{"id":193156,"date":"2018-12-24T02:06:11","date_gmt":"2018-12-24T02:06:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/"},"modified":"2018-12-24T02:06:11","modified_gmt":"2018-12-24T02:06:11","slug":"tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/","title":{"rendered":"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/tsi-si\/\" alt=\"Tsi Si\" class=\"wp-image-114630\"\/><figcaption>\n    Tsi Si<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      (II hiss\u0259) &#8211;\u00a0Yaz\u0131n\u0131n ilk<br \/>\n      <a href=\"\/az\/article\/boyuk-tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><br \/>\n        hiss\u0259si<br \/>\n      <\/a><br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Tezlikl\u0259 Su \u015eu da h\u0259bs edilir. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6l\u00fcm aya\u011f\u0131nda o, bel\u0259 deyir: \u201cM\u0259nim m\u0259sl\u0259h\u0259tim\u0259 qulaq as\u0131b bu qad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrs\u0259ydiniz, indi bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmazd\u0131q\u201d. Amma ba\u015fqa variant da var \u2013 guya Su \u015eu \u201cdul imperatri\u00e7an\u0131n\u201d sevgi t\u0259klifin\u0259 r\u0259dd cavab\u0131 verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cqara siyah\u0131\u201dya d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc, Ts\u0131 Sinin onunla d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyinin bundan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259r\u00e7\u0259nd o d\u0259qiq\u0259l\u0259r\u0259d\u0259 Su \u015eunu bundan qat-qat a\u011f\u0131r ittiham da xilas ed\u0259 bilm\u0259zdi: o, Ts\u0131 Sinin hakimiyy\u0259t\u0259 ged\u0259n yolunun \u00fcst\u00fcnd\u0259ki son mane\u0259ydi v\u0259 m\u0259hv edilm\u0259liydi. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u201csevimli cariy\u0259\u201dnin sadiq dostu Jun Lu \u201cxain\u201d Su \u015eunu \u00f6ld\u00fcr\u00fcr (\u018fsas r\u0259qibini \u201cdul imperatri\u00e7an\u0131n\u201d \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildir\u0259nl\u0259r d\u0259 var) v\u0259 bel\u0259likl\u0259 d\u0259, Ts\u0131 Si \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li r\u0259qibind\u0259n qurtulmu\u015f olur. \u00dcst\u0259lik, onun b\u00f6y\u00fck varidat\u0131n\u0131 da \u0259l\u0259 ke\u00e7irir.\n<\/p>\n<p>\n  Art\u0131q Ts\u0131 Si \u00f6lk\u0259ni z\u0259if irad\u0259li x\u0259st\u0259 imperator Syanfenin cariy\u0259si kimi \u0259l al\u0131ntdan yox, Syanfenin r\u0259smi arvad\u0131 Tsianla birlikd\u0259 5 ya\u015fl\u0131 imperatorun h\u0259mregenti olaraq idar\u0259 ed\u0259c\u0259kdi. Bundan sonra 1500-\u0259 yax\u0131n qulluq\u00e7u, d\u0259rzi, z\u0259rg\u0259r v\u0259 sa\u00e7 ustas\u0131 onun qullu\u011funda duracaq, \u0259n ki\u00e7ik x\u0259taya g\u00f6r\u0259 Ts\u0131 Sinin x\u0259diml\u0259ri onlar\u0131 \u00e7ubuqla d\u00f6y\u0259c\u0259k, \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259k, ya da g\u00f6ld\u0259 bo\u011facaqd\u0131lar. Regent Ts\u0131 Sinin q\u0259buluna g\u0259l\u0259n h\u0259r k\u0259sd\u0259n ona imperator s\u0259viyy\u0259sind\u0259 say\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k, imperatorla oldu\u011fu kimi, onunla da diz \u00fcst\u0259 v\u0259 aln\u0131n\u0131 yer\u0259 vuraraq dan\u0131\u015fmaq t\u0259l\u0259b edil\u0259c\u0259kdi. H\u0259m d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sinin v\u0259saitl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 r\u00fc\u015fv\u0259t hesab\u0131na b\u00f6y\u00fck varidat toplayacaq \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n 70 ya\u015f\u0131 olanda t\u0259kc\u0259 titullar\u0131ndan qazand\u0131\u011f\u0131 illik g\u0259lir 1 milyon 600 min lyana \u00e7atacaqd\u0131. Amma onun ac g\u00f6z\u00fc he\u00e7 vaxt doymayacaq, kis\u0259l\u0259rl\u0259 l\u0259l-c\u0259vahirat, zin\u0259t \u0259\u015fyas\u0131 ona azl\u0131q ed\u0259c\u0259k, \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn saraylar tikdir\u0259c\u0259k, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259zin\u0259ni bo\u015faltmaqdan bel\u0259 \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259c\u0259kdi.\n<\/p>\n<p>\n  B\u00fct\u00fcn 43 illik hakimiyy\u0259ti boyu o, x\u0259diml\u0259rl\u0259 i\u015f birliyind\u0259 olacaq, intiqam planlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n d\u0259st\u0259yil\u0259 realla\u015fd\u0131racaq, onlar\u0131n \u0259liyl\u0259 r\u00fc\u015fv\u0259t alacaq, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rini onlar\u0131n vasit\u0259sil\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259kdi. El\u0259 bir g\u00fcn g\u0259lib \u00e7atacaqd\u0131 ki, \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n ba\u015f meneceri olan ba\u015f x\u0259dim Li Lyanyin \u00f6lk\u0259nin ikinci adam\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k, d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k, ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 r\u00fc\u015fv\u0259tl\u0259r m\u00fcqabilind\u0259 h\u0259tta \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc kimi ciddi q\u0259rarlar\u0131 da l\u0259\u011fv etdir\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n<p>  Ha\u015fiy\u0259: H\u0259min illl\u0259rd\u0259 \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n \u00e7ox sayda insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 f\u0259rman verdiyi, qulluq\u00e7ular\u0131n\u0131 d\u00f6ym\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn getdiyi h\u0259r yer\u0259 \u00e7ubuqlarla dolu kis\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 deyilir.\n<\/p>\n<p>\n  Xidm\u0259t\u00e7il\u0259rind\u0259n biri (Yuy Delin) onun haqq\u0131nda xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, bir d\u0259f\u0259 Ts\u0131 Si ona tayke\u015f corab g\u0259timi\u015f qulluq\u00e7uya 20 \u015fill\u0259 vurma\u011f\u0131 ba\u015fqa bir qulluq\u00e7uya h\u0259val\u0259 edib, sonra da \u015fill\u0259l\u0259rin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc olmamas\u0131ndan hirsl\u0259nib rollar\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k onun \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015fill\u0259l\u0259dib. Sa\u00e7\u0131 darananda telinin dart\u0131lmas\u0131n\u0131 xo\u015flamayan Ts\u0131 Si bir d\u0259f\u0259 d\u0259 ki\u00e7ik bir ehtiyats\u0131zl\u0131\u011fa yol vermi\u015f x\u0259dimi \u00e7ubuqla d\u00f6y\u00fcb \u00f6ld\u00fcrm\u0259yi \u0259mr edir. Bir d\u0259f\u0259 d\u0259 yem\u0259k xo\u015funa g\u0259lm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fbaz\u0131 bu \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131r. Ts\u0131 Sid\u0259n sonrak\u0131 imperator Pu \u0130nin xatir\u0259l\u0259rind\u0259ki bir fakt bu deyil\u0259nl\u0259rd\u0259 do\u011fruluq pay\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ehtimal\u0131n\u0131 azald\u0131r: \u201cBir d\u0259f\u0259 bir x\u0259dim Ts\u0131 Si il\u0259 \u015fahmat oynay\u0131rd\u0131. Oyunun bir yerind\u0259 x\u0259dim dedi ki, \u201cQul m\u00f6ht\u0259r\u0259m b\u00f6y\u00fcy\u00fcn\u00fcn at\u0131n\u0131 vurur\u201d. Ts\u0131 Si q\u0259z\u0259bl\u0259nib q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131: \u201cAmma m\u0259n s\u0259nin b\u00fct\u00fcn ail\u0259ni vururam!\u201d X\u0259dimi bay\u0131ra \u00e7\u0131xar\u0131b \u00f6l\u00fcnc\u0259 d\u00f6yd\u00fcl\u0259r\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  ****\n<\/p>\n<p>\n  1873-c\u00fc ild\u0259 \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n regentlik m\u00fcdd\u0259ti ba\u015fa \u00e7at\u0131r &#8211; o\u011flu Tun\u00e7jinin 17 ya\u015f\u0131 tamam olur v\u0259 o, taxta \u00e7\u0131x\u0131r. D\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 \u00e7ox maraq g\u00f6st\u0259rm\u0259sin dey\u0259 Ts\u0131 Si onu Alute adl\u0131 g\u00f6z\u0259l bir q\u0131zla evl\u0259ndirir, amma Tuncji m\u0259hz arvad\u0131n\u0131n t\u0259siril\u0259 ciddi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u00c7ox ke\u00e7mir ki, Ts\u0131 Si o\u011flunun yan\u0131na cariy\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rm\u0259kl\u0259 onlar\u0131n aras\u0131n\u0131 vurur. Tuncji gec\u0259l\u0259r saray\u0131 t\u0259rk edib fahi\u015f\u0259xanalara getm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r, x\u0259diml\u0259rin onu bu i\u015f\u0259 Ts\u0131 Sinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131yla h\u0259v\u0259sl\u0259ndirdikl\u0259ri deyilir. Tuncjinin hakimiyy\u0259ti c\u0259mi iki il davam edir, 1875-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 imperator \u201ct\u0259sad\u00fcf\u0259n\u201d v\u0259baya yoluxur v\u0259 iki h\u0259ft\u0259 sonra v\u0259fat edir. Ts\u0131 Si yenid\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t regent ola bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imperatorlu\u011fa yeni azya\u015fl\u0131 namiz\u0259d axtar\u0131r v\u0259 tap\u0131r. Bu d\u0259f\u0259 \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d d\u00f6rd ya\u015fl\u0131 Quansyuyu (bac\u0131s\u0131 o\u011flunu) se\u00e7ir. Avropa saraylar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin d\u0259 d\u0259v\u0259t edildiyi tacqoyma m\u0259rasimi balaca imperatorun el\u0259-hey a\u011flay\u0131b anas\u0131na sar\u0131 dart\u0131nmas\u0131yla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur.\n<\/p>\n<p>\n  Sonrak\u0131 5 il nisb\u0259y\u0259n sakit ke\u00e7ir, Ts\u0131 Si \u00f6lk\u0259ni yen\u0259 h\u0259mregent olaraq idar\u0259 edir. Amma g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 sad\u0259l\u00f6vh Tsian m\u0259rhum imperatorun \u00f6lm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l ona \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k h\u00fcququ verdiyini deyir. \u00c7ox ke\u00e7mir ki, Ts\u0131 Si g\u00f6z\u0259l bir qutunun i\u00e7ind\u0259 Tsiana \u015firniyyat g\u00f6nd\u0259rir, imperatri\u00e7a o \u015firniyyatdan yey\u0259nd\u0259n bir az sonra v\u0259fat edir. B\u00fct\u00fcn despot rejiml\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, he\u00e7 kim buna g\u00f6r\u0259 ondan hesab soru\u015fmur. Yaln\u0131z Tsian\u0131n qarda\u015f\u0131 \u015f\u0259h\u0259r darvas\u0131n\u0131n qaba\u011f\u0131nda dayan\u0131b bac\u0131s\u0131n\u0131n z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc q\u0131\u015fq\u0131rma\u011fa ba\u015flay\u0131r (Q\u0259dimd\u0259n g\u0259l\u0259n ad\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, orda h\u0259r k\u0259s ist\u0259diyini dey\u0259 bil\u0259rdi, onu qovmaq v\u0259 ya h\u0259bs etm\u0259k qada\u011fand\u0131), amma ona m\u0259h\u0259l qoyan olmur v\u0259 \u00e7ox ke\u00e7mir ki, q\u0259z\u0259bd\u0259n v\u0259 \u00e7ar\u0259sizlikd\u0259n onun ba\u015f\u0131na hava g\u0259lir.\n<\/p>\n<p>\n  Bir m\u00fcdd\u0259t sonra g\u0259nc imperatri\u00e7a Alute d\u0259 \u00f6l\u00fcr. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 onun \u00f6z atas\u0131na m\u0259ktub yaz\u0131b \u201cq\u0131z\u0131l \u0259sar\u0259td\u0259n\u201d qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ondan yard\u0131m ist\u0259diyi qeyd edilir. Cavab m\u0259ktubunda Alutey\u0259 h\u0259r hans\u0131 ehtiyats\u0131z h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 (intihar da daxil) ail\u0259sinin d\u0259 m\u0259hv edil\u0259c\u0259yi xat\u0131rlad\u0131l\u0131r, qapal\u0131 otaqda \u0259sir saxlan\u0131lan g\u0259nc qad\u0131n t\u0259bii \u00f6l\u00fcm g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ver\u0259c\u0259k variant\u0131 \u2013 ac qalaraq \u00f6lm\u0259yi se\u00e7m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  ****\n<\/p>\n<p>\n  Art\u0131q Ts\u0131 Si \u00f6lk\u0259ni t\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259 edirdi. Yegan\u0259 r\u0259qibi knyaz Qun idi. \u00c7ox a\u011f\u0131ll\u0131 oldu\u011fu deyil\u0259n v\u0259 M\u0259sl\u0259h\u0259t \u015euras\u0131nda t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 olan bu adam\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirm\u0259k, eyni zamanda \u015euran\u0131n d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259t axtaran \u201cdul i\u00e7peratri\u00e7a\u201d buna 1984-c\u00fc ild\u0259 nail olur. H\u0259min il \u015eimali Vyetnam\u0131 \u00f6z t\u0259sir dair\u0259sin\u0259 salmaq ist\u0259y\u0259n Fransa \u00c7in\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan edir v\u0259 qalib g\u0259lir. Ts\u0131 Si bu n\u00fcfuz davas\u0131ndak\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259tin m\u0259suliyy\u0259tini Qunun boynuna qoyur: \u201cKaryeras\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 knyaz Qun biz\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131, amma zaman ke\u00e7dikc\u0259, o, sad\u0259c\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n z\u00f6vq alma\u011fa ba\u015flad\u0131, \u00f6z\u00fcnd\u0259n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 artd\u0131, y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqed\u0259 olmas\u0131ndan q\u00fcrurlan\u0131b \u0259d\u0259baz\u0131n birin\u0259 \u00e7evrildi\u201d. Ts\u0131 Si Qunun t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 da t\u0259nqid edir, el\u0259 h\u0259min a\u00e7\u0131qlamada yaz\u0131r ki, \u201conlar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si yoxdur, h\u0259yata bax\u0131\u015flar\u0131 m\u0259hduddur, \u00fcst\u0259lik, \u015f\u0259xsi reputasiyalar\u0131 da pisdir\u201d. Bel\u0259likl\u0259, \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri\u201dnin kimliyi b\u0259lli olur v\u0259 tezlikl\u0259 onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 istefaya g\u00f6nd\u0259rilir.\n<\/p>\n<p>\n  Zamanla \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u00fcdudsuz hakimiyy\u0259t t\u0259min edir. Amma bu s\u0259rt despotik rejim \u00f6lk\u0259d\u0259 tam sabitlik yarada bilmir. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 xalq \u00fcsyanlar\u0131 ba\u015f verir, Ts\u0131 Sini hakimiyy\u0259td\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259y\u0259n islahat\u00e7\u0131lar qrupu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, ayr\u0131-ayr\u0131 adamlar\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcyl\u0259 \u00e7evrili\u015f planlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131r, t\u0259nqid etm\u0259k h\u00fcququ verilmi\u015f (amma tez-tez d\u0259 c\u0259caland\u0131r\u0131lan) senzorlar etiraz \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 edirl\u0259r. Ts\u0131 Si onlardan b\u0259zil\u0259rinin statusundan m\u0259hrum edilm\u0259sin\u0259, b\u0259zil\u0259rinin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na, b\u0259zil\u0259rinins\u0259 h\u0259tta q\u0259tl edilm\u0259sin\u0259 nail olur.\n<\/p>\n<p>\n  Amma bunun el\u0259 d\u0259 faydas\u0131 olmur, \u00e7\u00fcnki sa\u011f qal\u0131b irad\u0259sini itirm\u0259y\u0259nl\u0259r onu daha s\u0259rt t\u0259nqid edirl\u0259r. Onlardan biri \u2013 Tzya Do h\u0259l\u0259 An Dehay ba\u015f x\u0259dim olan d\u00f6vrd\u0259 saray\u0131 b\u0259dx\u0259rclikd\u0259 ittiham etmi\u015f, x\u0259diml\u0259rin \u00f6zba\u015f\u0131n\u0131l\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Ts\u0131 Si d\u0259rhal ara\u015fd\u0131rma haqda f\u0259rman verib ictimai r\u0259yd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fcsb\u0259t xal qazanm\u0131\u015f, amma \u00f6z bildiyi kimi davranmaqda davam etmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Tun\u00e7jinin arvad\u0131 Alute \u00f6l\u0259nd\u0259 senzor Quan An saraya etiraz edib \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131 q\u0259tld\u0259 g\u00fcnahland\u0131rm\u0131\u015f, Ts\u0131 Si d\u0259rhal onu i\u015fd\u0259n qovdurmu\u015fdu. Amma \u00fc\u00e7 il sonra ba\u015fqa bir senzor \u2013 U Kedu v\u0259li\u0259hdin qanunsuz se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 s\u0259rt etiraz memorandumu yaz\u0131b \u00f6z\u00fcn\u00fc Tun\u00e7ji v\u0259 Alutenin q\u0259bri \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259nd\u0259 daha \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k laz\u0131m g\u0259lmi\u015fdi \u2013 \u00e7oxlu qurban k\u0259silib camaata paylanm\u0131\u015f, bir ne\u00e7\u0259 yarmarka a\u00e7\u0131l\u0131b g\u0259lirl\u0259ri kas\u0131blara verilmi\u015fdi.<br \/>\n  <br \/>\n  \u0130slahatlarla ba\u011fl\u0131 memorandumlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n senzor Tu Jen\u015fou da i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, amma iki il sonra yenid\u0259n b\u0259rpa edilib \u201csaray banketl\u0259ri idar\u0259sinin m\u00fcdir m\u00fcavini\u201d v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sm\u0259n senzor olmayan Kan Yuvey bel\u0259 d\u00f6zm\u0259yib Ts\u0131 Si v\u0259 Quansyuyu a\u00e7\u0131q t\u0259nqid etmi\u015fdi: \u201cN\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn siz d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini art\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m saraylar\u0131n tikintisin\u0259 bu q\u0259d\u0259r pul x\u0259rcl\u0259yirsiz? N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259mk s\u0259rf edib d\u00f6vl\u0259tin i\u015fl\u0259rini qaydaya salmaq \u0259v\u0259zin\u0259 avara\u00e7\u0131l\u0131q edib l\u00fcks h\u0259yat ya\u015fay\u0131rs\u0131z?\u201d\n<\/p>\n<p>\n  \u201cDul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n hakimiyy\u0259tinin son ill\u0259rind\u0259 x\u0259dim Kou Lyantsay da onu if\u015fa etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f (1906), Ts\u0131 Si onu d\u0259li bilib saraydan qovandan sonra xidm\u0259t m\u00fcdd\u0259tind\u0259 etdiyi qeydl\u0259ri qohumlar\u0131na vermi\u015f; memorandum yaz\u0131b Ts\u0131 Sid\u0259n poz\u011funlu\u011fa, imperator Quansyuyu s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rma\u011fa, d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sini talama\u011fa v\u0259 saraydak\u0131 teatr tama\u015falar\u0131na son verm\u0259yi t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi. Ts\u0131 Si onun d\u00f6y\u00fcl\u00fcb \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sini \u0259mr etmi\u015f, vur-tut 18 ya\u015f\u0131 olan bu g\u0259nc son ana q\u0259d\u0259r m\u0259tinliyini qoruyub saxlam\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cDul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n \u0259n q\u0259tiyy\u0259tli m\u00fcxalifl\u0259ri Sun Yatsenin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda birl\u0259\u015fmi\u015f \u00e7inli inqilab\u00e7\u0131lar olmu\u015fdular &#8211; onlar\u0131n inqilab c\u0259hdi Ts\u0131 Sinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n \u00fc\u00e7 il sonra ba\u015f tutmu\u015f, \u00c7in, n\u0259hay\u0259t ki, mancur z\u00fclm\u00fcnd\u0259n xilas olmu\u015f, \u00f6lk\u0259d\u0259 respublika \u00fcsul-idar\u0259si qurulmu\u015fdu. N\u0259tic\u0259l\u0259rinin tezlikl\u0259 m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, k\u00f6hn\u0259 qaydalara tam qay\u0131d\u0131\u015f ba\u015f verm\u0259mi\u015f, az m\u00fcdd\u0259t\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r d\u0259 olsa xalq\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirmi\u015fdi.<\/p>\n<p>  ****\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259\u015fhur m\u00fcasirl\u0259ri Ts\u0131 Sinin d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259n he\u00e7 n\u0259 anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, vaxt\u0131n\u0131n \u00e7oxunu \u0259yl\u0259nc\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck ziyan vurdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki bu qeyd x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir: 1900-cu ild\u0259 &#8211; \u0130xetuan \u00fcsyan\u0131n\u0131n pik vaxt\u0131nda Ts\u0131 Si artilleriya at\u0259\u015fini durdurma\u011f\u0131 \u0259mr edir &#8211; toplar\u0131n s\u0259si onun qay\u0131q g\u0259zintisin\u0259 mane olurmu\u015f. O \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Ts\u0131 Si \u00fcsyan\u00e7\u0131lardan qa\u00e7\u0131b s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Sian \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131 v\u0259 l\u00fcks h\u0259yat t\u0259rzini orda da davam etdirirdi: h\u0259r s\u0259h\u0259r x\u0259diml\u0259r onun s\u00fcfr\u0259sin\u0259 bal\u0131q, \u00f6rd\u0259k v\u0259 \u00e7olpalardan haz\u0131rlanm\u0131\u015f 100 n\u00f6v yem\u0259k d\u00fcz\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7inin \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259crid d\u00f6n\u0259min\u0259 xas konservatizm \u201ciliyin\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f\u201d Ts\u0131 Si xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda, dem\u0259k olar ki, he\u00e7 n\u0259 bilmirdi. O inan\u0131rd\u0131 ki, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 a\u011faclar v\u0259 da\u011flar \u00e7ox eyb\u0259c\u0259rdir, \u0259cn\u0259bi h\u0259kiml\u0259r d\u0259rmanlar\u0131 \u00e7inli u\u015faqlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259n haz\u0131rlay\u0131rlar v\u0259 sair\u0259.\n<\/p>\n<p>\n  Amma o, Tzen Qofan\u0131n texniki elml\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259ncl\u0259ri Avropaya g\u00f6nd\u0259rm\u0259k t\u0259klifin\u0259 yox dem\u0259mi\u015fdi v\u0259 bu \u201ciltifat\u201d say\u0259sind\u0259 \u00c7ind\u0259 m\u00fcasir h\u0259yat elementl\u0259ri yaranm\u0131\u015fd\u0131. Fotoaparat, elektrik i\u015f\u0131\u011f\u0131, miniat\u00fcr qatar, \u00fc\u00e7t\u0259k\u0259rli velosiped v\u0259 h\u0259tta avtomobil saraya q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. X\u0259diml\u0259rin s\u0131x \u0259hat\u0259sind\u0259 s\u00fcrd\u00fcy\u00fc velosiped Ts\u0131 Sinin \u00e7ox xo\u015funa g\u0259lmi\u015fdi, amma ma\u015f\u0131nda g\u0259zm\u0259k \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131ra q\u0259d\u0259r ona n\u0259sib olmam\u0131\u015fd\u0131, \u00e7\u00fcnki x\u0259diml\u0259r avtomobil idar\u0259 ed\u0259 bilmirdil\u0259r, bunu bacaran \u015f\u0259xsins\u0259 saraya girm\u0259k h\u00fcququ yoxdu. Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n, sarayda fotoaparatdan ba\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan biri vard\u0131, amma \u00c7in saray\u0131n\u0131n q\u0259dim \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri bu yeni texnologiyadan istifad\u0259 komik proses\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi, c\u00fcnki h\u0259min \u015f\u0259xsin imperatri\u00e7an\u0131n yan\u0131nda ayaq \u00fcst\u0259 durmaq h\u00fcququ yoxdu.\n<\/p>\n<p>\n  Portretini \u00e7\u0259k\u0259n amerikal\u0131 r\u0259ssam K.Karla saatlarla poz verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Ts\u0131 Si ona icaz\u0259 verir, amma m\u0259lum olur ki, kadr\u0131n yax\u015f\u0131 al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min \u015f\u0259xs stula \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r. X\u0259dim bunun da icaz\u0259sini al\u0131r. Sonra fokus tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ona eyn\u0259k taxmaq laz\u0131m g\u0259lir, amma imperatorlar\u0131n yan\u0131nda eyn\u0259kli durmaq da qada\u011fan\u0131yd\u0131 dey\u0259 Ts\u0131 Sid\u0259n bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 raz\u0131l\u0131q almaq laz\u0131m g\u0259lir (Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onun yataq ota\u011f\u0131nda \u00e7oxlu stul varm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259r birini \u00f6z ki\u00e7ik taxt\u0131 hesab ed\u0259n Ts\u0131 Si he\u00e7 kim\u0259 bu stullarda oturma\u011fa icaz\u0259 vermirmi\u015f).\n<\/p>\n<p>\n  Ts\u0131 Sinin portret sevdas\u0131 da xeyli \u201c\u0259yl\u0259nc\u0259li\u201d yekunla\u015f\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 o, r\u0259ssam\u0131n se\u00e7diyi \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00f6rm\u0259tsizlik sayaraq bu \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fc bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fctm\u0259yi tap\u015f\u0131r\u0131r, sonra portretin Amerikaya g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k n\u00fcsx\u0259sinin \u00fcnvana ancaq \u015faquli v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu n\u00fcsx\u0259 saraydan h\u0259tta imperatorun da i\u015ftirak etdiyi x\u00fcsusi m\u0259rasiml\u0259 yola sal\u0131n\u0131r, yol boyu d\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f \u0259hali is\u0259 portreti d\u0259rin t\u0259ziml\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcasirl\u0259rinin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, Tsi Si \u00f6z\u00fc d\u0259 \u015f\u0259kil \u00e7\u0259k\u0259 bilirmi\u015f, amma sad\u0259c\u0259 g\u00fcl \u015f\u0259kill\u0259ri. Bu \u201chaqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u201d imperatri\u00e7a \u00f6z f\u0259ndgirliyil\u0259 aradan qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 \u2013 ba\u015fqalar\u0131 \u00e7\u0259kir, o, m\u00f6h\u00fcr vurub \u00f6z ad\u0131na \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Ts\u0131 Si kompliment e\u015fitm\u0259yi d\u0259 \u00e7ox sevirmi\u015f. Eyni zamanda, \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259rifl\u0259m\u0259kd\u0259n d\u0259 utanm\u0131rm\u0131\u015f. \u0130ngilt\u0259r\u0259 krali\u00e7as\u0131 Viktoriyan\u0131n 18 ya\u015f\u0131ndan 82 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011funu e\u015fid\u0259nd\u0259 taxtda ondan daha \u00e7ox oturmaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n Ts\u0131 Si yax\u0131nlar\u0131na bel\u0259 deyibmi\u015f: \u201cTez-tez fikirl\u0259\u015fir\u0259m ki, m\u0259n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015fam\u0131\u015f qad\u0131nlar\u0131n \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131s\u0131yam. Krali\u00e7a Viktoriya haqq\u0131nda \u00e7ox e\u015fitmi\u015f\u0259m, onun \u00e7in dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015f bioqrafiyas\u0131n\u0131 da oxumu\u015fam v\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m ki, onun h\u0259yat\u0131 m\u0259nimkinin he\u00e7 yar\u0131s\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259 maraql\u0131 v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli deyil\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  ****\n<\/p>\n<p>\n  Syanfen \u00f6l\u0259nd\u0259 27 ya\u015f\u0131 olan Ts\u0131 Si sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc ancaq xalq\u0131n m\u0259nafeyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin alovlu qoruyucusu olan asket kimi tan\u0131tma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsa da, o d\u00f6vr\u0259 aid memuar v\u0259 ara\u015fd\u0131rmalarda bunu t\u0259kzib ed\u0259n xeyli sayda fakt var. \u201cDul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n favoritl\u0259ri kimi bilin\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u0259n m\u00fcxt\u0259lif z\u00fcmr\u0259l\u0259r\u0259 aid olublar \u2013 g\u0259nc i\u015fsizl\u0259rd\u0259n, aktyor v\u0259 m\u00fc\u011f\u0259nnil\u0259rd\u0259n tutmu\u015f m\u0259\u015fhur zad\u0259gan-m\u0259murlara q\u0259d\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Ts\u0131 Sinin 1870-80-ci ill\u0259rd\u0259 \u00c7inin m\u0259\u015fhur d\u00f6vl\u0259t xadimi v\u0259 diplomat\u0131 Li Hun\u00e7canla sevgili oldu\u011fu deyilir (Bu iddian\u0131 Linin h\u0259tta \u015f\u0259xsi katibi d\u0259 t\u0259kzib etm\u0259yib). B\u0259zi \u00c7in tarix\u00e7il\u0259ri daha \u0259vv\u0259l onun b\u00f6y\u00fck knyaz Qunla yax\u0131n m\u00fcnasib\u0259td\u0259 oldu\u011funu v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin q\u0131sqancl\u0131q z\u0259minind\u0259 (Qun Ts\u0131 Sinin saraydak\u0131 \u0259n yax\u0131n adam\u0131, x\u0259dim olmad\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 \u015faiy\u0259l\u0259r dola\u015fan ba\u015f x\u0259dim An Deahemi \u00f6ld\u00fcr\u0259nd\u0259n sonra) pozuldu\u011funu ehtimal edil\u0259r. Zabit Jun Lunu is\u0259 (Ts\u0131 Sinin ata evind\u0259yk\u0259n ni\u015fanl\u0131 oldu\u011fu v\u0259 Syanfenl\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk x\u0259yal q\u0131r\u0131ql\u0131qlar\u0131 d\u00f6n\u0259mind\u0259 sevgili oldu\u011fu iddia edil\u0259n qohumunu) Ts\u0131 Si \u00f6z\u00fc q\u0131sqanm\u0131\u015f, x\u0259yan\u0259t etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onu saraydan uzaqla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Yao Bao\u015fen adl\u0131 g\u0259ncin d\u0259 \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n favoritl\u0259r siyah\u0131s\u0131nda oldu\u011fu qeyd edilir. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00f6vl\u0259t imtahanlar\u0131ndan k\u0259silib yem\u0259kxanalarda mahn\u0131 oxumaqla pul qazanan bu g\u0259nci x\u0259dim Li Lyanyin saraya t\u0259bib kimi g\u0259tirib Ts\u0131 Siy\u0259 t\u0259hvil verir, bir m\u00fcdd\u0259t sonra qad\u0131n hamil\u0259 qal\u0131r, daha sonra da \u201ct\u0259bibi\u201d v\u0259 yeni do\u011fulan o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131n\u0131 saraydan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131rlar, m\u00fcasirl\u0259ri is\u0259 Yao Bo\u015fenin saraya g\u0259tiril\u0259nd\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t sonra nam\u0259lum s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6l\u0259n dig\u0259r g\u0259nc v\u0259 yara\u015f\u0131ql\u0131 o\u011flanlar kimi m\u0259hv edilm\u0259diyini Ts\u0131 Sinin onu sevm\u0259siyl\u0259 izah edirl\u0259r. B\u0259zi tarix\u00e7il\u0259r Ts\u0131 Sinin ba\u015f x\u0259dim An Dehaydan da bir o\u011flan d\u00fcnyaya g\u0259tirdiyini v\u0259 Tzyu Min adl\u0131 bu u\u015fa\u011f\u0131n \u0259n az\u0131 20 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Ts\u0131 Sinin aktyorlara qar\u015f\u0131 da x\u00fcsusi mara\u011f\u0131 varm\u0131\u015f. B\u0259zi \u00c7in tarix\u00e7il\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, bu mara\u011f\u0131n Fransayla m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 x\u00fcsusil\u0259 qabarmas\u0131 \u00c7inin o sava\u015fdak\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259t s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biridir.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cDul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n sevimli \u0259yl\u0259nc\u0259 yerl\u0259rind\u0259n biri olan Arzular\u0131n Realla\u015fmas\u0131 Studiyas\u0131nda (h\u0259m m\u0259\u015fhur r\u0259ssamlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rinin topland\u0131\u011f\u0131 qalereya, h\u0259m d\u0259 kitabxana olan studiyada) r\u0259sm \u00e7\u0259km\u0259yi bacaran g\u0259nc o\u011flanlar xidm\u0259t edirmi\u015f. Quan xidm\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015f 170 g\u0259ncd\u0259n biriymi\u015f, sonda Ts\u0131 Si m\u0259hz onu b\u0259y\u0259nmi\u015fdi. Onlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259ti haqq\u0131nda deyil\u0259nl\u0259rin sad\u0259c\u0259 \u015fayi\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sbit ed\u0259n s\u0259n\u0259d d\u0259 m\u00f6vcuddur. \u201cQuan\u0131n q\u0131sa bioqrafiyas\u0131\u201dnda qeyd edilir ki, Ts\u0131 Siyl\u0259 yax\u0131n tan\u0131\u015fl\u0131qdan sonra g\u0259nc r\u0259ssam h\u0259dsiz varlan\u0131r, \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d ona b\u00f6y\u00fck villa ba\u011f\u0131\u015flay\u0131b illik g\u0259lir t\u0259yin edir, sonra da \u00f6z agenti kimi \u0259sir imperator Quansyunun yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rir.\n<\/p>\n<p>\n  Bu, siyasi intriqalar ustas\u0131 Ts\u0131 Sinin \u0259n m\u0259sum f\u0259ndiydi. \u00c7in tarix\u00e7il\u0259rinin qeydl\u0259rind\u0259n m\u0259lum olur ki, mancurlar\u0131n hakimiyy\u0259tini \u00e7in \u0259yan v\u0259 generallardan qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d daim onlar\u0131n aras\u0131na \u0259dav\u0259t toxumu s\u0259pib, \u015e\u0259rqi v\u0259 C\u0259nubi \u00c7in m\u00fclk\u0259darlar\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi qar\u015f\u0131durman\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131b, M\u0259rk\u0259zi v\u0259 \u015eimali \u00c7in feodallar\u0131 v\u0259 b\u00fcrokratlar\u0131n\u0131 bir-biriyl\u0259 dala\u015fd\u0131r\u0131b. Liberal islahat\u00e7\u0131lar h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 amans\u0131zl\u0131qla darmada\u011f\u0131n ed\u0259nd\u0259n sonra islahat siyas\u0259tin\u0259 ke\u00e7diyini elan edib v\u0259 buna h\u0259tta qat\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri Kan Yuvey v\u0259 Lyan Tsia\u00e7onu da inand\u0131ra bilib &#8211; onlar \u0130mperatoru M\u00fcdafi\u0259 \u0130ttifaq\u0131n\u0131 (hakimiyy\u0259td\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f imperator Quansyuyun m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f birlik) burax\u0131b t\u0259hl\u00fck\u0259siz Siyasi X\u0259b\u0259rl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti yarad\u0131blar v\u0259&#8230; Ts\u0131 Sinin \u201cxeyirxah idar\u0259\u00e7iliyini\u201d t\u0259rifl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cDul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n f\u0259ndl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 h\u0259tta \u0259cn\u0259bil\u0259r\u0259 d\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u0259lib. Hakimiyy\u0259ti Quansyuya \u00f6t\u00fcr\u00fcb (1989) \u201cg\u0259nc imperatorun r\u0259hb\u0259ri v\u0259zif\u0259sin\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq sahibl\u0259ndiyini\u201d dey\u0259n imperatri\u00e7a M\u0259sl\u0259h\u0259t \u015euras\u0131ndan regentliyin faktiki davam\u0131n\u0131 t\u0259klif ed\u0259n senzorun i\u015fd\u0259n d\u0259rhal \u00e7\u0131xar\u0131mas\u0131n\u0131 xahi\u015f edib.<\/p>\n<p>  ****\n<\/p>\n<p>\n  Getdikc\u0259 z\u0259ifl\u0259y\u0259n v\u0259 \u00e7alxalanan \u00f6lk\u0259nin t\u0259k \u201cyiy\u0259si\u201d olmaq \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n reall\u0131q hissini z\u0259ifl\u0259dir. Bu, ona g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r ki, 1894-c\u00fc ild\u0259 &#8211; siyasi eni\u015fin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndiyi d\u00f6n\u0259md\u0259 Ts\u0131 Si 60 illik yubileyinin b\u00fct\u00fcn imperiyada qeyd olunmas\u0131 haqda f\u0259rman verir.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6lk\u0259d\u0259 yollar \u00e7\u0259kilir &#8211; amma xalq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, bayram t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn. He\u00e7 bir praktik \u0259h\u0259miyy\u0259ti olmayan z\u0259f\u0259r ta\u011flar\u0131 tikilir \u2013 \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n \u015f\u0259nin\u0259 t\u0259rifl\u0259r ya\u011fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m b\u00fcdc\u0259d\u0259n v\u0259sait ayr\u0131l\u0131r, h\u0259m d\u0259 \u0259halid\u0259n pul y\u0131\u011f\u0131l\u0131r, imtina ed\u0259nl\u0259rin aqib\u0259ti a\u011f\u0131r olur. Yollara buddizm\u0259 aid sutralar\u0131n h\u0259kk olundu\u011fu qurbangahlar ucald\u0131l\u0131r. V\u0259 el\u0259 bu arada Yaponiya \u00c7inin de-fakto n\u0259zar\u0259t etm\u0259diyi Koreyan\u0131 \u201cqoparmaq\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn ona m\u00fcharib\u0259 elan edir. \u00d6lk\u0259ni yar\u0131mm\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 hal\u0131na salm\u0131\u015f iki tiry\u0259k m\u00fcharib\u0259si, \u015eimali Vyetnam\u0131n itirildiyi Fransa-\u00c7in m\u00fcharib\u0259si, indi d\u0259 donanman\u0131n darmada\u011f\u0131n edilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran n\u00f6vb\u0259ti m\u00fcharib\u0259. Amma art\u0131q Quansyuyun 23 ya\u015f\u0131 var v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tin \u0259sas g\u00fcnahkar\u0131 kimi onu ni\u015fan verm\u0259k olar. Ts\u0131 Si \u00f6z b\u0259rbad idar\u0259\u00e7iliyi \u201csay\u0259sind\u0259\u201d \u00f6lk\u0259ni z\u0259ifl\u0259tdiyini bu d\u0259f\u0259 d\u0259 etiraf etmir, \u00e7inlil\u0259rin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik duy\u011fusuna \u201coynay\u0131r\u201d: \u201cKim inanard\u0131 ki, c\u0131rtdanlar bizi sava\u015fa \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 c\u0259sar\u0259t ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bizim ba\u015fqa \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolumuz yoxdu, q\u0131l\u0131nc\u0131 \u00e7\u0259kib qisas kampaniyas\u0131na ba\u015flamal\u0131yd\u0131q\u201d. Sonra \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d \u00f6z\u00fc v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik n\u00fcmayi\u015f etdirib \u201c\u015f\u0259xsi\u201d hesab\u0131ndan kampaniyaya 3 milyon lyan ay\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Bu u\u011fursuz sava\u015fdan bir m\u00fcdd\u0259t sonra (1898) imperator Quansyuy \u00e7ox c\u0259sar\u0259tli, amma imkans\u0131z bir i\u015f\u0259 giri\u015fir \u2013 islahatlara ba\u015flama\u011fa c\u0259hd edir. O, \u00e7ox savadl\u0131 v\u0259 bacar\u0131ql\u0131 adam olan Kan Yuveyi islahat\u00e7\u0131lar komandas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri t\u0259yin edir. Yuvey \u00f6lk\u0259nin konservativ v\u0259 qapal\u0131 t\u0259hsil sisteminin Avropa t\u0259hsil sistemin\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, idar\u0259etm\u0259nin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259klif edir, amma kif atm\u0131\u015f idar\u0259etm\u0259 sisteminin qoruyucular\u0131 d\u0259yi\u015fikliy\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r, yegan\u0259 real n\u0259tic\u0259 Pekind\u0259 universitet yarad\u0131lmas\u0131 olur. H\u0259r\u00e7\u0259nd onun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k islahat\u00e7\u0131lara n\u0259sib olmur, \u00e7\u00fcnki \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d islahat\u00e7\u0131lara x\u0259yan\u0259t edib onlar\u0131 \u00e7u\u011fullayan general Yuan \u015eikay say\u0259sind\u0259 h\u0259rbi \u00e7evrili\u015f plan\u0131ndan x\u0259b\u0259r tutmu\u015f v\u0259 Quansyuyu taxt\u0131ndan imtinaya m\u0259cbur etmi\u015fdi ( O ana q\u0259d\u0259r Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri onu xilas etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r \u2013 Quansyuyun idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 \u00c7ini m\u00fcasirl\u0259\u015fdirm\u0259k daha asan olard\u0131 dey\u0259, &#8211; amma al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131). H\u0259min f\u0259rmanda h\u0259m d\u0259 bu yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, guya Quansyuy h\u0259l\u0259 ke\u00e7\u0259n il \u00e7in xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli anas\u0131 Ts\u0131 Sid\u0259n \u00f6lk\u0259ni idar\u0259 etm\u0259yi xahi\u015f edibmi\u015f \u2013 guya \u201cx\u0259st\u0259liyin\u0259 g\u00f6r\u0259\u201d.<\/p>\n<p>  ****\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259likl\u0259, imperatorun ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 islahatlar h\u0259r\u0259kat\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fray\u0131r, imperator \u0130nyan adas\u0131na s\u00fcrg\u00fcn edilir v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna kimi (1908) orda \u0259sir h\u0259yat\u0131 ya\u015fay\u0131r. Y\u0259qin ki, Ts\u0131 Si onu da bird\u0259f\u0259lik yox etm\u0259k ist\u0259y\u0259rdi v\u0259 \u00e7ox g\u00fcman, bunu Quansyuyun Q\u0259rbd\u0259 tan\u0131nmas\u0131na g\u00f6r\u0259 ed\u0259 bilm\u0259yib. O zaman bir ne\u00e7\u0259 ba\u015fqa islahatat\u00e7\u0131n\u0131 da \u00f6l\u00fcmd\u0259n m\u0259hz Q\u0259rb diplomatlar\u0131n\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si xilas etmi\u015f, Kan Yuveys\u0259 qa\u00e7\u0131b gizl\u0259nmi\u015fdi. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259, o, Ts\u0131 Si haqq\u0131nda bel\u0259 yazacaqd\u0131: \u201cXarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin konstitusiyalar\u0131ndan he\u00e7 n\u0259 anlamayan v\u0259 \u00c7ind\u0259ki qurulu\u015fu d\u0259yi\u015fm\u0259k ist\u0259m\u0259y\u0259n hakimiyy\u0259t o\u011frusu, poz\u011fun, axmaq, q\u0259r\u0259zli qar\u0131, sevgilil\u0259rinin oyunca\u011f\u0131\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  Ke\u00e7mi\u015f maliyy\u0259 naziri \u00c7an Lixuan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259m\u0259k bar\u0259d\u0259 diplomatlar\u0131n israrl\u0131 xahi\u015fl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l ed\u0259n Ts\u0131 Si \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fcn\u00fc s\u00fcrg\u00fcn c\u0259zas\u0131yla \u0259v\u0259z etmi\u015f, az sonra m\u0259lum olmu\u015fdu ki, Lixuan\u0131 s\u00fcrg\u00fcn yolunda bo\u011fub \u00f6ld\u00fcr\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n<p>  O \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259ni \u00c7in tarixinin \u0259n b\u00f6y\u00fck xalq h\u0259r\u0259katlar\u0131ndan biri &#8211; ixetuan \u00fcsyan\u0131 b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc . K\u00f6hn\u0259 \u00c7inin sonunun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olan bu \u00fcsyan (1899-1901) \u201cQ\u0259rbin varvarlar\u0131na\u201d qar\u015f\u0131yd\u0131. Xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin, \u0259sas\u0259n d\u0259 Almaniyan\u0131n \u00e7\u0259kdiyi d\u0259mir yollar\u0131na g\u00f6r\u0259 k\u0259ndli t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n, x\u0131rda istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n, \u0259kin\u00e7iliyin v\u0259 heyvandarl\u0131\u011f\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 etiraz ed\u0259n \u00fcsyan\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7 il boyu Q\u0259rb\u0259 aid h\u0259r \u015feyi da\u011f\u0131tmaqla m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdular. Q\u0259rblil\u0259r gizli \u201c\u0130xetuan\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n yetirm\u0259l\u0259ri olan bu \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n ad\u0131ndak\u0131 yumruq s\u00f6z\u00fcn\u0259 (\u201ctuan\u201d) g\u00f6r\u0259 boks\u00e7ular, h\u0259r\u0259kata is\u0259 \u201cBoks\u00e7ular \u00fcsyan\u0131\u201d deyirdil\u0259r. Halbuki ixetuanlar mahir u\u015fu ustas\u0131yd\u0131lar.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcsyana m\u00fcnasib\u0259td\u0259 Ts\u0131 Si bir m\u00fcdd\u0259t t\u0259r\u0259dd\u00fcd etmi\u015f, ixetuanlardan istifad\u0259 edib-etm\u0259m\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259ti q\u0259rara g\u0259l\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Sonra \u00fcsyan\u00e7\u0131lara meyll\u0259nib avropal\u0131lar\u0131 onlar\u0131n k\u00f6m\u0259yil\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n qovmaq x\u0259ttini se\u00e7mi\u015f, amma onlar\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin qa\u00e7\u0131lmaz oldu\u011fu bilin\u0259n kimi ixetuanlara arxa \u00e7evirib Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin koalisiyas\u0131na d\u0259st\u0259k vermi\u015fdi (bu riyakarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u201ciki\u00fczl\u00fc Ts\u0131 Si\u201d l\u0259q\u0259bini qazanaraq). \u0130lk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ixetuanlar\u0131n da m\u00f6vqeyi q\u0259ti olmam\u0131\u015fd\u0131: yaln\u0131z \u201cq\u0259rbli varvarlara\u201d qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131nlarm\u0131, yoxsa Ts\u0131 Sinin despot rejimin\u0259 qar\u015f\u0131. Sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u201cham\u0131ya qar\u015f\u0131\u201d devizini se\u00e7\u0259n \u00fcsyan\u00e7\u0131lar Pekin\u0259 h\u00fccum etm\u0259k q\u0259rar\u0131 verib \u015f\u0259h\u0259r\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259mi\u015f, Ts\u0131 Si v\u0259 saray \u0259yanlar\u0131 \u00c7inin q\u0259dim paytaxt\u0131 Sian \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 qa\u00e7mal\u0131 olmu\u015fdular. \u0130xetuanlar Pekini qar\u0259t etmi\u015f, da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, yand\u0131rm\u0131\u015f, ard\u0131nca da diplomatik korpus yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259h\u0259ll\u0259ni m\u00fchasir\u0259y\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131lar. 56 g\u00fcn sonra 8 d\u00f6vl\u0259tin (B\u00f6y\u00fck Britaniya, Almaniya, Rusiya, Avstriya- Macar\u0131stan, Yaponiya, AB\u015e ) 40 min n\u0259f\u0259rlik birl\u0259\u015fmi\u015f ordusu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olub \u00fcsyan\u0131 yat\u0131rm\u0131\u015f, ixetuanlar\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n qovmu\u015fdular. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra \u00c7in koalisiya \u00fczvl\u0259riyl\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259rtli m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flamaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015f, \u00f6lk\u0259 Q\u0259rbd\u0259n daha \u00e7ox as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>  ****\n<\/p>\n<p>\n  \u0130xetuan \u00fcsyan\u0131ndan sonra Ts\u0131 Si islahat t\u0259r\u0259fdar\u0131 kimi davranma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Pekin universitetinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc edir, qatara minib yenilik t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir, t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, q\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 gedir, h\u0259r f\u00fcrs\u0259td\u0259 maarifl\u0259nm\u0259 t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu deyir, amma m\u00fctl\u0259q \u00c7in elminin Q\u0259rb elmind\u0259n \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu da vur\u011fulay\u0131r. Bununla bel\u0259, ac qar\u0131na dinl\u0259n\u0259n v\u0259t\u0259np\u0259rvirlik na\u011f\u0131llar\u0131n\u0131n ist\u0259nil\u0259n effekti verm\u0259diyini art\u0131q o da anlay\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalqa konstitusiya s\u00f6z verir, 1922-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r ordunu modernl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259yini v\u0259d edir. M\u0259lum olur ki, \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d 87 ya\u015fda olaca\u011f\u0131 o il\u0259 q\u0259d\u0259r hakimiyy\u0259td\u0259 qalma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r (40 illik hakimiyy\u0259ti boyu d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 Kan Yuvey kimi aliml\u0259ri yox, Li Lyanyin kimi x\u0259diml\u0259ri c\u0259lb ed\u0259n birinin h\u0259l\u0259 20 il d\u0259 taxtda oturmas\u0131 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ac\u0131nacaql\u0131 perspektiv olard\u0131).\n<\/p>\n<p>\n  Amma f\u0259l\u0259k onun sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 saym\u0131r: 1908-ci ild\u0259 Ts\u0131 Si x\u0259st\u0259l\u0259nir v\u0259 v\u0259fat edir. B\u0259s, \u0130vyan adas\u0131ndak\u0131 \u0259sir imperator? Q\u0259ddar v\u0259 m\u0259krli xalas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra o, n\u0259hay\u0259t ki, \u00f6z v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259 bil\u0259c\u0259kdimi? Yox, \u00e7\u00fcnki&#8230; bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l d\u0259 o v\u0259fat etmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Daha \u0259vv\u0259l \u201cdul imperatri\u00e7a\u201d 2 ya\u015fl\u0131 Pu \u0130ni &#8211; ke\u00e7mi\u015f sevgilisi Jun Lunun n\u0259v\u0259sini (Quansyuyun bac\u0131s\u0131 o\u011flunu) v\u0259li\u0259hd ed\u0259c\u0259yini ona dey\u0259nd\u0259 imperator z\u0259if bir m\u00fcqavim\u0259t c\u0259hdi g\u00f6st\u0259rib \u201cYetkin ya\u015fda olan birinin v\u0259li\u0259hdliyi daha yax\u015f\u0131 deyilmi\u201d demi\u015fdi. Amma az sonra xalas\u0131yla raz\u0131la\u015fm\u0131\u015f v\u0259 bununla h\u0259m d\u0259 \u00f6z \u00f6l\u00fcm f\u0259rman\u0131na imza atm\u0131\u015f olmu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  Aya\u011f\u0131n\u0131n biri o d\u00fcnyada olanda da intriqalar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n Ts\u0131 Sinin \u201cM\u0259n imkan verm\u0259r\u0259m ki, o, m\u0259nd\u0259n \u00e7ox ya\u015fas\u0131n\u201d dem\u0259si v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t sonrak\u0131 ekspertiza zaman\u0131 Quansyuyun c\u0259s\u0259dinin qal\u0131qlar\u0131nda civ\u0259 a\u015fkar edilm\u0259si b\u0259zi tarix\u00e7il\u0259rd\u0259 imperatorun \u00f6z \u0259c\u0259liyl\u0259 \u00f6lm\u0259diyi ehtimal\u0131n\u0131 do\u011furub. Saray tarix\u00e7isinin qeydl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n Quansyuyu z\u0259h\u0259rl\u0259m\u0259y\u0259 \u201cdul imperatri\u00e7a\u201dn\u0131n ba\u015f x\u0259dim Li Lyanyini g\u00f6nd\u0259rdiyi fikri yaran\u0131b. Ts\u0131 Sinin h\u0259yat\u0131 bu ehtimal\u0131 inand\u0131r\u0131c\u0131 ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 faktlarla z\u0259ngin oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn imperatorun x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6lm\u0259si v\u0259 Ts\u0131 Sinin bundan \u00e7ox sars\u0131lmas\u0131 iddias\u0131 a\u011flabatan g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu 43 il boyu talan\u00e7\u0131l\u0131qla, ey\u015f-i\u015fr\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan bu q\u0259ddar qad\u0131n\u0131n son n\u0259f\u0259sind\u0259 Ts\u0131 Sinin \u201cBunca vaxt hakimiyy\u0259td\u0259 oldum, amma xalq\u0131ma he\u00e7 bir fayda verm\u0259dim\u201d dem\u0259si d\u0259 a\u011flabatan deyil. Onun ad\u0131na \u00e7\u0131x\u0131lan \u201cHe\u00e7 vaxt imkan verm\u0259yin \u00f6lk\u0259ni qad\u0131n idar\u0259 etsin\u201d s\u00f6zl\u0259rini d\u0259 c\u0259tin ki, Ts\u0131 Si \u00f6z\u00fc demi\u015f olsun. \u00c7ox g\u00fcman, sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu fikir anormal d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 pul v\u0259 hakimiyy\u0259t h\u0259risi olan r\u0259hb\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00fcmummilli nifr\u0259tin ifad\u0259si olaraq ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. Amma o \u00f6l\u0259nd\u0259 bu nifr\u0259t h\u0259l\u0259 \u00fczd\u0259 deyildi \u2013b\u00f6y\u00fck t\u0259mt\u0259raqla ke\u00e7\u0259n d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 Ts\u0131 Sinin c\u0259s\u0259di qoyulmu\u015f x\u0259r\u0259yin Pekind\u0259n 150 km uzaqdak\u0131 Dunlin \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 apar\u0131lmas\u0131nda 7000 \u00e7inli i\u015ftirak etmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o m\u0259rasimd\u0259 a\u011flayanlar\u0131n say\u0131 bar\u0259d\u0259s\u0259 informasiya yoxdur &#8211; tarix bu bar\u0259d\u0259 susur. Bu da maraql\u0131 m\u0259lumat olard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 yollar \u00e7\u0259kilir &#8211; amma xalq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, bayram t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":114630,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-193156","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00d6lk\u0259d\u0259 yollar \u00e7\u0259kilir - amma xalq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, bayram t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-12-24T02:06:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45664.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1019\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"838\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si\",\"datePublished\":\"2018-12-24T02:06:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/\"},\"wordCount\":5640,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45664.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/\",\"name\":\"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45664.jpg\",\"datePublished\":\"2018-12-24T02:06:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45664.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45664.jpg\",\"width\":1019,\"height\":838,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si - MEYDAN.TV","og_description":"\u00d6lk\u0259d\u0259 yollar \u00e7\u0259kilir - amma xalq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, bayram t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2018-12-24T02:06:11+00:00","og_image":[{"width":1019,"height":838,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45664.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si","datePublished":"2018-12-24T02:06:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/"},"wordCount":5640,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45664.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/","name":"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45664.jpg","datePublished":"2018-12-24T02:06:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45664.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45664.jpg","width":1019,"height":838,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/tzin-imperiyasinin-imperatricasi-ejdaha-tsi-si\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Tzin imperiyas\u0131n\u0131n imperatri\u00e7as\u0131 \u2013 \u201c\u018fjdaha\u201d Ts\u0131 Si"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/193156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=193156"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/193156\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=193156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=193156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=193156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}