{"id":192562,"date":"2018-11-14T19:12:31","date_gmt":"2018-11-14T19:12:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/"},"modified":"2018-11-14T19:12:31","modified_gmt":"2018-11-14T19:12:31","slug":"idi-amin-telxek-diktator","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/","title":{"rendered":"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/idi-amin\/\" alt=\"\u0130di Amin\" class=\"wp-image-112414\"\/><figcaption>\n    \u0130di Amin<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/idi-amin\/\" alt=\"\u0130di Amin\" class=\"wp-image-112414\"\/><figcaption>\n    \u0130di Amin<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  XX \u0259sr bir t\u0259r\u0259fd\u0259n elmi-texniki inqilab, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131, irili-x\u0131rdl\u0131 diktatorlar \u0259sri idi. M\u00fcxt\u0259lif ideologiyal\u0131, m\u00fcxt\u0259lif d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259li v\u0259 r\u0259ngli, biri dig\u0259rind\u0259n daha qorxunc v\u0259 daha qani\u00e7\u0259n diktatorlar. \u015e\u0259rqi Afrikada yerl\u0259\u015f\u0259n Uqandada 8 il hakimi-m\u00fctl\u0259q olan \u0130di Amin bu b\u0259dheyb\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131nda x\u00fcsusi yer tutur.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Hakimiyy\u0259t\u0259 ged\u0259n yol\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  \u0130di Aminin do\u011fum ili d\u0259qiq bilinmir, 1923 v\u0259 1928-ci ill\u0259r aras\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi ehtimal olunur. Onun atas\u0131 kakva, anas\u0131 is\u0259 luqbara xalqlar\u0131na m\u0259nsub idil\u0259r. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130di Aminin \u0259vv\u0259lc\u0259 katolik olan atas\u0131 sonra \u0130slam dinini q\u0259bul etmi\u015fdi, anas\u0131 is\u0259 xristian idi. Atas\u0131 onlar\u0131 tez t\u0259rk edib, Amin onun t\u0259siri il\u0259 deyil, k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq 16 ya\u015f\u0131nda m\u00fcs\u0259lman olub.\n<\/p>\n<p>\n  Onun v\u0259t\u0259ni o zaman B\u00f6y\u00fck Britaniya imperiyas\u0131n\u0131n Uqanda protektorat\u0131 adlan\u0131rd\u0131. H\u0259ddi-bulu\u011fa \u00e7atd\u0131qdan sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc bir s\u0131ra pe\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0131nayan \u0130di Amin 1946-c\u0131 ild\u0259 Britaniya m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 ordusuna yaz\u0131l\u0131r v\u0259 ilk vaxtlarda a\u015fpaz k\u00f6m\u0259k\u00e7isi i\u015fl\u0259yir. 1952-ci ild\u0259 qon\u015fu Keniyada ingilis a\u011fal\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 mau-mau \u00fcsyan\u0131 Aminin h\u0259rbi karyeras\u0131nda \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  192 sm boyu, 100 kq-dan art\u0131q \u00e7\u0259kisi olan \u0130di \u00fcsyan\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 c\u0259sar\u0259t v\u0259 amans\u0131zl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirir. O, tezlikl\u0259 serjant, 1953-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u0259f\u0259ndi r\u00fctb\u0259sin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Az\u0259rbaycan ordusundak\u0131 gizir\u0259 analoq olan \u0259f\u0259ndi r\u00fctb\u0259si Britaniya ordusunda xidm\u0259t ed\u0259n afrikal\u0131n\u0131n yeti\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n y\u00fcks\u0259n m\u0259qam idi.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin d\u00f6vr d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r d\u00f6vr\u00fc idi. 1960-c\u0131 ild\u0259 Afrikadak\u0131 bir s\u0131ra m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259yal\u0259tl\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n ba\u015f nazir Harold Makmillan Keyptaundak\u0131 nitqind\u0259 &#8220;bu qit\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 &#8220;d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r k\u00fcl\u0259yi&#8221; \u0259sir v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya bununla hesabla\u015fmal\u0131d\u0131r&#8221; s\u00f6yl\u0259yir. Buradan ayd\u0131n olur ki, Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri tezlikl\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ngilisl\u0259r m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri t\u0259rk etm\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259 yerli xalqlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra add\u0131mlar at\u0131rlar. Onlardan biri d\u0259 ordu zabitl\u0259rinin yeti\u015fdirilm\u0259si idi. 1961-ci ild\u0259 \u0130di Amin leytenant r\u00fctb\u0259sin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk iki uqandal\u0131dan biri olur. Bu ill\u0259rd\u0259, o, idmanla da ciddi m\u0259\u015f\u011ful olar. 1951-1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 a\u011f\u0131r \u00e7\u0259kid\u0259 boks \u00fczr\u0259 Uqanda \u00e7empionu titulunu da\u015f\u0131y\u0131r, reqbi v\u0259 \u00fczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fckl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur.\n<\/p>\n<p>\n  1962-ci ild\u0259 Britaniya Uqandaya m\u00fcst\u0259qillik verir. \u00d6lk\u0259 federativ respublika elan olunur, lakin onun t\u0259rkibind\u0259 4 muxtar krall\u0131q vard\u0131. Onlardan \u0259n b\u00f6y\u00fcy\u00fcn\u00fcn, Buqandan\u0131n kral\u0131 II Mutesa \u00f6lk\u0259nin prezidenti se\u00e7ilir. Ba\u015f nazir is\u0259 Milton Obote olur.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 \u0130di Aminin h\u0259rbi r\u00fctb\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr, bu da h\u0259rbi kadrlar\u0131 olmayan \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil. O, 1962-ci ild\u0259 kapitan, 1963-c\u00fc ild\u0259 mayor, 1965-ci ild\u0259 is\u0259 polkovnik r\u00fctb\u0259si il\u0259 ordu komandiri t\u0259yin edilir. T\u0259dric\u0259n ba\u015f nazir Obotenin yax\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131na \u00e7evrilir.\n<\/p>\n<p>\n  1966-c\u0131 ild\u0259 Uqandan\u0131n prezidenti v\u0259 Ba\u015f naziri aras\u0131nda siyasi b\u00f6hran ya\u015fan\u0131r. II Mutessa Obote v\u0259 \u0130di Amini Konqodan qa\u00e7aqmal\u00e7\u0131l\u0131q yolu il\u0259 q\u0131z\u0131l g\u0259tirm\u0259kd\u0259 ittiham edir. Parlament bu ittiham\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq ist\u0259rk\u0259n Obote \u0130di Aminin k\u00f6m\u0259yil\u0259 h\u0259rbi \u00e7evrili\u015f edir. Kral-prezident \u00f6lk\u0259d\u0259n qa\u00e7\u0131r, Obote prezident v\u0259zif\u0259sini m\u0259nims\u0259yir. \u0130di Amin is\u0259 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin ba\u015f komandan\u0131 t\u0259yin edilir.\n<\/p>\n<p>\n  Obote-Amin duumvirat\u0131 bir s\u0131ra d\u0259yi\u015fikikl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. 1967-ci ild\u0259 Uqanda unitar respublika elan olunur, krall\u0131qlar v\u0259 tayfa ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259tl\u0259ri l\u0259\u011fv edilir. 1969-cu ild\u0259 Uqandan\u0131n kommunizm quruculu\u011funa istiqam\u0259t g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc bildirilir. 1970-ci ild\u0259 is\u0259 Obotenin Uqanda xalq konqressi partiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259kpartiyal\u0131 sistem yarad\u0131l\u0131r. Bu arada, 1968-ci ild\u0259 \u0130di Amin d\u0259 general-mayor r\u00fctb\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin Milton Obotenin diktaturaya ged\u0259n yolu yar\u0131m\u00e7\u0131q qald\u0131. O, B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rinin daxil oldu\u011fu Mill\u0259tl\u0259r Birliyinin 1971-ci ilin yanvar\u0131nda Sinqapurda ke\u00e7iril\u0259n sammitind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259rk\u0259n n\u00f6vb\u0259ti h\u0259rbi \u00e7evrili\u015f ba\u015f verdi. \u0130di Amin parlamenti v\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131 buraxd\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fc prezident elan etdi.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Diktator\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Obotenin devrilm\u0259si h\u0259m \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 Q\u0259rbd\u0259 m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131. Yeni prezident islahatlar v\u0259d edir, demokratiyan\u0131n b\u0259rpas\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131r. O, bildirir ki, siyas\u0259t\u00e7i deyil, v\u0259ziyy\u0259t sabitl\u0259\u015f\u0259n kimi demokratik se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irib hakimiyy\u0259ti qalib\u0259 t\u0259hvil ver\u0259c\u0259k.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130di Amin \u00f6z\u00fcn\u00fcn 1 sayl\u0131 dekreti il\u0259 Obote t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259aliyy\u0259ti durdurulan Konstitusiyan\u0131 b\u0259rpa edir, daha sonra gizli polisi burax\u0131r, siyasi m\u0259hbuslar\u0131 azad edir. H\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fcn devirdiyi v\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 \u00f6l\u0259n II Mutesan\u0131n n\u0259\u015fi \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259r\u0259k d\u0259fn olunur. Bu add\u0131mlar \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 populyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi Q\u0259rbd\u0259 d\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t oyad\u0131r. B\u00f6y\u00fck Britaniya \u0130di Amin h\u00f6kum\u0259tini tan\u0131yan ilk d\u00f6vl\u0259t olur.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/idi-amin-2\/\" alt=\"\u0130di Amin\" class=\"wp-image-112417\"\/><figcaption>\n    \u0130di Amin<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  \u0130di Amin \u0130sraili t\u0259rifl\u0259y\u0259n b\u0259yanatlar verir, bununla da \u00f6lk\u0259y\u0259 y\u0259hudi maliyy\u0259sini c\u0259lb etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Lakin \u0130srail b\u0259zi sah\u0259l\u0259rd\u0259 Uqanda il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ets\u0259 d\u0259, m\u00fcs\u0259lman prezident\u0259 ehtiyatla yana\u015f\u0131r, onu maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259smir. N\u0259tic\u0259d\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra iki \u00f6lk\u0259nin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri pozuldu.\n<\/p>\n<p>\n  S\u00fclhsev\u0259r ritorika il\u0259 bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 vaxt udandan sonra Amin repressiyalara ba\u015flay\u0131r. O, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 etibar etm\u0259diyi h\u0259rb\u00e7il\u0259rd\u0259n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 devril\u0259n Obote il\u0259 eyni tayfadan (lanqo) olanlardan \u00f6z\u00fcn\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 g\u00f6zl\u0259yir. Mart ay\u0131nda 70 y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li h\u0259rb\u00e7i m\u0259hk\u0259m\u0259siz, istintaqs\u0131z \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r is\u0259 lanqo v\u0259 a\u00e7oli tayfalar\u0131ndan olan 5 min\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259rb\u00e7i q\u0259tl\u0259 yetirildi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 is\u0259 10 min\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. \u0130di Aminin b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259ti boyu terror qurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131 artan x\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Obotenin gizli polisinin \u0259v\u0259zin\u0259 yarad\u0131lan D\u00f6vl\u0259t T\u0259hqiqat B\u00fcrosuna (DTB) geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r verilir. \u0130nsanlar h\u0259r hans\u0131 bir \u0259sas olmadan bel\u0259 repressiyalara m\u0259ruz qal\u0131rlar.\n<\/p>\n<p>\n  C\u0259s\u0259dl\u0259ri timsahlar yesin dey\u0259 \u00e7aylara burax\u0131rlar. Lakin onlar o q\u0259d\u0259r \u00e7ox idil\u0259r ki, doymu\u015f timsahlar ham\u0131s\u0131n\u0131 yey\u0259 bilmirdil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, c\u0259s\u0259dl\u0259r \u00e7ayda \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcr v\u0259 suyu z\u0259h\u0259rl\u0259yirdil\u0259r. H\u0259min sudan istifad\u0259 ed\u0259n insanlar da \u00f6l\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Hitler\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tini he\u00e7 zaman gizl\u0259tm\u0259y\u0259n \u0130di Amin kumiri kimi daxili d\u00fc\u015fm\u0259n axtar\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131x\u0131r. Onun &#8220;y\u0259hudil\u0259r&#8221;i is\u0259 hindlil\u0259r olur. Hindlil\u0259r XIX \u0259srd\u0259n etibar\u0259n Uqandada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. Onlar\u0131, yerli \u0259halinin arxaik s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n ingilisl\u0259r ki\u00e7ik biznesi, ticar\u0259ti inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Bir \u0259sr sonra hindlil\u0259rin Uqandada iqtisadi m\u00f6vqel\u0259ri xeyli m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015fdi. \u018fhalinin 1%-ni t\u0259\u015fkil ets\u0259l\u0259r d\u0259, biznesin 90%-i onlar\u0131n \u0259lind\u0259 idi. Buraya x\u0131rda d\u00fckanlardan tutmu\u015f iri s\u0259naye obyektl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r daxil idi. \u00d6z bacar\u0131qlar\u0131 v\u0259 z\u0259hm\u0259tsev\u0259rlikl\u0259ri hesab\u0131na qazand\u0131qlar\u0131 bu nailiyy\u0259t uqandal\u0131lar\u0131n \u00e7oxunu q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131r, h\u0259s\u0259d hissi yarad\u0131rd\u0131. \u0130di Amin bundan istifad\u0259 etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi.\n<\/p>\n<p>\n  O, diktatorlar\u0131n tez-tez yararland\u0131qlar\u0131 mill\u0259t\u00e7i \u015f\u00fcarlara m\u00fcraci\u0259t etdi: uqandal\u0131lar\u0131n m\u00fcst\u0259qillikl\u0259rinin s\u0259fas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259li olduqlar\u0131n\u0131 deyir, bunun \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n birinin d\u0259 &#8220;\u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Uqanda \u00fcz\u0259rind\u0259 iqtisadi n\u0259zar\u0259tin uqandal\u0131lar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si&#8221; oldu\u011funu iddia edirdi.\n<\/p>\n<p>\n  1972-ci ilin avqustunda 50-60 min civar\u0131nda hindli Uqandadan qovuldular. Onlara m\u0259xsus olan iri s\u0259naye v\u0259 xidm\u0259t obyektl\u0259rin\u0131, plantasiyalar\u0131 Amin ordu v\u0259 h\u00f6kum\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda paylad\u0131. X\u0131rda obyektl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 is\u0259 elan edildi ki, onlar\u0131n h\u0259r biri birinci z\u0259bt ed\u0259n\u0259 \u00e7atacaq.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Uqanda \u00fcz\u0259rind\u0259 iqtisadi suverenliyin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si&#8221; tam bir iqtisadi kollapsla n\u0259ic\u0259l\u0259ndi. Yeni sahibkarlar\u0131n n\u0259yi v\u0259 haradan almaq, ne\u00e7\u0259y\u0259 satmaq bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri yox idi. \u00d6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn t\u0259chizat\u0131, h\u0259tta \u0259n z\u0259ruri m\u0259mulatlarla t\u0259chizat\u0131 pozuldu, defisit v\u0259 qara bazar yarand\u0131. D\u00f6vl\u0259tin g\u0259lirl\u0259ri k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130di Amin x\u00fcsusi dindarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilm\u0259s\u0259 d\u0259 (\u015fahidl\u0259r onun s\u0259rxo\u015f olmadan \u00e7oxlu miqdarda spirtli i\u00e7ki i\u00e7m\u0259sind\u0259n heyr\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar), m\u00fcs\u0259lmanlara daha \u00e7ox etibar etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 orduda v\u0259 h\u00f6kum\u0259td\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259yin edir. Generalitetin 80%-ni, h\u00f6kum\u0259tin is\u0259 87,5%-ni m\u00fcs\u0259lmanlar t\u0259\u015fkil edir. Halbuki \u0259hali aras\u0131nda onlar\u0131n pay\u0131 10%-d\u0259n \u00e7ox deyildi.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130di Aminin Q\u0259rbd\u0259n v\u0259 \u0130sraild\u0259n umdu\u011fu maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yini ala bilm\u0259m\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 hindlil\u0259rl\u0259 davran\u0131\u015f\u0131 Q\u0259rb v\u0259 Uqandan\u0131n bir-birl\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin korlanmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Amin tez-tez F\u0259l\u0259stin problemind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r, 6 milyon y\u0259hudini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 Hitleri t\u0259rifl\u0259yir, eyni zamanda sosialist d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r qurur.\n<\/p>\n<p>\n  Bundan sonra \u0130di Aminin \u0259traf\u0131nda imperializml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan milli lider mifi formala\u015f\u0131r. Ax\u0131 C\u0259nubi Amerikadan tutmu\u015f Afirkaya, oradan da Rusiyaya q\u0259d\u0259r ictimai fikird\u0259 bel\u0259 bir yana\u015fma m\u00f6vcuddur ki, diktator \u00f6z mill\u0259tin\u0259 n\u0259 z\u00fclml\u0259r edirs\u0259 etsin, bir halda ki, AB\u015e-\u0131, \u0130ngilt\u0259r\u0259ni s\u00f6y\u00fcr, dem\u0259li, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r insand\u0131r, \u00f6lk\u0259sinin m\u00fcst\u0259qilliyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycanda bu halda &#8220;ki\u015fi adamd\u0131r&#8221; ifad\u0259si d\u0259 i\u015fl\u0259nilir.\n<\/p>\n<p>\n  1972-ci ild\u0259n etibar\u0259n Uqandan\u0131n \u0259sas silah t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 Sovet \u0130ttifaq\u0131 olur. \u018fhaliy\u0259 divan tutan DTB \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na \u015e\u0259rqi Almaniyan\u0131n m\u0259\u015fhur \u015etazi kadrlar\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 ke\u00e7irl\u0259r. \u018fsas maliyy\u0259 donoru is\u0259 Liviya lideri M\u00fc\u0259mm\u0259r Q\u0259ddafi olur.\n<\/p>\n<p>\n  1976-c\u0131 ild\u0259 \u0130di Amin Tel-\u018fviv-Paris reysi il\u0259 u\u00e7an, s\u0259rni\u015finl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti y\u0259hudil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan t\u0259yyar\u0259ni qa\u00e7\u0131ran terror\u00e7ulara Entebbed\u0259 eni\u015f etm\u0259y\u0259 v\u0259 burada s\u0259rni\u015finl\u0259ri girov saxlamalar\u0131na icaz\u0259 verir. Lakin \u0130srail kommandoslar\u0131n\u0131n heyr\u0259tamiz \u0259m\u0259liyyat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 girovlar azad edilir, at\u0131\u015fmada 7 terror\u00e7u v\u0259 45-\u0259 q\u0259d\u0259r Uqanda h\u0259rb\u00e7isi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Girovlardan Dora Blox adl\u0131 74 ya\u015fl\u0131 qad\u0131n x\u0259st\u0259l\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirildiyind\u0259n kommandoslar t\u0259r\u0259find\u0259n xilas edil\u0259 bilm\u0259di. Ert\u0259si g\u00fcn Aminin g\u00f6nd\u0259rdiyi qatill\u0259r qad\u0131n\u0131 x\u0259st\u0259xanadan \u00e7\u0131xararaq g\u00fcll\u0259l\u0259dil\u0259r. Buna mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan bir ne\u00e7\u0259 h\u0259kim v\u0259 tibb bac\u0131s\u0131n\u0131n da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc g\u00fcman edilir.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130srail \u0259m\u0259liyyat\u0131 Uqandan\u0131n qon\u015fusu Keniyan\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. Geri qay\u0131dan t\u0259yyar\u0259l\u0259r Keniyada en\u0259r\u0259k yenid\u0259n yanacaq doldurdular. Bunsuz xilasetm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Cavab olaraq \u0130di Amin Uqandada ya\u015fayan keniyal\u0131lar\u0131n q\u0259tliam\u0131na f\u0259rman verir. 100-\u0259 q\u0259d\u0259r keniyal\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr, 3 mini is\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n qa\u00e7\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Keniya h\u00f6kum\u0259tini xilasetm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 zaman\u0131 \u0130sraill\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259sind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri Bryus Makkenzi m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015fd\u0131. O, 1978-ci il may\u0131n 24-d\u0259 t\u0259yyar\u0259sinin partlamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259lak oldu. Bu cinay\u0259t d\u0259 Aminin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildi.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6lk\u0259d\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin pisl\u0259\u015fm\u0259si, h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin d\u00fc\u015fm\u0259si naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Amin rejimi buna repressiyalar\u0131, q\u0259tll\u0259ri art\u0131rmaqla cavab verir. Onun 8 illik hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 300 min insan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc s\u00f6yl\u0259nilir. \u201cAmnesty \u0130nternational\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131 is\u0259 bu r\u0259q\u0259min 500 min oldu\u011funu iddia edir.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fhalinin 85%-\u0259 q\u0259d\u0259r xristianl\u0131q, 10% is\u0259 islam kimi t\u0259kallahl\u0131 dinl\u0259r\u0259 tap\u0131nmas\u0131na baxmayaraq, onlar aras\u0131nda arxaik dinl\u0259rinin b\u0259zi qal\u0131qlar\u0131 qal\u0131rd\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259cdadlar kultu kimi. Bu kulta g\u00f6r\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259ri m\u00fctl\u0259q x\u00fcsusi ehtiramla d\u0259fn etm\u0259k laz\u0131m idi. G\u0259lirl\u0259ri azalan rejim bundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin meyitl\u0259rini ail\u0259l\u0259rin\u0259 pulla sat\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  1976-c\u0131 ild\u0259 Makerere universitetinin t\u0259l\u0259b\u0259si DTB t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Buna etiraz ed\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin n\u00fcmayi\u015fi v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131r. Etiraz\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 x\u00fcsusi f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r tezlikl\u0259 yoxa \u00e7\u0131x\u0131rlar. Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra is\u0259 el\u0259 h\u0259min universitetd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbird\u0259 \u0130di Amin &#8220;Uqandada qanun\u00e7ulu\u011fu v\u0259 asayi\u015fi t\u0259min etdiyin\u0259, uqandal\u0131lara qorxusuz ya\u015famaq imkan\u0131 yaratd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259&#8221; f\u0259xri h\u00fcquq doktoru d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6lk\u0259 xristianlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan Uqanda, Ruanda v\u0259 Burundi arxiyepiskopu Yanani Luvum 1977-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0130di Amin\u0259 m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k onu terror metodlar\u0131n\u0131 pisl\u0259yir. Diktator arxiyepiskopu &#8220;Nil&#8221; otelind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259xs\u0259n g\u00fcll\u0259l\u0259yir. M\u0259tbuat is\u0259 ruhaninin avtomobil q\u0259zas\u0131nda h\u0259lak oldu\u011funu x\u0259b\u0259r verir.\n<\/p>\n<p>\n  Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 evl\u0259n\u0259n \u0130di Amin arvadlar\u0131ndan da b\u0259zil\u0259rini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u018fn az\u0131 bir arvad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc d\u0259qiq m\u0259lumdur. S\u0259b\u0259bi bilinm\u0259y\u0259n bu q\u0259tl zaman\u0131 qad\u0131n\u0131n b\u0259d\u0259nind\u0259ki dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn s\u00fcm\u00fckl\u0259r s\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130di Aminin hakimiyy\u0259tinin sonlar\u0131nda Uqanda iqtisadiyyat\u0131n, asayi\u015fin, h\u00fcququn olmad\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259kana \u00e7evrildi. M\u0259kan s\u00f6z\u00fcn\u00fc bo\u015f yer\u0259 i\u015fl\u0259tmir\u0259m, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259ki Uqandan\u0131 d\u00f6vl\u0259t adland\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil\n<\/p>\n<p>\n  Prezident \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun 2\/3 hiss\u0259sini t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik xidm\u0259tl\u0259rini, onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 say\u0131 2,5 d\u0259f\u0259 artaraq 25 min\u0259 \u00e7atan ordunu saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259yirdi. 1978-ci ild\u0259 m\u0259lum oldu ki, iqtisadiyyat\u0131 \u00e7\u00f6k\u0259n d\u00f6vl\u0259tin g\u0259lirl\u0259ri bu zor aparat\u0131n\u0131 saxlama\u011fa imkan vermir. O zaman \u0130di Amin diktatorlar\u0131n sevimli \u00e7ar\u0259sin\u0259 &#8211; qon\u015fu d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 \u0259l atd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Uqanda m\u00fcxalif\u0259tinin Amin repressiyalar\u0131ndan qa\u00e7ma\u011fa macal tapan hiss\u0259si Milton Obote d\u0259 daxil olmaqla Tanzaniyada s\u0131\u011f\u0131nacaq tapm\u0131\u015fd\u0131lar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Uqandan\u0131n \u00f6z c\u0259nub qon\u015fusu il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 g\u0259rgin idi. M\u00fcxalifl\u0259rin oradan Uqandaya n\u00f6vb\u0259ti h\u0259ml\u0259sini b\u0259han\u0259 ed\u0259n Amin 1978-ci ilin oktyabr\u0131n 30-da Tanzaniyaya m\u00fcharib\u0259 elan etdi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcdaxil\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z oldu v\u0259 bundan istifad\u0259 ed\u0259n uqandal\u0131lar Tanzaniya \u0259razisin\u0259 do\u011fru bir xeyli ir\u0259lil\u0259y\u0259 bildil\u0259r. Lakin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r z\u0259if olan Tanzaniya ordusunun bir q\u0259d\u0259r toparlan\u0131b cavab verm\u0259si kifay\u0259t etdi ki, t\u0259cav\u00fczkarlar geriy\u0259 do\u011fru qa\u00e7s\u0131nlar. Ayd\u0131n oldu ki, Uqanda h\u0259rb\u00e7il\u0259ri yaln\u0131z dinc \u0259haliy\u0259 divan tutma\u011f\u0131 bacar\u0131rlar.\n<\/p>\n<p>\n  Tanzaniya da sosialist quruculu\u011funu elan etdiyind\u0259n Uqanda ona qar\u015f\u0131 m\u00fcdaxil\u0259 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc SSR\u0130-nin d\u0259st\u0259yind\u0259n m\u0259hrum etdi. Lakin \u0130di Aminin yax\u0131n dostu M\u00fc\u0259mm\u0259r Q\u0259ddafi k\u00f6m\u0259y\u0259 tank, zirehli ma\u015f\u0131nlar v\u0259 aviasiya il\u0259 birlikd\u0259 2500 n\u0259f\u0259rlik d\u0259st\u0259 g\u00f6nd\u0259rdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bu d\u0259st\u0259 tanzaniyal\u0131lar\u0131n h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 olunan uqandal\u0131lara k\u00f6m\u0259k etm\u0259li idi. Lakin liviyal\u0131lar g\u0259l\u0259nd\u0259 m\u0259lum oldu ki, Uqanda h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri dem\u0259k olar ki, m\u00fcdafi\u0259 olunmurlar. Liviyal\u0131lar Tanzaniya ordusunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n, Uqanda h\u0259rb\u00e7il\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri q\u0259nim\u0259ti da\u015f\u0131maqla m\u0259\u015f\u011ful idil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  1979-cu il aprelin 11-d\u0259 Tanzaniya ordusu Uqandan\u0131n paytaxt\u0131 Kampalaya daxil oldu. \u018ftraf\u0131nda kims\u0259 qalmayan \u0130di Amin \u0259vv\u0259lc\u0259 Liviyaya qa\u00e7d\u0131, 1980-ci ild\u0259 is\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131nda m\u0259skunla\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  T\u0259lx\u0259k\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  \u0130di Amin \u00f6z\u00fcn\u00fcn qani\u00e7\u0259nliyind\u0259n savay\u0131 ekstravaqant fikirl\u0259ri v\u0259 t\u0259lx\u0259k h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015fhur idi. Onun m\u0259nims\u0259diyi tam titul bel\u0259 idi: \u018flah\u0259zr\u0259t \u00f6m\u00fcrl\u00fck prezident, Feldmar\u015fal, \u0259l-Hac\u0131 doktor \u0130di Amin, yerd\u0259ki b\u00fct\u00fcn heyvanlar\u0131n v\u0259 d\u0259nizd\u0259ki bal\u0131qlar\u0131n h\u00f6kmdar\u0131, Britaniya imperiyas\u0131n\u0131n \u00fcmumilikd\u0259 Afrikada v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 Uqandadak\u0131 fatehi, &#8220;Viktoriya xa\u00e7\u0131&#8221;, &#8220;H\u0259rbi xa\u00e7&#8221; v\u0259 &#8220;D\u00f6y\u00fc\u015f xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259&#8221; ordenl\u0259rini kavaleri.\n<\/p>\n<p>\n  Hakimiyy\u0259tinin son ill\u0259rind\u0259 \u015eotlandiyaya v\u0259 \u015fotlandlara x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259ririrdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015eotlandiya kral\u0131 titulunu q\u0259bul etdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 2006-c\u0131 ild\u0259 onun haqq\u0131nda \u00e7\u0259kil\u0259n film &#8220;\u015eotlandiyan\u0131n sonuncu kral\u0131&#8221; (The Last King of Scotland) adlan\u0131rd\u0131. \u0130di Amin roluna g\u00f6r\u0259 aktyor Forrest Uitaker &#8220;Oskar&#8221; m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Daha bir titulu &#8220;B\u00fct\u00fcn elml\u0259r doktoru&#8221; idi. H\u0259r\u00e7\u0259nd yaz\u0131b-oxuma\u011f\u0131 zorla bacar\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259n az sonra q\u0259fild\u0259n, he\u00e7 k\u0259s\u0259 dem\u0259d\u0259n v\u0259 he\u00e7 k\u0259sd\u0259n d\u0259v\u0259t almadan B\u00f6y\u00fck Britaniyaya s\u0259f\u0259r edir. Ert\u0259si g\u00fcn krali\u00e7a II Yelizaveta t\u0259l\u0259sik t\u0259\u015fkil edil\u0259n ziyaf\u0259td\u0259n sonra bu q\u0259fil \u015f\u0259r\u0259f\u0259 layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259l\u0259rinin s\u0259b\u0259bi il\u0259 maraqlan\u0131r. \u0130di Amin cavab verir ki, Uqandada 14 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc (bizim standartlara g\u00f6r\u0259 49 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc) ayaqqab\u0131 tapmaq \u00e7\u0259tin m\u0259s\u0259l\u0259 oldu\u011fundan Londona g\u0259lib.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fslind\u0259 is\u0259 h\u0259m bu, h\u0259m d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ay sonrak\u0131 s\u0259f\u0259rind\u0259 \u0130di Amin ingilisl\u0259rd\u0259n silah, h\u0259rbi texnika almaq ist\u0259yirdi. Lakin Uqandada ba\u015flayan repressiyalardan art\u0131q x\u0259b\u0259rdar olan London bu xahi\u015fi r\u0259dd edir. Bundan sonra Amin \u0130ngilt\u0259r\u0259ni al\u00e7altmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259han\u0259 axtar\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc e\u015fid\u0259n Amin &#8220;Britaniyan\u0131 xilas ed\u0259k&#8221; fondu yarad\u0131r, m\u00fcsahib\u0259l\u0259rind\u0259 &#8220;Britaniyada tam xaos h\u00f6km s\u00fcr\u00fcr, onlar\u0131n iqtisadiyyat\u0131 tamamil\u0259 da\u011f\u0131l\u0131b&#8221;,- deyir. Bu hadis\u0259 hindlil\u0259rin qovulmas\u0131ndan sonra Uqandan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 iqtisadi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ba\u015flayan d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Anla\u015f\u0131lan, AzTV-nin &#8220;Almaniya da\u011f\u0131l\u0131r&#8221; t\u0259bli\u011fat\u0131 yenilik deyil.\n<\/p>\n<p>\n  Amin &#8220;Planetin co\u011frafi \u00fcr\u0259yi&#8221;nin Uqandada yerl\u0259\u015fdiyini iddia ed\u0259r\u0259k, BMT-ni \u00f6lk\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259yi t\u0259klif edir. El\u0259c\u0259 d\u0259 II Yelizavetadan Britaniya Mill\u0259tl\u0259r Birliyi r\u0259hb\u0259rliyinin ona verilm\u0259sini ist\u0259yirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Orden-medala \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259si vard\u0131. \u00d6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259ltif etm\u0259kd\u0259n savay\u0131 kolleksiya\u00e7\u0131lardan ald\u0131\u011f\u0131 orden v\u0259 medallar\u0131 da yaxas\u0131na vurub g\u0259zirdi. Penc\u0259yind\u0259 yer azl\u0131q ed\u0259nd\u0259, daha uzun penc\u0259k sifari\u015f edirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Sovet \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 dost m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 malik olan \u0130di Amin Kampalada Adolf Hitler\u0259 abid\u0259 qoymaq ist\u0259yirdi. Sovet s\u0259firi onu \u00e7\u0259tinlikl\u0259, silah t\u0259chizat\u0131n\u0131 dayand\u0131racaqlar\u0131 h\u0259d\u0259si il\u0259 bu fikrind\u0259n da\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Bir d\u0259f\u0259 AB\u015e-a m\u00fcharib\u0259 elan etdi. Ert\u0259si g\u00fcn Va\u015finqtonun he\u00e7 bir reaksiya verm\u0259m\u0259sini qorxaql\u0131q kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc qalib elan etdi.<br \/>\n  <br \/>\n  Tanzaniyan\u0131n prezidenti Julius Nyerereni tez-tez, indiki dill\u0259 des\u0259k, trollay\u0131rd\u0131. G\u00f6nd\u0259rdiy bir m\u0259ktubunda &#8220;Sizi \u00e7ox sevir\u0259m, \u0259g\u0259r qad\u0131n olsayd\u0131n\u0131z \u00f6z\u00fcm\u0259 alard\u0131m. H\u0259r\u00e7\u0259nd, sa\u00e7\u0131n\u0131z art\u0131q a\u011far\u0131b&#8221;,- yaz\u0131rd\u0131. M\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 is\u0259 \u00e7\u0259kisi ondan b\u0259lk\u0259 d\u0259 3 d\u0259f\u0259 az olan Nyerereni boks d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Uqanda ordusu tanzaniyal\u0131lar\u0131n m\u00fcqavim\u0259tin\u0259 rast g\u0259l\u0259n kimi geri qa\u00e7ark\u0259n \u0130di Amin bunu \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u00fclhsev\u0259rliyinin n\u00fcmun\u0259si kimi t\u0259qdim edir: &#8220;\u00d6z ordular\u0131m\u0131z\u0131 Tanzaniya \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131m. \u00c7\u00fcnki m\u0259n qon\u015fular\u0131m\u0131zla s\u00fclh\u0259, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmaya v\u0259 dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 inan\u0131ram&#8221;. Lakin bu d\u0259f\u0259 kims\u0259 ona inanmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Bir d\u0259f\u0259 onunla raz\u0131la\u015fmayan sovet s\u0259firin\u0259 \u015fill\u0259 vurur. S\u0259firliyin b\u00fct\u00fcn hey\u0259ti t\u0259xliy\u0259 olma\u011fa haz\u0131rla\u015f\u0131r. Lakin son anda \u0130di Amin \u00f6z\u00fcn\u00fc hava liman\u0131na yetir\u0259r\u0259k \u00fczr ist\u0259yir v\u0259 insident qapan\u0131r.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Hakimiyy\u0259td\u0259n sonra\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 \u0130di Aminin t\u0259minat\u0131na ciddi t\u0259qa\u00fcd ay\u0131r\u0131r. O, bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 Cidd\u0259d\u0259ki \u201cNovotel\u201d otelinin iki \u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259rt\u0259b\u0259sini tutaraq ya\u015fay\u0131r. Etdiyi b\u00fct\u00fcn cinay\u0259tl\u0259r\u0259 baxmayaraq, Uqanda xalq\u0131n\u0131n onu sevdiyin\u0259 v\u0259 ehtiyac duydu\u011funa inan\u0131rd\u0131. Uqandan\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 baxmayaraq S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 onu t\u0259hvil verm\u0259kd\u0259n imtina edir.\n<\/p>\n<p>\n  1989-cu ild\u0259 Uqandada n\u00f6vb\u0259ti siyasi b\u00f6hran zaman\u0131 f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc z\u0259nn ed\u0259r\u0259k Zair\u0259 g\u0259lir. O, buradan q\u00fcvv\u0259 toplayaraq Uqandaya ke\u00e7m\u0259k fikrind\u0259 idi. Lakin he\u00e7 bir \u015fey\u0259 nail olmad\u0131qda yerli diktator Mobutu Sese Soko \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 ist\u0259yir v\u0259 o, Cidd\u0259y\u0259 qay\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6mr\u00fcn\u00fcn son ill\u0259rind\u0259 idi Amin y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqind\u0259n, b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. 2003-c\u00fc ild\u0259 komaya d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc m\u0259lum olur. Onun h\u0259yat\u0131n\u0131 tibbi aparatlar t\u0259min edir. Sa\u011falmas\u0131na he\u00e7 bir \u00fcmid qalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri avqustun 16-da \u0130di Amini aparatdan ay\u0131r\u0131rlar. Bel\u0259c\u0259, o, etdiyi \u0259m\u0259ll\u0259rin cavab\u0131n\u0131 verm\u0259d\u0259n \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259sr bir t\u0259r\u0259fd\u0259n elmi-texniki inqilab, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131, irili-x\u0131rdl\u0131 diktatorlar \u0259sri idi<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":112414,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-192562","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"XX \u0259sr bir t\u0259r\u0259fd\u0259n elmi-texniki inqilab, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131, irili-x\u0131rdl\u0131 diktatorlar \u0259sri idi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-11-14T19:12:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/44750.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"612\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"413\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator\",\"datePublished\":\"2018-11-14T19:12:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/\"},\"wordCount\":4005,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/44750.jpg\",\"articleSection\":[\"Analitika\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/\",\"name\":\"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/44750.jpg\",\"datePublished\":\"2018-11-14T19:12:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/44750.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/44750.jpg\",\"width\":612,\"height\":413,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-amin-telxek-diktator\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Analitika\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/analitika\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator - MEYDAN.TV","og_description":"XX \u0259sr bir t\u0259r\u0259fd\u0259n elmi-texniki inqilab, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7oxsayl\u0131, irili-x\u0131rdl\u0131 diktatorlar \u0259sri idi","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2018-11-14T19:12:31+00:00","og_image":[{"width":612,"height":413,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/44750.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator","datePublished":"2018-11-14T19:12:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/"},"wordCount":4005,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/44750.jpg","articleSection":["Analitika"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/","name":"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/44750.jpg","datePublished":"2018-11-14T19:12:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/44750.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/44750.jpg","width":612,"height":413,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-amin-telxek-diktator\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Analitika","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/analitika\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u0130di Amin: t\u0259lx\u0259k diktator"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=192562"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/192562\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=192562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=192562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=192562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}