal\u0131b bir \u00e7oxu kiray\u0259d\u0259 qalmal\u0131 olur. Zabratda in\u015fa olunan reabilitasiya m\u0259rk\u0259zi yol bax\u0131m\u0131ndan \u0259l\u00e7atan deyil. Reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin uy\u011fun \u0259razil\u0259rd\u0259 olmas\u0131na ehtiyac var. Ya da avtobus t\u0259\u015fkil olunsun ki, o m\u0259kt\u0259blil\u0259r h\u0259r yay ora ged\u0259 bilsinl\u0259r. G\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259 t\u0259\u015fkil olunsun. \u0130nkluziv t\u0259hsil deyib dururlar, bel\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rd\u0259 birl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259rl\u0259r, m\u0259kt\u0259bd\u0259 cidd\u0259n m\u00fcmk\u00fcn deyil. D\u00fczd\u00fcr, g\u00f6zd\u0259n \u0259lil m\u00fc\u0259lliml\u0259rimiz var ki, normal m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 d\u0259rs ke\u00e7ir, ancaq u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tindir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259 i\u015fl\u0259nilib q\u0259bul olunmal\u0131d\u0131r, ciddi i\u015f g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>T\u0259sviri inc\u0259s\u0259n\u0259t f\u0259nnini birinci sinifd\u0259 deyil, yuxar\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 Brayl l\u00f6vh\u0259si istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k ke\u00e7irik. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130nformatika f\u0259nni 1 v\u0259 2-ci sinifl\u0259rd\u0259 al\u0131nm\u0131r. Bu sinifl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yazma\u011f\u0131, oxuma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259dirik. Ancaq valideynl\u0259r var ki, inkluziv t\u0259hsil ad\u0131 il\u0259 dig\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 apar\u0131rlar. M\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015fdan sonra g\u00f6rm\u0259 tamamil\u0259 itir, g\u00f6t\u00fcr\u00fcb bizim m\u0259kt\u0259b\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. K\u00fctl\u0259vid\u0259n g\u0259l\u0259n u\u015faqlar bizim u\u015faqlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 geri qal\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki inkl\u00fcziv t\u0259hsil metodunda g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar dinl\u0259yici olur, birt\u0259r\u0259fli inki\u015faf edirl\u0259r. Orta t\u0259hsild\u0259 inkluziv t\u0259hsil metodu g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tindir. Onsuz ali v\u0259 orta ixtisas t\u0259hsilini k\u00fctl\u0259vi alacaq. T\u0259hsilini bizd\u0259 al\u0131b dig\u0259r sosialla\u015fmas\u0131n\u0131 \u0259lav\u0259 m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r. \u0130nki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli \u00f6vlad\u0131 olan anan\u0131 reabilitasiyaya c\u0259lb edib maarifl\u0259ndirirl\u0259r. Bizd\u0259 is\u0259 valideyn u\u015fa\u011f\u0131ndan utan\u0131r, c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid edir, ya da yet\u0259rli \u015f\u0259rait, diqq\u0259t yoxdur dey\u0259 k\u0259narda qal\u0131r\u201d, <\/em>\u2013 dey\u0259 o qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi Meydan TV-y\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda \u00fcmumi g\u00f6zd\u0259n \u0259lil m\u00fc\u0259llim say\u0131n\u0131n statistikas\u0131n\u0131n apar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tini qism\u0259n yaxud tam itirmi\u015f u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 yaln\u0131z Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 5 n\u00f6mr\u0259li Respublika x\u00fcsusi internat m\u0259kt\u0259bi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda h\u0259min m\u0259kt\u0259bd\u0259 302 n\u0259f\u0259r g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faq t\u0259hsil al\u0131r. M\u0259kt\u0259b v\u0259 sinif say\u0131n\u0131n yet\u0259rli olmamas\u0131na g\u0259linc\u0259, nazirlik bu problemi bel\u0259 \u015f\u0259rh edir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>N\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 inkl\u00fcziv v\u0259 inteqrasiyal\u0131 t\u0259hsil \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tini qism\u0259n v\u0259 ya tam itirmi\u015f u\u015faqlar\u0131n \u00f6z ya\u015fay\u0131\u015f yerin\u0259 yax\u0131n t\u0259hsil m\u00fc\u0259ss\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u018flil insanlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyas\u0131na s\u00fcni mane\u0259l\u0259r var\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlarla yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin d\u0259 i\u015fl\u0259 t\u0259minat\u0131ndan tutmu\u015f d\u0259rsl\u0259rd\u0259 v\u0259 imtahanlarda komputerl\u0259rd\u0259n rahat istifad\u0259 kimi ciddi probleml\u0259ri var.<\/p>\n\n\n\n<p>Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyind\u0259n is\u0259 Meydan TV-y\u0259 deyirl\u0259r ki, 2020-2023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n M\u0130Q imtahanlar\u0131nda 66 n\u0259f\u0259r g\u00f6zd\u0259n \u0259lil \u015f\u0259xs i\u015ftirak ets\u0259 d\u0259, onlardan ancaq 12 namiz\u0259d u\u011fur qazanaraq i\u015fl\u0259 t\u0259min edilib. \u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r \u201cSertifikasiya\u201d m\u00fcsabiq\u0259sind\u0259 is\u0259 30 n\u0259f\u0259r g\u00f6zd\u0259n \u0259lil m\u00fc\u0259llim i\u015ftirak ets\u0259 d\u0259, yaln\u0131z birinin imtahan n\u0259tic\u0259si u\u011fursuz olub.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"797\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/37288-1200x797.jpg\" alt=\"T\u0259hsil Nazirliyi\" class=\"wp-image-94388 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 1200px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1200\/797;\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Foto: Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 5 n\u00f6mr\u0259li Respublika x\u00fcsusi internat m\u0259kt\u0259bind\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u00fc\u0259llimi kimi \u00e7al\u0131\u015fan 61 ya\u015fl\u0131 Famil Hac\u0131yev deyir ki, g\u00f6zd\u0259n \u0259lil \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 m\u00fc\u0259ss\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015f tapmaq, x\u00fcsusil\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259 t\u0259minat olduqca \u00e7\u0259tindir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cG\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259ri, ad\u0259t\u0259n, x\u00fcsusi rejimli m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r, ancaq k\u00fctl\u0259vi i\u015fl\u0259 t\u0259minat\u0131 t\u0259hsil v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0259tindir. H\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m c\u0259miyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 q\u0259buledilm\u0259zlikl\u0259r var. Bir \u0259lil t\u0259l\u0259b\u0259m vard\u0131, ali t\u0259hsilli tarix m\u00fc\u0259llimi idi, \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Qusarda onu i\u015f\u0259 b\u0259rpa etdir\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdik. \u00d6z\u00fc d\u0259 i\u015f\u0259 q\u0259bul imtahan\u0131nda y\u00fcks\u0259k bal toplam\u0131\u015fd\u0131. \u018flil insanlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyas\u0131 s\u00fcni mane\u0259l\u0259rl\u0259 doludur, \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirik. D\u00f6vl\u0259t ciddi n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidir. \u018fvv\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259lil \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn be\u015f faizlik kvota qoyulurdu, indi o c\u0259rim\u0259l\u0259r t\u0259tbiq edilmir dey\u0259 v\u0259ziyy\u0259t daha da kritikl\u0259\u015fib\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>\u018flil g\u0259ncl\u0259r m\u00fcst\u0259qil h\u0259yata q\u0259d\u0259m basanda \u00e7\u0131x\u0131lmaz durumda qal\u0131r. \u0130stehsalat yox, m\u00fc\u0259ssis\u0259 yox. I qrup g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn lap \u00e7\u0259tindir. Bir \u015fagirdim vard\u0131, i\u015fsiz idi, 10 plyus eyn\u0259k tax\u0131rd\u0131, i\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259lillikd\u0259n imtina etdi. M\u00fc\u0259llim kimi ill\u0259rdir ki, m\u0259zun yetiririk, ild\u0259 burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n 50%-i orta ixtisas, ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131na q\u0259bul olur. Ancaq i\u015f h\u0259yatlar\u0131 sual alt\u0131nda qal\u0131r. D\u00f6vl\u0259t M\u0259\u015f\u011fulluq Agentliyinin t\u0259\u015fkil etdiyi pe\u015f\u0259 kurslar\u0131 i\u015fl\u0259k v\u0259 yararl\u0131 deyil. Azad sahibkarl\u0131\u011fa \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, h\u0259r bir t\u0259b\u0259q\u0259nin \u0259m\u0259yin\u0259, t\u0259hsilin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k i\u015f yerl\u0259ri olsun\u201d, <\/em>\u2013 dey\u0259 Famil Hac\u0131yev vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 test v\u0259saiti n\u0259\u015fr olunmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Famil Hac\u0131yev deyir ki, \u201c\u018flil Ziyal\u0131lar\u201d Birliyinin r\u0259hb\u0259ri olaraq d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259rin t\u0259hsil v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rini layih\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 haz\u0131rlay\u0131b aidiyy\u0259ti qurumlara t\u0259qdim edib, ancaq he\u00e7 bir \u0259m\u0259li add\u0131m at\u0131lmay\u0131b:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBizi \u0259vv\u0259l \u0259lilliy\u0259 g\u00f6r\u0259 diaqnostika imtahan\u0131ndan azad etm\u0259k ist\u0259dil\u0259r, ancaq buna ciddi etiraz etdim, t\u0259l\u0259b etdik ki, i\u015ftirak ed\u0259k. H\u0259m \u0259lilliyin imtahana mane olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirm\u0259k, h\u0259m d\u0259 biz d\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131 art\u0131m\u0131n\u0131 ist\u0259yirdik. Sertifikasiyada da 36 bal toplad\u0131m. Ana dilind\u0259 s\u0259sli proqram laz\u0131md\u0131r ki, bel\u0259 imtahanlarda kims\u0259nin k\u00f6m\u0259yi olmadan, as\u0131l\u0131l\u0131q yaranmadan ver\u0259k. Bel\u0259 halda oxucuya ehtiyac\u0131m\u0131z olur. M\u0259n\u0259 imtahanda n\u0259zar\u0259t\u00e7i biologiya m\u00fc\u0259llimi d\u00fc\u015fd\u00fc, \u00e7\u0259tin olsa da, \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259ldim. Ancaq oxucu se\u00e7imi olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 anla\u015f\u0131lmazl\u0131q yaran\u0131r. Tutaq ki, \u0259lil m\u00fc\u0259llim alman dilind\u0259n imtahan verir, d\u00fc\u015f\u0259n oxucu riyaziyyat\u00e7\u0131, n\u0259tic\u0259d\u0259 alman dilini oxuya bilmir. Yaxud ingilisc\u0259 bilm\u0259y\u0259n nec\u0259 oxuyacaq? Be\u015f-alt\u0131 sual m\u0259tnd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr. Oxucu d\u00fczg\u00fcn oxuya bilm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, \u0259lil m\u00fc\u0259llim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00e7\u0259tinlik yaranacaq\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"616\" height=\"821\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa0051-616x821.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-303700 lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 616px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 616\/821;width:341px;height:auto\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Famil Hac\u0131yev <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Onun fikrinc\u0259, \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259n komputerl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 s\u0259sli proqram\u0131 aktivl\u0259\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cOrta Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, qon\u015fu Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstanda var. \u018fvv\u0259l \u015f\u0259rait, texnika yox idi, ali t\u0259hsili bel\u0259 bac\u0131m\u0131n, qrup yolda\u015flar\u0131m\u0131n hesab\u0131na oxudum, indi texnologiyadan tutmu\u015f infrastruktura q\u0259d\u0259r uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, as\u0131l\u0131l\u0131q olmamal\u0131d\u0131r. \u00dcst\u0259lik, Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 test v\u0259saiti n\u0259\u015fr olunmal\u0131d\u0131r. \u015eagirdl\u0259r haz\u0131rl\u0131q prosesind\u0259 \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. G\u00f6zd\u0259n \u0259lil abituriyent haz\u0131rla\u015fsa bel\u0259, kimd\u0259ns\u0259 as\u0131l\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llim 100 testi verir ki, get et. G\u0259lib nec\u0259 etsin? D\u0259rslikl\u0259rd\u0259 qazanc var dey\u0259 pul ayr\u0131l\u0131r, amma Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 test toplusu g\u0259lir g\u0259tirm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 maraql\u0131 deyill\u0259r\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hsil eksperti Cahid \u0130manl\u0131 Meydan TV-y\u0259 deyir ki, g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlara d\u00f6vl\u0259tin ilk v\u0259 \u00f6n\u0259mli qay\u011f\u0131s\u0131 onlar\u0131n daimi v\u0259 keyfiyy\u0259tli t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1992-ci ild\u0259n 2019-cu ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259lil u\u015faqlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 v\u0259 sosial m\u00fcdafi\u0259si, 2001-ci ild\u0259 \u201cSa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259hsili\u201d v\u0259 2012-2019-cu ild\u0259\u201d\u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131na dair\u201d D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlansa da, g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131nda probleml\u0259r qal\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cG\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 t\u0259hsil\u0259 faktiki olaraq c\u0259lb edilmir. Statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunan g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar daha \u00e7ox evd\u0259n t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunanlard\u0131r. Daha sonra x\u00fcsusi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, internatda v\u0259 orta t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 yarad\u0131lan inkl\u00fcziv sinifl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunurlar. G\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259t t\u0259l\u0259b etdiyind\u0259n bel\u0259 u\u015faqlar\u0131n m\u0259hz ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 oxumas\u0131 m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Onlar\u0131n spesifik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, daha \u00e7ox Brayl \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yazma, oxuma, \u00e7oxu birinci qrup oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259nar k\u00f6m\u0259yin olmas\u0131, sosialla\u015fma bax\u0131m\u0131ndan orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin inkl\u00fcziv sinifl\u0259rind\u0259 t\u0259hsili m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. H\u0259m m\u00fc\u0259llim, h\u0259m \u015fagirdl\u0259r \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. H\u0259m\u00e7inin u\u015faqlar\u0131n h\u0259min sinifl\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259si say bax\u0131m\u0131ndan uy\u011fun g\u0259lmir. El\u0259 regionlar var ki, orada g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar daha \u00e7oxdur ki, onlara daha \u00e7ox sinifl\u0259r a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu da kadr, m\u0259kt\u0259b infrastrukturu bax\u0131m\u0131ndan da \u00e7\u0259tin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cSon 20 ild\u0259 g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faq say\u0131 27 700 n\u0259f\u0259r art\u0131b\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ekspert bildirib ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 1990-2020-ci ill\u0259r \u00fczr\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunan v\u0259 t\u0259hsild\u0259n k\u0259nar qalan g\u00f6zd\u0259n \u0259lil \u015f\u0259xsl\u0259rin aras\u0131nda ciddi f\u0259rq var.<\/p>\n\n\n\n<p>Dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, 20 illik vaxt m\u00fcdd\u0259tind\u0259 g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar\u0131n say\u0131 27 700 n\u0259f\u0259r art\u0131b. Sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u0259kt\u0259bl\u0259rin say\u0131nda is\u0259 azalma olub:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"692\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2-14.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-303741 lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 700px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 700\/692;width:401px;height:auto\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Foto: Cahid \u0130manl\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi arxivind\u0259n<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><em>\u201c1990-cu ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n 22 m\u0259kt\u0259bd\u0259n yaln\u0131z biri g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn olub. El\u0259 h\u0259min ilin g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunan 4123 \u0259lil u\u015faqdan 202 n\u0259f\u0259ri g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar t\u0259\u015fkil edib. \u0130yirmi il sonra 2020-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud 16 \u0259d\u0259d sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131 m\u0259hdud u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bd\u0259n is\u0259 ikisi g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn olub. Biri tam t\u0259hsil m\u00fc\u0259ss\u0259si olaraq Bak\u0131da, biri d\u0259 ibtidai t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sind\u0259 Nax\u00e7\u0131vandad\u0131r. H\u0259min ilin statistik g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb olunan 5424 \u0259lil u\u015faqdan yaln\u0131z 338-i g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli u\u015faq olub. Halbuki 2020-ci ild\u0259 g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar\u0131n say\u0131 31 823 n\u0259f\u0259r olub. Bu q\u0259d\u0259r u\u015faqdan yaln\u0131z 338 u\u015faq iki m\u0259kt\u0259b\u0259 c\u0259lb olunub. Bu da t\u0259hsil\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin c\u0259lb olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Cahid \u0130manl\u0131 hesab edir ki, say nisb\u0259tinin ciddi f\u0259rq etm\u0259si v\u0259 g\u00f6rm\u0259 \u0259ng\u0259lli \u015f\u0259xsl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131 fonunda ciddi add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131, pe\u015f\u0259kar kadr v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis yeti\u015fdirilm\u0259si vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<strong>G\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn Regional T\u0259hsil m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 vacibdir\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Onun fikrinc\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn Regional T\u0259hsil m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 vacibdir<em>:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<em>\u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bi yaln\u0131z paytaxtda a\u00e7saq, regionlarda bel\u0259 u\u015faqlar, onlar\u0131n valideynl\u0259ri k\u0259narda qalacaq. \u00c7ox az valideyn bununla maraqlanacaq. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131 bu regional m\u0259rk\u0259z yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. M\u0259rk\u0259zin n\u0259zdind\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r, ibtidai, \u00fcmumi v\u0259 tam orta t\u0259hsil bazas\u0131nda davaml\u0131 t\u0259hsil t\u0259\u015fkil edilm\u0259lidir. Bu m\u0259kt\u0259bl\u0259r uy\u011fun pe\u015f\u0259kar v\u0259 ixtisasl\u0131 kadrlarla t\u0259min edilm\u0259lidir. Burada t\u0259hsil alan u\u015faqlar\u0131n pe\u015f\u0259 ixtisas m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 v\u0259 ali ixtisas ocaqlar\u0131na q\u0259bul olunmas\u0131 ba\u015fl\u0131ca prioritet kimi qar\u015f\u0131ya qoyulmal\u0131d\u0131r ki, onlar\u0131n da sonrak\u0131 t\u0259hsili v\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259ti t\u0259min olunsun. Bir n\u00f6v bu m\u0259rk\u0259zl\u0259r h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n ali v\u0259 orta ixtisas t\u0259hsild\u0259n sonra i\u015fl\u0259 t\u0259minat\u0131na xidm\u0259t ed\u0259r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsil proqramlar\u0131 yenid\u0259n i\u015fl\u0259nilib haz\u0131rlanmal\u0131, \u0259g\u0259r proqram a\u011f\u0131rd\u0131rsa, rahat m\u0259nims\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yenid\u0259n i\u015fl\u0259nm\u0259li, sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li v\u0259 laz\u0131m olarsa, t\u0259hsil m\u00fcdd\u0259ti uzad\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"616\" height=\"821\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01371-616x821.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-303686 lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 616px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 616\/821;width:363px;height:auto\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p><em>\u201cG\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 d\u0259rs v\u0259saiti kimi Brayl \u0259lifbal\u0131 d\u0259rslikl\u0259r v\u0259 test toplumu il\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u015fagirdl\u0259r f\u0259rdi komputerl\u0259rd\u0259 rahat i\u015fl\u0259m\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn audiovizual vasit\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259chiz olunmal\u0131, ana dilind\u0259 s\u0259sli proqramla t\u0259min edilm\u0259li v\u0259 s\u0259sli elektron kitabxana fondu geni\u015fl\u0259ndirilirm\u0259lidir. D\u0130M imtahanlar\u0131nda g\u00f6zd\u0259n \u0259lil abituriyentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul imtahan\u0131 ayr\u0131ca q\u0259bul edilm\u0259li, imtahanlar da ayr\u0131 otaqlarda ke\u00e7irilm\u0259lidir. G\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsild\u0259n yay\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn valideynl\u0259r aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu prosesin z\u0259if olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 onu da deyim ki, 2020-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda g\u00f6zd\u0259n \u0259lil u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn ibtidai m\u0259kt\u0259bd\u0259 c\u0259mi 9 u\u015faq t\u0259hsil al\u0131b. \u0130ld\u0259n-il\u0259 bu u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131rsa, m\u00fctl\u0259q t\u0259hsill\u0259rin\u0259 dair qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Onlar\u0131n ya\u015fam v\u0259 t\u0259hsil h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qal\u0131nmal\u0131d\u0131r. Aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 da bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 maraql\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d<\/em>,-dey\u0259 \u0130manl\u0131 fikrini tamamlay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cAidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 da bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 maraql\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259hsil eksperti Adil V\u0259liyev is\u0259 bu tip \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259hsil\u0259 k\u00fctl\u0259vi c\u0259lbinin h\u0259l\u0259 zaman alaca\u011f\u0131n\u0131 deyir. O, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ilk add\u0131m kimi kort\u0259bii deyil, pe\u015f\u0259kar s\u0259viyy\u0259d\u0259 ixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sini vacib say\u0131r:<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"714\" height=\"720\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/01b9c7e6-cd45-4ded-838c-45e579c71087_720.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-303714 lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 714px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 714\/720;width:351px;height:auto\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">T\u0259hsil eksperti Adil V\u0259liyev<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u201c<em>Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil sistemi yeni formala\u015f\u0131r. Yeni t\u0259hsil metoduna ke\u00e7id h\u0259m m\u00fc\u0259llim, h\u0259m \u015fagird kollektivi t\u0259r\u0259find\u0259n qavran\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6nc\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00fc\u0259llim kadrlar\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r ki, bu metodu \u00f6yr\u0259nsinl\u0259r \u015fagird\u0259 t\u0259lqin etsinl\u0259r. \u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsild\u0259 m\u00fc\u0259llim ixtisas\u0131na q\u0259bul olunur, ancaq ham\u0131s\u0131 bu ixtisas\u0131 sevdiyi, se\u00e7diyi \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, bal\u0131 ixtisasa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7ir. Y\u0259ni bu, d\u00fczg\u00fcn getmir. \u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsilin \u00f6z\u00fcnd\u0259 bel\u0259 h\u0259r m\u00fc\u0259llimin s\u0259bri, savad v\u0259 bacar\u0131q imkanlar\u0131 bel\u0259 u\u015faqlara d\u0259rs ke\u00e7m\u0259y\u0259 imkan vermir. Odur ki, h\u0259min m\u00fc\u0259lliml\u0259ri yeti\u015fdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, onlar\u0131n \u0259m\u0259khaqq\u0131s\u0131 f\u0259rql\u0259nm\u0259lidir. H\u0259min m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 i\u015f\u0259 q\u0259bul qaydalar\u0131nda v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r. Raz\u0131yam ki, bu u\u015faqlara t\u0259tbiq olunan d\u0259rs metodu v\u0259 proqram\u0131 f\u0259rqli olmal\u0131, sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li, uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259tta ali t\u0259hsil almalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259 t\u0259minat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istehsalat\u0131 art\u0131r\u0131b onlar\u0131 ora c\u0259lb etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bunlar zaman alacaq i\u015fl\u0259rdir, amma onlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qazand\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r, n\u0259inki itirm\u0259k\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, d\u00fcnyada 43 milyon insan g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tinin olmamas\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. 300 milyona yax\u0131n insan is\u0259 orta v\u0259 a\u011f\u0131r g\u00f6rm\u0259 problemi ya\u015fay\u0131r. Bunun is\u0259 55%-ni qad\u0131nlar v\u0259 g\u0259nc q\u0131zlar t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tibb m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 60 milyon insan\u0131n tamamil\u0259 g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tini itir\u0259c\u0259yini bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 d\u00fcnyada iki milyarddan \u00e7ox \u015f\u0259xs m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert: \u201cD\u0259rslik v\u0259 test toplusu n\u0259\u015fr olunmal\u0131, proqram sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li, t\u0259hsil &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#more-303777\" aria-label=\"Read more about T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r\">Davam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":303695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[62,56],"tags":[],"class_list":["post-303777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosial","category-xeberler","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ekspert: \u201cD\u0259rslik v\u0259 test toplusu n\u0259\u015fr olunmal\u0131, proqram sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li, t\u0259hsil ... Davam\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-20T08:37:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-20T08:37:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01442.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"elli\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@elli\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"elli\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47\"},\"headline\":\"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r\",\"datePublished\":\"2024-04-20T08:37:21+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-20T08:37:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/\"},\"wordCount\":4511,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/img-20240318-wa01442.jpg\",\"articleSection\":[\"Sosial\",\"X\u0259b\u0259rl\u0259r\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/\",\"name\":\"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/img-20240318-wa01442.jpg\",\"datePublished\":\"2024-04-20T08:37:21+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-20T08:37:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/img-20240318-wa01442.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/img-20240318-wa01442.jpg\",\"width\":1200,\"height\":900,\"caption\":\"Fotolar: Meydan TV\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sosial\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/sosial\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47\",\"name\":\"elli\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/elli\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r - MEYDAN.TV","og_description":"Ekspert: \u201cD\u0259rslik v\u0259 test toplusu n\u0259\u015fr olunmal\u0131, proqram sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li, t\u0259hsil ... Davam\u0131","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2024-04-20T08:37:21+00:00","article_modified_time":"2024-04-20T08:37:26+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":900,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01442.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"elli","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@elli","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/"},"author":{"name":"elli","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47"},"headline":"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r","datePublished":"2024-04-20T08:37:21+00:00","dateModified":"2024-04-20T08:37:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/"},"wordCount":4511,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01442.jpg","articleSection":["Sosial","X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/","name":"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01442.jpg","datePublished":"2024-04-20T08:37:21+00:00","dateModified":"2024-04-20T08:37:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01442.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/img-20240318-wa01442.jpg","width":1200,"height":900,"caption":"Fotolar: Meydan TV"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tehsil-is-ve-cemiyyete-inteqrasiyadan-kutlevi-mehrum-olmus-gozden-eliller\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sosial","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/sosial\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"T\u0259hsil, i\u015f v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 inteqrasiyadan k\u00fctl\u0259vi m\u0259hrum olmu\u015f g\u00f6zd\u0259n \u0259lill\u0259r"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47","name":"elli","sameAs":["https:\/\/x.com\/elli"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=303777"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":303784,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/303777\/revisions\/303784"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/303695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=303777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=303777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=303777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}