{"id":191012,"date":"2018-07-26T23:13:09","date_gmt":"2018-07-26T23:13:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/"},"modified":"2018-07-26T23:13:09","modified_gmt":"2018-07-26T23:13:09","slug":"sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/","title":{"rendered":"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi?"},"content":{"rendered":"<p>\n  <i><br \/>\n    (Yaz\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin 100-illiyin\u0259 h\u0259sr olunur)<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Sovet d\u00f6n\u0259minin (1920-1991) Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fc olmas\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u00fcbahis\u0259sizdir. Lakin 70 illik sovet modernizimi bir s\u0131ra t\u0259hlili\u00e7il\u0259rd\u0259 ziddiyy\u0259tli fikirl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 SSR\u0130-nin \u00fcmumi \u0259razisind\u0259 b\u00fct\u00fcn etnoslara b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar\u0131n verilm\u0259si, h\u00fcquq \u00fcz\u0259rind\u0259n etnik diskriminasiya t\u0259tbiq edilm\u0259m\u0259si, ham\u0131ya \u201cn\u00fcmun\u0259vi sovet adam\u0131\u201d olmaq \u015fans\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, b\u00f6y\u00fck s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 h\u0259r sah\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n modernl\u0259\u015fm\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131 i\u015f\u011fal fakt\u0131na da skeptik yana\u015fmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Biz yaz\u0131da bu ziddiyy\u0259tl\u0259rin qaynaqlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q.\n<\/p>\n<p>\n  Ayd\u0131n suallar budur: Sovet d\u00f6vr\u00fc m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik d\u00f6vr\u00fc idimi? Bu, q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraq alt\u0131nda yeni formaya girmi\u015f Rusiya imperiyas\u0131 idi, yoxsa modernl\u0259\u015fdirm\u0259 layih\u0259simi olmu\u015fdu?\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Sovet Az\u0259rbaycan\u0131: \u0130\u015f\u011fal xronikas\u0131\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Rusiyada ba\u015f ver\u0259n Oktyabr \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259ti \u00f6lk\u0259ni b\u00fcr\u00fcy\u0259n V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qalib g\u0259lm\u0259yi bacard\u0131. Bundan sonra \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259yal\u0259tl\u0259rin\u0259 yenid\u0259n sahibl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. 28 may 1918-ci ild\u0259 qurulan Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 da bol\u015fevikl\u0259rin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 t\u0259hdid idi. Z\u0259ngin neft yataqlar\u0131na sahib Bak\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 bol\u015fevik Moskvas\u0131n\u0131n birinci h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131rd\u0131. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131da yerli bol\u015fevikl\u0259rin \u0259li il\u0259 tez-tez t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259dilirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bol\u015fevikl\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal taktikas\u0131 daha sonralar Macar\u0131stan\u0131 (1956) v\u0259 \u00c7exoslavakiyan\u0131 (1968) i\u015f\u011fal taktikas\u0131n\u0131n eynisi idi. Yerli inqilab komit\u0259l\u0259ri f\u0259hl\u0259 etirazlar\u0131 t\u0259\u015fkil edir v\u0259 ard\u0131ndan \u201cQ\u0131z\u0131l Ordu\u201ddan k\u00f6m\u0259k ist\u0259yir. 11-ci q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu da Az\u0259rbaycana eyni b\u0259han\u0259 il\u0259 &#8211; yerli bol\u015fevikl\u0259rin d\u0259v\u0259ti v\u0259 N\u0259riman N\u0259rimanovun m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 soxuldular.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fm\u0259liyyat\u0131n son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u0259xfiliyi, A.Mikoyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda t\u00fcrk dilini, m\u0259i\u015f\u0259tini, yerli \u015f\u0259raiti bil\u0259n qrupun b\u0259l\u0259d\u00e7i-yard\u0131m\u00e7\u0131 funksiyas\u0131, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin \u0259sas h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin q\u0259rb s\u0259rh\u0259dind\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Yalama-Bak\u0131 rayonunda c\u00fczi h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259nin qalmas\u0131 aprelin 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin pozulmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259razisinin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 t\u0259min etdi. Yalama stansiyas\u0131nda iki saatl\u0131q d\u00f6y\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin m\u0259\u011flubiyy\u0259ti il\u0259 bitdi. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti qo\u015funlar\u0131n\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tind\u0259n&#8221;\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0130nternasional&#8221; zirehli qatar\u0131 Bil\u0259c\u0259ri stansiyas\u0131na \u00e7atanda x\u0259b\u0259r tutdu. Az\u0259rbaycan parlamenti art\u0131q i\u015f\u011fal fakt\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015f oldu.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259l\u0259 1920-ci ilin yanvar\u0131ndan Rusiya Kommunist (bol\u015fevik) Partiyas\u0131n\u0131n Bak\u0131 komit\u0259si yan\u0131nda \u018fliheyd\u0259r Qarayevin s\u0259drliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131 devirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn silahl\u0131 \u00fcsyan t\u0259\u015fkil etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201coperativ q\u0259rargah&#8221; f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. 1920-ci il aprelin 24-d\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycan Kommunist (bol\u015fevik) Partiyas\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin (AK(b)P MK) h\u0259rbi-texniki komissiyas\u0131 silahl\u0131 \u00fcsyana haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. AK(b)P-nin erm\u0259ni \u00fczvl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 milli h\u00f6kum\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259xribat\u00e7\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkilind\u0259 x\u00fcsusi f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. H\u00fccuma ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bol\u015fevik-sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n 11-ci ordusunun Az\u0259rbaycana daxil olmas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. 1920-ci il aprelin 24-d\u0259 RK(b)P Qafqaz Diyar Komit\u0259si, AK(b)P MK-s\u0131 v\u0259 Bak\u0131 Komit\u0259sinin birg\u0259 q\u0259rar\u0131 il\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin partiya t\u0259\u015fkilatlar\u0131nda h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan edildi v\u0259 bu t\u0259\u015fkilatlarda birl\u0259\u015fmi\u015f bol\u015fevikl\u0259r tam d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirildi. Silahl\u0131 \u00fcsyana r\u0259hb\u0259rlik d\u00f6y\u00fc\u015f q\u0259rargah\u0131na tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131. AK(b)P-nin M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Bak\u0131 komit\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 q\u0259rargaha tabe edildi. AXC-nin devrilm\u0259sind\u0259 v\u0259 11-ci Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlarda AK(b)P f\u0259al rol oynad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  27 aprel g\u00fcnorta saatlar\u0131nda H\u0259mid Sultanov Az\u0259rbaycan parlamentin\u0259 hakimiyy\u0259ti t\u0259slim etm\u0259k haqq\u0131nda AK (b)P Bak\u0131 b\u00fcrosu, M\u0259rk\u0259zi F\u0259hl\u0259 Konfrans\u0131 ad\u0131ndan ultimatum verdi. H\u0259mid Sultanov &#8220;Hakimiyy\u0259tin devrilm\u0259sind\u0259 m\u0259n \u00f6z\u00fcm \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m. M\u0259n \u00e7ox yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm ki, arxam\u0131zda MK-dan olan h\u00f6rm\u0259tli yolda\u015flar deyil, Yalamada yerl\u0259\u015f\u0259n q\u0131rm\u0131z\u0131 s\u00fcng\u00fcl\u0259r dayan\u0131r&#8230; MK-ya \u00fcmid etmirdim ki, o i\u015fi l\u0259ngid\u0259 bil\u0259rdi&#8221;- deyirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Sovet Respublikas\u0131 elan edilm\u0259mi\u015f, m\u00f6vcud beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na m\u0259h\u0259l qoyulmadan rus ordusu n\u0259inki s\u0259rh\u0259di ke\u00e7mi\u015f, g\u0259lib Bak\u0131da h\u00f6kum\u0259t \u00fczvl\u0259rini, xarici missiyalar\u0131 h\u0259bs ed\u0259r\u0259k qazamata g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 \u0130nqilabi H\u0259rbi \u015euraya t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 bildirirdi: &#8220;25 aprel tarixli 52 n\u00f6mr\u0259li \u0259mrd\u0259 qoydu\u011funuz v\u0259zif\u0259 yerin\u0259 yetirilmi\u015fdir&#8221;. Q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n ruhlanan orduya &#8220;bir q\u0259d\u0259r m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259&#8221; yeni \u0259mr verilir: &#8220;XI ordu qo\u015funlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n, ke\u00e7mi\u015f rus imperiyas\u0131 h\u00fcdudlar\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u0259razisin\u0259 yiy\u0259l\u0259nsin. \u018fsla \u0130ran\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rini ke\u00e7m\u0259m\u0259k&#8221;. &#8220;X\u00fcsusi d\u00fcnya siyas\u0259ti&#8221; icad ed\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259va g\u00f6r\u00fcl\u0259n h\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259tin x\u00fcsusi d\u0259 \u0259sas\u0131 olurdu. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil siyasi vahid kimi Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131naca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 bel\u0259 Bak\u0131 (neft) iddias\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n bol\u015fevik r\u0259hb\u0259rl\u0259r &#8220;medal\u0131&#8221; dig\u0259r \u00fcz\u00fcn\u0259 \u00e7evirm\u0259kl\u0259 \u0259caib vasit\u0259l\u0259r se\u00e7irdil\u0259r: &#8220;Bak\u0131n\u0131 x\u0259t\u0259rsizlikl\u0259 tutmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259hl\u0259l\u0259rin daxild\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycana r\u0259smi m\u00fcharib\u0259 elan etm\u0259y\u0259 bizim x\u00fcsusi d\u00fcnya siyas\u0259timiz yol verirmi?&#8221; Bel\u0259 c\u0259f\u0259ngiyyata vaxt s\u0259rf etm\u0259d\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 daha c\u0259ld, asan h\u0259ll edildi: n\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi tan\u0131nd\u0131, n\u0259 d\u0259 ona qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 elan edildi.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycanda aprel \u00e7evrili\u015finin rus ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildiyini v\u0259 ba\u015f tutdu\u011funu b\u00fct\u00fcn tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r a\u00e7\u0131q, birba\u015fa \u0259ks etdirir v\u0259 t\u0259sdiql\u0259yir: &#8220;\u018fg\u0259r inqilab qans\u0131z ke\u00e7ibs\u0259, M\u00fcsavat h\u00f6kum\u0259ti devrilibs\u0259, bu, o dem\u0259k deyildir ki, bizim partiyam\u0131z g\u00fccl\u00fc idi. Bu, ona g\u00f6r\u0259 bel\u0259 oldu ki, XI Q\u0131z\u0131l ordu g\u00fccl\u00fc idi&#8221;,- H\u0259mid Sultanov deyirdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130\u015f\u011faldan x\u0259b\u0259r tutan Paris S\u00fclh Konfrans\u0131ndak\u0131 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi aprelin 28-d\u0259 konfransa nota t\u0259qdim etmi\u015fdi. Lakin n\u0259 bu, n\u0259 d\u0259 sonrak\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin \u0259m\u0259li \u0259h\u0259miyy\u0259ti olmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259likl\u0259, 27 aprel 1920-ci il bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 devrildi v\u0259 yerind\u0259 Leninin g\u00f6st\u0259ri\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n N\u0259riman N\u0259rimanovun r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Pespublikas\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Soveti yarad\u0131ld\u0131. Demokratik Respublikan\u0131n ke\u00e7mi\u015f r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin bir hiss\u0259si h\u0259bs edildi, bir hiss\u0259si q\u0259tl edildi. Bir hiss\u0259si m\u00fchacir\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. \u00c7ox sayda xarici \u00f6lk\u0259nin diplomatik t\u0259msil\u00e7il\u0259ri h\u0259bs edildi.\n<\/p>\n<p>\n  D\u00f6vl\u0259tin qurucusu M\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 Lah\u0131c k\u0259ndind\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t gizl\u0259nir, daha sonra G\u00fcrc\u00fcstana ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yola \u00e7\u0131xd\u0131qda, 1920-ci ilin 17 avqustunda h\u0259bs edilib Bak\u0131ya g\u0259tirilir. Noyabr ay\u0131nda Bak\u0131da s\u0259f\u0259rd\u0259 olan Stalin onu Moskvaya apar\u0131r. R\u0259sulzad\u0259 1922-ci ilin yay\u0131nda is\u0259 gizli yolla Sankt-Peterburqdan Finlandiyaya ke\u00e7ir v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r (6 mart 1955) m\u00fchacir\u0259td\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan davas\u0131\u201d m\u00fcbariz\u0259s\u0259ni apar\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  1920-ci ilin aprelind\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin birba\u015fa Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00fcqutetm\u0259si fakt\u0131na yaln\u0131z 70 ild\u0259n sonra, 18 oktyabr 1991-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n M\u00fcst\u0259qillik Haqq\u0131nda Konstitusiya Akt\u0131n\u0131n 1-ci madd\u0259sind\u0259 (1920-ci il aprelin 27-28-d\u0259 RSFSR-in XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordusunun Az\u0259rbaycana t\u0259cav\u00fcz\u00fc, respublika \u0259razisini z\u0259bt etm\u0259si, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn subyekti olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini devirm\u0259si Rusiyan\u0131n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259si hesab edilsin) siyasi qiym\u0259t verildi.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  \u0130\u015f\u011fal sonras\u0131 modernizm\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Bol\u015fevikl\u0259rin m\u0259qs\u0259di b\u00fct\u00fcn sovet co\u011frafiyas\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259vi kimlikl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n olan &#8220;yeni insan&#8221; tipi yaratmaq idi. Bu yeni insan, y\u0259ni homosovetikus bol\u015fevik inqilab\u0131ndan sonra Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 tarixind\u0259n, m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259n\u0259sind\u0259n qopar\u0131lm\u0131\u015f; milli m\u0259nsubiyy\u0259t duy\u011fular\u0131 olmayan, dinsiz\/ateist \u201csovet v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131\u201d tipinin ad\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  1950-60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Sovet ittifaq\u0131nda f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin dirilm\u0259sinin simvollar\u0131ndan olan Aleksandr Zinovyev ona d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259ti g\u0259tir\u0259n \u00ab\u0417\u0438\u044f\u044e\u0449\u0438\u0435 \u0432\u044b\u0441\u043e\u0442\u044b\u00bb kitab\u0131n\u0131n q\u0259rbd\u0259 n\u0259\u015frind\u0259n sonra 1978-cu ild\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259ltifl\u0259rind\u0259n m\u0259hrum edil\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259d\u0259n qovuldu v\u0259 sovet v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259hrum edildi. O, m\u00fchacir\u0259td\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 daha m\u0259\u015fhur olan &#8220;sovet insan\u0131&#8221; kitab\u0131nda SSR\u0130-nin nec\u0259 bir insan yeti\u015fdirdiyini izah ed\u0259rk\u0259n \u00f6n s\u00f6z\u00fcnd\u0259 qeyd edir ki, &#8220;Bu kitab sovet insan\u0131 haqq\u0131ndad\u0131r. Hans\u0131 ki, bu, yeni insan tipidir. M\u0259nim bu canl\u0131ya olan m\u00fcnasib\u0259tim ikilidir: Eyni anda ona h\u0259m xor bax\u0131ram, h\u0259m heyranam, h\u0259m nifr\u0259t edir\u0259m, h\u0259m d\u0259 qorxuram. M\u0259n \u00f6z\u00fcm d\u0259 sovetikusam. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n \u00f6z\u00fcm d\u0259 bu insan\u0131n t\u0259svirind\u0259 ac\u0131mas\u0131z v\u0259 q\u0259ddaram. Bizi m\u00fchakim\u0259 edin! Biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc m\u00fchakim\u0259 edirik&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  Sovet modernizminin \u0259ld\u0259 etdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck \u201cnailiyy\u0259t\u201d m\u0259hz bu sovet insan\u0131d\u0131r. Bu modernizm h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131da sadalaca\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn m\u00fct\u0259r\u0259qqi g\u00f6r\u00fcn\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, t\u0259hsil, s\u0259naye, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259\u015fm\u0259-h\u0259r \u015fey bu tipin yarad\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bol\u015fevikl\u0259r h\u0259l\u0259 ilk ill\u0259rd\u0259n u\u015faqlar v\u0259 yetkinl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hsil s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi ba\u015flatm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7ar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki insanlar\u0131n yaln\u0131z 5%-nin t\u0259hsil imkanlar\u0131ndan yararlana bildikl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bol\u015fevikl\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyind\u0259 savadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si olduqca a\u015fa\u011f\u0131 idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u201cF\u0259hl\u0259 fakult\u0259l\u0259ri\u201d yarad\u0131l\u0131rd\u0131. Bu fak\u00fclt\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259r \u0259sas v\u0259 n\u0259z\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 pe\u015f\u0259 v\u0259 praktiki t\u0259liml\u0259rl\u0259 t\u0259min edilirdi. T\u0259hsil b\u00fct\u00fcn icma \u00fc\u00e7\u00fcn pulsuz v\u0259 m\u0259cburi hala \u00e7evrilmi\u015fdi. T\u0259hsil h\u0259r\u0259kat\u0131 geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 1932-ci ild\u0259 art\u0131q u\u015faqlar\u0131n 98% -i h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u0259kt\u0259b\u0259 ged\u0259c\u0259kdi. Daha sonra, Sovet \u0130ttifaq\u0131 100% savadl\u0131l\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 d\u00fcnya birincisi olacaqd\u0131. T\u0259hsil s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi sovet xalqlar\u0131n\u0131 elm v\u0259 texnologiyada b\u00f6y\u00fck u\u011fur qazanan c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259 bildi.\n<\/p>\n<p>\n  AB\u015e-dan ba\u015flay\u0131b b\u00fct\u00fcn Avropan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n m\u0259\u015fhur &#8220;B\u00f6y\u00fck Depressiya&#8221; (1929-1933) Q\u0259rbd\u0259 t\u00fc\u011fyan etdiyind\u0259 SSR\u0130 &#8220;1-ci be\u015fillik plan&#8221;la ilk d\u0259f\u0259 s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. \u018fslind\u0259 m\u0259hz bu hadis\u0259 Q\u0259rbd\u0259 sosializm\u0259 qar\u015f\u0131 kor r\u0259\u011fb\u0259t yaratm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130qtisadiyyatda he\u00e7 n\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259y\u0259n azad bazar kapitalizmi b\u00f6hran\u0131n s\u0259fal\u0259tini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 vaxtda sovetl\u0259r planl\u0131 &#8211; h\u0259r \u015feyi d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259 etdiyi iqtisadiyyatla inki\u015faf edirdi (k\u0259nardan bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc). Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc AB\u015e-a da b\u00f6y\u00fck t\u0259sir etmi\u015fdi. II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si sonras\u0131 Q\u0259rb iqtisadiyyat\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 oturan v\u0259 b\u00f6y\u00fck inki\u015faf g\u0259tir\u0259n &#8220;Fordizm&#8221;, \u0259slind\u0259 SSR\u0130-nin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259sirind\u0259n do\u011fmu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  Q\u0131sas\u0131, b\u00f6hransonras\u0131 Q\u0259rb idar\u0259etm\u0259sind\u0259ki d\u00f6vl\u0259t t\u0259nziml\u0259m\u0259si b\u00f6hran zaman\u0131 t\u00fc\u011fyan ed\u0259n yoxsulla\u015fman\u0131n verdiyi d\u0259rsl\u0259rd\u0259n idi. Bundan sonra &#8220;D\u00f6vl\u0259t t\u0259nziml\u0259m\u0259si&#8221; iqtisadi termini d\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi. M\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 iqtisadi dart\u0131\u015fmalarda qalmam\u0131\u015fd\u0131. Siyasi t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 d\u0259 &#8220;azadl\u0131q&#8221;\u0131n yorumlanmas\u0131nda rifah vur\u011fusu xeyli populyarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Q\u0259rbin siyasi l\u00fc\u011f\u0259tini Yoxsulluqdan Xilas Olmaq Azadl\u0131\u011f\u0131 termini z\u0259bt etmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Yenid\u0259nqurma&#8221; terminini siyasi l\u00fc\u011f\u0259t\u0259 Qorba\u00e7ovun g\u0259tirdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck. Amma ilk d\u0259f\u0259 bu termini 1933-c\u00fc ild\u0259 Prezident Ruzvelt Amerika tarixinin \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t m\u00fcdaxil\u0259si say\u0131lan &#8220;yenid\u0259nqurma&#8221; siyas\u0259tini elan ed\u0259rk\u0259n i\u015fl\u0259dib. Andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259n 5 g\u00fcn sonra Rusveltin t\u0259qdim etdiyi qanunlar paketinin\u0259n diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259ni yoxsulluq i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayanlara &#8220;t\u0259cili yard\u0131m&#8221; qanunu idi.\n<\/p>\n<p>\n  Bir s\u00f6zl\u0259, Q\u0259rbin b\u00f6y\u00fck b\u00f6hran burul\u011fan\u0131nda bo\u011fuldu\u011fu vaxt SSR-nin inki\u015faf etm\u0259si beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 el\u0259 t\u0259b\u0259dd\u00fclatlar g\u0259tirdi ki, amerikan liberalizmi \u00f6z\u00fcn\u00fc yenid\u0259n t\u0259fti\u015f ed\u0259r\u0259k \u201cyoxsulluq v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n birg\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131\u201d \u201crifah v\u0259 azadl\u0131qla\u201d \u0259v\u0259z etm\u0259nin yollar\u0131n\u0131 arama\u011fa ba\u015flad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Ruzveltin m\u0259\u015fhur &#8220;4 Azadl\u0131q&#8221; doktrini d\u0259 burdan do\u011fur:\n<\/p>\n<p>\n  1. D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131.<br \/>\n  <br \/>\n  2. H\u0259r adam\u0131n \u00f6z Allah\u0131na \u00f6z ist\u0259diyi \u015f\u0259kild\u0259 ibad\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131.<br \/>\n  <br \/>\n  3. D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259, yoxsulluqdan xilas olma azadl\u0131\u011f\u0131;<br \/>\n  <br \/>\n  4. D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 qorxudan xilas olma azadl\u0131\u011f\u0131;\n<\/p>\n<p>\n  Dolay\u0131s\u0131yla, 1917-ci ild\u0259 hakimiyyy\u0259t\u0259 kotanla g\u0259l\u0259n bol\u015fevikl\u0259r Stalin \u00f6l\u0259rk\u0259n art\u0131q n\u00fcv\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Sovet d\u00f6vr\u00fc Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259lb\u0259tt\u0259, t\u0259kc\u0259 i\u015f\u011fal yox, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck modernl\u0259\u015fdirm\u0259 layih\u0259si d\u00f6vr\u00fc olmu\u015fdu. Savadl\u0131l\u0131q onluq r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n 100 faiz\u0259 qalxm\u0131\u015fd\u0131. Cinsi b\u0259rab\u0259rlik t\u0259min olunmu\u015fdu. H\u0259tta ucqar da\u011f k\u0259ndl\u0259rin\u0259 d\u0259 gigiyena, s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri, elektrik v\u0259 n\u0259qliyyat g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Milyonlarla insan k\u0259ndl\u0259rd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 ax\u0131\u015f\u0131r, urbanizasiyaya u\u011fray\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  B\u0259s sovet modernl\u0259\u015fm\u0259si g\u0259lm\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259ziyyy\u0259ti nec\u0259 idi? Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 c\u0259mi iki il ya\u015famas\u0131na baxmayaraq onun \u00e7oxpartiyal\u0131 parlamenti , ki\u00e7ik, lakin idealist ziyal\u0131 sinfi vard\u0131.<br \/>\n  <br \/>\n  \u0130qtisadi m\u0259nada Az\u0259rbaycan \u00e7ox dinamik bir neft s\u0259nayesi idi. \u00d6lk\u0259 pamb\u0131q v\u0259 tax\u0131l kimi texniki m\u0259hsullar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit torpaqlara, X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015fa malik idi.\n<\/p>\n<p>\n  Y\u0259ni sovet hakimiyy\u0259ti modernl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 alternativ deyildi. G\u0259nc respublikan\u0131n cavan elitas\u0131, sonrak\u0131 onillikl\u0259rd\u0259 sovetl\u0259rin onlar\u0131 bu c\u00fcr q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n, \u201cm\u00fcrt\u0259ce\u201d v\u0259 ya \u201csavads\u0131z\u201d deyildi.\n<\/p>\n<p>\n  C\u00fcmhuriyy\u0259tin qurucular\u0131 m\u00fcasir Q\u0259rb t\u0259hsili alm\u0131\u015fd\u0131lar v\u0259 Rusiya imperiyas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli siyasi v\u0259 inzibati t\u0259cr\u00fcb\u0259 ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r. Beyinl\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259nl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn daha yax\u015f\u0131 m\u00fcasirl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 inki\u015faf proqramlar\u0131 vard\u0131. Onlar sonsuz iqtisadi v\u0259 siyasi probleml\u0259rl\u0259 \u00e7arp\u0131\u015fsalar da, Bak\u0131da hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n kimi, d\u0259rhal m\u00fcs\u0259lman v\u0259 t\u00fcrk \u015f\u0259rqind\u0259 ilk universiteti a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131lar. 1920-ci ilin pay\u0131z\u0131nda is\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259r\u00fcffat\u0131 Universiteti a\u00e7\u0131lmal\u0131 idi, lakin bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131 buna mane oldu.\n<\/p>\n<p>\n  Bu q\u0131sa iki il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 onlar 100 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox t\u0259l\u0259b\u0259ni Avropaya t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r. D\u00f6vl\u0259t Teatr\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Onlar m\u00fcasir ordu v\u0259 d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131n\u0131 qurma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. \u018flifban\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, t\u0259hsil islahatlar\u0131, Bak\u0131 v\u0259 Culfa aras\u0131ndak\u0131 d\u0259miryolu tikintisi kimi infrastruktur layih\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130lk respublikan\u0131n b\u0259zi kadrlar\u0131 Sovet Az\u0259rbaycan\u0131nda qald\u0131lar v\u0259 yeni rejim\u0259 xidm\u0259t etdil\u0259r, \u00e7\u00fcnki onlar Sovet rejimin\u0259 d\u0259 1918-1920-ci ild\u0259 ba\u015flad\u0131qlar\u0131 eyni inki\u015faf v\u0259 modernl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tl\u0259rini davam etdir\u0259c\u0259k q\u00fcvv\u0259 kimi bax\u0131rd\u0131lar. Bel\u0259 yana\u015fman\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov idi.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  \u0130qtisadi azadl\u0131qlar\u0131n yoxlu\u011fu\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Sovet modernizasiyas\u0131 v\u0259 urbanizasiyas\u0131, \u00e7ox geni\u015f v\u0259 s\u00fcr\u0259tli idi. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlar asan ba\u015fa g\u0259lmirdi. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, sovet iqtisadiyyat\u0131 t\u0259bii ehtiyatlardan v\u0259 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sind\u0259n istifad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259siz olmu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycan\u0131n ehtiyatlar\u0131 Moskvada formala\u015fd\u0131r\u0131lan planl\u0131 iqtisadiyyat\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi eksperimentl\u0259rin\u0259 gen-bol israf olunurdu. Sovet t\u0259cr\u00fcb\u0259si h\u0259m\u00e7inin s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 m\u0259hsuldar iqtisadiyyat\u0131n f\u0259rdi azadl\u0131q v\u0259 h\u00fcquqlar, sahibkarl\u0131q ruhu kimi t\u0259m\u0259l prinsip v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 son qoymu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  Ticar\u0259t s\u0259n\u0259ti m\u0259sx\u0259r\u0259y\u0259 qoyulur, a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131rd\u0131. Kollektivl\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 qol\u00e7omaqlara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 ill\u0259rind\u0259 (1929-1932) minl\u0259rl\u0259 bacar\u0131ql\u0131 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li sahibkarlar, k\u0259ndli fermerl\u0259r ya \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, ya da Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdi. \u0130qtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm amili olan yarad\u0131c\u0131 insan faktoru iqtisadiyyatdan \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Azad bazar qada\u011fan edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn adamlar yenilik\u00e7i olmaqdan m\u0259hrum idi v\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 yaln\u0131z ald\u0131qlar\u0131 m\u0259vacib\u0259 qane olma\u011fa m\u0259cbur idil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  F\u0259rdi azadl\u0131qlar, h\u00fcquqlar v\u0259 sahibkarl\u0131q m\u0259d\u0259niyy\u0259ti m\u0259hv edilmi\u015fdi. Amma b\u00fct\u00fcn bu d\u0259y\u0259r v\u0259 haqlar 1918-1920-ci ill\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131nda vard\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 70 il m\u00fcdd\u0259t art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 yetdi. Bu v\u0259rdi\u015fl\u0259rin m\u0259hvi Az\u0259rbaycan insan\u0131n\u0131n i\u015fg\u00fczarl\u0131q kimliyin\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259rb\u0259 oldu ki, m\u00fcst\u0259qilliyin 25-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 biz h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 biznes k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bilmirik. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, sovetizmin m\u0259hv etdiyi dinamik f\u0259rdl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n m\u0259hsuldar iqtisadi sistemin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u0259slin \u00f6mr\u00fc bel\u0259 kifay\u0259t etmir.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  M\u0259dhiyy\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131, b\u0259st\u0259karlar\u0131, r\u0259ssamlar\u0131 v\u0259 aktyorlar\u0131 \u015feirl\u0259rini \u00e7ap etdirm\u0259k, pyesl\u0259rini v\u0259 ssenaril\u0259rini s\u0259hn\u0259y\u0259 v\u0259 kinoya \u00e7\u0131xarmaq, r\u0259sm \u0259s\u0259rl\u0259rini s\u0259rgil\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilirdil\u0259r. Bu qay\u011f\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 h\u0259min ziyal\u0131lar Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n diqt\u0259 etdiyi v\u0259 \u201csiyasi bax\u0131mdan sa\u011flam\u201d x\u0259tt\u0259 tabe olmal\u0131 idil\u0259r. Sovet totalitar rejimini qeyd-\u015f\u0259rtsiz q\u0259bul etm\u0259li, \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 r\u0259smi ideologiyan\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259liydi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259\u015fhur \u201cKoro\u011flu\u201d operas\u0131n\u0131 yaz\u0131b s\u0259hn\u0259y\u0259 qoya bilmi\u015fdi. \u0130stedadl\u0131 \u00dczeyir musiqi t\u0259rtibat\u0131 bax\u0131mdan m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u0259s\u0259r yaradark\u0259n, eyni zamanda Koro\u011flunu proletar inqilab\u00e7\u0131s\u0131, bol\u015fevikl\u0259rin orta \u0259srl\u0259rd\u0259ki s\u0259l\u0259fi kimi t\u0259qdim etm\u0259li olmu\u015fdu. Bu, Robin Qudu on ikinci \u0259srd\u0259 inqilab\u00e7\u0131 kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 idi. Lakin partiya, m\u0259hz bunu t\u0259l\u0259b edir v\u0259 ziyal\u0131lar da yerin\u0259 yetirirdil\u0259r. S\u0259m\u0259d Vur\u011funun Stalin\u0259 h\u0259sr etdiyi \u201cR\u0259hb\u0259r\u0259 salam\u201d \u015feiri b\u00fctovl\u00fckd\u0259 Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fin buxovunda \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n r\u0259zil n\u00fcmun\u0259sidir. S.Vur\u011fun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m kimi m\u0259\u015fhur \u015fairl\u0259r\u0259 v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lara Az\u0259rbaycan Demokratik C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucular\u0131n\u0131, x\u00fcsusil\u0259 R\u0259sulzad\u0259ni v\u0259 M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131layan \u0259s\u0259rl\u0259r yazd\u0131r\u0131l\u0131r, bunu etm\u0259kd\u0259n imtina ed\u0259nl\u0259r is\u0259 H.Cavid, Mikay\u0131l M\u00fc\u015fviq kimi ya \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr, ya da Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edlirdi.\n<\/p>\n<p>\n  Sovetl\u0259rin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u00fcar\u0131 olan, milli m\u0259nsubiyy\u0259td\u0259n uzaq \u201csovet b\u0259rab\u0259rliyi\u201d 20-30-cu ill\u0259rd\u0259 xeyli aktual, yaln\u0131z Kommunist Partiyas\u0131 v\u0259 sovetin r\u0259smi siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq qada\u011fan idis\u0259, II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra bu ideoloji m\u0259hdudiyy\u0259t\u0259, daha bir tabu \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdi: indi ruslar hegemon xalq v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck qarda\u015f hesab olunurdular. Onlar\u0131 n\u0259 tarixi, n\u0259 d\u0259 m\u00fcasir m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 ittiham etm\u0259k olmazd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Bu sayaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, h\u0259tta x\u0131rda t\u0259nqidl\u0259ri t\u0259nziml\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixi yenid\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, X \u0259srd\u0259 Qafqaz Albaniyas\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259ri Kiyev Rus D\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n iki d\u0259f\u0259 tutulmu\u015fdu. Bu zaman \u015f\u0259h\u0259r el\u0259 talana m\u0259ruz qald\u0131 ki, bir daha he\u00e7 vaxt \u0259vv\u0259lki \u015f\u00f6hr\u0259tini b\u0259rpa ed\u0259 bilm\u0259di. \u015e\u0259h\u0259r kimi yox oldu. Bu fakt 1941-ci ilin milli tarix d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 olsa da, 1946-dan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 kitablardan \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, \u00e7\u00fcnki anti-rus m\u00f6vqe hesab edilmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Heyd\u0259r H\u00fcseynov 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda f\u0259ls\u0259fi fikrin tarixini yazanda \u015eeyx \u015eamil v\u0259 onun \u00fcsyan\u0131n\u0131 da \u00f6z kitab\u0131na daxil etmi\u015fdi. Bu, Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n birinci katibi Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovun onu s\u0259rt t\u0259nqid etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. \u0130ctimai l\u0259n\u0259tl\u0259m\u0259 kampaniyas\u0131n\u0131n ard\u0131nca respublikan\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 aliml\u0259rind\u0259n biri olan H\u00fcseynov intihar etdi. Heyd\u0259r H\u00fcseynov bel\u0259 qurbanlardan yaln\u0131z biridir.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Q\u0131rm\u0131z\u0131 terror\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Stalin t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00fct\u00fcn ittifaq miqyas\u0131nda ba\u015flad\u0131lm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycanda \u201c37-ci il repressiyas\u0131\u201d kimi tan\u0131nan (1936-1938) d\u00f6vrd\u0259, Bak\u0131da Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovun hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 edam edilmi\u015f, Sibir v\u0259 ya Orta Asiyaya s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdi. Onlar\u0131n \u00e7oxu H\u00fcseyn Cavid kimi milli ziyal\u0131lar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri idi.\n<\/p>\n<p>\n  Sovet \u0130ttifaq\u0131 bir az da m\u00fcasir \u015eimali Koreyaya b\u0259nz\u0259yirdi v\u0259 Az\u0259rbaycan da bu repressiv rejimin ki\u00e7ik bir par\u00e7as\u0131 idi. Az\u0259rbaycanl\u0131lar b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan 70 ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259crid olunmu\u015fdular. T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 pant\u00fcrkizm dam\u011fas\u0131 vurulurdu.<br \/>\n  <br \/>\n  Avropada v\u0259 Amerikada iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015fafla maraqlanmaq \u201cQ\u0259rb imperialistl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u00f6k\u0259r\u00e7ilik\u201d kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilirdi v\u0259 bel\u0259 adamlar \u201cAz\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d elan edilirdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Yekun olaraq dey\u0259 bil\u0259rik ki, Sovet \u0130ttifaq\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcasir tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259 olub. Modernizmin, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131n bir \u00e7ox aspekti Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 s\u0131naqdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Lakin bu m\u0259qamda biz yenid\u0259n h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn d\u0259h\u015f\u0259tli c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firik. Bu, v\u0259t\u0259nda\u015f haqlar\u0131 olmayan v\u0259 azad bazarla, \u00e7oxpartiyal\u0131 demokratiya il\u0259 r\u0259qab\u0259ti uduzmu\u015f bir totalitar modernizm idi.\n<\/p>\n<p>\n  C\u00fcmhuriyy\u0259tin 100 illiyind\u0259, sovetizmd\u0259n xilas\u0131n 25 ili g\u00f6st\u0259rir ki, ist\u0259r r\u0259qab\u0259tli azad bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00e7oxpartiyal\u0131 demokratiyan\u0131 qurmaq son d\u0259r\u0259c\u0259 \u00e7\u0259tindir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 postsovet mutantizminin hakim oldu\u011fu co\u011frafiyada. Daha sonrak\u0131 yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda toxunaca\u011f\u0131m\u0131z \u018fliyevl\u0259r avtoritarizmi m\u00fct\u0259r\u0259qqi n\u0259y\u0259s\u0259 nail olma\u011f\u0131 \u00f6z xan\u0259danlar\u0131n\u0131n yox olma s\u0259b\u0259bi kimi g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ndi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7\u0259tinlikl\u0259r \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, sovetin biz\u0259 miras qoydu\u011fu neobol\u015fevizmin f\u0259sadlar\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  B\u00fct\u00fcn bu aspektl\u0259r bizi bel\u0259 bir ritorik sual verm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir: sovet modernizmi namin\u0259 70 il \u0259rzind\u0259 bel\u0259 bir ac\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259ni ya\u015fama\u011fa d\u0259y\u0259rdimi?! Bu modernizmin yaratd\u0131\u011f\u0131 sovet insan\u0131ndan xilas olmaq h\u0259l\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r zaman alacaq?!\n<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Yaz\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin 100-illiyin\u0259 h\u0259sr olunur)<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":107106,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-191012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi? - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi? - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Yaz\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin 100-illiyin\u0259 h\u0259sr olunur)\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-07-26T23:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/42535.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"628\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi?\",\"datePublished\":\"2018-07-26T23:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/\"},\"wordCount\":5146,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/42535.png\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/\",\"name\":\"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi? - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/42535.png\",\"datePublished\":\"2018-07-26T23:13:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/42535.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/42535.png\",\"width\":1250,\"height\":628,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi? - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi? - MEYDAN.TV","og_description":"(Yaz\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin 100-illiyin\u0259 h\u0259sr olunur)","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2018-07-26T23:13:09+00:00","og_image":[{"width":1250,"height":628,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/42535.png","type":"image\/png"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi?","datePublished":"2018-07-26T23:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/"},"wordCount":5146,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/42535.png","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/","name":"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi? - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/42535.png","datePublished":"2018-07-26T23:13:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/42535.png","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/42535.png","width":1250,"height":628,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/sovet-modernizasiyasi-azerbaycana-lazim-idimi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Sovet modernizasiyas\u0131 Az\u0259rbaycana laz\u0131m idimi?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=191012"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/191012\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/107106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=191012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=191012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=191012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}