{"id":193207,"date":"2018-12-26T20:28:23","date_gmt":"2018-12-26T20:28:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/"},"modified":"2018-12-26T20:28:23","modified_gmt":"2018-12-26T20:28:23","slug":"1989-cu-il-ruminiya-inqilabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/","title":{"rendered":"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/\" alt=\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131\" class=\"wp-image-114787\"\/><figcaption>\n    1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Bundan \u00f6nc\u0259ki<br \/>\n  <a href=\"\/az\/article\/nikolae-causesku-qirmizi-sultanin-yukselisi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><br \/>\n    m\u0259qal\u0259mizd\u0259<br \/>\n  <\/a><br \/>\n  Nikolae \u00c7au\u015feskunun Rum\u0131niyada hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 totalitar \u00fcsul-idar\u0259 qurmas\u0131ndan b\u0259hs etmi\u015fdik. \u0130ndi is\u0259 1980-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n, \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fcn devrilm\u0259sin\u0259 v\u0259 edam\u0131na aparan hadis\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  1982-ci ild\u0259 Rum\u0131niyan\u0131n xarici borcu 13 milyard dollar t\u0259\u015fkil edirdi. Bu, indiki kursla t\u0259xmin\u0259n 40 milyard dollara b\u0259rab\u0259rdir. El\u0259 d\u0259 balaca r\u0259q\u0259m deyil, lakin f\u0259lak\u0259tli m\u0259bl\u0259\u011f d\u0259 saymaq olmaz. H\u0259r halda \u00c7au\u015feskunun m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259yi radikal taktikaya ehtiyac yox idi.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131niyan\u0131n xarici borclar\u0131 1970-ci ill\u0259rd\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131. 1971-ci ild\u0259 neftin bareli 3 dollar idi. Lakin bir yandan dollar\u0131n devalvasiyas\u0131, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 1973-c\u00fc il \u0259r\u0259b-\u0130srail m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0130sraili d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lik neft embarqosundan sonra qiym\u0259t 12 dollara q\u0259d\u0259r qalxd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131niya \u00f6z\u00fc neft \u00f6lk\u0259si idi. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, neft \u00e7\u0131xaran bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259 il\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0130raq v\u0259 \u0130ranla yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri vard\u0131 (yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bizim daha \u00e7ox &#8220;Traktor Sazi&#8221; futbol komandas\u0131na sponsorlu\u011funa g\u00f6r\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z T\u0259briz traktor zavodu 1966-1968-ci ill\u0259rd\u0259 rum\u0131nlar\u0131n k\u00f6m\u0259yil\u0259 tikilib).\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7au\u015fesku bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k iri neft emal\u0131 zavodlar\u0131 tikm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdi. O, \u0130ran v\u0259 \u0130raqdan xam neft alma\u011f\u0131, \u00f6z neftil\u0259 birlikd\u0259 bu zavodlarda emal ed\u0259r\u0259k satma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130deya \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 yet\u0259rinc\u0259 \u00e7iy idi, \u00e7\u00fcnki nefti emal etm\u0259k h\u0259l\u0259 onu satmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bazar tapmaq dem\u0259k deyil. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, emal edil\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r nefti satmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rum\u0131niyan\u0131 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n k\u0259m\u0259rl\u0259r yox idi.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcst\u0259lik, ba\u015fqa g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verdi. \u0130ran \u0130slam inqilablndan sonra neftin qiym\u0259ti daha bir y\u00fcks\u0259li\u015f ya\u015fad\u0131 &#8211; 35 dollar. \u0130lk bax\u0131\u015fda, bu, Rum\u0131niya \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 hal say\u0131la bil\u0259rdi.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259r bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259ni v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259ri daha q\u0259na\u0259tli texnologiyalar axtarma\u011fa vadar etdi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259s\u0259l\u0259n, filml\u0259rd\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz iri qabaritli AB\u015e minik avtomobill\u0259rinin burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 bu siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 durduruldu. Onlar\u0131n yerin\u0259 daha y\u0131\u011fcam v\u0259 az benzin i\u015fl\u0259d\u0259n avtomobill\u0259r burax\u0131ld\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  N\u0259tic\u0259d\u0259, 1980-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rum\u0131niyan\u0131n neft emal\u0131 zavodlar\u0131 tikilib haz\u0131r olark\u0259n d\u00fcnyada neft\u0259 t\u0259l\u0259bat xeyli azalm\u0131\u015fd\u0131. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u00c7au\u015feskunun neft alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc \u0130ran v\u0259 \u0130raq m\u00fcharib\u0259 apar\u0131rd\u0131lar v\u0259 daha yax\u015f\u0131 t\u0259tbiq\u0259 layiq inadkarl\u0131qla bir-birl\u0259rinin neft s\u0259nayesini darmada\u011f\u0131n edirdil\u0259r. 1982-ci ild\u0259n etibar\u0259n is\u0259 qiym\u0259tl\u0259rin enm\u0259si ba\u015f verdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259likl\u0259, \u00c7au\u015feskunun &#8220;\u00e7\u0131l\u011f\u0131n projesi&#8221; iflasa u\u011frad\u0131. Rum\u0131n xalq\u0131n\u0131n n\u0259sibi he\u00e7 vaxt n\u0259inki tam g\u00fcc\u00fc il\u0259, he\u00e7 yar\u0131 g\u00fccl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259c\u0259k zavodlar v\u0259 13 milyard dollar xarici borc oldu.\n<\/p>\n<p>\n  Normal \u00f6lk\u0259d\u0259 bunun g\u00fcnahkar\u0131 istefa ver\u0259rdi. Lakin \u00c7au\u015fesku n\u0259inki istefa verm\u0259di, \u0259ksin\u0259 yeni bir ideya ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Bu ideyaya g\u00f6r\u0259, Rum\u0131niya xarici borcunu \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259k, \u00fcst\u0259lik bir d\u0259 he\u00e7 vaxt he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259n borc almayacaqd\u0131. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn referendum da ke\u00e7irildi v\u0259 Konstitusiyaya bu qada\u011fan\u0131n \u0259ks olundu\u011fu madd\u0259 sal\u0131nd\u0131.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi-2\/\" alt=\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131\" class=\"wp-image-114790\"\/><figcaption>\n    1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Xarici borclar\u0131 qaytarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn valyuta laz\u0131m idi, valyuta qazanma\u011f\u0131n yolu is\u0259 ixrac\u0131 art\u0131rmaqdan v\u0259 idxal\u0131 azaltmaqdan ke\u00e7irdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00c7au\u015fesku rejimi daxili istehlak\u0131 azaltmaq hesab\u0131na idxal\u0131 maksimum art\u0131rmaq yolunu tutdu.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259r art\u0131r\u0131ld\u0131. T\u0259kc\u0259 1982-ci il \u0259rzind\u0259 \u00fcmumi art\u0131m 35 faiz t\u0259\u015fkil etdi. Bu zaman elektrik enerjisi 30 faiz, qaz is\u0259 150 faiz bahala\u015fd\u0131. \u00dcst\u0259lik onlar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 ciddi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r qoyuldu. \u00c7\u00fcnki enerji d\u0259 ixrac edil\u0259 bil\u0259rdi, ya da ixrac m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259rdi.\n<\/p>\n<p>\n  N\u0259tic\u0259d\u0259 evl\u0259r\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 saat elektrik enerjisi verilirdi. Bundan \u0259lav\u0259, h\u0259r otaqda maksimum 40 vatl\u0131q lampa yand\u0131rma\u011fa icaz\u0259 vard\u0131. Sat\u0131\u015fda 15-20 vatl\u0131q lampalar peyda olur. Q\u0131\u015f vaxt\u0131 soyuducu i\u015fl\u0259tm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilmirdi, \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u00e7\u00f6ld\u0259 asmaq t\u00f6vsiy\u0259 edilirdi. Tozsoranlar v\u0259 paltaryuyan ma\u015f\u0131nlar sat\u0131\u015fdan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Bir m\u0259rk\u0259zi telekanaldan ba\u015fqa dig\u0259r m\u0259rk\u0259zi v\u0259 regional kanallar l\u0259\u011fv edilir, lakin h\u0259min yegan\u0259 telekanal da g\u00fcn \u0259rzind\u0259 yaln\u0131z 2-3 saat yay\u0131mlan\u0131rd\u0131. Bu yay\u0131m\u0131n da \u0259sas m\u00f6vzusu q\u0259na\u0259t\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259yin vacibliyi, &#8220;g\u00f6z\u0259l g\u00fcnl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259yik, cocuqlar&#8221; tipli \u00fcmid verm\u0259k olurdu.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130sti su h\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 verilir, m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f istilik sitemi b\u00f6y\u00fck fasil\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259yir, \u0259ks\u0259r hallarda m\u0259nzill\u0259rd\u0259 h\u0259rar\u0259t 10-12 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n \u00e7ox olmurdu. \u00dcst\u0259lik, bunlar \u0259sas\u0259n paytaxt Buxarestd\u0259dir. \u018fyal\u0259tl\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t daha b\u0259rbad idi.\n<\/p>\n<p>\n  Sosial sah\u0259y\u0259 ayr\u0131lan v\u0259saitl\u0259r ilb\u0259il azald\u0131l\u0131rd\u0131. 1980-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 1985-ci ild\u0259 m\u0259nzil tikintisin\u0259 37%, s\u0259hiyy\u0259y\u0259 17%, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 elm\u0259 is\u0259 53% az v\u0259sait ayr\u0131l\u0131rd\u0131. S\u0259hiyy\u0259y\u0259 ayr\u0131lan v\u0259saitin azalmas\u0131n\u0131n ac\u0131 n\u0259tic\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc daha tez b\u00fcruz\u0259 verdi.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131niyada u\u015faq \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131 artd\u0131 v\u0259 Avropada birinci yer\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Hakimiyy\u0259t \u00f6z siyas\u0259tini d\u0259yi\u015fm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 saxtakarl\u0131\u011fa \u0259l atd\u0131. Yeni do\u011fulan u\u015faqlar yaln\u0131z 1 ya\u015fa q\u0259d\u0259r \u00f6lm\u0259dikd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131lar.\n<\/p>\n<p>\n  Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u015fprisl\u0259rd\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 istifad\u0259 v\u0259 yoxlan\u0131lmam\u0131\u015f qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 say\u0259sind\u0259 Q\u0130\u00c7S-\u0259 yoluxanlar\u0131n say\u0131 k\u0259skin \u00e7oxal\u0131rd\u0131. 1983-c\u00fc ilin q\u0131\u015f\u0131nda elektrik enerjisinin k\u0259silm\u0259si \u00fcz\u00fcnd\u0259n do\u011fum evind\u0259 k\u00fcvezd\u0259 saxlan\u0131lan onlarla k\u00f6rp\u0259 \u00f6l\u00fcrd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6nc\u0259ki m\u0259qal\u0259mizd\u0259 Rum\u0131niyada abortun qada\u011fan edilm\u0259si \u00fcz\u00fcnd\u0259n valideynl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rk edil\u0259n v\u0259 u\u015faq evl\u0259rin\u0259 veril\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n k\u0259skin artmas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131q. \u0130ndi maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259nin azalmas\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n bu u\u015faq evl\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t lap ac\u0131nacaql\u0131 olurdu. M\u0259suliyy\u0259tsizlik \u00fcz\u00fcnd\u0259n Q\u0130\u00c7S-\u0259 yoluxan u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131rd\u0131. Bu g\u00f6st\u0259riciyi g\u00f6r\u0259 Rum\u0131niya Avropada ikinci yer\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7au\u015fesku devril\u0259nd\u0259n sonra, 1990-ci ilin mart\u0131nda Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n \u015epigel TV \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Rum\u0131niyan\u0131n ucqar bir yerind\u0259 Cighid deyil\u0259n \u0259qli \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131ql\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn reabilitasiya m\u0259rk\u0259zi a\u015fkar etdil\u0259r. Buradak\u0131 qeyri-insani \u015f\u0259rait jurnalistl\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirdi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259lum oldu ki, t\u0259kc\u0259 1987-1989-cu ill\u0259rd\u0259 burada 137 u\u015faq acl\u0131qdan v\u0259fat edib. Q\u0259rbi Avropa v\u0259 AB\u015e humanitar t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t xeyli yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Cighidd\u0259 saxlan\u0131lan u\u015faqlar\u0131n bir \u00e7oxu Q\u0259rbi Avropa ail\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6vladl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Ayd\u0131nd\u0131r ki, Rum\u0131niya \u00f6z s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131na Q\u0259rbd\u0259 y\u00fcks\u0259k t\u0259l\u0259bat olaca\u011f\u0131na \u00fcmid ed\u0259 bilm\u0259zdi. Onlar\u0131 yaln\u0131z sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 satmaq olard\u0131. Halbuki Rum\u0131niya sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259rinin Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0130qtisadi Yard\u0131m \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olsa da, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ticari \u0259laq\u0259l\u0259rin azald\u0131lmas\u0131na \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyinin prioriteti kimi bax\u0131rd\u0131. 1970-ci ill\u0259rd\u0259 xarici ticar\u0259td\u0259 Q\u0130Y\u015e \u00f6lk\u0259l\u0259rinin pay\u0131 35%-\u0259 enmi\u015fdi. \u0130ndi is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 60%-\u0259 qalxd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 idxalda \u0259sas\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirdi. H\u0259min \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daxili istehlak\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq laz\u0131m idi. Buradan da daxili istehlak\u0131 limitl\u0259\u015fdirm\u0259k fikrin\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259k \u00e7\u0259tin olmamal\u0131 idi v\u0259 \u00c7au\u015fesku bel\u0259 d\u0259 etdi.\n<\/p>\n<p>\n  1981-ci ild\u0259n \u00e7\u00f6r\u0259k, un, s\u00fcd, bitki ya\u011f\u0131, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 \u0259t kimi \u0259sas \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131na limit t\u0259tbiq edilir. &#8220;Rasional qida proqram\u0131&#8221; haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 rum\u0131nlara \u00e7ox yem\u0259yin z\u0259r\u0259ri &#8220;elmi \u015f\u0259kild\u0259&#8221; izah olunur. Lakin defisit \u00fcz\u00fcnd\u0259n h\u0259tta limit h\u0259ddind\u0259 bel\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131 tapmaq m\u00fc\u015fk\u00fcl olur.\n<\/p>\n<p>\n  Sadalananlardan \u0259lav\u0259 yumurta, q\u0259hv\u0259, \u015fokolad, d\u00fcy\u00fc, kolbasa, sosiska v\u0259 dig\u0259r m\u0259hsullar k\u0259skin defisit\u0259 \u00e7evrilirl\u0259r. \u018fhali \u0259sas\u0259n meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 qidalan\u0131r.<br \/>\n  <br \/>\n  M\u00f6vzudan b\u0259hs ed\u0259n s\u0259n\u0259dli filml\u0259rin birind\u0259 atas\u0131 SSR\u0130-nin Rum\u0131niyadak\u0131 ticar\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 i\u015fl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faql\u0131\u011f\u0131 orada ke\u00e7\u0259n birisi xat\u0131rlay\u0131r ki, ona ingilis dilind\u0259n \u0259lav\u0259 d\u0259rsl\u0259r ke\u00e7\u0259n rum\u0131n m\u00fc\u0259llim z\u0259hm\u0259ti m\u00fcqabilind\u0259 pul deyil, \u0259t verilm\u0259sini ist\u0259yirdi. \u00c7\u00fcnki pulun olmas\u0131 h\u0259l\u0259 n\u0259s\u0259 ala bil\u0259c\u0259yin\u0259 t\u0259minat vermirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131nlar\u0131n g\u00fcnl\u0259rinin \u00f6n\u0259mli hiss\u0259si ucsuz-bucaqs\u0131z n\u00f6vb\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7ir. \u018fv\u0259zind\u0259 &#8220;qara bazar&#8221; \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nir, burada ist\u0259nil\u0259n m\u0259hsulu r\u0259smi m\u0259z\u0259n\u0259dn d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 baha qiym\u0259t\u0259 tapmaq olar.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin bu qiym\u0259tl\u0259r rum\u0131nlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan deyil.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131niyada k\u0259sil\u0259n donuzlar\u0131n b\u00fct\u00fcn hiss\u0259l\u0259ri ixraca y\u00f6n\u0259lir, yaln\u0131z ayaqlar\u0131 daxild\u0259 sat\u0131l\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 rum\u0131nlar onlar\u0131 istehza il\u0259 &#8220;patriot&#8221; adland\u0131r\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki donuzun v\u0259t\u0259ni t\u0259rk etm\u0259y\u0259n yegan\u0259 hiss\u0259l\u0259ri idil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u015e\u0259xsi avtomobil sahibl\u0259rin\u0259 ay \u0259rzind\u0259 30 litr benzin alma\u011fa icaz\u0259 verilirdi. K\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri k\u0259ndlil\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131 v\u0259 traktorlar \u0259v\u0259zin\u0259 araba v\u0259 atlardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. K\u00fc\u00e7\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259k olar ki, l\u0259\u011fv edilir.\n<\/p>\n<p>\n  Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun h\u0259l\u0259 1983-c\u00fc ild\u0259ki hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259 q\u0259na\u0259t rejimi rum\u0131nlar\u0131n h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sini 19-40% a\u015fa\u011f\u0131 salm\u0131\u015fd\u0131. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t daha da pisl\u0259\u015fdi.<br \/>\n  <br \/>\n  M\u0259hsulun y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 i\u015fl\u0259rin\u0259 \u015fagird v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259si praktikas\u0131 geni\u015f yay\u0131l\u0131r. El\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n ucuz i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si kimi istifad\u0259 edilir.\n<\/p>\n<p>\n  Dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, s\u0259rt q\u0259na\u0259t rejimi ordunun \u0259rzaq, geyim v\u0259 dig\u0259r t\u0259chizat\u0131na da m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. V\u00fcs\u0259t alan inflyasiyaya baxmayaraq h\u0259rb\u00e7il\u0259rin maa\u015f\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131rd\u0131. Bu da inqilab g\u00fcnl\u0259rind\u0259 ordunun \u00c7au\u015feskudan \u00fcz d\u00f6nd\u0259rm\u0259sind\u0259 \u0259sas rol oynad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  1982-ci ilin oktyabr\u0131nda d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin paya sahibl\u0259nm\u0259si bar\u0259d\u0259 qanun q\u0259bul olundu. Qanuna g\u00f6r\u0259, f\u0259hl\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259dikl\u0259ri m\u00fc\u0259ssis\u0259y\u0259 investiya qoymaq v\u0259 bel\u0259c\u0259 onun sahibl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k h\u00fcququ verilirdi. \u018fslind\u0259 is\u0259 bu h\u00fcquq deyil, \u00f6hd\u0259lik idi. F\u0259hl\u0259l\u0259rin maa\u015f\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si zorla tutulur.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ki ay sonra is\u0259 daha bir qanun q\u0259bul olunur. \u0130ndi m\u00fc\u0259ssis\u0259nin t\u0259yin edil\u0259n plan\u0131 dolduraca\u011f\u0131 halda i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259k haqq\u0131n\u0131n tam \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259k. \u018fks halda maa\u015f\u0131n 24%-i tutulurdu. Sonra bu r\u0259q\u0259m 27%-\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. Planlar is\u0259 ad\u0259t\u0259n dolmurdu. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r iki qanun \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n faktiki azald\u0131lmas\u0131 dem\u0259k idi.\n<\/p>\n<p>\n  Maraql\u0131d\u0131r ki, &#8220;v\u0259t\u0259n v\u0259 d\u00f6vl\u0259t namin\u0259&#8221;\u0259haliy\u0259 bu q\u0259d\u0259r m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r ya\u015fadark\u0259n \u00c7au\u015fesku ail\u0259si \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 he\u00e7 d\u0259 \u00e7\u0259king\u0259n davranm\u0131rd\u0131. Hakim ail\u0259nin ixtiyar\u0131nda 20 ov evi, 21 saray, Buxarest v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 (Qara d\u0259niz sahill\u0259rind\u0259ki kurortlar da daxil) 41 iqam\u0259tgah var idi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00f6hk\u0259m ov h\u0259v\u0259skar\u0131 olan \u00c7au\u015feskunun labrador cinsind\u0259n Korbu adl\u0131 iti vard\u0131. Milyonlarla rum\u0131n doyunca qidaya h\u0259sr\u0259t ik\u0259n, \u00f6lk\u0259nin \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki s\u0259firi h\u0259r h\u0259ft\u0259 London supermarketl\u0259rind\u0259 it \u00fc\u00e7\u00fcn bazarl\u0131q edir v\u0259 diplomatik po\u00e7tla Buxarest\u0259 g\u00f6nd\u0259rirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bu zaman rum\u0131nlar\u0131n h\u0259tta h\u0259y\u0259tl\u0259rind\u0259 saxlad\u0131qlar\u0131 toyuqlar\u0131 k\u0259sib yem\u0259y\u0259 ixtiyarlar\u0131 yox idi. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n yumurtalar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 t\u0259hvil verm\u0259li idil\u0259r, d\u00f6vl\u0259t d\u0259 ixrac edib valyuta qazanacaqd\u0131. \u015eahidl\u0259rd\u0259n birinin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259g\u0259r toyu\u011fu avtomobil vurard\u0131sa, sahibi \u00e7ox sevinirdi, \u00e7\u00fcnki art\u0131q onu bi\u015firib yey\u0259 bil\u0259rdi. T\u0259bii ki, m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259d\u0259n sonra.\n<\/p>\n<p>\n  B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r h\u0259tta Ali Ba\u015f komandan \u00c7au\u015feskunun \u00f6z itin\u0259 polkovnik r\u00fctb\u0259si verm\u0259sini iddia edirl\u0259r. M\u0259n \u00f6z\u00fcm bu x\u0259b\u0259ri t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m, \u00e7\u00fcnki he\u00e7 bir sa\u011flam m\u0259ntiq\u0259 s\u0131\u011fm\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Bu art\u0131q Q\u0259dim Roman\u0131n d\u0259li imperatoru Kaliqulan\u0131n \u00f6z at\u0131n\u0131 senator t\u0259yin etm\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259yir.\n<\/p>\n<p>\n  Diktator bir \u00e7ox k\u0259ndin \u0259halisinin &#8220;aqro-s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259ri&#8221;n\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verir. &#8220;Sistematizasiya&#8221; adlanan bu siyas\u0259t zaman\u0131 minl\u0259rl\u0259 k\u0259nd m\u0259hv edilir. Halbuki k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n yerl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131 minimum \u015f\u0259raitl\u0259 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259sait yox idi. K\u0259ndlil\u0259r b\u0259z\u0259n h\u0259tta p\u0259nc\u0259r\u0259sin\u0259 \u015f\u00fc\u015f\u0259 bel\u0259 sal\u0131nmayan m\u0259nzill\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Ba\u015fqa \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 oxucu \u00f6z\u00fc t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  1980-ci ill\u0259rin ortalar\u0131nda is\u0259 rejim daha bir avant\u00fcraya \u0259l atd\u0131 &#8211; Buxarestin yenid\u0259n qurulmas\u0131 plan\u0131na. Bir \u00e7ox q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r kimi Buxarestin d\u0259 &#8220;k\u00f6hn\u0259 \u015f\u0259h\u0259r&#8221; deyil\u0259n hiss\u0259si vard\u0131. M\u0259hz bu hiss\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011funa g\u00f6r\u0259 Rum\u0131niya paytaxt\u0131na &#8220;\u015e\u0259rqin ki\u00e7ik Parisi&#8221; ad\u0131 verilmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ndi \u00c7au\u015feskunun plan\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259min k\u00f6hn\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin 1\/4 hiss\u0259si yerl\u0259 yeksan edildi. \u00d6t\u0259n \u0259srl\u0259rin yadigar\u0131 olan 22 kils\u0259, 6 sinaqoq v\u0259 30 mind\u0259n art\u0131q bina s\u00f6k\u00fcld\u00fc. Onlar\u0131n yerind\u0259 \u0259sas tikili n\u0259h\u0259ng Respublika evi oldu.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130n\u015fas\u0131 1984-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flanan binan\u0131n uzunlu\u011fu 270 m, eni 240 m, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc is\u0259 86 m (92 metr d\u0259 yerin alt\u0131nda) idi. Onun iki il\u0259 tikilib ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu, lakin bu m\u00fcdd\u0259t sonradan daha d\u00f6rd il uzad\u0131ld\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Tikintinin 1 ba\u015f, 10 \u0259sas v\u0259 700 k\u00f6m\u0259k\u00e7i memar\u0131 vard\u0131. M\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 20 mind\u0259n 100 min\u0259 q\u0259d\u0259r insan \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. \u00dcst\u0259lik h\u0259rb\u00e7il\u0259r v\u0259 &#8220;k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r&#8221; tez-tez i\u015fl\u0259r\u0259 c\u0259lb olunurdular. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 tikinti zaman\u0131 3 min\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131n h\u0259lak oldu\u011fu iddia edilir.\n<\/p>\n<p>\n  Pentaqondan sonra d\u00fcnyada ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 d\u00fcnyada \u0259n a\u011f\u0131r inzibati bina olan Respublika evi 20 m\u0259rt\u0259b\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi. Bunun 12 m\u0259rt\u0259b\u0259si yerin \u00fcst\u00fcnd\u0259, 8 m\u0259rt\u0259b\u0259si is\u0259 yerin alt\u0131nda idi. Sah\u0259si 350 min kv metr, h\u0259cmi is\u0259 2,55 milyon kub metr olan binan\u0131n tikintisin\u0259 700 min ton polad, 900 min kub metr a\u011fac s\u0259rf edildi.\n<\/p>\n<p>\n  480 \u00e7il\u00e7\u0131raq v\u0259 1409 q\u0259ndil \u00fc\u00e7\u00fcn 3500 ton b\u00fcll\u00fcr istifad\u0259 olundu. Binaya 1 milyon kub metr m\u0259rm\u0259r i\u015fl\u0259nildiyind\u0259n tikinti zaman\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 q\u0259bir abid\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259rm\u0259r i\u015fl\u0259nilm\u0259sin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015fdu. Binan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif otaqlar\u0131n\u0131 \u00fcmumi sah\u0259si 200 min kv metr olan xal\u00e7alar b\u0259ziyirdi. B\u0259zi iri xal\u00e7alar\u0131 toxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259zgahlar binan\u0131n i\u00e7in\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 el\u0259 burada toxunmu\u015fdular.\n<\/p>\n<p>\n  Misir fironlar\u0131n\u0131n piramidas\u0131 kimi \u00c7au\u015feskunun \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra miras qoymaq ist\u0259diyi bu binaya y\u00fczmilyonlar x\u0259rcl\u0259n\u0259rk\u0259n rum\u0131nlar yar\u0131ac, qaranl\u0131q v\u0259 soyuq m\u0259nzill\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r, \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259sini n\u00f6vb\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi-3\/\" alt=\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131\" class=\"wp-image-114793\"\/><figcaption>\n    1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Binan\u0131n tikintisi h\u0259tta indi d\u0259 tam bitmi\u015f say\u0131lmaz. M\u0259s\u0259l\u0259n, yerin alt\u0131ndak\u0131 8 m\u0259rt\u0259b\u0259d\u0259n d\u00f6rd\u00fcnd\u0259 tamamlama i\u015fl\u0259ri bitm\u0259yib. Zat\u0259n ehtiyac da duyulmur. Bu g\u00fcn binada Rum\u0131niya parlamentinin, bir s\u0131ra nazirlikl\u0259rin, muzeyl\u0259rin yerl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, tez-tez s\u0259rgil\u0259rin v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, 1100 ota\u011f\u0131ndan yaln\u0131z 400-\u00fc istifad\u0259 olunur. \u018fv\u0259zind\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131na, elektrik enerjisin\u0259, istiliyin\u0259 h\u0259r il 6 milyon dollardan \u00e7ox v\u0259sait x\u0259rcl\u0259nir.\n<\/p>\n<p>\n  B\u00fct\u00fcn bu hadis\u0259l\u0259rin &#8211; real g\u0259lirl\u0259rin azalmas\u0131, d\u0259h\u015f\u0259tli defisit, h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0259viyy\u0259sin\u0259 enm\u0259si, absurd layih\u0259l\u0259r fonunda m\u0259tbuat Nikolae \u00c7au\u015feskunun m\u00fcdrikliyi, \u0259v\u0259zolunmazl\u0131\u011f\u0131, dahiliyi, \u00f6lk\u0259nin yegan\u0259 xilaskar\u0131 v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259man\u0131 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259bli\u011fat\u0131 bir g\u00fcn d\u0259 olsun dayand\u0131rm\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin bu t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil, tiraniyalarda bel\u0259 yalan adi \u015feydir. \u018fn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcs\u00fc XXI \u0259srd\u0259 ba\u015f verir. Diktatorun tiraniyas\u0131ndan bezib inqilab ed\u0259n, onun g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259sini az qala yekdillikl\u0259 bayram ed\u0259n rum\u0131nlar aras\u0131nda 2006-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n &#8220;100 \u0259n b\u00f6y\u00fck rum\u0131n&#8221; adl\u0131 sor\u011fuda Nikolae \u00c7au\u015fesku xeyli sayda alimi, \u0259d\u0259biyyat v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimini, idman\u00e7\u0131lar\u0131 qabaqlayaraq 11-ci yer tutur.\n<\/p>\n<p>\n  2010-cu ild\u0259 rum\u0131nlar\u0131n 41%-i bildirirdi ki, \u00c7au\u015fesku sa\u011f olsayd\u0131, prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 ona s\u0259s ver\u0259rdil\u0259r. R\u0259yi soru\u015fulanlar\u0131n 49%-i onu yax\u015f\u0131 r\u0259hb\u0259r sayd\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r, yaln\u0131z 15% birm\u0259nal\u0131 olaraq m\u0259nfi qiym\u0259tl\u0259ndirir. 2014-c\u00fc ild\u0259 \u00c7au\u015feskuya s\u0259s verm\u0259y\u0259 haz\u0131r olanlar\u0131n say\u0131 46%-\u0259 \u00e7at\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Do\u011frusu, diktatorun labrador itind\u0259n m\u00fcqayis\u0259 olunmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 pis ya\u015fayan, ancaq Sekuritate adl\u0131 gizli polisin qorxusundan s\u0259sl\u0259rini \u00e7\u0131xarma\u011fa qorxan insanlar\u0131n bu se\u00e7imini izah etm\u0259y\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir\u0259m. Az-\u00e7ox m\u0259ntiqli izah insanlar\u0131n \u0259slind\u0259 \u00f6z g\u0259nclikl\u0259ri v\u0259 u\u015faql\u0131qlar\u0131n\u0131n xiff\u0259tini \u00e7\u0259km\u0259l\u0259ri, bunu yanl\u0131\u015f olaraq siyasi qurulu\u015fa aid etm\u0259l\u0259ri ola bil\u0259r.<br \/>\n  <br \/>\n  H\u0259r halda inqilab\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n b\u0259hs etm\u0259mi\u015fd\u0259n \u00f6nc\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 t\u0259svir etm\u0259yimin s\u0259b\u0259bi bir g\u00fcn bu r\u0259y sor\u011fular\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ril\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan oxucuda \u00c7au\u015fesku tiraniyas\u0131 haqq\u0131nda yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarana bil\u0259c\u0259yi ehtimal\u0131n\u0131 \u00f6nl\u0259m\u0259k ist\u0259yimdir.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Rejimin b\u00fct\u00fcn q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131na baxmayaraq, 1980-ci ill\u0259rin ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r \u00c7au\u015fesku Q\u0259rbin yegan\u0259 sevimli kommunist lideri olaraq qal\u0131r. Lakin SSR\u0130-d\u0259 Qorba\u00e7ovun hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 yenid\u0259nqurma siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u0259sind\u0259n sonra v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fir.\n<\/p>\n<p>\n  \u015e\u0259rqi Avropan\u0131n \u0259ks\u0259r kommunist liderl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq, \u00c7au\u015fesku h\u0259r hans\u0131 bir islahatlar ke\u00e7irm\u0259kd\u0259n, rejimi yum\u015faltmaqdan intina edir. O, bir d\u0259f\u0259 &#8220;Dunay t\u0259rsin\u0259 axar, amma Rum\u0131niyada yenid\u0259nqurma olmaz&#8221; s\u00f6yl\u0259yir.\n<\/p>\n<p>\n  1988-ci ild\u0259 Moskva s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Qorba\u00e7ovun onu fikrind\u0259n da\u015f\u0131nd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri n\u0259tic\u0259siz qal\u0131r. \u018fvv\u0259ll\u0259r yaln\u0131z SSR\u0130-nin ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 olan konduketor indi h\u0259m d\u0259 Q\u0259rb \u00fc\u00e7\u00fcn problem\u0259 \u00e7evrilir.\n<\/p>\n<p>\n  1989-cu il aprelind\u0259 &#8220;Karpat dahisi&#8221; t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 elan etdi ki, Rum\u0131niya xarici borcunu tamamil\u0259 \u00f6d\u0259yib v\u0259 d\u00fcnyada yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir ki, xarici borcu yoxdur. Rum\u0131nlar bu x\u0259b\u0259ri sevincl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. Onlar \u00fcmid edirdil\u0259r ki, art\u0131q s\u0259rt q\u0259na\u0259t rejimind\u0259n imtina edil\u0259c\u0259k.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin aylar bir-birini \u0259v\u0259z edir, he\u00e7 n\u0259 is\u0259 d\u0259yi\u015fmir. A\u00e7\u0131\u011f\u0131, ara\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsam da, borcu \u00f6d\u0259y\u0259nd\u0259n sonra \u00c7au\u015feskunun q\u0259na\u0259t rejimind\u0259n imtina etm\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bini izah ed\u0259c\u0259k inand\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumata rast g\u0259lm\u0259dim. Amma bu siyas\u0259tin davam\u0131n\u0131n rum\u0131nlar\u0131 h\u00f6vs\u0259l\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xarmas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259siz idi.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fhalinin islahatlarla ba\u011fl\u0131 \u00fcmid b\u0259sl\u0259diyi daha bir hadis\u0259 Rum\u0131niya Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n XIV qurultay\u0131 idi. G\u00f6zl\u0259nilirdi ki, bu ali t\u0259dbir zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00fcmidverici d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin anonsu veril\u0259c\u0259k. Lakin noyabr\u0131n 20-24-d\u0259 ba\u015f tutan qurultayda s\u0259sl\u0259n\u0259n fikirl\u0259rd\u0259n bel\u0259 m\u0259lum oldu ki, \u015e\u0259rqi Avropan\u0131n kommunist partiyalar\u0131 aras\u0131nda yegan\u0259 d\u00fczg\u00fcn siyas\u0259ti RKP y\u00fcr\u00fcd\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259biidir ki, bu &#8220;d\u00fczg\u00fcn siyas\u0259t&#8221;\u0259 g\u00f6r\u0259 rum\u0131n xalq\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t &#8220;s\u00fclh, \u0259dal\u0259t v\u0259 kommunizm u\u011frunda yorulmaz m\u00fcbariz&#8221;, &#8220;alovlu v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r&#8221;, &#8220;\u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcst\u0259sna \u015f\u0259xsiyy\u0259ti&#8221; Nikolae \u00c7au\u015fesku c\u0259nablar\u0131na borclu idi. Sonda qurultay &#8220;m\u00fcdriklik Dunay\u0131&#8221;n\u0131 v\u0259 &#8220;Karpat dahisi&#8221;ni, &#8220;rum\u0131n xalq\u0131n\u0131n \u0259n sevimli \u00f6vlad\u0131n\u0131&#8221;n\u0131 v\u0259 &#8220;sosialist Rum\u0131niyas\u0131n\u0131n dahi memar\u0131n\u0131&#8221; yekdillikl\u0259 daha 5 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 RKP-nin s\u0259dri se\u00e7di.\n<\/p>\n<p>\n  Qurultay\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri rum\u0131nlar\u0131 sevindir\u0259 bilm\u0259zdi. Ayd\u0131n oldu ki, yuxar\u0131dan h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n d\u0259yi\u015fikliy\u0259 he\u00e7 bir \u00fcmid b\u0259sl\u0259m\u0259k \u0259b\u0259sdir. A\u015fa\u011f\u0131lar is\u0259 m\u00fctic\u0259sin\u0259 susqun idi. D\u00fczd\u00fcr, he\u00e7 bir etiraz\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yl\u0259m\u0259k olmazd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259l\u0259 1977-ci ild\u0259 Lupeni \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 35 min \u015faxta\u00e7\u0131 pensiya ya\u015f\u0131n\u0131n qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259lilliy\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259qa\u00fcd\u00fcn l\u0259\u011fvin\u0259 etiraz olaraq t\u0259til etmi\u015fdil\u0259r. O zaman etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n ist\u0259yi il\u0259 onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 ged\u0259n \u00c7au\u015fesku b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259ri q\u0259bul etdi, lakin sonra v\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259di.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259til\u00e7il\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri is\u0259 q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t sonra m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyind\u0259n v\u0259fat etdil\u0259r. Rejim devril\u0259nd\u0259n sonra m\u0259lum oldu ki, Sekuritatenin t\u0259l\u0259bil\u0259 onlar h\u0259kiml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n gizli \u015f\u0259kild\u0259 5 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 rentgen \u015f\u00fcalanmas\u0131na m\u0259ruz qal\u0131blar.\n<\/p>\n<p>\n  1987-ci ild\u0259 is\u0259 Bra\u015fov \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki avtomobil zavodunun i\u015f\u00e7il\u0259ri iqtisadi t\u0259l\u0259bl\u0259rl\u0259 aksiyalar ke\u00e7irdil\u0259r. Lakin bu d\u0259f\u0259 Sekuritate h\u0259rb\u00e7il\u0259rin k\u00f6m\u0259yil\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n etirazlar\u0131 yat\u0131rd\u0131.<br \/>\n  <br \/>\n  1989-cu ilin pay\u0131z\u0131nda is\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u00e7ox susqun v\u0259 aciz, \u00c7au\u015fesku rejimi is\u0259 sars\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Noyabr\u0131n 15-d\u0259 Rum\u0131niya milli komandas\u0131 Danimarkaya 3:1 hesab\u0131 il\u0259 qalib g\u0259l\u0259r\u0259k 20 illik fasil\u0259d\u0259n sonra futbol \u00fczr\u0259 d\u00fcnya \u00e7empionat\u0131n\u0131n final m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 v\u0259siq\u0259 qazan\u0131r. K\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xaraq sevin\u0259n insanlar \u00c7au\u015fesku \u0259leyhin\u0259 \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndirm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259n kimi Sekuritate t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131rlar.\n<\/p>\n<p>\n  Qar\u015f\u0131dan is\u0259 q\u0131\u015f g\u0259lirdi, yen\u0259 normal elektrik enerjisinin, istiliyin olmayaca\u011f\u0131 q\u0131\u015f. Evin i\u00e7ind\u0259 \u0259ll\u0259rini yen\u0259 d\u0259 n\u0259f\u0259sinl\u0259 q\u0131zd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaqd\u0131n. Soyuqdan donan ayaqlar\u0131n\u0131n yer\u0259 d\u00f6y\u0259r\u0259k saatlarla defisit n\u00f6vb\u0259sind\u0259 durmaq g\u0259r\u0259k\u0259c\u0259kdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7au\u015fesku is\u0259 bu zaman heyr\u0259tamiz add\u0131m at\u0131r. O, Pol\u015fada m\u00fcxalif &#8220;Solidarnost&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259t\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 etiraz ed\u0259r\u0259k sosialist d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini bu \u00f6lk\u0259y\u0259 h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  1968-ci ild\u0259 sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u00c7exoslovakiyaya m\u00fcdaxil\u0259sini c\u0259surcas\u0131na pisl\u0259y\u0259n bir adam \u00fc\u00e7\u00fcn bu inan\u0131lmaz piruet idi. Lakin o, yen\u0259 d\u0259 t\u0259k qal\u0131r, bu d\u0259f\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259kild\u0259. He\u00e7 k\u0259s onun m\u00fcdaxil\u0259 t\u0259klifini d\u0259st\u0259kl\u0259mir.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Macarlar Rum\u0131niyada \u0259h\u0259miyy\u0259tli saya malik olan (1992-ci il siyah\u0131yaalmas\u0131na g\u00f6r\u0259 1 milyon 625 min) etnos idil\u0259r. 1952-1968-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259tta muxtariyy\u0259t\u0259 malik idil\u0259r. \u00c7au\u015feskunun bu muxtariyy\u0259ti l\u0259\u011fv etm\u0259si mill\u0259t\u00e7i hissl\u0259rin yad olmad\u0131\u011f\u0131 rum\u0131nlar t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Macar Laslo Teke\u015f \u0259halisi macar, rum\u0131n v\u0259 almanlardan ibar\u0259t Timi\u015foara \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki kalvinist kils\u0259sind\u0259 ke\u015fi\u015f idi. O, \u0259vv\u0259ll\u0259r d\u0259 hakimiyy\u0259ti t\u0259nqid etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, 1984-1986-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 dini f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  1988-ci ild\u0259 Teke\u015f Rum\u0131niyan\u0131n Transilvaniya \u0259razisind\u0259ki 15 mind\u0259n \u00e7ox k\u0259ndl\u0259rin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259, \u0259halisini aqro-s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 etiraz edir, \u00fcst\u0259lik bu siyas\u0259tin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 pisl\u0259nilm\u0259sin\u0259 nail olur. O, m\u0259hvi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan k\u0259ndl\u0259rin \u0259halisini m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin Rum\u0131niyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fcqavim\u0259t potensial\u0131 \u00e7ox z\u0259ifdir. \u018fv\u0259zind\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 etiraz aksiyalar\u0131 ke\u00e7irilir, bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq qurumlar Rum\u0131niya prezidentin\u0259 t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Macar\u0131stan m\u0259tbuat\u0131 bu istiqam\u0259td\u0259 x\u00fcsusi f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rir.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131niya h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 s\u00f6z\u0259baxan Transilvaniya yepiskopu Teke\u015fi Timi\u015foaradak\u0131 v\u0259zif\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 ucqar k\u0259nd\u0259 t\u0259yin edir. Teke\u015f is\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rir, kalvinist kils\u0259nin nizamnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bel\u0259 q\u0259rar\u0131 yepiskopun deyil, kollektiv orqan\u0131n verm\u0259li oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yir.\n<\/p>\n<p>\n  Yepiskop ke\u015fi\u015fin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evin kils\u0259y\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k bo\u015fald\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259bil\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. T\u0259bii ki, m\u0259hk\u0259m\u0259 \u015fikay\u0259ti t\u0259min ed\u0259n q\u0259rar \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 Teke\u015f\u0259 evi t\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn dekabr\u0131n 15-\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt verilir. \u018fks halda onu m\u0259hk\u0259m\u0259 icra\u00e7\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131xaracaq.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin dekabr\u0131n 15-d\u0259 kalvinist v\u0259 baptist kils\u0259sin\u0259 m\u0259xsus onlarla insan Teke\u015fin evini m\u00fchasir\u0259y\u0259 alaraq m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131n\u0131n icras\u0131na mane olurlar. Ert\u0259si g\u00fcn is\u0259 onlar el\u0259 evin \u00f6n\u00fcnd\u0259 etiraz aksiyas\u0131 ke\u00e7irirl\u0259r. \u0130ndi onlar\u0131n say\u0131 500 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6lk\u0259nin dig\u0259r yerl\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi Timi\u015foarada ya\u015fayan rum\u0131nlar da macarlar\u0131 sevmirl\u0259r. Ancaq 1989-cu ilin dekabr\u0131nda kommunist iqtidar\u0131na nifr\u0259t daha g\u00fccl\u00fcd\u00fcr v\u0259 onlar da etiraz\u00e7\u0131lara qo\u015fulurlar. Evin yan\u0131ndan ke\u00e7\u0259n tramvay saxlan\u0131l\u0131r, ondan tribuna kimi istifad\u0259 olunaraq t\u0259l\u0259bl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilir.\n<\/p>\n<p>\n  Qaranl\u0131q d\u00fc\u015f\u0259n kimi Sekuritate h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7ir. \u0130nsanlar g\u00f6zya\u015fard\u0131c\u0131 qaz v\u0259 su \u015f\u0131rnaqlar\u0131 il\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131rlar. Etiraz ed\u0259nl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti s\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259bs olunur. Laslo Teke\u015f d\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k yeni t\u0259yinat yerin\u0259 apar\u0131l\u0131r. Lakin bu d\u0259f\u0259 rum\u0131n x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 hadis\u0259 ba\u015f verir. Etirazlar s\u0259ngimir, h\u0259bs olunanlar\u0131n yerini ba\u015fqalar\u0131 tutur. Dekabr\u0131n 17-d\u0259 aksiyalarda daha \u00e7ox insan i\u015ftirak edir.\n<\/p>\n<p>\n  \u015e\u0259h\u0259r\u0259 h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin yeridilm\u0259si k\u00f6m\u0259k etmir. \u018fksin\u0259, indiy\u0259c\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i m\u00f6vqe tutan insanlar\u0131n dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t onlar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7ir. Lakin gec\u0259y\u0259 do\u011fru insanlara at\u0259\u015f a\u00e7\u0131l\u0131r, 59 n\u0259f\u0259r \u00f6l\u00fcr. Ert\u0259si g\u00fcn, dekabr\u0131n 18-d\u0259 s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda Timi\u015foarada sakitlikdir.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7au\u015fesku \u0130rana planla\u015fd\u0131r\u0131lan s\u0259f\u0259rini t\u0259xir\u0259 salmamaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. O, r\u0259hb\u0259rliyi arvad\u0131 Yelenaya tap\u015f\u0131raraq yola d\u00fc\u015f\u00fcr. Lakin etirazlar\u0131n yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k h\u0259l\u0259 tez idi.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan olunmas\u0131na baxmayaraq, 30 n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259nc pravoslav kils\u0259sinin \u00f6n\u00fcnd\u0259 topla\u015f\u0131rlar. Onlar Rum\u0131niyan\u0131n \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131 qald\u0131r\u0131rlar, lakin bayra\u011f\u0131n ortas\u0131ndak\u0131 kommunist gerbi k\u0259silib. Birlikd\u0259 patriotik &#8220;Oyan, rum\u0131n&#8221; mahn\u0131s\u0131n\u0131 oxuyurlar. Bu mahn\u0131 1947-ci ild\u0259n qada\u011fan olub (\u00c7au\u015fesku devril\u0259nd\u0259n sonra is\u0259 Rum\u0131niyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t himni olacaq).\n<\/p>\n<p>\n  A\u00e7\u0131lan at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u0259ncl\u0259rin \u00e7oxu \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr v\u0259 yaralan\u0131r, ki\u00e7ik bir hiss\u0259si qa\u00e7a bilir. Repressiyan\u0131n izini itirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Timi\u015foarada \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n meyidi dekabr\u0131n 18-d\u0259n 19-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Buxarest\u0259 g\u0259tiril\u0259r\u0259k yand\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 k\u00fcll\u0259ri kanala t\u00f6k\u00fcl\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Hakimiyy\u0259tin h\u0259d\u0259-qorxular\u0131na baxmayaraq, dekabr\u0131n 19-da Timi\u015foarada he\u00e7 bir m\u00fc\u0259ssis\u0259 i\u015fl\u0259mir, insanlar i\u015f\u0259 \u00e7\u0131xmaqdan imtina edirl\u0259r. Dekabr\u0131n 20-d\u0259 is\u0259 100 min insan k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xaraq etiraz mitinqi ke\u00e7irirl\u0259r. Hakimiyy\u0259t bu q\u0259d\u0259r insana at\u0259\u015f a\u00e7ma\u011fa c\u0259sar\u0259t etmir. Yelena \u00c7au\u015feskunun etiraz\u00e7\u0131larla dan\u0131\u015f\u0131\u011fa g\u00f6nd\u0259rdiyi adamlar konsensus \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmirl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Nikolae \u00c7au\u015fesku etirazlar\u0131n s\u0259ngim\u0259diyini g\u00f6r\u0259r\u0259k \u0130ran s\u0259f\u0259rini yar\u0131m\u00e7\u0131q qoyaraq geri qay\u0131d\u0131r. O, televiziya il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k Timi\u015foarada ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri \u0259ksinqilab kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir.\n<\/p>\n<p>\n  Prezidentin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 dekabr\u0131n 21-d\u0259 Buxarestd\u0259 mitinq t\u0259yin edilir. O, 21 il \u00f6nc\u0259 \u00c7exoslovakiyaya m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 etiraz olaraq mitinq ke\u00e7iril\u0259n Saray meydan\u0131nda ba\u015f tutmal\u0131 idi.\n<\/p>\n<p>\n  Dekabr\u0131n 21-d\u0259 hakimiyy\u0259t Timi\u015foarada da maraql\u0131 add\u0131m at\u0131r. Olteni vilay\u0259tind\u0259n f\u0259hl\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259ri d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259rl\u0259 silahland\u0131r\u0131laraq \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259tirilirl\u0259r. Onlar etiraz\u00e7\u0131lar\u0131 da\u011f\u0131tmal\u0131 v\u0259 bel\u0259c\u0259 guya sosializmin nailiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 k\u00f6lg\u0259 salan xuliqanlara f\u0259hl\u0259 sinfinin layiqli cavab verm\u0259si g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yaratmal\u0131 idil\u0259r. Lakin g\u0259l\u0259n f\u0259hl\u0259l\u0259r d\u0259 etiraz\u00e7\u0131lara qo\u015fuldular. G\u00fcn\u00fcn sonuna do\u011fru is\u0259 \u0259sg\u0259l\u0259rin d\u0259 n\u00fcmayi\u015f\u00e7il\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7m\u0259si hallar\u0131 ba\u015f verir.\n<\/p>\n<p>\n  Rum\u0131nlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Timi\u015foarada ger\u00e7\u0259kd\u0259 n\u0259 ba\u015f verdiyi haqda &#8220;Amerikan\u0131n s\u0259si&#8221; v\u0259 &#8220;Azad Avropa&#8221; radiolar\u0131 say\u0259sind\u0259 x\u0259b\u0259r tuturlar. Asta-asta ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Dekabr\u0131n 21-d\u0259 Saray meydan\u0131nda h\u0259r \u015fey \u00c7au\u015fesku \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m idi. \u015e\u0259h\u0259rin partiya strukturlar\u0131 maksimum adam toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015fey etmi\u015fdil\u0259r. Meydan\u0131 insan seli b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc. Nikolae v\u0259 Yelena \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fc \u015f\u0259kill\u0259rinin, hakim rejimi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n \u015f\u00fcarlar yaz\u0131lm\u0131\u015f transparantlar\u0131n, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 partiya bayraqlar\u0131n\u0131n say\u0131-hesab\u0131 yox idi. Rum\u0131niya televiziyas\u0131 mitinqi canl\u0131 yay\u0131mda g\u00f6st\u0259rirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin Nikolae \u00c7au\u015fesku partiya m\u0259rk\u0259zi komit\u0259si binas\u0131n\u0131n eyvan\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015fa ba\u015flayandan 2 d\u0259qiq\u0259 sonra arxa s\u0131ralardan \u0259vv\u0259lc\u0259 u\u011fultu, sonra etiraz s\u0259sl\u0259ri g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Prezident \u00e7\u0259tinlikl\u0259 d\u0259 olsa k\u00fctl\u0259ni sakitl\u0259\u015fdir\u0259 bilir v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na davam edir. O, yanvar\u0131n 1-d\u0259n minimum \u0259m\u0259k haqq\u0131n\u0131n 2000 leyd\u0259n 2200 ley\u0259 q\u0259d\u0259r, u\u015faq m\u00fcavin\u0259tl\u0259rinin is\u0259 30 leyd\u0259n 50 ley\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131ralaca\u011f\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259r verir.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin \u00c7au\u015feskunun nitq\u0259 ba\u015flamas\u0131ndan 8 d\u0259qiq\u0259 sonra mitinq idar\u0259olunmaz hala g\u0259lir. Arxa s\u0131ralarda \u0259vv\u0259lc\u0259 petardlar partlay\u0131r, daha sonra hakimiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndirilir v\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar portretl\u0259ri, transparantlar\u0131 yer\u0259 tullayaraq da\u011f\u0131l\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. \u00c7au\u015fesku \u00e7a\u015fq\u0131n v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri izl\u0259yir.\n<\/p>\n<p>\n  Canl\u0131 yay\u0131m is\u0259 davam edir. Onun say\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn Rum\u0131niya konduketoru ilk d\u0259f\u0259 bu q\u0259d\u0259r aciz v\u0259 k\u00f6m\u0259ksiz g\u00f6r\u00fcr. \u00c7au\u015feskunun y\u00fcks\u0259li\u015fi v\u0259 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc eyni yerd\u0259 ba\u015f verir. O, 1968-ci ild\u0259 m\u0259hz bu meydan qar\u015f\u0131s\u0131nda, m\u0259hz bu eyvandan etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u00c7exoslovakiyaya m\u00fcdaxil\u0259ni pisl\u0259y\u0259r\u0259k parlam\u0131\u015fd\u0131. 21 il v\u0259 4 ay sonra el\u0259 h\u0259min yerd\u0259 d\u0259 q\u0259fild\u0259n s\u00f6nd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Bu hadis\u0259 il\u0259 Timi\u015foara \u00fcsyan\u0131 Rum\u0131niya inqilab\u0131na \u00e7evrildi. Ax\u015fam saat 6-dan sonra Buxarestd\u0259 inqilab\u00e7\u0131larla h\u00f6kum\u0259t q\u00fcvv\u0259l\u0259ri aras\u0131nda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015flay\u0131r. Daha do\u011frusu, h\u00f6lum\u0259t q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u0259liyal\u0131n xalqa odlu silahlardan, tank v\u0259 zirehli transportyorlardan at\u0259\u015f a\u00e7\u0131rlar. 50 insan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc, 462 yaral\u0131 v\u0259 1245 tutulan oldu\u011fu s\u00f6yl\u0259nilir. \u015e\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zin\u0259 n\u0259zar\u0259t b\u0259rpa edilir.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin dekabr\u0131n 22-d\u0259 Buxarestin ucqarlar\u0131nda ya\u015fayan says\u0131z-hesabs\u0131z f\u0259hl\u0259l\u0259r &#8220;f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli h\u00f6kum\u0259ti&#8221;n\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq paytaxt\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirl\u0259r. Milis barrikadalar\u0131 onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259kd\u0259 acizdir. Universitet meydan\u0131 v\u0259 h\u0259min Saray meydan\u0131 etiraz\u00e7\u0131larla dolur.\n<\/p>\n<p>\n  Bununla eyni vaxtda m\u00fcdafi\u0259 naziri Vasil Milean\u0131n intihar x\u0259b\u0259ri yay\u0131l\u0131r. Buna inanmayan, nazirin xalqa g\u00fcll\u0259 atmaq ist\u0259m\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00c7au\u015feskunun \u0259mri il\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259ndiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n h\u0259rb\u00e7il\u0259r inqilaba t\u0259r\u0259f ke\u00e7irl\u0259r. Prezident \u015fifahi \u0259mrl\u0259 Viktor Stankuleskunu yeni m\u00fcdafi\u0259 naziri t\u0259yin edir.\n<\/p>\n<p>\n  Nikolae \u00c7au\u015fesku h\u0259l\u0259 d\u0259 nec\u0259 nifr\u0259t qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rk etmir. O, yen\u0259 h\u0259min eyvana \u00e7\u0131xaraq insanlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Lakin \u0259leyhin\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n \u015f\u00fcarlarla, s\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 tu\u015f g\u0259lir. \u0130nqilab\u00e7\u0131lar onu da\u015fa bas\u0131rlar v\u0259 o, binada gizl\u0259nm\u0259li olur.\n<\/p>\n<p>\n  Bir m\u00fcdd\u0259t sonra is\u0259 k\u00fctl\u0259l\u0259r m\u0259rk\u0259zi komit\u0259nin binas\u0131na h\u00fccum ed\u0259r\u0259k i\u00e7\u0259ri daxil ola bilirl\u0259r. T\u0259xmin\u0259n el\u0259 bu zaman binan\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n qalxan helikopterd\u0259 Nikolae v\u0259 Yelena \u00c7au\u015feskular bir ne\u00e7\u0259 yax\u0131n adamlar\u0131 v\u0259 m\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 t\u0259xliy\u0259 olurlar.\n<\/p>\n<p>\n  Viktor Stankulesku qo\u015funlara kazarmalara qay\u0131tma\u011f\u0131 \u0259mr edir. Bu zamandan etibar\u0259n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259y\u0259 art\u0131q inqilab\u00e7\u0131lar n\u0259zar\u0259t edirl\u0259r. Onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri televiziya il\u0259 xalqa m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7au\u015feskunun helikopterl\u0259, daha sonra is\u0259 avtomobill\u0259 xilas olmaq c\u0259hdi u\u011fursuz olur. C\u00fctl\u00fcy\u00fcn ma\u015f\u0131n\u0131na oturduqlar\u0131 Nikolae Petri\u015for adl\u0131 k\u0259ndli diktatorun ham\u0131n\u0131n ona nifr\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259sind\u0259n heyr\u0259tl\u0259ndiyini, &#8220;onlar m\u0259ni niy\u0259 sevmirl\u0259r?&#8221; dey\u0259r\u0259k a\u011flams\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131r. C\u00fctl\u00fck el\u0259 h\u0259min g\u00fcn ax\u015fam saatlar\u0131nda T\u0131rqovi\u015fte \u015f\u0259h\u0259ri yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda h\u0259bs olunur.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259min g\u00fcn hava qaralandan sonra Buxarestd\u0259 g\u00fccl\u00fc at\u0131\u015fma ba\u015flay\u0131r. At\u0259\u015f a\u00e7anlar\u0131n \u00c7au\u015feskuya sadiq Sekuritate \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 oldu\u011fu g\u00fcman edilir. Amma bu indiy\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fcbut olunmay\u0131b. Yoxlan\u0131lmam\u0131\u015f m\u0259lumatlar xaos v\u0259 t\u0259\u015fvi\u015f yarad\u0131r. B\u0259z\u0259n inqilab\u00e7\u0131lar s\u0259hv\u0259n bir-birl\u0259rin\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7\u0131rlar. Bel\u0259 hallarda h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi qurbanlar\u0131n say\u0131 bar\u0259d\u0259 a\u011flas\u0131\u011fmaz r\u0259q\u0259ml\u0259r s\u0259sl\u0259ndirilir.\n<\/p>\n<p>\n  RKP MK-nin ke\u00e7mi\u015f \u00fczv\u00fc, 1984-c\u00fc ild\u0259 \u00c7au\u015fesku t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259zif\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lan v\u0259 indi inqilaba r\u0259hb\u0259rliyi \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n \u0130on \u0130liyesku Milli Qurtulu\u015f C\u0259bh\u0259si ad\u0131ndan tribunal yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131r. Bu tribunal \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fc m\u00fchakim\u0259 etm\u0259li idi.\n<\/p>\n<p>\n  N\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlan\u0131lan \u00c7au\u015feskulara \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 veril\u0259n x\u00f6r\u0259kd\u0259n ver\u0259nd\u0259 etiraz edirl\u0259r. Onlar inanm\u0131rlar ki, Rum\u0131niya ordusu bu q\u0259d\u0259r pis qidalan\u0131r. H\u0259rb\u00e7il\u0259rd\u0259n biri is\u0259 prezident\u0259 s\u00f6yl\u0259yir ki, insanlar h\u0259tta bu keyfiyy\u0259tsiz qara \u00e7\u00f6r\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn saatlarla n\u00f6vb\u0259y\u0259 dururlar.\n<\/p>\n<p>\n  C\u00fctl\u00fck m\u00fcdafi\u0259 naziri Viktor Stankuleskunu g\u00f6r\u0259nd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 sevindi, onlar\u0131n h\u0259l\u0259 x\u0259b\u0259ri yox idi ki, general onlara x\u0259yan\u0259t edib v\u0259 indi m\u0259hk\u0259m\u0259 prosesinin ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn buradad\u0131r. Bunu bil\u0259nd\u0259 Nikolae Yelenaya t\u0259r\u0259f \u00e7evril\u0259r\u0259k &#8220;H\u0259mi\u015f\u0259 \u0259n yax\u0131nlar sat\u0131rlar&#8221; s\u00f6yl\u0259yir.\n<\/p>\n<p>\n  C\u00fctl\u00fcy\u0259 d\u00f6rd madd\u0259 \u00fczr\u0259 ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr: xalqa qar\u015f\u0131 genosid (inqilab ba\u015flayandan 60 min insan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc iddia olunur); xalq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f; d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131n\u0131n m\u0259hvi: milli iqtisadiyyat\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 (c\u00fctl\u00fcy\u00fcn xarici banklarda 1 milyard dollar pulunun oldu\u011fu iddia edilir).\n<\/p>\n<p>\n  Ayd\u0131nd\u0131r ki, h\u0259bsd\u0259n ke\u00e7\u0259n \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 normal istintaq\u0131n apar\u0131lmas\u0131ndan, ittiham akt\u0131n\u0131n t\u0259rtibind\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259zdi. Tribunal \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fcn q\u0259tlin\u0259 qanuni don geyindirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. H\u0259tta d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunan iki m\u00fcdafi\u0259\u00e7i d\u0259 ittihama qo\u015fularaq \u00c7au\u015feskular\u0131n \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.\n<\/p>\n<p>\n  Tribunal c\u0259mi 1,5 saat \u00e7\u0259kir. Bu zaman x\u00fcsus\u0259n Nikolaenin \u00f6z q\u00fcrurunu saxlaya bildiyini qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. O, he\u00e7 bir suala cavab verm\u0259y\u0259r\u0259k tribunal\u0131n onlar\u0131 m\u00fchakim\u0259 etm\u0259k h\u00fcququnun olmamas\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Ancaq o, h\u0259l\u0259 d\u0259 qeyri-adekvat d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin t\u0259sirind\u0259dir. \u00c7au\u015fesku rum\u0131n xalq\u0131n\u0131 a\u011f g\u00fcnl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xartd\u0131\u011f\u0131na, ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin Moskvan\u0131n i\u015fi oldu\u011funa inan\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, dekabr\u0131n 4-d\u0259 Moskvada sonuncu d\u0259f\u0259 Qorba\u00e7ovla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n sovet lideri &#8220;\u0259g\u0259r islahatlar olmazsa, n\u0259tic\u0259l\u0259r a\u011f\u0131r olacaq&#8221; dey\u0259rk\u0259n bunu n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturmu\u015f, &#8211; \u00c7au\u015fesku bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  14.40-da m\u00fctt\u0259himl\u0259rin h\u0259r ikisi g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259hkum edilirl\u0259r v\u0259 onlara apelyasiya \u015fikay\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn 10 g\u00fcn vaxt verilir. Lakin n\u0259inki 10 g\u00fcn, he\u00e7 10 d\u0259qiq\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f h\u00f6km\u00fc yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 q\u0259rar verilir.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fvv\u0259lc\u0259 \u0259r v\u0259 arvad \u00c7au\u015feskunu ayr\u0131-ayr\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259m\u0259k planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Amma onlar israrla birlikd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259rini ist\u0259yirl\u0259r v\u0259 bu ist\u0259kl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Nikolae v\u0259 Yelena \u00c7au\u015fesku divar \u00f6n\u00fcnd\u0259 duran kimi at\u0259\u015f a\u00e7\u0131l\u0131r, h\u0259tta operator kameras\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 salma\u011fa gecikir. Konduketorun son anlar\u0131nda \u0130nternasional oxudu\u011fu s\u00f6yl\u0259nilir.\n<\/p>\n<p>\n  Bununla da Nikolae \u00c7au\u015feskunun t\u0259xmin\u0259n 25 il s\u00fcr\u0259n hakimiyy\u0259ti sona \u00e7at\u0131r. Yanvar\u0131n 7-d\u0259 Rum\u0131niyada \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc l\u0259\u011fv edilir. \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fc bu \u00f6lk\u0259d\u0259 edam edil\u0259n son \u015f\u0259xsl\u0259r olurlar.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Sonradan yarad\u0131lan komissiya inqilab zaman\u0131 1104 n\u0259f\u0259rin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc, 3352 n\u0259f\u0259rin yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar etdi. Bunlardan 162 n\u0259f\u0259ri \u00c7au\u015fesku devril\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r (16-22 dekabr), 942 n\u0259f\u0259r is\u0259 sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n at\u0131\u015fmalarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r. Yaralananlar\u0131n da 2\/3hiss\u0259si \u00c7au\u015fesku devril\u0259nd\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.\n<\/p>\n<p>\n  Bundan \u0259lav\u0259, m\u0259lum oldu ki, Timi\u015foarada etiraz\u00e7\u0131lara at\u0259\u015f a\u00e7maq bar\u0259d\u0259 \u0259mr Viktor Stankulesku t\u0259r\u0259find\u0259n verilib. H\u0259min Stankulesku ki, \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fc genosid ittiham\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum ed\u0259n tribunal\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 idi. Uzun m\u0259hk\u0259m\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n sonra art\u0131q t\u0259qa\u00fcdd\u0259 olan general 2008-ci ild\u0259 15 il azadl\u0131qdan m\u0259hrum edildi. Lakin 2014-c\u00fc ild\u0259 s\u0259hh\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 azad olundu v\u0259 iki il sonra qocalar evind\u0259 \u00f6ld\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Ba\u015fqa bir komissiya \u00c7au\u015feskunun xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 gizli bank hesablar\u0131n\u0131n olmas\u0131 iddias\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 he\u00e7 bir s\u00fcbut tapa bilm\u0259di. Zat\u0259n d\u00f6vl\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonunacan hakimiyy\u0259td\u0259 qalma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131ran adam\u0131n pul o\u011furlamas\u0131 m\u0259ntiqsiz olard\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259bii, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fcn s\u00fcdd\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f a\u011f qa\u015f\u0131q oldu\u011funu anlam\u0131n\u0131 vermir. C\u00fctl\u00fck xaric\u0259 pul \u00e7\u0131xarmasa da d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131 he\u00e7 k\u0259s\u0259 hesabat \u00f6z ail\u0259sinin (h\u0259tta itinin) komfortu \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259m\u0259kd\u0259 mahir idi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, o ill\u0259rd\u0259 rum\u0131nlar aras\u0131nda &#8220;bir ail\u0259d\u0259 kommunizm&#8221; termini geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  El\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131nda, 1980-ci ill\u0259r boyu rum\u0131nlara olmaz\u0131n m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r ya\u015fatmaqda \u00c7au\u015fesku c\u00fctl\u00fcy\u00fc b\u00f6y\u00fck g\u00fcnah sahibi idil\u0259r. Bununla bel\u0259, h\u0259r k\u0259s \u0259dal\u0259tli m\u00fchakim\u0259 h\u00fcququna malikdir. Nikolae v\u0259 Yelena \u00c7au\u015feskular bel\u0259 bir m\u00fchakim\u0259 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259dil\u0259r, onlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir imkanlar\u0131 olmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7au\u015fesku devril\u0259nd\u0259n sonra da Rum\u0131niyan\u0131n demokratiya v\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259ti he\u00e7 d\u0259 r\u0259van olmad\u0131. 25 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 kommunist partiyas\u0131n\u0131n ke\u00e7mi\u015f \u00fczvl\u0259ri r\u0259hb\u0259rlik etdil\u0259r. Yaln\u0131z 2014-c\u00fc ild\u0259 prezident se\u00e7il\u0259n Klaus \u0130ohannis kommunist ke\u00e7mi\u015f\u0259 malik deyil.\n<\/p>\n<p>\n  Bundan sonra Rum\u0131niyada korrupsiya s\u0259vviyy\u0259sinin azalmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Son be\u015f ild\u0259 orta \u0259m\u0259k haqq\u0131 50% art\u0131b. Minimum \u0259m\u0259k haqq\u0131 is\u0259 son bir ild\u0259 24% art\u0131b. \u00dcmid ed\u0259k ki, rum\u0131n xalq\u0131n\u0131n demokratiya v\u0259 rifah\u0131 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259k, onlardak\u0131 \u00c7au\u015fesku tiraniyas\u0131n\u0131n xiff\u0259ti yox olacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1982-ci ild\u0259 Rum\u0131niyan\u0131n xarici borcu 13 milyard dollar t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":114787,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-193207","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131 - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131 - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1982-ci ild\u0259 Rum\u0131niyan\u0131n xarici borcu 13 milyard dollar t\u0259\u015fkil edirdi.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-12-26T20:28:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45740.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1104\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131\",\"datePublished\":\"2018-12-26T20:28:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/\"},\"wordCount\":7418,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45740.jpg\",\"articleSection\":[\"Analitika\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/\",\"name\":\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131 - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45740.jpg\",\"datePublished\":\"2018-12-26T20:28:23+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45740.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45740.jpg\",\"width\":1600,\"height\":1104,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Analitika\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/analitika\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131 - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131 - MEYDAN.TV","og_description":"1982-ci ild\u0259 Rum\u0131niyan\u0131n xarici borcu 13 milyard dollar t\u0259\u015fkil edirdi.","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2018-12-26T20:28:23+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":1104,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45740.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131","datePublished":"2018-12-26T20:28:23+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/"},"wordCount":7418,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45740.jpg","articleSection":["Analitika"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/","name":"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131 - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45740.jpg","datePublished":"2018-12-26T20:28:23+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45740.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45740.jpg","width":1600,"height":1104,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/1989-cu-il-ruminiya-inqilabi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Analitika","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/analitika\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"1989-cu il Rum\u0131niya inqilab\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/193207","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=193207"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/193207\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=193207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=193207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=193207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}