{"id":188873,"date":"2018-02-27T13:17:15","date_gmt":"2018-02-27T13:17:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/"},"modified":"2018-02-27T13:17:15","modified_gmt":"2018-02-27T13:17:15","slug":"27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/","title":{"rendered":"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/fotolar-turan-ia\/\" alt=\"Fotolar Turan \u0130A\" class=\"wp-image-100044\"\/><figcaption>\n    Fotolar Turan \u0130A<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      Bu il Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015f 1988-ci il<br \/>\n      <a href=\"http:\/\/www.turan.az\/ext\/news\/2018\/2\/free\/analytics\/az\/118885.htm\"><br \/>\n        27-29 fevral Sumqay\u0131t<br \/>\n      <\/a><br \/>\n      hadis\u0259l\u0259rinin 30 illiyi tamam olur. Faci\u0259nin \u0259sl s\u0259b\u0259bl\u0259ri x\u00fcsusunda indiy\u0259d\u0259k ayd\u0131nl\u0131q yoxdur. Yaln\u0131z m\u00fcxt\u0259lif, ad\u0259t\u0259n bir-birin\u0259 zidd v\u0259 hadis\u0259l\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn ssenaril\u0259ri (Ss) adland\u0131r\u0131la bil\u0259n f\u0259rziyy\u0259l\u0259r var.<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    Onlar\u0131 qrupla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faq:<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.1:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri 1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131nda ba\u015f vermi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131n sanki davam\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 olan q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 nifr\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n he\u00e7 n\u0259 il\u0259 f\u0259rql\u0259nmirl\u0259r, \u0259slind\u0259 he\u00e7 bir f\u0259rq ola da bilm\u0259z, \u00e7\u00fcnki az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u00fcrkd\u00fcrl\u0259r. Sumqay\u0131t erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycandan t\u0259hdid v\u0259 terror yolu il\u0259 bird\u0259f\u0259lik k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si plan\u0131d\u0131r.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Erm\u0259nil\u0259rin siyah\u0131lar\u0131n\u0131n tutulmas\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 soyuq silah (s\u00f6hb\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, armatur \u00e7ubuqlardan gedir) haz\u0131rlanmas\u0131, talan g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u015f\u0259h\u0259r rabit\u0259 qov\u015fa\u011f\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n telefonlar\u0131n k\u0259silm\u0259si, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bir s\u0131ra m\u0259h\u0259ll\u0259 v\u0259 mikrorayonlara elektrik enerjisinin verilm\u0259m\u0259si &#8220;istintaqa mane olmaqda davam ed\u0259n&#8221; &#8220;uydurmalar&#8221; deyil, hadis\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fczd\u0259 olan faktlard\u0131r v\u0259 onlar\u0131n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmamas\u0131 istintaq\u0131 hakimiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f dalana apar\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Bunlar\u0131n izah\u0131n\u0131 tarixd\u0259, b\u0259zi ideoloji v\u0259 psixoloji h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259 axtarmaq laz\u0131md\u0131r. 1918-ci ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 1920-ci ild\u0259 \u015eu\u015fada t\u00f6r\u0259dilmi\u015f erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131n\u0131, yerli erm\u0259ni \u0259halisinin Nax\u00e7\u0131van MSSR-d\u0259n m\u00fcnt\u0259z\u0259m sur\u0259td\u0259 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, milli z\u0259mind\u0259 tez-tez ba\u015f ver\u0259n cinay\u0259tl\u0259r, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00fczr\u0259 erm\u0259ni \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 daim v\u0259 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar ayr\u0131-se\u00e7kiliyin sal\u0131nmas\u0131, erm\u0259nil\u0259rin tarixi v\u0259 memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin t\u0259hqir edilm\u0259si, u\u015faql\u0131qdan erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyin t\u0259lqin edilm\u0259si.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.2:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Erm\u0259nil\u0259r\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qoparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tutarl\u0131 bir b\u0259han\u0259 laz\u0131m idi, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259vandak\u0131 m\u0259rk\u0259zin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Sumqay\u0131tda talan v\u0259 q\u0259tll\u0259r haz\u0131rlan\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irildi v\u0259 onlar\u0131 m\u00fcst\u0259sna olaraq yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 atd\u0131lar.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259qsirkar qismind\u0259 saxlan\u0131lan erm\u0259nil\u0259r azad edilib. \u0130\u015f \u00fczr\u0259 \u0259sas fiqur, i\u011fti\u015fa\u015f i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011fa s\u00f6vq ed\u0259n Eduard Qriqoryan alt\u0131 erm\u0259nini \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcb v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 erm\u0259ni qad\u0131n\u0131 zorlay\u0131b. \u00dc\u00e7 d\u0259f\u0259 m\u0259hkum olunmu\u015f Qriqoryan, \u00fcmumilikd\u0259, 10 ild\u0259n art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259ti azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 yerl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irib. Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 h\u00f6km \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131qdan bir m\u00fcdd\u0259t sonra E.Qriqoryan yatabla (etapla) Erm\u0259nistana apar\u0131l\u0131b v\u0259 orada onu azadl\u0131\u011fa burax\u0131blar. Bundan sonra Rusiyaya k\u00f6\u00e7\u00fcb.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/100049\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-100049\"\/><figcaption>\n    Eduard Qriqoryan<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Bu g\u00fcn Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi v\u0259ziyy\u0259ti bel\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, E. Qriqoryan\u0131n anas\u0131 v\u0259 el\u0259 onun \u00f6z\u00fc d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 idi. Lakin cinay\u0259t i\u015find\u0259 onun pasportu v\u0259 h\u0259rbi biletinin sur\u0259ti var v\u0259 orada &#8220;milliyy\u0259ti&#8221; qrafas\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, o, erm\u0259nidir. Biz bu g\u00fcn d\u0259 E. Qriqoryan\u0131 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onun axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 davam etdiririk. M\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olub ki, o, Moskvan\u0131n bir rayonunda ya\u015fay\u0131rd\u0131, lakin sonra onun izl\u0259ri itdi&#8221;. Bunlar\u0131 ba\u015f prokurorun m\u00fcavini R.Usubov bildirib. O vur\u011fulay\u0131b ki, y\u00fczd\u0259n \u00e7ox erm\u0259ni i\u011fti\u015fa\u015flar \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 bank hesablar\u0131ndan b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 pul \u00e7\u0131xar\u0131b v\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131blar. S\u00f6hb\u0259t imkanl\u0131 ail\u0259l\u0259rd\u0259n gedir.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130lk d\u0259f\u0259 akademik Z.B\u00fcnyadovun &#8220;Niy\u0259 Sumqay\u0131t?&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f versiyaya g\u00f6r\u0259, Sumqay\u0131t q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 &#8220;erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n&#8221; az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 n\u00fcfuzdan salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil olunub. Erm\u0259ni q\u0259sd\u00e7il\u0259ri guya \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n talan apar\u0131lacaq yerl\u0259rd\u0259 gizli kameralar qura\u015fd\u0131r\u0131b v\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0131\u015f lent d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fczr\u0259 informasiya agentlikl\u0259rin\u0259 yay\u0131l\u0131rd\u0131. Z.B\u00fcnyadovun versiyas\u0131 da\u011f\u0131n\u0131q v\u0259 bir-biri ba\u011fl\u0131 olmayan faktlara \u0259saslan\u0131r. Onlardan biri budur: hadis\u0259l\u0259r \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t erm\u0259nil\u0259ri yerli \u0259man\u0259t bank\u0131ndan \u00f6z hesablar\u0131ndan t\u0259xmin\u0259n 1 milyon rubl \u00e7\u0131xar\u0131blar. Dig\u0259r bir fakt: q\u0131r\u011f\u0131nda erm\u0259ni Eduard Qriqoryan\u0131n i\u015ftirak etm\u0259si.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/ziya-bunyadov\/\" alt=\"Ziya B\u00fcnyadov\" class=\"wp-image-100047\"\/><figcaption>\n    Ziya B\u00fcnyadov<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Daha bir versiyaya g\u00f6r\u0259, i\u011fti\u015fa\u015flar zaman\u0131 E.Qriqoryan ba\u015fqalar\u0131n\u0131 az\u011f\u0131nl\u0131qlara t\u0259hrik edirdi, dig\u0259r ehtimala g\u00f6r\u0259 is\u0259 E.Qriqoryan\u0131 fabrikd\u0259n olan az\u0259rbaycanl\u0131 f\u0259hl\u0259 dostlar\u0131 talan\u00e7\u0131lara qo\u015fulma\u011fa m\u0259cbur edibl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si v\u0259 Prokurorlu\u011fu t\u0259hqiq v\u0259 istintaq\u0131n gedi\u015find\u0259 Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin \u0259sl t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259rin \u00f6zl\u0259rinin oldu\u011funu dan\u0131lmaz v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 faktlar a\u015fkar edibl\u0259r. \u0130stintaq materiallar\u0131nda Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin \u0259sas t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 olaraq 1959-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Eduard Robertovi\u00e7 Qriqoryan g\u00f6st\u0259rilib ki, bu da \u00e7oxsayl\u0131 \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri v\u0259 s\u00fcbutlarla t\u0259sdiql\u0259nib. \u0130stintaq m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f 26 n\u0259f\u0259rd\u0259n alt\u0131s\u0131n\u0131 \u015f\u0259xs\u0259n E. \u0420. Qriqoryan \u00f6z\u00fc q\u0259tl\u0259 yetirib. Bundan \u0259lav\u0259, istintaq\u0131n gedi\u015find\u0259 Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131nda olan dig\u0259r erm\u0259nil\u0259rin &#8211; Ohanyan\u0131n, Samoylovun v\u0259 Pavlovskinin, h\u0259m\u00e7inin \u00f6nc\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n E. \u0420. Qriqoryan\u0131n qarda\u015flar\u0131n\u0131n adlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/zerdust-elizade-13\/\" alt=\"Z\u0259rd\u00fc\u015ft \u018flizad\u0259\" class=\"wp-image-100053\"\/><figcaption>\n    Z\u0259rd\u00fc\u015ft \u018flizad\u0259<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Z\u0259rd\u00fc\u015ft \u018flizad\u0259 yerli Al\u00fcminium zavodunun f\u0259hl\u0259l\u0259ril\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, f\u0259hl\u0259l\u0259r &#8220;k\u00fctl\u0259ni q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131b t\u0259hrik ed\u0259n q\u0259rib\u0259 g\u00f6rk\u0259mli cavan ki\u015fil\u0259r&#8221;d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r: onlar h\u0259qiq\u0259t\u0259nmi olub, haraya gedibl\u0259r, onlardan kimi is\u0259 m\u00fchakim\u0259 edibl\u0259rmi?\n<\/p>\n<p>\n  R.Usubov: &#8220;O vaxt Sumqay\u0131ta &#8220;DQMV-nin Erm\u0259nistan SSR-y\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si u\u011frunda Komit\u0259&#8221;nin (&#8220;Krunk&#8221;) f\u0259al \u00fczv\u00fc, erm\u0259ni polkovniki K\u0259l\u0259nt\u0259rov g\u0259lmi\u015fdi. Onda \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin siyah\u0131s\u0131 v\u0259 \u00fcnvanlar\u0131 var idi. O, ixti\u015fa\u015flar \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131tdan \u00e7\u0131x\u0131b gedib. &#8220;Krunk&#8221;a \u00fczvl\u00fck haqq\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259rin ail\u0259l\u0259ri zorak\u0131l\u0131\u011fa m\u0259ruz qal\u0131b. \u0130stintaq m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, h\u0259lak olmu\u015f erm\u0259nil\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259hz &#8220;Krunk&#8221; komit\u0259sin\u0259 pul \u00f6d\u0259m\u0259kd\u0259n imtina ed\u0259nl\u0259r idi. \u0130\u011fti\u015fa\u015flar\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131ran t\u0259xribat\u00e7\u0131lar\u0131n s\u0131ras\u0131nda \u00f6z aralar\u0131nda erm\u0259ni dilind\u0259 dan\u0131\u015fan, eyni zamanda Az\u0259rbaycan dilini g\u00f6z\u0259l bil\u0259n, \u0259yinl\u0259rind\u0259 qara pla\u015f olan adamlar var idi. Onlar k\u00fctl\u0259nin aras\u0131nda t\u0259bli\u011fat apar\u0131r, g\u0259ncl\u0259r\u0259 spirtli i\u00e7ki v\u0259 soyuq silah paylay\u0131rd\u0131lar&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.3:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Sumqay\u0131tdak\u0131 hadis\u0259l\u0259r Erm\u0259nistandan qovulmu\u015f, erm\u0259nil\u0259rin g\u00f6st\u0259rdiyi g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259 bir s\u0131ra hallarda q\u0259tll\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f q\u0259ddarl\u0131\u011fa m\u0259ruz qalm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verib.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Tomas de Vaal h\u0259l\u0259 1987-ci ilin noyabr\u0131nda v\u0259 1988-ci ilin yanvar\u0131nda Bak\u0131da Erm\u0259nistandan olan az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rini t\u0259sdiq ed\u0259n iki n\u0259f\u0259rin \u015fahidliyini g\u00f6st\u0259rir (<br \/>\n  <i><br \/>\n    qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n 1987-cu ilin noyabr\u0131nda Bak\u0131ya g\u0259lib Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 MK-ya getdiyi bar\u0259d\u0259 tamamil\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumatlar var<br \/>\n  <\/i><br \/>\n  ). Eyni zamanda o yaz\u0131r ki, 1988-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan KP Qafan komit\u0259sinin ikinci katibi olmu\u015f Aramais Babayan ona deyib ki, &#8220;az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n fevral ay\u0131na q\u0259d\u0259r rayon \u0259razisini t\u0259rk etdiyin\u0259 aid he\u00e7 bir hadis\u0259 xat\u0131rlaya bilmir&#8221;.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/fuad-musayev\/\" alt=\"Fuad Musayev\" class=\"wp-image-100059\"\/><figcaption>\n    Fuad Musayev<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Fuad Musayev, 1988-ci ilin fevral\u0131nda Az\u0259rbaycan KP Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Komit\u0259sininin 1-ci katibi: &#8220;Fevral\u0131n ortalar\u0131ndan Erm\u0259nistandan Bak\u0131ya y\u00fczl\u0259rl\u0259 qa\u00e7q\u0131n g\u0259lm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Onlar Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n \u0259sl\u0259n erm\u0259nistanl\u0131 olanlar\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilirdi. S\u0259h\u0259rl\u0259r oraya avtobuslar g\u00f6nd\u0259rilirdi v\u0259 qa\u00e7q\u0131nlar \u015f\u0259h\u0259r\u0259 yollan\u0131rd\u0131, lakin onlar \u015fikay\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Nazirl\u0259r Sovetin\u0259, MK-ya v\u0259 dig\u0259r instansiyalara deyil, f\u0259hl\u0259 v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 yataqxanalar\u0131na gedirdil\u0259r. Onlar\u0131n Erm\u0259nistanda erm\u0259nil\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kdikl\u0259ri t\u0259hqir, m\u0259hrumiyy\u0259t v\u0259 z\u00fclm haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 camaat\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdirirdi. Avtobuslar\u0131 \u00f6z\u00fc \u0259sl\u0259n erm\u0259nistanl\u0131 olan AKP Ab\u015feron Rayon Komit\u0259sinin birinci katibi, Heyd\u0259r \u018fliyevin kadrlar\u0131ndan olan Z\u00f6hrab M\u0259mm\u0259dov t\u0259\u015fkil edirdi. Ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, i\u015f q\u0131r\u011f\u0131na do\u011fru gedir v\u0259 bu q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259n \u015f\u0259h\u0259r\u0259 ged\u0259n b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 ba\u011flama\u011f\u0131 \u0259mr etdim. \u018fmr yerin\u0259 yetirildi. Avtobuslar Bak\u0131dan 25 kilometr aral\u0131da yer\u0259\u015f\u0259n kimya\u00e7\u0131lar \u015f\u0259h\u0259ri Sumqay\u0131ta yolland\u0131. Fevral\u0131n 26-da orada talan ba\u015fland\u0131&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.4:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Talanlar\u0131 Sumqay\u0131t\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan zor t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 qovulmas\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n \u0259s\u0259bil\u0259\u015fmi\u015f poz\u011fun, xuliqanl\u0131q ed\u0259n v\u0259 cinay\u0259tkar \u00fcns\u00fcrl\u0259r\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irib.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Sumqay\u0131t m\u00fcasir Az\u0259rbaycan tarixinin d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259ri silsil\u0259sind\u0259n birincisidir ki, ondan ba\u015f \u00e7\u0131xarmaq dem\u0259k olar ki, m\u00fcmk\u00fcn deyil, \u00e7\u00fcnki qeyri-r\u0259smi &#8220;mafioz&#8221; \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 korrupsiyan\u0131n b\u00fcr\u00fcd\u00fcy\u00fc c\u0259miyy\u0259td\u0259 siyas\u0259t \u00e7ox b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 gizli q\u00fcvv\u0259l\u0259r, sazi\u015fl\u0259r v\u0259 t\u0259xribatlarla real sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 daha \u00e7ox d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 gizli q\u00fcvv\u0259l\u0259r, s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 t\u0259xribatlar vasit\u0259si il\u0259 izah edilir. \u018fg\u0259r buna:\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      &#8211; c\u0259miyy\u0259ti &#8220;sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvan\u0131n Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin \u00fcst\u00fcn\u00fc a\u00e7mama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131,<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      &#8211; erm\u0259nil\u0259rin onlar\u0131 1915-ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n davam\u0131 kimi t\u0259svir ed\u0259r\u0259k maksimum \u015fi\u015firtm\u0259k ist\u0259diyini,<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      -az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259n f\u0259al talan\u00e7\u0131lardan birinin &#8211; sumqay\u0131tl\u0131 f\u0259hl\u0259-cani E. Qriqoryan\u0131n sirli rolunu \u015fi\u015fird\u0259r\u0259k h\u0259r \u015feyi erm\u0259ni t\u0259xribat\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131xmaq c\u0259hdini \u0259lav\u0259 ets\u0259k onda etiraf etm\u0259li olaca\u011f\u0131q ki, Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin \u0259sl m\u0259nz\u0259r\u0259si \u00e7\u0259tin ki n\u0259 vaxtsa b\u0259rpa olunsun. Amma ayd\u0131nd\u0131r ki, Sumqay\u0131tda k\u0259ndd\u0259n yeni g\u0259lmi\u015f v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r c\u0259miyy\u0259tinin \u015f\u0259h\u0259r \u015f\u0259raitind\u0259 spesifik l\u00fcmpen-kriminal \u00e7alar alan \u0259n\u0259n\u0259\u00e7ilik \u015f\u00fcurunun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 k\u00fctl\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259nl\u0259rin tezal\u0131\u015fan k\u00fctl\u0259si partlay\u0131b (\u00f6z\u00fc partlay\u0131b, ya da kims\u0259 kibrit at\u0131b)&#8230; (D. Furman, \u018f. Abasov).<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7oxsayl\u0131 talan\u00e7\u0131lardan olan \u0259sas\u0259n yeniyetm\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t 94 s\u0131ravi i\u015ftirak\u00e7\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb olunub. T\u0259xmin\u0259n 80 n\u0259f\u0259r m\u0259hkum edilib. Onlardan biri, \u018fhm\u0259d \u018fhm\u0259dov edam c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edilib.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.5:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Sumqay\u0131tda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r &#8211; M\u0259rk\u0259zin x\u00fcsusi xidm\u0259t idar\u0259l\u0259rinin (DTK v\u0259 Ba\u015f K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin) partiya orqanlar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi (variant &#8220;a&#8221;) v\u0259 ya \u00f6z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc (variant &#8220;b&#8221;) il\u0259 &#8220;yenid\u0259nqurma&#8221; prosesinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 eyni zamanda erm\u0259nil\u0259rin siyasi t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n imtina etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 qorxutmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259 bir versiya da var idi ki, guya Sumqay\u0131t talanlar\u0131 DTK-n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 erm\u0259nil\u0259ri qorxutmaq v\u0259 siyasi etirazlardan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 m\u0259cbur etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. Ba\u015fqa bir versiyaya g\u00f6r\u0259, Sumqay\u0131tda q\u0131r\u011f\u0131n Qorba\u00e7ovu v\u0259 onun yenid\u0259nqurmas\u0131n\u0131 n\u00fcfuzdan salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu.\n<\/p>\n<p>\n  SSR\u0130 Prokurorlu\u011fu q\u0131r\u011f\u0131na haz\u0131rl\u0131q bar\u0259d\u0259 s\u00fcbutlar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu inkar etdi. K\u0130V-d\u0259 yaln\u0131z ilk iki proses qeyd olundu, qalan prosesl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpmadan ke\u00e7di.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/rustam-usubov\/\" alt=\"Rustam Usubov\" class=\"wp-image-100056\"\/><figcaption>\n    Rustam Usubov<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  R.Usubov: &#8220;Kreml v\u0259 DTK cinay\u0259t i\u015fini tez bir zamanda m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verm\u0259yi t\u0259l\u0259b edirdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259dal\u0259tli v\u0259 m\u00fcf\u0259ss\u0259l t\u0259hqiqat apar\u0131lmad\u0131. X\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 v\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi cinay\u0259t i\u015fini m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verm\u0259yi t\u0259l\u0259b edir v\u0259 \u0259sas t\u0259qsirkar \u015f\u0259xsl\u0259rin cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb olunmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 istintaqdan k\u0259narda saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.6:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Hadis\u0259l\u0259ri SSR\u0130-ni da\u011f\u0131tmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Q\u0259rbin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 &#8220;t\u0259sir agentl\u0259ri&#8221; i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlam\u0131\u015f v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdi.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu versiya Az\u0259rbaycan\u0131n &#8220;Sumqay\u0131t\u0131n \u0259ks-s\u0259das\u0131&#8221; kinotrilogiyas\u0131nda inki\u015faf etdirilmi\u015fdi. Onun m\u00fc\u0259llifi, kinorejissor Davud \u0130manov Sumqay\u0131t\u0131 M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n ruslar v\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 birg\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 beyn\u0259lxalq q\u0259sd meydan\u0131 kimi t\u0259qdim etmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  He\u00e7 kim \u015f\u00fcbh\u0259 etmir ki, 1980-ci ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n Q\u0259rb b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 SSR\u0130-nin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fcnya sosializm sisteminin s\u00fcqutunun h\u0259lledici amili kimi inamla h\u0259yata ke\u00e7irirdi. M\u0259hz &#8220;Sumqay\u0131t s\u0131nmas\u0131&#8221; SSR\u0130-nin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 lab\u00fcd sur\u0259td\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131ran qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r silsil\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259 oldu. \u0410.Mostovoy yaz\u0131r: &#8220;D\u00f6vl\u0259t Belovejskaya Pu\u015f\u015fada da\u011f\u0131lmad\u0131, orada \u00f6lk\u0259ni deyil, hakimiyy\u0259ti b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r&#8230;Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 Sumqay\u0131tdan ba\u015flad\u0131&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Erm\u0259ni h\u0259r\u0259kat\u0131&#8221;n\u0131n inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan bu prosesl\u0259rd\u0259 A.Yakovlevin rolu birm\u0259nal\u0131d\u0131r, y\u0259ni Sov.\u0130KP-nin bu qanad\u0131 SSR\u0130 daxilind\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu q\u0259bul edirdi.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.7:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Ba\u015fl\u0131ca &#8220;t\u0259sir agenti&#8221; M.Qorba\u00e7ov idi: Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 SSR\u0130-d\u0259 sonrak\u0131 insidentl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259t m\u00fcst\u0259sna sur\u0259td\u0259 onun \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/mixail-qorbacov\/\" alt=\"Mixail Qorba\u00e7ov\" class=\"wp-image-100062\"\/><figcaption>\n    Mixail Qorba\u00e7ov<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  &#8220;M\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 hadis\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar idi. Sumqay\u0131tda k\u00fctl\u0259vi i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn ordudan istifad\u0259 etm\u0259k kifay\u0259t idi. Lakin sonralar Mixail Qorba\u00e7ovun Sumqay\u0131tla, Bak\u0131da 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259, Alma-Ata, Tbilisi v\u0259 Viln\u00fcsl\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259yan etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, &#8220;biz bir-iki g\u00fcn gecikdik&#8221;. Bu, h\u0259yas\u0131zcas\u0131na yaland\u0131r. SSR\u0130 m\u00fcdafi\u0259 naziri Dmitri Yazov xatir\u0259l\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi ki, &#8220;biz orada idik v\u0259 M\u0259rk\u0259zd\u0259n g\u00f6st\u0259ri\u015f g\u00f6zl\u0259yirdik, lakin g\u00f6st\u0259ri\u015f g\u0259lm\u0259di&#8221;, &#8211; Az\u0259rbaycan ba\u015f prokurorunun m\u00fcavini vur\u011fulay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;El\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259t yaranm\u0131\u015fd\u0131 ki, yenid\u0259nqurma d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 mill\u0259tl\u0259raras\u0131 z\u0259mind\u0259 k\u0259skin m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 M.Qorba\u00e7ov bir qayda olaraq, xaricd\u0259 olurdu&#8230;Bu amild\u0259n b\u00fct\u00fcn n\u0259hs hadis\u0259l\u0259rin tez-tez xaric\u0259 ged\u0259n Qorba\u00e7ovdan, Yakovlevd\u0259n, \u015eevardnadzed\u0259n (1985-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 xarici i\u015fl\u0259r naziri) v\u0259 Medvedevd\u0259n (1988-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Sov-\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczv\u00fc Vadim Medvedev) deyil, Siyasi B\u00fcronun m\u00fchafiz\u0259kar qanad\u0131ndan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259r yararlan\u0131rd\u0131. Bu u\u015faq na\u011f\u0131llar\u0131na inanan insanlar sad\u0259l\u00f6vhd\u00fcr! Do\u011frudanm\u0131, bel\u0259 hadis\u0259l\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259k v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr? Ax\u0131 onlar hans\u0131sa s\u0259b\u0259bl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir v\u0259 bir g\u00fcn\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lmir. \u00dcst\u0259lik, ba\u015f katib \u00f6lk\u0259nin, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r hans\u0131 n\u00f6qt\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259sini &#8230; bir d\u0259qiq\u0259 d\u0259 itirmirdi&#8221;, &#8211; Nazirl\u0259r Sovetinin s\u0259dri Nikolay R\u0131jkov, &#8220;S\u00fcqutun qaynaqlar\u0131&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  Sergey Qriqoryants: &#8220;SSR\u0130-nin b\u00fct\u00fcn tarixi qana b\u0259l\u0259nib. H\u0259m qatill\u0259r, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n ilhamvericil\u0259ri biz\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. Bu g\u00fcn kimdir m\u00fcq\u0259ssir? \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Qorba\u00e7ov. H\u0259tta onun daha qorxunc r\u0259qibl\u0259rin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k riski olsa bel\u0259, bu g\u00fcn bunu dem\u0259k z\u0259ruridir&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.8:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda iki partiya qrupla\u015fmas\u0131 aras\u0131nda hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin n\u0259tic\u0259sidir, bununla \u0259laq\u0259dar H.\u018fliyevin ad\u0131 \u00e7\u0259kilir.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/heyder-eliyev-2\/\" alt=\"Heyd\u0259r \u018fliyev\" class=\"wp-image-100065\"\/><figcaption>\n    Heyd\u0259r \u018fliyev<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Partiya v\u0259 sovet hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259tsizlik g\u00f6st\u0259rirdi, Sumqay\u0131t milisi bir s\u0131ra hallarda talan\u00e7\u0131lara k\u00f6m\u0259k edirdi. Lakin SSR\u0130 Ba\u015f Prokurorlu\u011funun bu faktlar \u00fczr\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 yoxlama zaman\u0131 bu m\u0259lumat t\u0259sdiqini tapmad\u0131. Corc Soros 1989-cu ild\u0259 d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir ehtimal ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc ki, erm\u0259ni talanlar\u0131nda respublika DTK-n\u0131n ke\u00e7mi\u015f ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, 1987-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 pensiyada olan Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi yerli mafiyan\u0131n \u0259li olub.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Ss.9:<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <i><br \/>\n    Kompleks ssenari &#8211; b\u00fct\u00fcn, yaxud b\u0259zi ssenaril\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259n variantlar<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Otuz il \u0259rzind\u0259 bu ssenaril\u0259rd\u0259n h\u0259r biri \u00fc\u00e7\u00fcn bu v\u0259 ya dig\u0259r sayda \u015fahid ifad\u0259si v\u0259 analitik material toplan\u0131b. Lakin onlar\u0131n m\u00fcqayis\u0259si maraql\u0131 m\u0259nz\u0259r\u0259 yarad\u0131r: &#8220;\u015fahidl\u0259r&#8221;in bir hiss\u0259si ya \u015fahid olmay\u0131b, ya \u0259n az\u0131 qeyri-obyektiv m\u0259lumat verib, ya da sad\u0259c\u0259, yalan dan\u0131\u015f\u0131b. Analitik materiallar b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 birt\u0259r\u0259fli xarakter da\u015f\u0131y\u0131b, bu da onlar\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin \u0259l\u0259 al\u0131nmas\u0131, yaxud yoxlan\u0131lmam\u0131\u015f v\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259mi\u015f \u015fahid ifad\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 materiallara etibar etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r do\u011furur.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/tomas-de-vall\/\" alt=\"Tomas de Vall\" class=\"wp-image-100071\"\/><figcaption>\n    Tomas de Vall<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si v\u0259 dem\u0259li, onun Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri kimi m\u00fch\u00fcm epizodu SSR\u0130-ni da\u011f\u0131tm\u0131\u015f partlad\u0131c\u0131 qur\u011funun detonatoru adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, Tomas de Vaal bu hadis\u0259l\u0259ri yenid\u0259nqurma SSR\u0130-sind\u0259 k\u00fctl\u0259vi zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilk t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib. H\u0259r\u00e7\u0259nd 16-18.12.1986-c\u0131 il tarixd\u0259 Alma-Atada v\u0259 Qazax\u0131stan SSR-in b\u0259zi dig\u0259r b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ba\u015f vermi\u015f, m\u00fcxt\u0259lif sirl\u0259r\u0259 v\u0259 \u0259satirl\u0259r\u0259 b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f Qazax\u0131stan hadis\u0259l\u0259ri d\u0259 bu q\u0259bild\u0259ndir.\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259 ki, sonralar onlarla etiraz\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u0259h\u0259r k\u0259nar\u0131na apar\u0131laraq soyundurulmas\u0131 haqq\u0131nda \u0259hvalatlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259tta c\u0259za strukturlar\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin binalar\u0131n dam\u0131ndan atd\u0131\u011f\u0131 qazaxlar haqq\u0131nda (100 faiz t\u0259sdiqini tapmayan) m\u0259lumatlar da m\u00f6vcud idi. R\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bir drujina\u00e7\u0131 h\u0259lak olub. Qeyri-r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r daha y\u00fcks\u0259k r\u0259q\u0259ml\u0259r g\u0259tirir: 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 100 n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r insan h\u0259lak olub. Bu m\u0259lumatlar sonradan t\u0259sdiqini tapmad\u0131. Bu i\u015f \u00fczr\u0259 h\u0259bs olunan, saxlan\u0131lan, yaxud, sad\u0259c\u0259, dindiril\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 minl\u0259rl\u0259dir. 900-\u0259 q\u0259d\u0259r insan inzibati qaydada c\u0259zaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 (c\u0259rim\u0259, islah i\u015fl\u0259ri).Y\u00fczl\u0259rl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f i\u015fd\u0259n qovuldu, yaxud ali m\u0259kt\u0259bd\u0259n xaric olundu. 100-\u0259 yax\u0131n insan cinay\u0259t t\u0259qibin\u0259 m\u0259ruz qald\u0131, bu da m\u0259tbuatdan gizl\u0259tm\u0259k c\u0259hdl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r Sumqay\u0131t talanlar\u0131ndan sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri \u00e7ox xat\u0131rlad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  SSR\u0130 Prokurorlu\u011funun r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, Sumqay\u0131t i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131 zaman\u0131 erm\u0259ni milliyy\u0259tind\u0259n olan 26 v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 milliyy\u0259tind\u0259n olan 6 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259lak olub, y\u00fczd\u0259n \u00e7ox adam yaralan\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  B\u0259s Sumqay\u0131t faci\u0259si hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n m\u00fcmk\u00fcn oldu? Hadis\u0259l\u0259r daxili s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n t\u00f6r\u0259y\u0259n idi, yoxsa planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131? Bu suallara m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 faci\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki hadis\u0259l\u0259rin xronikas\u0131 cavab verir. M\u00fcnaqi\u015f\u0259nin birt\u0259r\u0259fli, ard\u0131c\u0131l v\u0259 planauy\u011fun sur\u0259td\u0259 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 lab\u00fcd \u015f\u0259kild\u0259 kort\u0259bii reaksiyaya v\u0259 qan t\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarmal\u0131 idi, bundan sonra geri qay\u0131tma qeyti-m\u00fcmk\u00fcn olmasa da \u00e7ox m\u00fc\u015fk\u00fcl oldu.\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      Hadis\u0259l\u0259rin xronikas\u0131:<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  1945-ci ilin pay\u0131z\u0131 &#8211; Erm\u0259nistan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n birl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk m\u00fcraci\u0259ti. Erm\u0259nistan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Q.Arutyunov 1945-ci ilin noyabr\u0131nda Stalin\u0259 m\u0259ktubla m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k DQMV-nin Qaraba\u011f vilay\u0259ti kimi Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini qald\u0131rd\u0131. Stalinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00dc\u0130K(b)P MK katibi Malenkov Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri M.C.Ba\u011f\u0131rova Arutyunovun t\u0259klifi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sor\u011fu g\u00f6nd\u0259rdi. Ba\u011f\u0131rov \u0259razi m\u00fcbadil\u0259si t\u0259klif etdi: \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u015eu\u015fa rayonu istisna olmaqla, DQMV-nin qalan \u0259razisi Erm\u0259nistana ke\u00e7ir. \u018fv\u0259zind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana biti\u015fik v\u0259 \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7 rayonu Az\u0259rbaycana ke\u00e7ir.Q\u0259rar t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  1948-49-cu ill\u0259r &#8211; erm\u0259ni repatriantlar\u0131n Erm\u0259nistana qay\u0131tmas\u0131 b\u0259han\u0259si il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 ba\u015fland\u0131. C\u0259mi 200 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  1963-c\u00fc il &#8211; Xru\u015f\u015fova 2500 Qaraba\u011f erm\u0259nisinin imzas\u0131 il\u0259 petisiya \u00fcnvanland\u0131. Qaraba\u011fda i\u011fti\u015fa\u015flar n\u0259tic\u0259sind\u0259 18 n\u0259f\u0259r x\u0259sar\u0259t ald\u0131. Yaranm\u0131\u015f g\u0259rginlik 70-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r qald\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  1986-c\u0131 il &#8211; Z.Balayan\u0131n antit\u00fcrk &#8220;Ocaq&#8221; kitab\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  1987-ci ilin avqustu &#8211; 75.000 Qaraba\u011f erm\u0259nisinin ad\u0131ndan Qorba\u00e7ova vilay\u0259tin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda petisiya \u00fcnvanland\u0131. Erm\u0259nistan Elml\u0259r Akademiyas\u0131 da d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131na bu xahi\u015fl\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi. Sentyabrda Zori Balayan, oktyabrda is\u0259 Anastas Mikoyan\u0131n o\u011flu Sergey xarici m\u0259tbuatda Qaraba\u011f m\u00f6vzusunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  17-18 oktyabr -Yerevanda ilk mitinql\u0259r. Qorba\u00e7ovun m\u00fc\u015faviri A.Aqanbeqyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistan SSR-in t\u0259rkibin\u0259 verilm\u0259sinin m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011funlu\u011fu haqq\u0131nda Parisd\u0259 b\u0259yanat verm\u0259si.\n<\/p>\n<p>\n  Noyabr, 1987-ci il &#8211; Erm\u0259nistandan ilk az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar.\n<\/p>\n<p>\n  1988-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259ri &#8211; Erm\u0259nistan\u0131n Qafan rayonunda k\u00fctl\u0259vi toqqu\u015fma v\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flar.\n<\/p>\n<p>\n  25 yanvar &#8211; y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana qa\u00e7ma\u011fa m\u0259cbur olmas\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  20 fevral &#8211; Stepanakertd\u0259 DQMV Xalq Deputatlar\u0131 Sovetinin sessiyas\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycan SSR, Erm\u0259nistan SSR v\u0259 SSR\u0130 Ali sovetl\u0259rin\u0259 DQMV-nin Az\u0259rbaycan\u0131n\n<\/p>\n<p>\n  t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si xahi\u015fil\u0259 m\u00fcraci\u0259t q\u0259bul etdi.\n<\/p>\n<p>\n  21 fevral -Az\u0259rbaycan radiosu v\u0259 televiziyas\u0131: DQMV-d\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flar ekstremist qruplar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunub.\n<\/p>\n<p>\n  22 fevral &#8211; DQMV \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u018fsg\u0259ran ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda &#8220;qayda-qanun yaratmaq&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn A\u011fdamdan Stepanakert\u0259 yollanm\u0131\u015f \u00e7oxsayl\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar, onlar\u0131n yolunda qoyulmu\u015f milis-qo\u015fun d\u0259st\u0259l\u0259ri v\u0259 yerli \u0259hali aras\u0131nda odlu silahdan istifad\u0259 olunmaqla toqqu\u015fmalar ba\u015f verdi. Toqqu\u015fmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 2 az\u0259rbaycanl\u0131 (onlardan biri az\u0259rbaycanl\u0131 milis n\u0259f\u0259rinin \u0259lind\u0259n) h\u0259lak oldu, 50 n\u0259f\u0259r b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259ti ald\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  23 fevral &#8211; Erm\u0259nistandan az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131 4.000 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  26 fevral &#8211; Sumqay\u0131tda Lenin ad\u0131na m\u0259rk\u0259zi meydanda Sov.\u0130KP MK-n\u0131n ba\u015f katibi M.S.Qorba\u00e7ovun Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 onun \u0259traf\u0131ndak\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin\u0259, xalqlar\u0131na m\u00fcraci\u0259ti m\u00fcnasib\u0259til\u0259 azsayl\u0131 mitinq ke\u00e7irildi.\n<\/p>\n<p>\n  26 fevral ax\u015fam\u0131 &#8211; Az\u0259rbaycan KP MK birinci katibi Kamran Ba\u011f\u0131rov v\u0259 h\u00f6kum\u0259t s\u0259dri H\u0259s\u0259n Seyidov Sumqay\u0131ta g\u0259ldi. Onlar ax\u015fam Kimya\u00e7\u0131lar klubunda \u015f\u0259h\u0259r sakinl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc. K\u0259skin suallar v\u0259 ittihamlar s\u0259sl\u0259ndirildi. Respublika liderl\u0259ri arxa qap\u0131dan qa\u00e7araq Bak\u0131ya qay\u0131td\u0131lar.\n<\/p>\n<p>\n  27 fevral ax\u015fam\u0131 &#8211; tribunalar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 zorak\u0131l\u0131q h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 ke\u00e7di.\n<\/p>\n<p>\n  28 fevral &#8211; \u0259n b\u00f6y\u00fck zorak\u0131l\u0131q h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri.\n<\/p>\n<p>\n  28 fevral ax\u015fam\u0131 &#8211; Bak\u0131dan Sumqay\u0131ta Sov.\u0130KP MK t\u0259\u015fkilat- partiya i\u015fi \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdir m\u00fcavini Q.Xar\u00e7enko v\u0259 SSR\u0130 DTK s\u0259drinin birinci m\u00fcavini, ordu general\u0131 F.Bobkov g\u0259ldi. Q.Xar\u00e7enko: &#8220;Biz g\u0259l\u0259nd\u0259 Sumqay\u0131tda art\u0131q 15 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olmu\u015fdu&#8221;.\n<\/p>\n<p>\n  29 fevral &#8211; Sumqay\u0131ta t\u0259yyar\u0259l\u0259rl\u0259 SSR\u0130 D\u0130N daxili qo\u015funlar alay\u0131 yeridildi v\u0259 Bak\u0131 \u00fcmumqo\u015fun m\u0259kt\u0259binin kursantlar\u0131 g\u0259tirildi. Qo\u015fun yeridilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, b\u0259zi rayonlarda q\u0259tl v\u0259 talanlar davam edirdi, \u00e7\u00fcnki qo\u015funlar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f sursat\u0131 yox idi v\u0259 talan\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 g\u00fcc v\u0259 silah t\u0259tbiq etm\u0259k \u0259mri verilm\u0259mi\u015fdi. Z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na zabitl\u0259r v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r cavab vermirdi.\n<\/p>\n<p>\n  29 fevral &#8211; Sov.\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 iclas\u0131 ke\u00e7irildi. Sumqay\u0131tda komendant saat\u0131 t\u0259tbiq olundu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fotolar Turan \u0130A Bu il Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#more-188873\" aria-label=\"Read more about 27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri\">Davam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":100044,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-188873","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Fotolar Turan \u0130A Bu il Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol ... Davam\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-02-27T13:17:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/39577.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"456\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri\",\"datePublished\":\"2018-02-27T13:17:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/\"},\"wordCount\":5461,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/39577.jpg\",\"articleSection\":[\"Analitika\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/\",\"name\":\"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/39577.jpg\",\"datePublished\":\"2018-02-27T13:17:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/39577.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/39577.jpg\",\"width\":800,\"height\":456,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Analitika\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/analitika\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri - MEYDAN.TV","og_description":"Fotolar Turan \u0130A Bu il Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol ... Davam\u0131","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2018-02-27T13:17:15+00:00","og_image":[{"width":800,"height":456,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/39577.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri","datePublished":"2018-02-27T13:17:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/"},"wordCount":5461,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/39577.jpg","articleSection":["Analitika"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/","name":"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/39577.jpg","datePublished":"2018-02-27T13:17:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/39577.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/39577.jpg","width":800,"height":456,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/27-29-fevral-1988-ci-il-sumqayit-hadiseleri-30-il-sonra-tehlil-cehdleri\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Analitika","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/analitika\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"27-29 fevral 1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri: 30 il sonra t\u0259hlil c\u0259hdl\u0259ri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188873"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188873\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/100044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}