{"id":193045,"date":"2018-12-16T17:43:36","date_gmt":"2018-12-16T17:43:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/"},"modified":"2018-12-16T17:43:36","modified_gmt":"2018-12-16T17:43:36","slug":"iran-neftinin-uc-calari-ayaks","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/","title":{"rendered":"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/45498\/\" alt=\"45498\" class=\"wp-image-114207\"\/><figcaption>\n    \u0130ran, 1953<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Bundan \u0259vv\u0259lki iki m\u0259qal\u0259mizd\u0259 \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra \u0130ran neftinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si u\u011frunda ged\u0259n h\u0259r\u0259katdan v\u0259 bu h\u0259r\u0259kata ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d M\u00fcs\u0259ddiqin Ba\u015f nazirlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n b\u0259hs etmi\u015fdik. \u0130ndiki m\u0259qal\u0259mizd\u0259 is\u0259 M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q.\n<\/p>\n<p>\n  ***<br \/>\n  <br \/>\n  Neftin millil\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n naraz\u0131 qalan ingilisl\u0259r M\u00fcs\u0259ddiqi devirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 u\u011fursuz c\u0259hd g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. K\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e-a da m\u00fcraci\u0259t edildi, M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0130ran neftind\u0259n pay v\u0259d edildi. Lakin amerikanlar raz\u0131la\u015fmad\u0131lar.\n<\/p>\n<p>\n  Bu d\u00f6vrd\u0259 prezident Trumen v\u0259 administrasiyas\u0131 bit\u0259r\u0259f m\u00f6vqe tutur, \u0130ranla \u0130ngilt\u0259r\u0259 aras\u0131nda konsensusa nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u0130ngilisl\u0259rin t\u0259klifi cazib\u0259dar idi, lakin \u0130ran\u0131n qanuni h\u00f6kum\u0259tini devir\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r deyil.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ran da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n d\u0259st\u0259yin\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. M\u00fcs\u0259ddiq Trumenl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 AB\u015e-a \u0130ran neftinin hasilat\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259klif etmi\u015fdi. Bu da yax\u015f\u0131 t\u0259klif idi, lakin amerikal\u0131lar\u0131 \u00f6z yax\u0131n m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri olan B\u00f6y\u00fck Britaniya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri korlama\u011fa t\u0259hrik ed\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r \u015firnikl\u0259ndirici deyildi.\n<\/p>\n<p>\n  1952-ci ilin oktyabr\u0131nda \u0130ran\u0131n B\u00f6y\u00fck Britaniya il\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259ri k\u0259sm\u0259sind\u0259n, diplomatlarla yana\u015f\u0131 dig\u0259r Britaniya t\u0259b\u0259\u0259l\u0259rini \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xarmas\u0131ndan sonra ingilisl\u0259rin i\u015fi xeyli \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdi. Onlar\u0131n \u0130randa M\u00fcs\u0259ddiq \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fat aparmaq, t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259tm\u0259k imkanlar\u0131 minimuma endi.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin 1 ay sonra AB\u015e-da ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 demokratlar\u0131n uduzmas\u0131, respublika\u00e7\u0131lar\u0131n namiz\u0259di Duayt Eyzenhauerin qalib g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fdi. AB\u015e-da idar\u0259\u00e7il\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 ingilisl\u0259rin onlar\u0131 tovlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn taktikalar\u0131 da d\u0259yi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bu d\u0259f\u0259 amerikanlar\u0131 neft qazanc\u0131 il\u0259 \u015firnikl\u0259ndirm\u0259y\u0259 yox, kommunizm t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 t\u0259hdid etm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verildi. Kommunisty\u00f6n\u00fcml\u00fc Tud\u0259 Partiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, M\u00fcs\u0259ddiqin guya getdikc\u0259 onlardan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si, bel\u0259c\u0259 \u0130ran\u0131n sovet blokuna qo\u015fulaca\u011f\u0131 iddia edildi.\n<\/p>\n<p>\n  Potensial kommunizm t\u0259hl\u00fck\u0259si AB\u015e-\u0131n yeni r\u0259hb\u0259rliyinin diqq\u0259tini neft qazanc\u0131ndan daha tez \u00e7\u0259kdi. D\u00f6vr el\u0259 d\u00f6vr idi ki, kommunistl\u0259rin n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 az qala aybaay \u00e7oxal\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, ingilisl\u0259rin \u0130ran neftinin sat\u0131lmas\u0131na t\u0259tbiq etdikl\u0259ri blokada sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti ciddi \u015f\u0259kild\u0259 sars\u0131d\u0131rd\u0131 v\u0259 Tud\u0259nin xeyrin\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259rdi. B\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259hz bu ehtimala g\u00f6r\u0259 Tud\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r tez-tez t\u0259nqid etdiyi M\u00fcs\u0259ddiqi indi Moskvan\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. \u0130ran kimi dindar \u00f6lk\u0259d\u0259 kommunistl\u0259rin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r qeyri-real g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 ger\u00e7\u0259kd\u0259 oldu\u011fundan daha qorxunc t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Onu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, 1952-ci il se\u00e7kil\u0259rind\u0259 &#8220;sovet t\u0259hl\u00fck\u0259si&#8221; Eyzenhauer\u0131n \u0259sas t\u0259bli\u011fat al\u0259ti idi. Onun demokratlara y\u00f6n\u0259lik \u0259sas t\u0259nqidl\u0259rind\u0259n biri kommunist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259sinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u00c7ind\u0259ki v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin kommunistl\u0259rin xeyrin\u0259 yekunla\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259l\u0259ri idi. \u0130ndi is\u0259 \u0130randa kommunistl\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259si Eyzenhauer \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 arzuolunan olmazd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  S\u0259b\u0259b n\u0259 olursa olsun, 1953-c\u00fc ilin fevral\u0131ndan etibar\u0259n AB\u015e M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Britaniyan\u0131n yard\u0131m m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t cavab verdi. M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 Tehranda olan \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Kermit Ruzvelt\u0259 (AB\u015e-\u0131n 26-c\u0131 prezidenti Teodor Ruzveltin n\u0259v\u0259si) M\u00fcs\u0259ddiqi devirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamaq tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 AB\u015e-\u0131n \u0130randa m\u00f6vqel\u0259ri v\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri el\u0259 d\u0259 g\u00fccl\u00fc deyildi. \u0130ran\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131, agenturas\u0131 olan ingilisl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq amerikal\u0131lar\u0131n \u015f\u0259b\u0259k\u0259si \u00e7ox z\u0259if idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar ingilisl\u0259rin t\u0259sir \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259mli fiqurlardan biri \u018fs\u0259dulla, Seyfulla v\u0259 Q\u00fcdr\u0259tulla R\u0259\u015fidyan qarda\u015flar\u0131 idil\u0259r. Varl\u0131 biznesmen olan, ingilisl\u0259rin pulu il\u0259 xeyli insanlar\u0131 t\u0259sir dair\u0259sind\u0259 saxlayan R\u0259\u015fidyan qarda\u015flar\u0131 h\u0259m d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 n\u00fcfuzlu q\u0259zetl\u0259rin sahibl\u0259ri idil\u0259r v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 M\u00fcs\u0259ddiq \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fatda ciddi rol oynayacaqd\u0131lar.\n<\/p>\n<p>\n  Vaxtil\u0259 Milli C\u0259bh\u0259nin t\u0259rkibind\u0259 olan, lakin indi ondan ayr\u0131lan ay\u0259tullah \u018fb\u00fclqas\u0131m Ka\u015fani, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Baxayi, H\u00fcseyn M\u0259kki v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri d\u0259 AB\u015e s\u0259firliyi il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. Lakin onlar bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa k\u00f6n\u00fcll\u00fc, \u0259dal\u0259tli i\u015f u\u011frunda i\u015fbirliyi kimi bax\u0131rd\u0131lar. Sonradan a\u00e7\u0131lan s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 AB\u015e s\u0259firliyind\u0259n pul almalar\u0131 bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumata rast g\u0259linmir.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fv\u0259zind\u0259 dig\u0259r din xadimi, ay\u0259tulla M\u0259h\u0259mm\u0259d B\u0259hb\u0259hani s\u0259firliyin muzdlu \u0259m\u0259kda\u015f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi. Bu, o q\u0259d\u0259r a\u015fkar m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 olmu\u015fdu ki, Tehranda h\u0259tta &#8220;dollar B\u0259hb\u0259hani&#8221; termini yaranm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Tud\u0259 Partiyas\u0131nda da agentura m\u00f6vcud idi. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 Tud\u0259d\u0259ki \u0259sas agentin L\u0259nk\u0259rani soyadl\u0131 bir \u015f\u0259xsin oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131r. Ciddi narkotik as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan v\u0259 M\u00fcs\u0259ddiqin devrildiyi g\u00fcn ba\u015f ver\u0259c\u0259k hadis\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynayan bu adam haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat toplamaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin Tud\u0259nin \u00f6n\u0259mli isiml\u0259rind\u0259n biri, sonralar \u015fah m\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum etdiyi Xosrov Ruzbeh haqq\u0131nda m\u0259lumatlarda onun Tud\u0259 daxilind\u0259 d\u00f6rd xaini, o c\u00fcml\u0259d\u0259 He\u015fam L\u0259nk\u0259rani adl\u0131 birisini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fc s\u00f6yl\u0259nilir. Y\u0259qin ki, s\u00f6hb\u0259t eyni adamdan gedir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, L\u0259nk\u0259raninin tan\u0131nm\u0131\u015f ruhani ail\u0259y\u0259 m\u0259nsublu\u011fu qeyd olunur.\n<\/p>\n<p>\n  F.Keyvani v\u0259 A.C\u0259lali adl\u0131 iki n\u0259f\u0259r d\u0259 m\u0259tbuatda ba\u015f nazir \u0259leyhin\u0259 &#8220;qara piar&#8221; apar\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259li idil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, onlar\u0131n Tehrandak\u0131 \u0259lb\u0259yaxa d\u00f6y\u00fc\u015f d\u0259rn\u0259kl\u0259rind\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri vard\u0131 v\u0259 ehtiyac yaranard\u0131sa onlardan istifad\u0259 edil\u0259c\u0259kdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fm\u0259liyyatda kriminal qruplara v\u0259 bandit d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 yer ayr\u0131l\u0131rd\u0131. Bu y\u00f6nd\u0259 ay\u0259tulla B\u0259hb\u0259haniy\u0259 yax\u0131n olan v\u0259 ondan ald\u0131\u011f\u0131 t\u0259limatla h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n \u015eaban C\u0259f\u0259rinin quldur d\u0259st\u0259si x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi.\n<\/p>\n<p>\n  N\u0259hay\u0259t, \u0130randa m\u0259skunla\u015fan bir \u00e7ox tayfalar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qa\u015fqaylar\u0131n, b\u0259xtiyarlar\u0131n v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r m\u00f6vcud idi.\n<\/p>\n<p>\n  Amerikal\u0131lar M\u00fcs\u0259ddiqin \u0259v\u0259zin\u0259 Ba\u015f nazir postuna general F\u0259zlulla Zahedini m\u00fcnasib g\u00f6rd\u00fcl\u0259r. Zahedi qat\u0131 Britaniya \u0259leyhdar\u0131 kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131. \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 \u0130ran\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259n ingilisl\u0259r \u0259leyhin\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti onun tutularaq F\u0259l\u0259stin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  O, h\u0259tta bir m\u00fcdd\u0259t M\u00fcs\u0259ddiq h\u00f6kum\u0259tind\u0259 daxili i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sini tutmu\u015f v\u0259 neftin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si y\u00f6n\u00fcnd\u0259 add\u0131mlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdi. Lakin Zahedi h\u0259m d\u0259 qat\u0131 antikommunist idi v\u0259 bu, onun Tud\u0259 Partiyas\u0131na d\u00f6z\u00fcml\u00fc m\u00fcnasib\u0259t s\u0259rgil\u0259y\u0259n M\u00fcs\u0259ddiql\u0259 yollar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ndi amerikanlar bel\u0259 bir Britaniya \u0259leyhdar\u0131n\u0131 M\u00fcs\u0259ddiqin yerin\u0259 Ba\u015f nazir etm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. Dem\u0259k art\u0131qd\u0131r ki, bu se\u00e7im ingilisl\u0259rin \u00fcr\u0259yinc\u0259 deyildi, lakin onlar\u0131n \u0259l-qolu ba\u011fl\u0131 idi v\u0259 amerikal\u0131lar\u0131n r\u0259yi il\u0259 hesabla\u015fma\u011fa m\u0259cburdular.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Troya m\u00fcharib\u0259sinin ik eyniadl\u0131 \u0259fsan\u0259vi personajlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 &#8220;Ayaks&#8221; adland\u0131r\u0131lan \u0259m\u0259liyyat\u0131n ssenarisi el\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 se\u00e7ilmirdi. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullarla M\u00fcs\u0259ddiq hakimiyy\u0259tini z\u0259ifl\u0259tm\u0259y\u0259, n\u00fcfuzdan salma\u011fa y\u00f6n\u0259l\u0259n add\u0131mlar at\u0131lacaqd\u0131. Sonra is\u0259 \u015fah M\u00fcs\u0259ddiqin v\u0259zif\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, Zahedinin t\u0259yin olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259n f\u0259rman imzalayacaqd\u0131. \u018fg\u0259r yen\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 etirazlar olard\u0131sa, h\u0259rb\u00e7il\u0259r m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259c\u0259kdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Aprel ay\u0131ndan ba\u015flayaraq amerikal\u0131lar v\u0259 ingilisl\u0259rin n\u0259zar\u0259tl\u0259rind\u0259 olan m\u0259tbuat orqanlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 M\u00fcs\u0259ddiq \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fata ba\u015flan\u0131ld\u0131. M\u0259qal\u0259l\u0259r bir \u00e7ox halda MK\u0130-nin Kiprd\u0259ki m\u0259nzil-q\u0259rargah\u0131nda yaz\u0131l\u0131r, fars dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259r\u0259k \u0130ran q\u0259zetl\u0259rind\u0259 \u00e7ap olunurdu. Karikaturalar da eyni \u00fcsulla haz\u0131rlan\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259tbuatdan \u0259lav\u0259 \u015fayi\u0259l\u0259r d\u0259 yaddan \u00e7\u0131xm\u0131rd\u0131. R\u0259\u015fidyan qarda\u015flar\u0131 \u00f6z m\u00fczdlu adamlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0259n Tehran bazar\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif \u015fayi\u0259l\u0259r yay\u0131rd\u0131lar. Buna g\u00f6r\u0259 onlar\u0131n ingilisl\u0259rd\u0259n h\u0259r ay 10 min funt sterlinq ald\u0131qlar\u0131 iddia olunur. Ka\u015fani v\u0259 B\u0259hb\u0259haniy\u0259 yax\u0131n olan mollalar is\u0259 eyni \u015feyi dindarlar aras\u0131nda edirdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Q\u0259zet m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 \u015fifahi \u015fayi\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f nazir a\u011fla g\u0259l\u0259n v\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259n \u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u0259m\u0259l v\u0259 ist\u0259kl\u0259rd\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. O, diktator, korrupsioner, ateist, respublika\u00e7\u0131 kimi t\u0259qdim edilirdi. T\u0259bii ki, bel\u0259 hallarda subyektin y\u0259hudi k\u00f6k\u0259nli olmas\u0131 ittiham\u0131 olmazsa olmazd\u0131. H\u0259r\u00e7\u0259nd, M\u00fcs\u0259ddiq kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131nan n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si idi, ana t\u0259r\u0259fi is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Qacarlara ba\u011fl\u0131 idi.\n<\/p>\n<p>\n  Aprel ay\u0131nda Tehran polisinin r\u0259isi, M\u00fcs\u0259ddiqin &#8220;sa\u011f \u0259li&#8221; say\u0131lan Mahmud Af\u015fartusun \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si ba\u015f nazir\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 oldu. H\u00fcseyn Katibi adl\u0131 birinin evin\u0259 d\u0259v\u0259t edil\u0259n Af\u015fartus z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259r k\u0259nar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Bu hadis\u0259d\u0259 M\u00fcs\u0259ddiq \u0259leyhdarlar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r Partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Baxainin \u0259li olmas\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259siz idi. Q\u0259tld\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li bilin\u0259n15-\u0259 q\u0259d\u0259r adam h\u0259bs edildi (Baxainin deputat toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131). Lakin \u00e7evrili\u015fd\u0259n sonra onlar ham\u0131s\u0131 azad edildi.\n<\/p>\n<p>\n  Agentura, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0130randa, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Tehranda asayi\u015fi pozmaq \u00fc\u00e7\u00fcn var g\u00fcc\u00fc il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. \u0130st\u0259r kriminogen durum, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ictimai-siyasi sabitlik pozulurdu. M\u00fcxt\u0259lif d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rd\u0259ki t\u0259xribat\u00e7\u0131lar vasit\u0259sil\u0259 toqqu\u015fmalar t\u0259\u015fkil edilirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Parlamentd\u0259 t\u0259msil olunan m\u00fcxalif deputatlara amerikal\u0131lar m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r verir, ittihamedici \u00e7\u0131x\u0131\u015flar haz\u0131rlamaqda, t\u0259sirli ifad\u0259l\u0259r tapmaqda k\u00f6m\u0259k edirdil\u0259r. Sonralar Kermit Rusvelt ad \u00e7\u0259km\u0259y\u0259r\u0259k, 15 deputat\u0131n onun t\u0259limatlar\u0131 il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdiyini yaz\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Tama\u015fa\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f yerd\u0259 guya xalq\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri kimi g\u0259l\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259 pulla \u0259l\u0259 al\u0131nan insanlar hay-k\u00fcy qald\u0131raraq m\u00fcxalif\u0259t\u0259 d\u0259st\u0259k verir, h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259fdarlar\u0131na is\u0259 etiraz edirdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Monarxist \u0259hval-ruhiyy\u0259nin g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu orduda da i\u015f apar\u0131l\u0131rd\u0131. Zabitl\u0259rin kimisini \u015faha s\u0259daq\u0259tl\u0259, kimisini d\u0259 pulla sui-q\u0259sd\u0259 c\u0259lb edirdil\u0259r. Sonuncu variant \u00fc\u00e7\u00fcn F\u0259zlullah Zahidiy\u0259 xeyli v\u0259sait ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcs\u0259ddiqin m\u00f6vqel\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e r\u0259smil\u0259ri bilavasit\u0259 i\u015ftirakdan da \u00e7\u0259kinm\u0259dil\u0259r. \u0130yulun 9-da m\u0259tbuatda AB\u015e prezidentinin \u0130rana g\u00f6st\u0259ril\u0259n yard\u0131m\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 M\u00fcs\u0259ddiqin xahi\u015fini r\u0259dd ed\u0259n m\u0259ktubu \u00e7ap olundu.\n<\/p>\n<p>\n  Ard\u0131nca d\u00f6vl\u0259t katibi Con Foster Dalles ke\u00e7irdiyi m\u0259tbuat konfrans\u0131nda s\u00f6yl\u0259di ki, &#8220;Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n artan f\u0259all\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0130ran h\u00f6kum\u0259tinin buna d\u00f6z\u00fcml\u00fc m\u00fcnasib\u0259ti yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259sini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir&#8221;. Bu imtina M\u00fcs\u0259ddiqin n\u00fcfuzuna ciddi z\u0259rb\u0259 oldu.\n<\/p>\n<p>\n  Halbuki, Tud\u0259nin f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131nda partiyaya yerl\u0259\u015fdiril\u0259n agent-t\u0259xribat\u00e7\u0131lar m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rd\u0131lar. Bu t\u0259xribat\u00e7\u0131lar m\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259tini bilm\u0259y\u0259n \u00fczvl\u0259ri v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 tez-tez k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r, kommunist \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndirirdil\u0259r. X\u00fcsus\u0259n din v\u0259 din xadiml\u0259ri \u0259leyhin\u0259 olan \u015f\u00fcarlar geni\u015f rezonans do\u011furur v\u0259 naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131rd\u0131.<br \/>\n  <br \/>\n  M\u00fcs\u0259ddiq \u0259leyhin\u0259 kampaniyada BBC radiosu da f\u0259al i\u015ftirak edirdi. Bu i\u015ftirak o q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kil alm\u0131\u015fd\u0131 ki, radionun fars redaksiyas\u0131 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n etiraz\u0131na v\u0259 t\u0259til etm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\n<\/p>\n<p>\n  Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u0259m\u0259liyyata \u015fah\u0131 c\u0259lb etm\u0259k he\u00e7 d\u0259 asan olmad\u0131. O, \u0259m\u0259liyyat\u0131 ingilisl\u0259rin planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, onlara is\u0259 etibar etmirdi. Amerikal\u0131lar \u015fah\u0131 inand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onun \u0259kiz bac\u0131s\u0131 \u018f\u015fr\u0259fin k\u00f6m\u0259yin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u018f\u015fr\u0259f P\u0259hl\u0259vi \u0259sas\u0259n Parisd\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Lakin MK\u0130-nin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 onunla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259rk\u0259n, Parisd\u0259 tapmad\u0131lar. Be\u015f g\u00fcn davam ed\u0259n g\u0259rgin axtar\u0131\u015flardan sonra \u015fahzad\u0259 Fransa Rivyeras\u0131nda tap\u0131ld\u0131. Onu qarda\u015f\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa raz\u0131 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn amerikal\u0131lar bir q\u0259d\u0259r pul v\u0259 samur x\u0259zind\u0259n olan k\u00fcrk pe\u015fk\u0259\u015f etm\u0259li oldular.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin \u015fah\u0131n h\u0259r hans\u0131 u\u011fursuzluq n\u0259tic\u0259sind\u0259 taxt-tac\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259yi qorxusu o q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck idi ki, bac\u0131s\u0131na da inanmad\u0131. Polis strukturlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda \u0130rana k\u00f6m\u0259k ed\u0259n AB\u015e h\u0259rb\u00e7isi Norman \u015evartskopf (1990-c\u0131 ild\u0259 \u0130raqa qar\u015f\u0131 &#8220;S\u0259hrada f\u0131rt\u0131na&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n ba\u015f komandan\u0131) \u015fahla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k plan\u0131 izah etdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u015eah AB\u015e v\u0259 Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin bu i\u015fd\u0259 i\u015ftirak etdiyi bar\u0259d\u0259 birba\u015fa d\u0259lill\u0259r t\u0259l\u0259b etdi. \u015e\u0259rtl\u0259\u015fdiril\u0259n g\u00fcnd\u0259 BBC radiosunda \u0259n\u0259n\u0259vi &#8220;vaxt &#8211; gec\u0259yar\u0131d\u0131r&#8221; \u0259v\u0259zin\u0259 &#8220;d\u0259qiq vaxt &#8211; gec\u0259yar\u0131d\u0131r&#8221; s\u00f6zl\u0259ri s\u0259sl\u0259ndi. Bu Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin i\u015ftirak\u0131 bar\u0259d\u0259 s\u00fcbut idi.\n<\/p>\n<p>\n  Prezident Duayt Eyzenhauer is\u0259 avqustun 4-d\u0259 qubernatorlarla g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259rk\u0259n m\u00f6vzuya he\u00e7 bir aidiyyat\u0131 olmadan ha\u015fiy\u0259 \u00e7\u0131xaraq \u0130ran\u0131n SSR\u0130-nin n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259sin\u0259 AB\u015e-\u0131n \u0259l-qolunu sallayaraq baxmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259di. \u015eah\u0131n arvad\u0131, q\u0259nirsiz g\u00f6z\u0259l Soreyya da \u0259rini q\u0259ti h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 s\u00f6vq edirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Avqustun 3-10-da ke\u00e7iril\u0259n referendum \u015fah\u0131n q\u0259ti q\u0259rar verm\u0259sind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynad\u0131. Ba\u015f nazir\u0259 \u0259slind\u0259 diktator s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri ver\u0259n v\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259tin fikrinc\u0259 saxtala\u015fd\u0131r\u0131lan bu referendumda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin 99,94% -i &#8220;h\u0259&#8221; dedil\u0259r. Bundan sonra monarxiyan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015fah\u0131n taleyi ba\u015f naziri kefind\u0259n as\u0131l\u0131 olurdu. M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza \u015fah, n\u0259hay\u0259t, h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdi.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259r ehtimala qar\u015f\u0131 hadis\u0259l\u0259rin episentrind\u0259n uzaq olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fah ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Tehran\u0131 t\u0259rk etdi v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi sahill\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Ramsar \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki iqam\u0259tgah\u0131na yolland\u0131. Burada o, avqustun 13-d\u0259 M\u00fcs\u0259ddiqin ba\u015f nazir v\u0259zif\u0259sind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 yerin\u0259 general Zahedinin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 iki f\u0259rman imzalad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin nam\u0259lum s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n bu f\u0259rmanlar\u0131n Tehrana yeti\u015fm\u0259si l\u0259ngidi. \u015eah qvardiyas\u0131n\u0131n zabiti Nem\u0259tollah N\u0259ssiri yaln\u0131z avqustun 15-d\u0259n 16-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 bir qrup h\u0259rb\u00e7i il\u0259 birlikd\u0259 v\u0259zif\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 f\u0259rman\u0131 ba\u015f nazir\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. Plana g\u00f6r\u0259 o, bundan sonra M\u00fcs\u0259ddiqi h\u0259bs etm\u0259li idi. Lakin m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n art\u0131q x\u0259b\u0259rdar olan ba\u015f nazir iqam\u0259tgah\u0131 \u0259traf\u0131na sadiq h\u0259rb\u00e7il\u0259ri toplam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 N\u0259ssiri \u00f6z\u00fc h\u0259bs olundu.\n<\/p>\n<p>\n  Bununla da bir ne\u00e7\u0259 ay davam ed\u0259n, milyonlarla dollar x\u0259rcl\u0259n\u0259n \u0259m\u0259liyyat fiaskoya u\u011frad\u0131. \u015eah avqustun 16-da t\u0259cili Ba\u011fdada, oradan da Romaya u\u00e7du. Zahedi gizl\u0259ndi. M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si \u0130randak\u0131 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na izl\u0259rini bacard\u0131qca \u00f6rt-basd\u0131r ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 \u0259mr etdi.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin Kermit Ruzvelt bu g\u00f6st\u0259ri\u015fi qulaqard\u0131na vurdu. O, n\u00f6vb\u0259ti bir c\u0259hd etm\u0259k bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc v\u0259 bu d\u0259f\u0259 daha u\u011furlu olaca\u011f\u0131na inan\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259 oldu\u011fu insanlara yeni tap\u015f\u0131r\u0131qlar verdi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcs\u0259ddiq v\u0259 komandas\u0131 is\u0259 art\u0131q q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00fcman ed\u0259r\u0259k arxay\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. Xarici i\u015fl\u0259r nazri H\u00fcseyn Fatemi &#8220;Bahter-e emruz&#8221; q\u0259zetind\u0259 \u00e7\u0131xan m\u0259qal\u0259sind\u0259 respublika qurulmas\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, \u015fah\u0131 &#8220;ingilisl\u0259rin k\u00f6l\u0259si&#8221;, &#8220;Ba\u011fdad o\u011frusu&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131. Sonralar bu m\u0259qal\u0259 Fatemiy\u0259 baha ba\u015fa g\u0259ldi.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fvv\u0259lc\u0259 ikinci \u00e7evrili\u015f c\u0259hdini avqustun 21-n\u0259, c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u0259 t\u0259yin etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar. Ay\u0259tullalar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min g\u00fcn insanlar\u0131 c\u0259lb et\u0259k daha asan idi. Lakin n\u00f6vb\u0259ti informasiya s\u0131zmas\u0131ndan ehtiyat ed\u0259n Kermit Ruzvelt \u0259m\u0259liyyat\u0131 iki g\u00fcn qaba\u011fa \u00e7\u0259kdi.\n<\/p>\n<p>\n  Avqustun 19-da \u0259vv\u0259lc\u0259 Tud\u0259 Partiyas\u0131ndak\u0131 t\u0259xribat\u00e7\u0131lar insanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131lar. Onlar &#8220;Ya\u015fas\u0131n M\u00fcs\u0259ddiq v\u0259 kommunizm&#8221;, &#8220;Ya\u015fas\u0131n Sovet ittifaq\u0131&#8221; kimi \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndirirdil\u0259r. Onlar kapitalist obyektl\u0259ri sayd\u0131qlar\u0131 banklara, d\u00fckanlara h\u00fccum edirdil\u0259r. Dini obyektl\u0259r d\u0259 z\u0259r\u0259r g\u00f6rd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Tud\u0259\u00e7il\u0259rin bu \u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bir ne\u00e7\u0259 saat davam ed\u0259nd\u0259n sonra ay\u0259tulla Ka\u015fani v\u0259 B\u0259hb\u0259haninin adamlar\u0131, R\u0259\u015fidyanlar\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 insanlar, \u015eaban C\u0259f\u0259rinin kriminal \u00fcns\u00fcrl\u0259ri k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131lar. Daha \u00e7oxsayl\u0131 olan bu qrup tud\u0259\u00e7il\u0259ri qovandan sonra M\u00fcs\u0259ddiqin iqam\u0259tgah\u0131na do\u011fru ir\u0259lil\u0259di.\n<\/p>\n<p>\n  Bu d\u0259f\u0259 Zahedinin h\u0259rb\u00e7il\u0259ri d\u0259 punktual davrand\u0131lar v\u0259 laz\u0131mi m\u0259qamda M\u00fcs\u0259ddiqin evi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda peyda oldular. G\u00fcn \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259n toqqu\u015fmalarda 300-\u0259 q\u0259d\u0259r adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130lk c\u0259hdi yat\u0131randan sonra hadis\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t etdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n M\u00fcs\u0259ddiq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015f ver\u0259nl\u0259r tamamil\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z oldu v\u0259 o, he\u00e7 bir \u0259ks-t\u0259dbir g\u00f6r\u0259 bilm\u0259di. Yaln\u0131z az\u011f\u0131n k\u00fctl\u0259nin \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ardaqdan qa\u00e7a bildi v\u0259 ert\u0259si g\u00fcn hakimiyy\u0259t\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259n Zahediy\u0259 t\u0259slim oldu. Bel\u0259likl\u0259, &#8220;Ayaks&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131rld\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Romada olan M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza \u015fah M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259si bar\u0259d\u0259 ilk x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 inana bilmirdi. O, avqustun 22-d\u0259 \u00f6lk\u0259sin\u0259 d\u00f6nd\u00fc, Kermit Ruzveltl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 &#8220;Taxt-tac\u0131m\u0131n qorunmas\u0131na g\u00f6r\u0259 Allaha, xalq\u0131ma, orduma v\u0259 siz\u0259 borcluyam&#8221; s\u00f6yl\u0259di.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ran c\u0259miyy\u0259tinin \u0259hval-ruhiyy\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n neftin millil\u0259\u015fdirilm\u0259sini l\u0259\u011fv etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. \u0130ran neftinin hasilat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn konsorsium yarad\u0131ld\u0131. N\u00f6vb\u0259ti ild\u0259n British Petroleum adlanacaq ingilis-\u0130ran neft \u015firk\u0259tin\u0259 40% pay \u00e7atd\u0131. Daha 40% be\u015f AB\u015e \u015firk\u0259ti aras\u0131nda b\u0259rab\u0259r b\u00f6l\u00fcnd\u00fc, 14% Niderland, 6% is\u0259 Fransa \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcs\u0259ddiq \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan m\u0259hk\u0259m\u0259 onu \u00f6l\u00fcm c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum etdi. Lakin \u015fah bu c\u0259zan\u0131 \u00fc\u00e7illik h\u0259bs v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r ev dustaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259z etdi. Ke\u00e7mi\u015f ba\u015f nazir 1967-ci ild\u0259 v\u0259fat etdi. O, \u00f6z\u00fcn\u00fcn 1952-ci il 21 iyul hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 h\u0259lak olanlar\u0131n yan\u0131nda basd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259siyy\u0259t etmi\u015fdi. Lakin \u015fah d\u0259fnin do\u011fura bil\u0259c\u0259yi ajiotajdan ehtiyat etdi v\u0259 M\u00fcs\u0259ddiq \u00f6z malikan\u0259sind\u0259 d\u0259fn olundu.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Milli C\u0259bh\u0259 \u00fczvl\u0259rin\u0259 g\u00f6zl\u0259nildiyind\u0259n y\u00fcng\u00fcl c\u0259zalar verildi. Yaln\u0131z H\u00fcseyn Fatemi xat\u0131rlatd\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259qal\u0259nin b\u0259d\u0259lini a\u011f\u0131r \u00f6d\u0259di. O, 7 aya yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 gizl\u0259ndikd\u0259n sonra h\u0259bs edildi, a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum olundu. \u0130ran tarixind\u0259 \u0259n g\u0259nc xarici i\u015fl\u0259r naziri olan Fatemi edam olunark\u0259n 37 ya\u015f\u0131nda idi.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fn \u00e7ox repressiyalara Tud\u0259 Partiyas\u0131 u\u011frad\u0131. Onun 4 mind\u0259n art\u0131q \u00fczv\u00fc h\u0259bs edildi, 40 n\u0259f\u0259r \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum olundu, 14 n\u0259f\u0259r is\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r alt\u0131nda \u00f6ld\u00fc. 200-d\u0259n art\u0131q adam is\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u00fck h\u0259bs\u0259 m\u0259ruz qald\u0131.<br \/>\n  <br \/>\n  F\u0259zlullah Zahedi 1955-ci il\u0259 kimi ba\u015f nazir oldu. Daha sonra BMT-nin Cenevr\u0259d\u0259ki ofisind\u0259 \u0130ran\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259yin edildi, 1963-c\u00fc ild\u0259 burada v\u0259fat etdi. O\u011flu \u018frd\u0259\u015fir 1957-ci ild\u0259 \u015fah\u0131n q\u0131z\u0131 \u015eahnazla evl\u0259ndi. C\u00fctl\u00fck 1964-c\u00fc ild\u0259 bo\u015fand\u0131. Bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r tutan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n xarici i\u015fl\u0259r naziri olan \u018frd\u0259\u015fir Zahedi \u0130slam inqilab\u0131 \u00f6nc\u0259si \u015fah\u0131n AB\u015e-da son s\u0259firi idi.\n<\/p>\n<p>\n  1952-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 taxt-tac\u0131n\u0131 itirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza \u015fah hakimiyy\u0259tini s\u0131\u011fortalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn add\u0131mlar atd\u0131. Bel\u0259 add\u0131mlardan biri 1957-ci ild\u0259 amerikal\u0131lar\u0131n v\u0259 britaniyal\u0131lar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Milli informasiya v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik xidm\u0259tinin &#8211; SAVAK-\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 oldu. Bu t\u0259\u015fkilat 20 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 iranl\u0131lar\u0131 qorxu alt\u0131nda saxlad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, SAVAK-\u0131n r\u0259hb\u0259ri olmu\u015f 4 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00fc\u00e7\u00fc \u0130slam inqilab\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n d\u0259rhal sonra g\u00fcll\u0259l\u0259ndil\u0259r (biri art\u0131q \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fc). Onlar\u0131n aras\u0131nda 1953-c\u00fc ild\u0259 \u015fah\u0131n f\u0259rman\u0131n\u0131 M\u00fcs\u0259ddiq\u0259 \u00e7atd\u0131rark\u0259n h\u0259bs olunan Nem\u0259tolllah N\u0259ssiri d\u0259 vard\u0131. O, 1965-1978-ci ill\u0259rd\u0259 SAVAK-a r\u0259hbrlik etmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259si v\u0259 sonrak\u0131 repressiyalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130ran m\u00fcxalif\u0259tinin liberal-demokrat v\u0259 sekulyar k\u0259simi tamamil\u0259 z\u0259ifl\u0259di. M\u00fcbariz\u0259 monarxistl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 aras\u0131nda getdi. &#8220;Ayaks&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u0130ran\u0131n demokratik inki\u015faf potensial\u0131na \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc z\u0259rb\u0259 endirdi.\n<\/p>\n<p>\n  ***<br \/>\n  <br \/>\n  Amerikal\u0131lar uzun m\u00fcdd\u0259t r\u0259sm\u0259n etiraf etm\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259 M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259sind\u0259 i\u015ftiraklar\u0131 sirr deyildi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 iranl\u0131lar\u0131n \u015fah hakimiyy\u0259tind\u0259n 26 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 b\u00fct\u00fcn naraz\u0131l\u0131qlar\u0131 amerikal\u0131lara da inikas olunurdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 onlar tezlikl\u0259 ingilisl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox nifr\u0259t obyekti oldular.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Ayaks&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131 u\u011furla ba\u015fa \u00e7atsa da strateji bax\u0131mdan AB\u015e-\u0131n b\u00f6y\u00fck u\u011fursuzlu\u011fu idi. O, \u00f6z elan etdiyi d\u0259y\u0259r v\u0259 prinsipl\u0259r\u0259 x\u0259yan\u0259t etmi\u015fdi. \u00d6z\u00fc d\u0259 bunu ed\u0259rk\u0259n \u0259slind\u0259 he\u00e7 n\u0259 qazanmam\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Do\u011frudur, \u00e7evrili\u015fd\u0259n sonra AB\u015e-\u0131n 5 neft \u015firk\u0259ti konsorsiumda 40% paya yiy\u0259l\u0259ndil\u0259r. Lakin bunu qazanc saymaq olmazd\u0131. Zat\u0259n M\u00fcs\u0259ddiq d\u0259 Britaniya blokadas\u0131n\u0131 yarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 AB\u015e il\u0259 i\u015fbirliyin\u0259 ged\u0259r, konsorsiumda b\u0259lk\u0259 daha \u00e7ox pay ay\u0131rard\u0131. \u00c7\u00fcnki nefti m\u00fcst\u0259qil olaraq \u00e7\u0131xarmaq, emal etm\u0259k v\u0259 satmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130ran\u0131n he\u00e7 bir potensial\u0131 yox idi.\n<\/p>\n<p>\n  Amerikal\u0131 jurnalist Stiven Kinzer &#8220;\u015eah\u0131n b\u00fct\u00fcn adamlar\u0131: Amerika \u00e7evrili\u015fi v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq terrorunun k\u00f6kl\u0259ri&#8221; kitab\u0131nda yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Tarixi n\u00f6qt\u0259yi-n\u0259z\u0259rd\u0259n bu \u00e7evrili\u015f Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlara xeyir g\u0259tirm\u0259di. 1979-cu ilin \u0130slam inqilab\u0131 \u015fah rejiminin daim artan repressiv mahiyy\u0259tinin birba\u015fa n\u0259tic\u0259si idi; \u015fah is\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 m\u0259hz \u00e7evrili\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 yiy\u0259l\u0259nmi\u015fdi&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  AB\u015e prezidentl\u0259ri Klinton v\u0259 Obaman\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r r\u0259smil\u0259rin \u015fifahi etiraflar\u0131na baxmayaraq, M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si yaln\u0131z 2013-c\u00fc ild\u0259, \u00e7evrili\u015fd\u0259n 60 il sonra M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 etiraf etdi v\u0259 m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259n m\u0259xfilik qrifini g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Ayaks&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 Amerika v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Q\u0259rb \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fat \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan \u0259sas arqumentl\u0259rd\u0259n biridir. Rusiyada bu m\u00f6vzu x\u00fcsusil\u0259 populyard\u0131r. \u0130randa is\u0259 \u00e7evrili\u015fd\u0259 iki ay\u0259tullan\u0131n MK\u0130 il\u0259 i\u015fbirliyinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini bacard\u0131qca ki\u00e7iltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fb\u00fclqasim Ka\u015faninin o\u011flu, iki d\u0259f\u0259 \u0130ran prezidentliyin\u0259 namiz\u0259d olan Mahmud Ka\u015fani is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 sui-q\u0259sd olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir, \u00fcst\u0259lik M\u00fcs\u0259ddiqin \u015fi\u0259 \u00fcl\u0259malar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzunu sars\u0131tmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ingilisl\u0259rin \u0259lalt\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6l\u0259yirdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ran neftinin millil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r d\u00fcnyadak\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. Yax\u0131n \u015e\u0259rqin bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 yadelli istismara qar\u015f\u0131, milli h\u00fcquqlar u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 geni\u015fl\u0259ndi. Millil\u0259\u015fdirm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 at\u0131lan bir \u00e7ox add\u0131mlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Misirin 1956-c\u0131 ild\u0259 S\u00fcvey\u015f kanal\u0131n\u0131 millil\u0259\u015fdirm\u0259si \u0130ran hadis\u0259l\u0259rinin birba\u015fa t\u0259siri alt\u0131nda ba\u015f vermi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, M\u00fcs\u0259ddiqin devrilm\u0259sinin \u0130randak\u0131 siyasi prosesl\u0259rin \u0130slam inqilab\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259sind\u0259ki n\u0259h\u0259ng rolu \u015f\u00fcbh\u0259sizdir. Bu inqilab is\u0259 son 50 ild\u0259 d\u00fcnyan\u0131n siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n \u0259sas hadis\u0259l\u0259rd\u0259n birdir.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  AB\u015e-\u0131n d\u00f6vl\u0259t katibi Madlen Olbrayt 2000-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259sinin \u00e7evrili\u015fd\u0259 m\u0259suliyy\u0259tini dolay\u0131s\u0131 il\u0259 etiraf ed\u0259r\u0259k s\u00f6yl\u0259di: &#8220;Eyzenhauer administrasiyas\u0131 hesab edirdi ki, onun h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri strateji s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n do\u011frudur. .. Lakin \u00e7evrili\u015f \u0130ran\u0131n siyasi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fkar u\u011fursuzluq idi. V\u0259 indi iranl\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin Amerikan\u0131n onlar\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 h\u0259min m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 niy\u0259 q\u0259z\u0259bl\u0259ndikl\u0259rini anlamaq asand\u0131r&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  AB\u015e r\u0259smisinin \u0130ran xalq\u0131n\u0131 anlama\u011fa ba\u015flamas\u0131n\u0131 e\u015fitm\u0259k \u00e7ox xo\u015fdur. Lakin Olbrayt\u0131n etiraf\u0131ndan c\u0259mi 3 il, Ayaks \u0259m\u0259liyyat\u0131ndan is\u0259 d\u00fcz 50 il sonra AB\u015e ba\u015fqa bir \u00f6lk\u0259d\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin demokratik inki\u015faf perspektivin\u0259 sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259 vuraraq s\u00fclal\u0259 hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131nda ciddi rol oynad\u0131. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda da AB\u015e-na qar\u015f\u0131 antipatiyan\u0131n artmas\u0131nda h\u0259min i\u015ftirak\u0131n \u00f6n\u0259mli pay\u0131 var. \u00dcmid ed\u0259k ki, bir g\u00fcn bizi d\u0259 anlayanda \u00e7ox gec olmayacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Troya m\u00fcharib\u0259sinin ik eyniadl\u0131 \u0259fsan\u0259vi personajlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 &#8220;Ayaks&#8221; adland\u0131r\u0131lan \u0259m\u0259liyyat\u0131n ssenarisi el\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 se\u00e7ilmirdi<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":114207,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-193045","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Troya m\u00fcharib\u0259sinin ik eyniadl\u0131 \u0259fsan\u0259vi personajlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 &quot;Ayaks&quot; adland\u0131r\u0131lan \u0259m\u0259liyyat\u0131n ssenarisi el\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 se\u00e7ilmirdi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-12-16T17:43:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45498.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1554\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1111\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks\",\"datePublished\":\"2018-12-16T17:43:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/\"},\"wordCount\":4872,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45498.jpg\",\"articleSection\":[\"Analitika\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/\",\"name\":\"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45498.jpg\",\"datePublished\":\"2018-12-16T17:43:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45498.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/45498.jpg\",\"width\":1554,\"height\":1111,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Analitika\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/analitika\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks - MEYDAN.TV","og_description":"Troya m\u00fcharib\u0259sinin ik eyniadl\u0131 \u0259fsan\u0259vi personajlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \"Ayaks\" adland\u0131r\u0131lan \u0259m\u0259liyyat\u0131n ssenarisi el\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 se\u00e7ilmirdi","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2018-12-16T17:43:36+00:00","og_image":[{"width":1554,"height":1111,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45498.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks","datePublished":"2018-12-16T17:43:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/"},"wordCount":4872,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45498.jpg","articleSection":["Analitika"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/","name":"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45498.jpg","datePublished":"2018-12-16T17:43:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45498.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/45498.jpg","width":1554,"height":1111,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/iran-neftinin-uc-calari-ayaks\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Analitika","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/analitika\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u0130ran neftinin \u00fc\u00e7 \u00e7alar\u0131: Ayaks"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/193045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=193045"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/193045\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=193045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=193045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=193045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}