{"id":275446,"date":"2023-05-18T14:13:54","date_gmt":"2023-05-18T10:13:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/?p=275446"},"modified":"2023-05-18T14:19:34","modified_gmt":"2023-05-18T10:19:34","slug":"azorian-layihesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/","title":{"rendered":"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>M\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259svir olunan \u0259hvalat soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n heyr\u0259tamiz v\u0259 \u0259n c\u0259sar\u0259tli casus \u0259m\u0259liyyatlar\u0131ndan biridir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r onun \u00fcz\u0259rind\u0259n m\u0259xfilik v\u0259 sirr p\u0259rd\u0259si tam g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259yib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r u\u011furlu olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 yaln\u0131z ehtimallar m\u00f6vcuddur.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>K-129 sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131 SSR\u0130-nin Sakit okean donanmas\u0131na aid strateji sualt\u0131 qay\u0131qlardan biri idi, 1959-cu ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdi. 1968-ci il fevral\u0131n 24-d\u0259 qay\u0131q 1-ci d\u0259r\u0259c\u0259li kapitan Vladimir Kobzar\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda n\u00f6vb\u0259ti patrul s\u0259f\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. 98 n\u0259f\u0259r hey\u0259ti olan qay\u0131\u011f\u0131n g\u00f6y\u0259rt\u0259sind\u0259 n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131ql\u0131 \u00fc\u00e7 R-21 ballistik raketi v\u0259 n\u00fcv\u0259 y\u00fckl\u00fc iki torpedo vard\u0131. S\u0259f\u0259r may\u0131n 5-d\u0259 yekunla\u015fmal\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qay\u0131q \u00e7ox vaxt radios\u00fckuta riay\u0259t ed\u0259r\u0259k \u00fcz\u00fcrd\u00fc. Baza il\u0259 radio\u0259laq\u0259 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259yin olunan g\u00fcnl\u0259rd\u0259n biri mart\u0131n 8-i idi. Amma bu, ba\u015f verm\u0259di. Sovet t\u0259r\u0259finin bundan sonrak\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 iki versiya ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Birincisin\u0259 g\u00f6r\u0259, art\u0131q mart\u0131n 9-dan qay\u0131\u011f\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131r. \u0130kinci versiya is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, o zamanlar radiolaq\u0259 \u00e7ox da m\u00fck\u0259mm\u0259l deyildi, qay\u0131qdan x\u0259b\u0259r g\u0259lm\u0259m\u0259si m\u00fcmk\u00fcn texniki \u0259ng\u0259ll\u0259rl\u0259 izah olunur v\u0259 yaln\u0131z iki h\u0259ft\u0259 sonra, n\u00f6vb\u0259ti t\u0259yin olunan vaxt qay\u0131qdan siqnal al\u0131nmayanda v\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n siqnallara cavab verm\u0259y\u0259nd\u0259 h\u0259y\u0259can qald\u0131r\u0131l\u0131r, axtar\u0131\u015flara ba\u015flan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K-129-un m\u00fcmk\u00fcn mar\u015frutu boyunca apar\u0131lan axtar\u0131\u015flarda m\u00fcxt\u0259lif tipli 30-dan \u00e7ox g\u0259mi v\u0259 50-d\u0259n \u00e7ox t\u0259yyar\u0259 i\u015ftirak etdi. 72 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Sakit okean\u0131n \u015fimal hiss\u0259sind\u0259 n\u0259h\u0259ng \u0259razil\u0259r arand\u0131, suyun radioaktivliyini yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, amma he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 olunmad\u0131. Sualt\u0131 qay\u0131q tap\u0131lmad\u0131. O itirilmi\u015f, hey\u0259ti is\u0259 \u00f6lm\u00fc\u015f hesab olundu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>K-129-un q\u0259zaya u\u011framas\u0131n\u0131n d\u0259qiq s\u0259b\u0259bi indi d\u0259 m\u0259lum deyil. Akkumlyator batareyalar\u0131 doldurulark\u0259n hidrogen partlamas\u0131, g\u0259minin maksimum d\u0259rinlik h\u0259ddini ke\u00e7m\u0259si \u00fcz\u00fcnd\u0259n korpusunun da\u011f\u0131lmas\u0131, AB\u015e-\u0131n sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya su\u00fcst\u00fc g\u0259misi il\u0259 toqqu\u015fmas\u0131 kimi versiyalar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131n\u0131n itm\u0259sini m\u0259xfi saxlay\u0131rd\u0131, amma Sakit okeanda 2,5 ay davam ed\u0259n f\u0259all\u0131\u011f\u0131n diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259m\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Axtar\u0131\u015flar\u0131 izl\u0259y\u0259n amerikal\u0131lar n\u0259 ba\u015f verdiyini t\u0259xmin etdil\u0259r. Bundan sonrak\u0131 i\u015f sovetin tapmad\u0131\u011f\u0131 qay\u0131\u011f\u0131 \u00f6zl\u0259rinin tapmas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>O zaman AB\u015e sualt\u0131 qay\u0131qlar \u0259leyhin\u0259 hidroakustik sistem yaratm\u0131\u015fd\u0131. SOSUS (Sound Surveillance System) adlanan bu sistem sualt\u0131 mikrofonlar \u2013 hidrofonlar vasit\u0259sil\u0259 sovet sualt\u0131 qay\u0131qlar\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259k, yerl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k imkan\u0131 verirdi. Zat\u0259n o zaman sovet qay\u0131qlar\u0131 AB\u015e qay\u0131qlar\u0131na nisb\u0259t\u0259n daha s\u0259sli idil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>SOSUS-un yaz\u0131lar\u0131n\u0131n analizi mart\u0131n 8-d\u0259 partlay\u0131\u015f s\u0259sin\u0259 ox\u015far s\u0259s qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sbit etdi. S\u0259sin g\u0259ldiyi yer d\u0259 t\u0259xmini m\u00fc\u0259yy\u0259n olundu \u2013 Havay adalar\u0131ndan 1560 mil \u015fimal-q\u0259rbd\u0259. Bu yer ruslar\u0131n axtar\u0131\u015f apard\u0131\u011f\u0131 \u0259razid\u0259n xeyli uzaqda idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da yaz\u0131m ki, Q\u0259rb m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 b\u0259z\u0259n bel\u0259 bir versiyaya rast g\u0259linir ki, K-129 mart\u0131n 8-d\u0259 q\u0259zal\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, h\u0259l\u0259 \u00fc\u00e7 g\u00fcn suyun \u00fcz\u0259rind\u0259 olub v\u0259 mart\u0131n 11-d\u0259 bat\u0131b. Bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 onun radio\u0259laq\u0259 yaratmaq, siqnal g\u00f6nd\u0259rm\u0259k imkan\u0131 olmay\u0131b, ruslar da qay\u0131\u011f\u0131 ba\u015fqa \u0259razid\u0259 axtar\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n\n\n\n<p>Amerikal\u0131lar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdikl\u0259ri yer\u0259 \u201c\u0130vy Bells \u0259m\u0259liyyat\u0131\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259md\u0259 haqq\u0131nda b\u0259hs etdiyim \u201cHalibut\u201d casus sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Avqustun 20-d\u0259 \u201cHalibut\u201d okean\u0131n dibin\u0259 uzaqdan idar\u0259 olunan, projektorlar v\u0259 kameralarla t\u0259chiz edilmi\u015f \u201cFish\u201d aparat\u0131n\u0131 yollad\u0131. Axtar\u0131\u015flardan sonra t\u0259xmin\u0259n 5000 metr d\u0259rinlikd\u0259 K-129 a\u015fkar edildi. \u201cHalibut\u201dun kameralar\u0131 22 mind\u0259n \u00e7ox foto\u015f\u0259kil \u00e7\u0259kdi. Bu \u015f\u0259kill\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n amerikal\u0131lar qay\u0131\u011f\u0131n 2-ci v\u0259 3-c\u00fc ballistik raket \u015faxtas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n partlay\u0131\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 batd\u0131\u011f\u0131 q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Qay\u0131qda k\u0259\u015ffiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan xeyli \u015feyl\u0259r vard\u0131: qay\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc, 1-ci \u015faxtada salamat qald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcman olunan ballistik raket, n\u00fcv\u0259 y\u00fckl\u00fc torpedolar, \u015fifr kitab\u00e7as\u0131, v\u0259 s. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, amerikal\u0131lar qay\u0131\u011f\u0131 qald\u0131rmaq haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. M\u00fcdafi\u0259 naziri Melvin Leyrd v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fc\u015faviri Henri Kissincer M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin (CIA) m\u0259lumat v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 prezident Niksona m\u0259ruz\u0259 etdil\u0259r. Prezident d\u0259 sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131 qald\u0131rmaq g\u00f6st\u0259ri\u015fi verdi. Amma bu, he\u00e7 d\u0259 asan deyildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya onun bir hiss\u0259sini 5000 metr d\u0259rinlikd\u0259n qald\u0131rmaq o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz i\u015f say\u0131l\u0131rd\u0131, h\u0259l\u0259 bel\u0259 bir mexanizm yarad\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131, bel\u0259 n\u00fcmun\u0259 yox idi. Buna baxmayaraq, i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. M\u00fc\u0259yy\u0259n \u00fcsullar n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259nd\u0259n sonra q\u0131sqac vasit\u0259sil\u0259 qay\u0131\u011f\u0131n t\u0259xmin\u0259n 40 metr uzunlu\u011funda \u00f6n hiss\u0259sini qald\u0131rmaq q\u0259rara al\u0131nd\u0131. Zat\u0259n k\u0259\u015ffiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan h\u0259r \u015fey m\u0259hz bu hiss\u0259d\u0259 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAzorian layih\u0259si\u201d ad\u0131 veril\u0259n \u0259m\u0259liyyat\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi y\u00f6nl\u00fc&nbsp; g\u0259miy\u0259 ehtiyac vard\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 AB\u015e h\u00f6kum\u0259ti m\u0259\u015fhur i\u015f adam\u0131, geni\u015f k\u00fct\u0259l\u0259rin daha \u00e7ox \u201cAviator\u201d filmind\u0259n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Hovard Hyuza m\u00fcraci\u0259t etdi. Hyuzun \u201cGlobal Marine Development Inc.\u201d \u015firk\u0259tinin d\u0259rinlikl\u0259rd\u0259 qaz\u0131nt\u0131 aparan g\u0259mil\u0259r haz\u0131rlamaq t\u0259cr\u00fcb\u0259si vard\u0131. \u00dcst\u0259lik, bu add\u0131m \u0259m\u0259liyyat\u0131n \u0259sl m\u0259qs\u0259dini p\u0259rd\u0259l\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 vacib idi. H\u00f6kum\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259mi sifari\u015f verm\u0259si x\u0259b\u0259r ictimail\u0259\u015f\u0259rdis\u0259, m\u0259tbuat h\u0259min g\u0259mini t\u0259yinat\u0131 il\u0259 maraqlanar v\u0259 h\u0259qiq\u0259ti a\u015fkar ed\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1970-ci il iyununda \u201cGlobal Marine\u201d \u015firk\u0259tin\u0259 aid g\u0259mil\u0259rd\u0259n biri K-129-un q\u0259zaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yer\u0259 g\u0259ldi. Qay\u0131\u011f\u0131n yeni, daha keyfiyy\u0259tli \u015f\u0259kill\u0259ri \u00e7\u0259kildi, par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 yer m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi, uy\u011fun q\u0131sqac haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri \u00f6yr\u0259nildi. Okean\u0131n dibind\u0259ki z\u0259minin n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259rk v\u0259 ya yum\u015faq oldu\u011funu bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259li idi, amma buna nail olunmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu i\u015fl\u0259r apar\u0131lan zaman amerikal\u0131lar xo\u015f olmayan s\u00fcrprzil\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdil\u0259r. Onlar\u0131n yan\u0131nda sovet g\u0259misi peyda oldu v\u0259 izl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Sonralar ayd\u0131n olacaq ki, bu qon\u015fuluq t\u0259sad\u00fcfi deyilmi\u015f. Va\u015finqtondak\u0131 sovet s\u0259firliyin\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n anonim m\u0259ktubda sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 plan\u0131 br\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilirdi v\u0259 s\u0259fir Anatoli Dobr\u0131nin d\u0259 Moskvan\u0131 x\u0259b\u0259rdar etmi\u015fdi. Amma indi AB\u015e g\u0259misini m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n ruslar onun ki\u00e7ik qabaritl\u0259rin\u0259 bax\u0131b qay\u0131q qald\u0131rmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olmas\u0131 q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Q\u0259na\u0259t do\u011fru idi, zat\u0259n h\u0259min g\u0259mi, dediyim kimi, t\u0259dqiqatla m\u0259\u015f\u011ful idi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda qay\u0131\u011f\u0131 qald\u0131racaq g\u0259minin v\u0259 qur\u011fular\u0131n in\u015fas\u0131na ba\u015flan\u0131ld\u0131. \u201cHughes Glomar Explorer\u201d adland\u0131r\u0131lacaq g\u0259minin in\u015fas\u0131 Pensilvaniya \u015ftat\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cShipbuilding Dry Dock \u0421\u043e\u201d \u015firk\u0259tinin t\u0259rsan\u0259sind\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131 v\u0259 1972-ci ilin noyabr\u0131nda ba\u015fa \u00e7atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259minin uzunlu\u011fu 189 metr, eni 35 metr, su tutumu is\u0259 51 min ton idi. Onun ortas\u0131nda neft buru\u011funu xat\u0131rladan q\u00fcll\u0259 vard\u0131. H\u0259min q\u00fcll\u0259d\u0259n \u00f6nd\u0259 v\u0259 arxada is\u0259 iki qald\u0131r\u0131c\u0131 qur\u011fu m\u00f6vcud idi. Daha bir qur\u011fu borular\u0131 q\u00fcll\u0259y\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn idi. Burada onlar \u015faquli v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilir v\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 ke\u00e7irilirdil\u0259r. D\u00f6rd m\u00fcxt\u0259lif diametrd\u0259 (40 sm-d\u0259n 55 sm-\u0259 q\u0259d\u0259r) olan 600 borunun h\u0259r birinin uzunlu\u011fu 9 metr idi. H\u0259r diametrin \u00f6z r\u0259ngi vard\u0131 ki, s\u0259hv d\u00fc\u015fm\u0259sinl\u0259r. Bu borular konusvari yiv vasit\u0259sil\u0259 bir-birin\u0259 ba\u011flan\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cGlomar Explorerin\u201d alt\u0131nda qap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131b ba\u011flanan x\u00fcsusi bo\u015fluq \u2013 quru hovuz vard\u0131. K-129-u qucaqlayacaq q\u0131sqac burada yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259kdi. Okean\u0131n dibin\u0259 enib qay\u0131\u011f\u0131 qald\u0131randa da qay\u0131q oraya qoyulacaq, hovuza daxil olan su kanallar vasit\u0259sil\u0259 bo\u015fald\u0131ld\u0131qdan sonra t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131lacaqd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0131sqac \u00f6z\u00fc is\u0259 AB\u015e-\u0131n q\u0259rb sahilind\u0259, Kaliforniya \u015ftat\u0131n\u0131n Redvud Siti \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 haz\u0131rlan\u0131rd\u0131 (bu da y\u0259qin m\u0259xfilik m\u0259qs\u0259dil\u0259 edilirdi). H\u0259min qur\u011funun \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u00fch\u0259ndis d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin parlaq m\u0259hsulu idi. Onun 8 cayna\u011f\u0131 hidravlik \u00fcsulla h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirilirdi. Okean\u0131n qaranl\u0131q dibini g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 26 projektoru v\u0259 8 kameras\u0131 vard\u0131. Suyun alt\u0131nda qay\u0131\u011fa yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 korrekt\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn propell\u0259rl\u0259 t\u0259chiz olunmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cGlomar Explorer\u201d v\u0259 q\u0131sqac\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na 350 milyon dollar x\u0259rcl\u0259ndi ki, bu da 2021-ci ild\u0259 1,52 milyard dollara ekvivalentdir. M\u0259tbuata \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Hovard Hyuz bu g\u0259mi vasit\u0259sil\u0259 okean\u0131n d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259n manqan konkresiyalar\u0131 toplama\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Hyuzun \u00e7\u0131l\u011f\u0131n layih\u0259l\u0259rin\u0259 \u015fahid olmu\u015f ictimaiyy\u0259t bu yalana inand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0131naqlardan sonra \u201cGlomar Explorer\u201d qit\u0259nin c\u0259nubundan dolanaraq (Panama kanal\u0131ndan ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck idi) Kaliforniyaya getdi. Burada q\u0131sqa\u00e7 bir barjaya yerl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k suda bat\u0131r\u0131ld\u0131 (proses 2 g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox \u00e7\u0259kdi). \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcn gec\u0259sind\u0259 h\u0259min barjan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 duran \u201cExplorer\u201din alt\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 q\u0131sqac qald\u0131r\u0131c\u0131 qur\u011fular vasit\u0259sil\u0259 hovuza yerl\u0259\u015fdirildi. Bu zaman 1974-c\u00fc ilin may\u0131 idi. \u018fm\u0259liyyat\u0131n iyul-avqust aylar\u0131ndan ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. \u00c7\u00fcnki m\u0259hz h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 hava \u015f\u0259raiti daha m\u00fcnasib olurdu. Amma h\u0259r \u015fey haz\u0131r olduqda, b\u00fct\u00fcn s\u0131naqlar arxada qalan zaman he\u00e7 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n hadis\u0259 ba\u015f verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130yunun 5-d\u0259 Hyuzun Hollivuddak\u0131 ba\u015f ofisin\u0259 o\u011frular girdi. Pulla yana\u015f\u0131 b\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cAzorian layih\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 CIA il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r o\u011furland\u0131. Bu hadis\u0259 Va\u015finqtonda \u015fok yaratd\u0131. Ba\u015f ver\u0259n adi o\u011furluq idi, yoxsa n\u0259d\u0259ns\u0259 duyuq d\u00fc\u015f\u0259n sovetl\u0259rin \u0259m\u0259liyyat\u0131? Sabah o s\u0259n\u0259dl\u0259r m\u0259tbuatda, ya da daha pisi, Moskvada peyda olmayacaqlar ki? Ciddi g\u00f6t\u00fcr-qoydan sonra davam etm\u0259k q\u0259rara al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHughes Glomar Explorer\u201d iyunun 20-d\u0259 yola d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 iyulun 4-d\u0259 K-129- batan n\u00f6qt\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131. Haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Amma \u0259vv\u0259lc\u0259 havan\u0131n psil\u0259\u015fm\u0259si i\u015fl\u0259ri l\u0259ngitdi. Ay\u0131n 13-d\u0259 is\u0259 h\u0259min yer\u0259 Britaniyan\u0131n \u201cBel Hudson\u201d quru y\u00fck g\u0259misi yan ald\u0131 v\u0259 infarkt ke\u00e7irdiyi g\u00fcman edil\u0259n hey\u0259t \u00fczv\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn yard\u0131m ist\u0259di. \u201cExplorer\u201d h\u0259kiml\u0259rl\u0259, hospitalla v\u0259 tibbi avadanl\u0131qla t\u0259chiz olunmu\u015fdu. X\u0259st\u0259 g\u0259miy\u0259 q\u0259bul olundu v\u0259 bu zaman m\u0259xfiliyi qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n infarkt diaqnozu d\u00fcz \u00e7\u0131xmad\u0131 v\u0259 britaniyal\u0131 art\u0131q ert\u0259si g\u00fcn yax\u015f\u0131la\u015faraq \u00f6z g\u0259misin\u0259 qay\u0131td\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fv\u0259zind\u0259 iyulun 15-d\u0259 yen\u0259 hava pisl\u0259\u015fdi. 18-d\u0259 is\u0259 yax\u0131nl\u0131qda SSR\u0130-nin \u201c\u00c7ajma\u201d g\u0259misi peyda oldu. Oradan qalxan helikopterd\u0259ki operator \u201cExplorer\u201dd\u0259 ged\u0259n i\u015fl\u0259ri kameraya \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Ruslar amerikal\u0131larla radio\u0259laq\u0259 yaradaraq n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olduqlar\u0131n\u0131 soru\u015fdular v\u0259 d\u0259nizin dibind\u0259n faydal\u0131 madd\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xarmaq bar\u0259d\u0259 \u0259fsan\u0259ni e\u015fidib getdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259hay\u0259t, iyulun 22-d\u0259 g\u0259minin alt\u0131ndak\u0131 hovuz a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 q\u0131sqac mexanizmi d\u0259rinliy\u0259 enm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Polad borular bir-birin\u0259 ba\u011flan\u0131r v\u0259 suya burax\u0131l\u0131rd\u0131lar. \u0130ki g\u00fcn sonra SSR\u0130-nin ba\u015fqa bir g\u0259misi, CB-10 xilasedici buksiri yax\u0131nl\u0131qda peyda oldu v\u0259 amerikal\u0131lara g\u00f6z qoyma\u011fa ba\u015flad\u0131. Amma b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259liyyat suyun alt\u0131nda v\u0259 \u00e7ox d\u0259rinlikd\u0259 getdiyind\u0259n he\u00e7 n\u0259 g\u00f6r\u0259 bilm\u0259dil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Okean\u0131n dibin\u0259 eni\u015f r\u0259van getm\u0259di v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif probleml\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n fasil\u0259 yaran\u0131r, sonra davam etdirilirdi. Okean\u0131n dibind\u0259ki z\u0259min g\u00f6zl\u0259nildiyind\u0259n daha b\u0259rk \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 q\u0131sqac\u0131n caynaqlar\u0131n\u0131 alt\u0131 il \u0259rzind\u0259 xeyli dib\u0259 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f qay\u0131\u011f\u0131n alt\u0131na salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 i\u015fl\u0259r t\u0259l\u0259b olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>Avqustun 1-d\u0259 q\u0131sqac K-129-un \u00f6n hiss\u0259sini \u201cqucaqlad\u0131\u201d v\u0259&nbsp; qald\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131. Dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u201cGlomar Explorer\u201d su ax\u0131nlar\u0131na m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, onu eyni n\u00f6qt\u0259d\u0259 saxlayan mexanizml\u0259 t\u0259chiz olunmu\u015fdu. Yoxsa qay\u0131\u011f\u0131 qald\u0131ran zaman yerini d\u0259yi\u015f\u0259rdis\u0259 d\u0259rinliy\u0259 uzanan borular onun korpusuna ciddi z\u0259r\u0259r vura bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cExplorer\u201d n\u0259h\u0259ng a\u011f\u0131rl\u0131qda y\u00fck qald\u0131r\u0131rd\u0131. Borularla, q\u0131sqacla v\u0259 sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131n \u00f6n hiss\u0259 il birlikd\u0259 y\u00fck\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 7 min tondan \u00e7ox idi. Qay\u0131\u011f\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u015flayanda art\u0131q caynaqlardan biri s\u0131nd\u0131. Bel\u0259c\u0259, dig\u0259r caynaqlara d\u00fc\u015f\u0259n y\u00fck artd\u0131. Buna baxmayaraq, proses davam etdi. Amma m\u0259saf\u0259nin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 q\u0259t edildikd\u0259 daha bir ne\u00e7\u0259 caynaq s\u0131nd\u0131 v\u0259 qay\u0131\u011f\u0131n qald\u0131r\u0131lan hiss\u0259nin \u00e7oxu yenid\u0259n okean\u0131n dibin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Yaln\u0131z 12 metrlik \u0259n \u00f6n hiss\u0259 q\u0131sqacda qald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min hiss\u0259 sona q\u0259d\u0259r qald\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 g\u0259minin hovuzunda yerl\u0259\u015fdirildi. \u201cGlomar Explorer\u201d qiym\u0259tli y\u00fck\u00fc il\u0259 birlikd\u0259 Havay adalar\u0131na yola d\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 avqustun 16-da burada l\u00f6vb\u0259r sald\u0131. \u201cAzorian layih\u0259si\u201d sona \u00e7atd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Amerikal\u0131lar ist\u0259dikl\u0259rin\u0259 tam nail olmad\u0131lar. X\u00fcsus\u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verdikl\u0259ri ballistik raketi qald\u0131ra bilm\u0259dil\u0259r. Ehtimal olunur ki, salamat qalan yegan\u0259 raket qald\u0131r\u0131lark\u0259n yenid\u0259n okeana d\u00fc\u015f\u0259n hiss\u0259d\u0259 idi. Bununla bel\u0259, n\u00fcv\u0259 y\u00fckl\u00fc iki torpedonun, \u015fifr aparat\u0131 v\u0259 kitab\u00e7as\u0131, ballistik raketl\u0259rin xarakteristikas\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259n metodiki v\u0259sait v\u0259 xeyli ba\u015fqa qiym\u0259tli m\u0259lumatlar \u0259ld\u0259 olundu. Bununla bel\u0259, \u0259m\u0259liyyat\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r faydal\u0131 olmas\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki m\u0259xfilik tam g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nd\u0259 bilm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p>K-129-un qald\u0131r\u0131lan hiss\u0259sind\u0259 6 sovet d\u0259niz\u00e7isinin c\u0259s\u0259di a\u015fkar olundu. Onlardan yaln\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259xsiyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edildi (Viktor Loxov, Vladimir Kostyu\u015fko, Valentin Nosa\u00e7ov). H\u0259min d\u0259niz\u00e7il\u0259r sentyabrda h\u0259rbi ehtiramla, AB\u015e v\u0259 SSR\u0130 himnl\u0259ri s\u0259sl\u0259ndirm\u0259kl\u0259, ingilis v\u0259 rus dilind\u0259 dualar oxumaqla yenid\u0259n okeanda d\u0259fn olundular. Bu m\u0259rasimin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri 1992-ci ild\u0259 CIA direktoru Roberts Geyts t\u0259r\u0259find\u0259n Rusiya prezidenti Boris Yeltsin\u0259 t\u0259qdim olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e-da \u201cAzorian layih\u0259si\u201d bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 gizl\u0259tm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Hyuzun ofisind\u0259n edil\u0259n o\u011furlu\u011fun x\u00fcsusi canf\u0259\u015fanl\u0131qla ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259tbuat\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb etdi. O da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, \u0259m\u0259liyyatda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rd\u0259n kims\u0259 sirri pozmu\u015fdu v\u0259 jurnalistl\u0259r\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>CIA-n\u0131n o zamank\u0131 direktoru Uilyam Kolbi informasiyan\u0131n m\u0259tbuatda yer almas\u0131na mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131, jurnalistl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 arqumentl\u0259rl\u0259 inand\u0131ra bildi. Amma 1975-ci ilin fevral\u0131nda \u201cLos Angeles Times\u201d q\u0259zeti bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verdi. Yaz\u0131da \u0259m\u0259liyyat s\u0259hv\u0259n \u201cCennifer\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131, halbuki bu, \u201cAzorian\u201d daxilind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rinin kod ad\u0131 idi. Bu s\u0259hv 35 il \u0259rzind\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259, kitablarda, s\u0259n\u0259dli t\u0259dqiqat filml\u0259rind\u0259 t\u0259krar olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk yaz\u0131dan sonra jurnalistl\u0259r CIA-ya sor\u011fu g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k yaz\u0131lanlar\u0131n do\u011fru olub-olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ist\u0259dil\u0259r. CIA r\u0259smil\u0259ri is\u0259 \u201cyaz\u0131lanlar\u0131 n\u0259 t\u0259sdiq, n\u0259 inkar ed\u0259 bil\u0259rik\u201d cavab\u0131n\u0131 verdil\u0259r. Bu cavab Amerikada \u201cQlomar cavab\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 ald\u0131 v\u0259 o zamandan b\u0259ri i\u015fl\u0259nil\u0259n termin\u0259 \u00e7evrildi. CIA 2014-c\u00fc ild\u0259 tvitterd\u0259 akkaunt a\u00e7anda ilk tviti \u201cBunun bizim ilk tvitimiz oldu\u011funu n\u0259 t\u0259sdiq, n\u0259 inkar ed\u0259 bil\u0259rik\u201d oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fm\u0259liyyat haqq\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259lumatlar 2010-cu ild\u0259 a\u00e7\u0131qland\u0131 v\u0259 yaln\u0131z bu zaman onun ad\u0131n\u0131n \u201cAzorian\u201d olmas\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131. Amma \u0259g\u0259r m\u0259xfilik tam g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259yibs\u0259, dem\u0259li gizl\u0259dil\u0259n maraql\u0131 \u015feyl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 var. 2014-c\u00fc ild\u0259 K-129-un qald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan 50 il \u00f6t\u0259c\u0259k. AB\u015e-da bu m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra bir \u00e7ox s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n m\u0259xfilik g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u00dcmid ed\u0259k ki, \u201cAzorian layih\u0259si\u201d d\u0259 istisna olmayacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u0259m\u0259liyyat bar\u0259d\u0259 AB\u015e m\u0259tbuat\u0131nda ged\u0259n yaz\u0131lara SSR\u0130 he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259di. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00f6z qay\u0131qlar\u0131n\u0131 tapa bilm\u0259m\u0259l\u0259ri, amerikal\u0131lar\u0131n is\u0259 h\u0259m tap\u0131b, h\u0259m bir hiss\u0259sini qald\u0131rmalar\u0131 kimi xo\u015fag\u0259lm\u0259z fakt\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n ke\u00e7m\u0259yi q\u0259rara ald\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fm\u0259liyyat zaman\u0131 hans\u0131 v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, bir fakt\u0131 vur\u011filamaq laz\u0131md\u0131r: o d\u00f6vrd\u0259 sualt\u0131 qay\u0131\u011f\u0131n bir hiss\u0259sini 5 min metr d\u0259rinlikd\u0259n qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r insan z\u0259kas\u0131n\u0131n ortaya qoydu\u011fu heyr\u0259tamiz m\u00f6c\u00fcz\u0259 idi. H\u0259min texniki m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b olmas\u0131 \u201cDiscovery World\u201d kanal\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kdiyi \u201cAzorian. The Raising of the K-129\u201d t\u0259dqiqat filmind\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259svir olunan \u0259hvalat soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n heyr\u0259tamiz v\u0259 &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#more-275446\" aria-label=\"Read more about \u201cAzorian\u201d layih\u0259si\">Davam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":119327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-275446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201cAzorian\u201d layih\u0259si - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"M\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259svir olunan \u0259hvalat soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n heyr\u0259tamiz v\u0259 ... Davam\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-18T10:13:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-05-18T10:19:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1203\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"elli\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@elli\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"elli\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47\"},\"headline\":\"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si\",\"datePublished\":\"2023-05-18T10:13:54+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-18T10:19:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/\"},\"wordCount\":3872,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/\",\"name\":\"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"datePublished\":\"2023-05-18T10:13:54+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-18T10:19:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"width\":2560,\"height\":1203,\"caption\":\"Foto: Meydan Tv\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/azorian-layihesi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47\",\"name\":\"elli\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/elli\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si - MEYDAN.TV","og_description":"M\u0259qal\u0259d\u0259 t\u0259svir olunan \u0259hvalat soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n heyr\u0259tamiz v\u0259 ... Davam\u0131","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2023-05-18T10:13:54+00:00","article_modified_time":"2023-05-18T10:19:34+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1203,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"elli","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@elli","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/"},"author":{"name":"elli","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47"},"headline":"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si","datePublished":"2023-05-18T10:13:54+00:00","dateModified":"2023-05-18T10:19:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/"},"wordCount":3872,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/","name":"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","datePublished":"2023-05-18T10:13:54+00:00","dateModified":"2023-05-18T10:19:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","width":2560,"height":1203,"caption":"Foto: Meydan Tv"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azorian-layihesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u201cAzorian\u201d layih\u0259si"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47","name":"elli","sameAs":["https:\/\/x.com\/elli"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=275446"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":275447,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/275446\/revisions\/275447"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=275446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=275446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=275446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}