{"id":250012,"date":"2022-07-03T13:28:53","date_gmt":"2022-07-03T09:28:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/?p=250012"},"modified":"2022-07-03T21:00:51","modified_gmt":"2022-07-03T17:00:51","slug":"ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/","title":{"rendered":"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><em>1963-ci ild\u0259 \u0130ran\u0131n sonrak\u0131 tarixind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynayacaq hadis\u0259 ba\u015f verdi\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>XX \u0259sin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fi\u0259 din aliml\u0259rind\u0259n biri olan Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259dkaz\u0131m \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari 1905-ci ild\u0259 T\u0259brizd\u0259 anadan olub. \u00d6z do\u011fma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, daha sonra is\u0259 Qum v\u0259 N\u0259c\u0259fd\u0259 dini t\u0259hsil al\u0131b. G\u0259nc ya\u015flar\u0131nda ay\u0259tullah, daha sonra b\u00f6y\u00fck ay\u0259tullah v\u0259 m\u00fcct\u0259hid olub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0130ran\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fcct\u0259hidi Seyid H\u00fcseyn Borucerdi say\u0131l\u0131rd\u0131. O, M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza \u015fahla \u201cat\u0259\u015fk\u0259s\u201d rejimind\u0259 ya\u015fayrd\u0131. Ay\u0259tullah siyas\u0259t\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131r, h\u0259tta \u015fah\u0131n \u0130sraill\u0259 isti m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini q\u0131nam\u0131rd\u0131. \u015eah da atas\u0131n\u0131n din \u0259leyhin\u0259 s\u0259rt siyas\u0259tind\u0259n imtina etmi\u015f, ay\u0259tullaha h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r, m\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131nda \u0259yl\u0259nc\u0259l\u0259ri qada\u011fan edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Borucerdi tez-tez siyasi naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131 dil\u0259 g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015fagirdi Ruhulla Xomeyniy\u0259 d\u0259 siyas\u0259t\u0259 qar\u0131\u015fma\u011fa qada\u011fa qoymu\u015fdu v\u0259 m\u00fc\u0259llimi h\u0259yatda oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 Xomeyni bu qada\u011faya \u0259m\u0259l edirdi. B\u00f6y\u00fck m\u00fcct\u0259hid 1961-ci ild\u0259 v\u0259fat etdi v\u0259 bundan sonra \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari \u0130ran \u015fi\u0259l\u0259rinin \u0259n n\u00fcfuzlu dini avtoritetl\u0259rind\u0259n biri oldu. \u00dcmum\u0259n is\u0259 \u015fi\u0259 al\u0259mind\u0259 h\u0259l\u0259 ki, \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fcct\u0259hid iraql\u0131 Seyid M\u00f6hs\u00fcn T\u0259b\u0259t\u0259bai Hakim say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1963-ci ild\u0259 \u0130ran\u0131n sonrak\u0131 tarixind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynayacaq hadis\u0259 ba\u015f verdi. \u015eah \u201cA\u011f inqilab\u201d ad\u0131n\u0131 alacaq islahatlar v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r proqram\u0131n\u0131 elan etdi. Bu add\u0131m m\u00fchafiz\u0259kar k\u0259simin ciddi naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Ruhanil\u0259r t\u0259nqidi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar s\u0259sl\u0259ndirdil\u0259r. Ruhulla Xomeyni iyunun 3-d\u0259 A\u015fura g\u00fcn\u00fc Qumda etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u015fah\u0131 Yezidl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna cavab olaraq iyunun 5-\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Xomeyni, T\u0259l\u0259qani v\u0259 bir s\u0131ra ba\u015fqa ruhanil\u0259r h\u0259bs edildi. S\u0259h\u0259risi \u0259hali buna &#8220;15 xordad \u00fcsyan\u0131&#8221; (xordad \u0130randa t\u0259tbiq olunan hicri-\u015f\u0259msi t\u0259qvimind\u0259 ayd\u0131r, 22 may &#8211; 21 iyun g\u00fcnl\u0259rini \u0259hat\u0259 edir) alacaq k\u00fc\u00e7\u0259 etirazlar\u0131 il\u0259 cavab verdil\u0259r. H\u00f6kum\u0259t Tehran v\u0259 \u015eirazda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan etdi, a\u00e7\u0131lan at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u00f6kum\u0259t m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 86, \u0259leyhdarlar\u0131na g\u00f6r\u0259 is\u0259 400-\u0259 q\u0259d\u0259r insan h\u0259lak oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130randa 1906-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul olunan konstitusiyaya g\u00f6r\u0259, m\u00fcct\u0259hid \u015fah m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda immunitet\u0259 malik idi. Xomeyni v\u0259 T\u0259l\u0259qani is\u0259 s\u0131ravi ay\u0259tullah idil\u0259r (Xomeyni \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259darid\u0259n ya\u015fca b\u00f6y\u00fck oldu\u011fu halda h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcct\u0259hid olmamas\u0131 ikincinin dini n\u00fcfuzunun daha b\u00f6y\u00fck olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir) v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 h\u0259bsd\u0259 qald\u0131lar. Bu zaman Xomeyninin v\u0259ziyy\u0259ti daha a\u011f\u0131r idi, \u00e7\u00fcnki \u015fah\u0131n \u00fcnvan\u0131na i\u015fl\u0259tdiyi t\u0259hqiramiz ifad\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 onu edam c\u0259zas\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Xomeynini \u00f6l\u00fcmd\u0259n qurtarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn daha iki b\u00f6y\u00fck ay\u0259tullaha \u2013 M\u0259h\u0259mm\u0259drza G\u00fclpeyqaniy\u0259 v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dhadi Milaniy\u0259 (sonuncu \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari kimi az\u0259rbaycanl\u0131 idi) m\u00fcraci\u0259t edir. \u00dc\u00e7 b\u00f6y\u00fck ay\u0259tullah\u0131n avqustun 5-d\u0259 verdiyi fitva il\u0259 Xomeyni m\u0259rceyi-t\u0259qlid kimi tan\u0131nd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 Xomeyni h\u0259bsxanadan burax\u0131ld\u0131, amma t\u0259nqidi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 davam etdirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir il sonra \u00f6lk\u0259d\u0259n s\u00fcrg\u00fcn edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00f6vb\u0259ti 14 il \u0259rzind\u0259 \u0130randa naraz\u0131l\u0131q v\u0259 m\u00fcqavim\u0259t dayanmasa da, xeyli s\u0259ngidi. 1970-ci ild\u0259 T\u0259b\u0259t\u0259bai Hakimin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari \u015fi\u0259 al\u0259minin \u0259n n\u00fcfuzlu dini avtoritetin\u0259 \u00e7evrildi. Ona t\u0259qlid ed\u0259nl\u0259r aras\u0131nda iranl\u0131lardan \u0259lav\u0259 Hindistan, Pakistan, Livan v\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan \u015fi\u0259l\u0259r var idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Borucerdi kimi \u015e\u0259r\u0259tm\u0259dari d\u0259 qat\u0131 m\u00fchafiz\u0259kar deyildi v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fct\u0259r\u0259qqi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 malik idi. H\u0259r\u00e7\u0259nd, o, ustad\u0131 q\u0259d\u0259r siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 susqun deyildi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1962-ci ilin oktyabr\u0131nda h\u00f6kum\u0259t yerli se\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda yeni qanun q\u0259bul ed\u0259nd\u0259 \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari \u201c\u0130ran \u015fah\u0131n\u0131n \u201cA\u011f inqilab\u201d\u0131 adl\u0131 <a href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-sahinin-ag-inqilabi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m\u0259qal\u0259<\/a>md\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyim s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n buna etiraz etmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari hesab edirdi ki, \u0130slam nazil oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259n ke\u00e7\u0259n 13 \u0259srin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rini, elmi-texniki t\u0259r\u0259qqini n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131 v\u0259 ona uy\u011funla\u015fmal\u0131d\u0131r. Siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 konstitusiyal\u0131 monarxiya t\u0259r\u0259fdar\u0131 idi. Bu ill\u0259rd\u0259 o, \u0130slam t\u0259dqiqatlar\u0131 m\u0259rk\u0259zin\u0259 v\u0259 \u0130slam t\u0259bli\u011fat\u0131 m\u0259rk\u0259zin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edirdi. \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259darinin Livan \u015fi\u0259l\u0259rinin m\u00fct\u0259r\u0259qqi lideri Musa S\u0259dr il\u0259 d\u0259 isti m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>1978-ci il yanvar\u0131n 7-d\u0259 \u201cEttelaat\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201c\u0130ran v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131-qara m\u00fcst\u0259ml\u0259\u00e7ilik\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olundu. Saxta m\u00fc\u0259llif imzas\u0131 il\u0259 ged\u0259n m\u0259qal\u0259d\u0259 Xomeyninin g\u0259ncliyind\u0259 ey\u015f-i\u015fr\u0259t dolu h\u0259yat ke\u00e7irm\u0259si, imperialistl\u0259r v\u0259 kommunistl\u0259rl\u0259 i\u015fbirliyind\u0259 olmas\u0131 kimi fikirl\u0259r yer al\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qal\u0259 b\u00f6y\u00fck naraz\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b oldu. \u00d6lk\u0259nin dini m\u0259rk\u0259zi olan Qumda m\u0259dr\u0259s\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri yanvar\u0131n 8-9-da aksiyalar ke\u00e7irdil\u0259r. Etirazlar\u0131n ikinci g\u00fcn\u00fc t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r bir s\u0131ra obyektl\u0259r\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r. Polisin a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 2, m\u00fcxalif\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 70 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, 500-d\u0259n \u00e7ox adam yaraland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu hadis\u0259d\u0259n sonra etirazlar k\u0259sildi v\u0259 g\u00fcman etm\u0259k olard\u0131 ki, h\u0259r \u015fey bununla bitdi. Amma Qumda h\u0259lak olanlar\u0131n 40 m\u0259rasimi qeyd olunan g\u00fcn \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259darinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 T\u0259briz \u0259halisi aksiya ke\u00e7irdi. Ay\u0259tullah\u0131n dinc etiraz t\u00f6vsiy\u0259sin\u0259 baxmayaraq, burada da polis m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259, hakim R\u0259staxiz Partiyas\u0131n\u0131n ofisin\u0259, otell\u0259r\u0259, bank binalar\u0131na, kinoteatrlara v\u0259 barlara od vuruldu. M\u0259hz T\u0259brizd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 &#8220;\u015eaha \u00f6l\u00fcm&#8221; \u015f\u00fcar\u0131n\u0131n s\u0259sl\u0259ndirildiyi iddia olunur. Ordunun a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 hakimiyy\u0259ti\u0259 g\u00f6r\u0259 6, m\u00fcxalif\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 y\u00fczd\u0259n \u00e7ox adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"591\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/855c81bd-2b04-45a3-b779-3119e362aa54_w1023_r0_s.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-250013 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 1200px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1200\/591;\" \/><figcaption>Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259dkaz\u0131m \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari v\u0259 Ruhulla Xomeyni. M\u0259nb\u0259: &#8220;radiofarda.com&#8221;<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u201c\u018frb\u0259in (q\u0131rx\u0131nc\u0131 g\u00fcn) etirazlar\u0131\u201d ad\u0131na alacaq taktikan\u0131n \u0259sas\u0131 m\u0259hz \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259darinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 T\u0259brizd\u0259 qoyuldu. Mart\u0131n 29-da \u0130ran m\u00fcxalif\u0259ti T\u0259briz qurbanlar\u0131n\u0131n 40 m\u0259rasimini qeyd etdi. Bununla \u0259laq\u0259dar \u00f6lk\u0259nin irili-x\u0131rdal\u0131 55 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 etiraz aksiyalar\u0131 ke\u00e7irildi. Bu d\u0259f\u0259 Y\u0259zd \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 qan ax\u0131d\u0131ld\u0131. May\u0131n 9-da art\u0131q Y\u0259zd qurbanlar\u0131n\u0131n 40-c\u0131 an\u0131m g\u00fcn\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar etiraz aksiyalar\u0131 ke\u00e7irildi. Tehranda, Qumda v\u0259 b\u0259zi dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 yen\u0259 i\u011fti\u015fa\u015fa \u00e7evrildi. Yen\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Qumda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin daha bir yaddaqalan \u00e7alar\u0131 var idi. \u0130ki etiraz\u00e7\u0131 \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259darinin evind\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq tapmaq ist\u0259rk\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qib edil\u0259r\u0259k h\u0259y\u0259td\u0259 vuruldu. Halbuki \u0130ran \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 , m\u00fcct\u0259hidl\u0259rin evi toxunulmaz say\u0131l\u0131rd\u0131. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 hadis\u0259 b\u00f6y\u00fck rezonans do\u011furdu. Ad\u0259t\u0259n m\u00fclayim m\u00f6vqe tutan \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari ilk d\u0259f\u0259 k\u0259skin b\u0259yanat ver\u0259r\u0259k h\u00f6kum\u0259ti q\u0131nad\u0131. Hakimiyy\u0259t is\u0259 ay\u0259tullahdan \u00fczr ist\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259 inqilab\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259d\u0259 \u0259sas rol oynayan \u00fc\u00e7 ruhani vard\u0131: Xomeyni, \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari v\u0259 T\u0259l\u0259qani. Sonuncu s\u0131ravi ay\u0259tullah idi, b\u00f6y\u00fck ay\u0259tullah v\u0259 m\u00fcct\u0259hid deyildi, amma t\u0259kc\u0259 dindarlar deyil, dig\u0259r qruplarda, el\u0259c\u0259 d\u0259 sol\u00e7u m\u00fccahidin-e xalq t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuza malik idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlar\u0131n aras\u0131nda \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari daha m\u00f6t\u0259dil g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi. \u201cAz\u0259rbaycan v\u0259 \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259kat\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Ma\u015fallah R\u0259zmi bunu \u201c\u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari imam H\u0259s\u0259nin yolunu gedirdi, s\u00fclh v\u0259 asayi\u015fl\u0259, Xomeyni is\u0259 imam H\u00fcseynin yolunu gedirdi, c\u0259ngl\u0259, qanla\u201d \u015f\u0259klind\u0259 \u015f\u0259rh edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nqilabi h\u0259r\u0259kat 1978-ci ilin yay\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259ngim\u0259d\u0259n sonra avqustun sonlar\u0131nda yenid\u0259n v\u00fcs\u0259t ald\u0131. Sentyabr\u0131n 8-d\u0259 Tehran\u0131n Jal\u0259 meydan\u0131nda n\u00fcmayi\u015fin ordu t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcll\u0259baran edilm\u0259si v\u0259 88 n\u0259f\u0259rin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n \u201cqara c\u00fcm\u0259\u201dd\u0259n sonra hadis\u0259l\u0259r d\u00f6nm\u0259z \u015f\u0259kil ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1906-c\u0131 il konstitusiyas\u0131 parlamentin v\u0259 h\u00f6kum\u0259tin q\u0259bul etdikl\u0259ri q\u0259rar v\u0259 qanunlar\u0131n \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 uy\u011fun olub-olmamas\u0131n\u0131 yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ruhanil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t dini n\u0259zar\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. Bir m\u00fcdd\u0259t f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu \u015eura P\u0259hl\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin banisi Rza \u015fah t\u0259r\u0259find\u0259n 1930-cu ill\u0259rd\u0259 l\u0259\u011fv edilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi, 1978-ci ilin pay\u0131z\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259rl\u0259 etirazlar\u0131 yat\u0131rtmaq ist\u0259y\u0259n \u015fah be\u015f ruhanid\u0259n ibar\u0259t \u015euran\u0131n b\u0259rpas\u0131na raz\u0131l\u0131q verdi v\u0259 quruma r\u0259hb\u0259rliyi m\u0259hz \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dariy\u0259 t\u0259klif etdi. O, bununla m\u00fcxalif ruhanil\u0259r aras\u0131nda par\u00e7alanma yaratma\u011fa \u00fcmid edirdi. Amma \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari t\u0259klifi q\u0259bul etm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>Dekabr\u0131n 2-d\u0259 m\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n daxil olmas\u0131 il\u0259 etiraz n\u00fcmayi\u015fl\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndi. A\u015fura g\u00fcn\u00fc Tehranda ke\u00e7iril\u0259n dinc y\u00fcr\u00fc\u015fd\u0259 2 milyon insan\u0131n i\u015ftirak etdiyi t\u0259xmin olunur. V\u0259ziyy\u0259ti xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn son \u00e7ar\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atan \u015fah liberal Milli C\u0259bh\u0259nin liderl\u0259rind\u0259n \u015eapur B\u0259xtiyar\u0131 1979-cu il yanvar\u0131n 4-d\u0259 ba\u015f nazir t\u0259yin etdi, \u00f6z\u00fc is\u0259 ay\u0131n 16-da \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaranan v\u0259ziyy\u0259t \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259darinin siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 uy\u011fun idi. O, konstitusiyal\u0131 monarxiya t\u0259r\u0259fdar\u0131 olsa da, sonda demokratik respublikan\u0131n da \u0259leyhin\u0259 deyildi. Amma fevral\u0131n 1-d\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 qay\u0131dan Xomeyni, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu fikird\u0259 deyildi. \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari fevral\u0131n 4-d\u0259 Tehrana m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k Xomeynini v\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131tmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik etdi. Qar\u015f\u0131da is\u0259 bu iki m\u00fcct\u0259hidi qar\u015f\u0131durma g\u00f6zl\u0259yirdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1963-ci ild\u0259 \u0130ran\u0131n sonrak\u0131 tarixind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynayacaq hadis\u0259 ba\u015f &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#more-250012\" aria-label=\"Read more about Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131\">Davam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":119327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-250012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131 - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131 - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1963-ci ild\u0259 \u0130ran\u0131n sonrak\u0131 tarixind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynayacaq hadis\u0259 ba\u015f ... Davam\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-07-03T09:28:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-07-03T17:00:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"elli\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@elli\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"elli\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47\"},\"headline\":\"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131\",\"datePublished\":\"2022-07-03T09:28:53+00:00\",\"dateModified\":\"2022-07-03T17:00:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/\"},\"wordCount\":1934,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/\",\"name\":\"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131 - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"datePublished\":\"2022-07-03T09:28:53+00:00\",\"dateModified\":\"2022-07-03T17:00:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg\",\"width\":2560,\"height\":1203,\"caption\":\"Foto: Meydan Tv\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47\",\"name\":\"elli\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/elli\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131 - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131 - MEYDAN.TV","og_description":"1963-ci ild\u0259 \u0130ran\u0131n sonrak\u0131 tarixind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynayacaq hadis\u0259 ba\u015f ... Davam\u0131","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2022-07-03T09:28:53+00:00","article_modified_time":"2022-07-03T17:00:51+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1440,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"elli","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@elli","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/"},"author":{"name":"elli","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47"},"headline":"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131","datePublished":"2022-07-03T09:28:53+00:00","dateModified":"2022-07-03T17:00:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/"},"wordCount":1934,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/","name":"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131 - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","datePublished":"2022-07-03T09:28:53+00:00","dateModified":"2022-07-03T17:00:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/3cb67e7d-b10f-4c21-a950-7ff09b6b8f8f-scaled-e1684405162756.jpeg","width":2560,"height":1203,"caption":"Foto: Meydan Tv"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/ayetullah-serietmedari-monarxiya-zamani\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Ay\u0259tullah \u015e\u0259ri\u0259tm\u0259dari monarxiya zaman\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/9cdbecf90d17180ce1dfbd95b08dcf47","name":"elli","sameAs":["https:\/\/x.com\/elli"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=250012"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":250017,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/250012\/revisions\/250017"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=250012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=250012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=250012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}