{"id":186594,"date":"2017-09-19T17:51:40","date_gmt":"2017-09-19T17:51:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/"},"modified":"2017-09-19T17:51:40","modified_gmt":"2017-09-19T17:51:40","slug":"bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/","title":{"rendered":"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/92350\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-92350\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Bak\u0131n\u0131n rus-erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259sinin ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 m\u0259qal\u0259 yazmaq bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259mi\u015f deyildim. Lakin sonda g\u0259l\u0259n il, bu \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259nin 100 illiyi zaman\u0131 yazma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdim. Bununla bel\u0259, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n sol\u00e7u v\u0259 anti-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00f6vqeli \u015f\u0259xsl\u0259rin payla\u015fd\u0131\u011f\u0131 b\u0259zi materiallar v\u0259 fikirl\u0259r planlar\u0131mda korrekt\u0259l\u0259r etdi. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, 99 il \u00f6nc\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259rin t\u0259svirini n\u00f6vb\u0259ti il\u0259 saxlamaqla, \u0259sass\u0131z fikirl\u0259r\u0259, ittihamlara cavab verm\u0259k laz\u0131md\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ttihamlardan \u0259n k\u00f6hn\u0259 tarixlisi erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130ddia olunur ki, erm\u0259nil\u0259ri Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti s\u00fcrg\u00fcn edib v\u0259 bununla da bizim g\u0259l\u0259c\u0259k probleml\u0259rimizin \u0259sas\u0131 qoyulub. Halbuki erm\u0259nil\u0259rin m\u0259lum k\u00f6\u00e7\u00fc 1828-1829-cu ill\u0259rin rus-t\u00fcrk m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra ba\u011flanan \u018fdirn\u0259 s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin XIII madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n ba\u015f verib.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259min m\u00fcharib\u0259 Rusiyan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri diqt\u0259 ed\u0259n t\u0259r\u0259f d\u0259 o idi. M\u0259\u011flub Osmanl\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn xristian t\u0259b\u0259\u0259l\u0259rini s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259si tamamil\u0259 a\u011flas\u0131\u011fmaz versiyad\u0131r. \u00dcst\u0259lik, erm\u0259nil\u0259rin o zaman art\u0131q Rusiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olan C\u0259nubi Qafqazda t\u00fcrkl\u0259r yerl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259zdil\u0259r, bu, Rusiyan\u0131n se\u00e7imi idi. Eyni proses 1828-ci ild\u0259 Qacar xan\u0259dan\u0131 il\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas\u0131nda \u0130ran erm\u0259nil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259r\u0259yan edirdi. T\u0259bii ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 n\u0259 \u0130ran, n\u0259 Osmanl\u0131 g\u00fcnahkar deyildi.\n<\/p>\n<p>\n  G\u0259l\u0259k 1918-ci il hadis\u0259l\u0259rin\u0259. \u00d6nc\u0259d\u0259n q\u0259bul etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131nda Osmanl\u0131n\u0131n \u00f6z maraqlar\u0131 da vard\u0131. He\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t h\u0259tta qarda\u015f xalqa bel\u0259 \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131n ziddin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259z. H\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131n Osmanl\u0131ya birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini arzulayanlar da vard\u0131. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 bel\u0259l\u0259ri yox deyildi. Panislamist m\u00f6vqe tutan ittiihad\u00e7\u0131lar bu bax\u0131mdan x\u00fcsusil\u0259 f\u0259rql\u0259nirdil\u0259r. Lakin sonralar sovet tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda pant\u00fcrkist, turan\u00e7\u0131 kimi q\u0259l\u0259m\u0259 veril\u0259n m\u00fcsavat\u00e7\u0131lar bunun q\u0259ti \u0259leyhin\u0259 idil\u0259r. M\u00fcsavat\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00f6vqe tutub onlar\u0131 dinsiz, kafir elan ed\u0259n ittihad\u00e7\u0131lar is\u0259 1920-ci ild\u0259 ateist bol\u015fevikl\u0259ri bel\u0259 m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131lar. Lakin bu, art\u0131q ba\u015fqa m\u00f6vzudur.\n<\/p>\n<p>\n  Qeyd ed\u0259k ki, Osmanl\u0131dan h\u0259rbi yard\u0131m ist\u0259rk\u0259n M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi perspektivini d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rm\u0131rd\u0131. Lakin onlar Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259 he\u00e7 bir g\u00fcz\u0259\u015fti q\u0259bul etmirdil\u0259r. Sonralar c\u00fcmhuriyy\u0259tin ba\u015f naziri olmu\u015f N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli bir t\u00fcrk h\u0259rb\u00e7isi il\u0259 s\u00f6hb\u0259tind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi:\n<\/p>\n<p>\n  \u201c Az\u0259rbaycan\u0131n sosial qurulu\u015fu bamba\u015fqad\u0131r. Bak\u0131 s\u0259naye v\u0259 f\u0259hl\u0259 m\u0259rk\u0259zidir. Sultan rejimi buradak\u0131 \u0259hvala uy\u011fun g\u0259lm\u0259z. Biz xalq\u0131n h\u0259r sinif v\u0259 t\u0259b\u0259q\u0259sinin b\u0259rab\u0259rliyi \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanan bir h\u00f6kum\u0259t qurmaq fikrind\u0259yik. \u00c7arl\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn aristokratik v\u0259 feodal idar\u0259sin\u0259 son qoyaca\u011f\u0131q. Milli v\u0259 demokratik bir idar\u0259 ist\u0259yirik. Halbuki Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin rejimi \u00e7arl\u0131q idar\u0259sind\u0259n he\u00e7 d\u0259 f\u0259rql\u0259nmir. \u018flb\u0259tt\u0259, bu m\u00f6vzu irq m\u0259fhumundan ayr\u0131l\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Osmanl\u0131 t\u00fcrkl\u0259ri az\u0259ri t\u00fcrkl\u0259rinin qarda\u015f\u0131d\u0131rlar. Ancaq Bak\u0131 \u0130stanbuldan idar\u0259 oluna bilm\u0259z, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n federalizm prinsipi daima Osmanl\u0131 idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 qoyulmal\u0131d\u0131r\u201d.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/92353\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-92353\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Sonralar da, art\u0131q t\u00fcrk ordusu Az\u0259rbaycanda olark\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 \u00fcm\u00fcmi m\u0259nafel\u0259r namin\u0259 idar\u0259etm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 onlara m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r edils\u0259 d\u0259, b\u0259zi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r verils\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi he\u00e7 zaman m\u00fcbahis\u0259 m\u00f6vzusu olmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  S\u0259sl\u0259n\u0259n ittihamlar\u0131n bir \u00e7oxu sovet d\u00f6vr\u00fc tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131na istinad edir. Bunlar\u0131n bir \u00e7oxu a\u00e7\u0131q-a\u015fkar yaland\u0131r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bil\u0259r\u0259kd\u0259n t\u0259hrif edilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Osmanl\u0131 ordusunun x\u0259rcl\u0259rinin \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u201ct\u0259zminat\u201d kimi xarakteriz\u0259 edilir. Halbuki, t\u0259zminat\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra m\u0259\u011flub t\u0259r\u0259f qalib\u0259 \u00f6d\u0259yir. Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 is\u0259 Osmanl\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259 aparm\u0131rd\u0131. \u018fksin\u0259, t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259ri legitim hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n d\u0259v\u0259ti \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycana g\u0259lmi\u015fdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n ordunun x\u0259rcl\u0259rinin \u00f6d\u0259nilm\u0259sind\u0259n daha t\u0259bii n\u0259 ola bil\u0259rdi ki? \u00dcz\u00fcc\u00fc Birinci cahan sava\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n, iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131r olan Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin biz\u0259 yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lmi\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259rini yey\u0259c\u0259k-i\u00e7\u0259c\u0259kl\u0259, z\u0259ruri \u0259\u015fyalarla t\u0259min etm\u0259k, s\u0259rf edilmi\u015f silah-sursat\u0131n \u0259v\u0259zini \u00f6d\u0259m\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n borcu idi. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, hans\u0131sa ordu biz\u0259 Qaraba\u011f\u0131n al\u0131nmas\u0131nda k\u00f6m\u0259k edir, onun x\u0259rcl\u0259rini \u00f6d\u0259m\u0259k bizim \u00f6hd\u0259miz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259zmi?\n<\/p>\n<p>\n  A\u011f yalanlardan biri G\u0259nc\u0259d\u0259n Bak\u0131ya istiqam\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f Osmanl\u0131 ordusunun yolda dinc \u0259haliy\u0259 divan tutmas\u0131d\u0131r. \u0130ddia olunan \u201cminl\u0259rl\u0259 qurban\u0131n\u201d m\u00fcqabilind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin ad\u0131 \u00e7\u0259kilir. Bu zaman da h\u0259min insanlar\u0131n n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ayd\u0131n olmur. Halbuki onlar\u0131n hans\u0131sa \u0259m\u0259ll\u0259rinin m\u00fcqabilind\u0259 c\u0259za almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kimisi ordudan heyvan o\u011furlaya bil\u0259r, kimisinin casus olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, kimisinin d\u0259 baya\u011f\u0131 m\u0259i\u015f\u0259t cinay\u0259ti t\u00f6r\u0259tm\u0259si. 1917-ci ilin Fevral inqilab\u0131ndan ke\u00e7\u0259n ilyar\u0131m \u0259rzind\u0259 he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t n\u00fcfuzunun olmad\u0131\u011f\u0131, xaosun h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259razil\u0259rd\u0259 asayi\u015fi b\u0259rpa etm\u0259k he\u00e7 d\u0259 asan deyildi.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu ittihama \u0259n yax\u015f\u0131 cavab Az\u0259rbaycan \u0259halisinin h\u0259lak olmu\u015f t\u00fcrk h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin xatir\u0259sin\u0259, m\u0259zarlar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fcnasib\u0259tdir. 70 il s\u00fcr\u0259n sovet hakimiy\u0259tin\u0259, n\u0259sill\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, o m\u0259zarlar\u0131n bir \u00e7oxu xalq t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kan kimi qorunub saxlan\u0131ld\u0131. V\u0259h\u015filik t\u00f6r\u0259d\u0259n ordunun \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259t he\u00e7 zaman g\u00f6st\u0259rilm\u0259zdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ttihamlardan biri Bak\u0131n\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rdir. \u0130ddia olunur ki, b\u00fct\u00fcn \u0259hali qar\u0259t olunub, Bak\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n \u015f\u0259h\u0259ri kimi ya\u011fmalan\u0131b, qan su yerin\u0259 ax\u0131b. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Bak\u0131da sonralar F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin \u201cxo\u015fag\u0259lm\u0259z, t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furan\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verib. Lakin bunu t\u00fcrk h\u0259rb\u00e7il\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259yib. Mart q\u0259tliam\u0131ndan ke\u00e7\u0259n 6 ay \u0259rzind\u0259 \u00f6z do\u011fma \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 h\u00fcquqsuz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f, ac\u0131ql\u0131 m\u00fcs\u0259lman \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilib. Sentyabr\u0131n 17-d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olan h\u00f6kum\u0259t talanlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq, asayi\u015fi b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rt t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcb. F.Xoyski bu zaman 100-\u0259 q\u0259d\u0259r adam\u0131n edam olundu\u011funu qeyd edir.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/92356\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-92356\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Daha sonra C\u0259nubi Qafqazda erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 layih\u0259si oldu\u011fu iddia edilir. Guya t\u00fcrkl\u0259r bununla \u00f6z torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131rm\u0131\u015flar. Bu m\u0259ntiq\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130raq\u0131n \u015fimal\u0131nda K\u00fcrd\u00fcstan d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 da T\u00fcrkiy\u0259nin maraqlar\u0131na uy\u011fun olmal\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259lidir. Halbuki \u0259ksini m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Sayca Qafqaz\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6y\u00fck xalq\u0131 olan erm\u0259nil\u0259rin f\u0259all\u0131qlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 siyasi \u00e7\u0259kil\u0259ri saylar\u0131ndan daha b\u00f6y\u00fck idi. C\u0259nubi Qafqaz federasiyas\u0131 da\u011f\u0131lark\u0259n erm\u0259nil\u0259rin d\u00f6vl\u0259tiz qalmalar\u0131 fikri kims\u0259nin a\u011fl\u0131ndan ke\u00e7mirdi. Az\u0259rbaycanl\u0131lar da, g\u00fcrc\u00fcl\u0259r d\u0259 q\u0259bul edirdil\u0259r ki, erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259ti olmal\u0131d\u0131r. M\u00fcbahis\u0259 m\u00f6vzusu yaln\u0131z h\u0259min d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi.\n<\/p>\n<p>\n  Ba\u015fqa bir ittiham Osmanl\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan siyasil\u0259ri aras\u0131nda zaman-zaman t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131, t\u00fcrkl\u0259rin b\u0259z\u0259n \u00f6z s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xmalar\u0131, daxili i\u015fl\u0259r\u0259 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ittihama bir n\u00fcmun\u0259 il\u0259 cavab verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.\n<\/p>\n<p>\n  1877-1878-ci ill\u0259rd\u0259 Rusiya bolqarlar\u0131 Osmanl\u0131 \u0259sar\u0259tind\u0259n xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcharib\u0259 apard\u0131, qurbanlar verdi. Daha sonra bolqarlar\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edildi. \u00c7ar II Aleksandr \u00f6z qayn\u0131 o\u011flu Aleksandr Battenberqi Bolqar\u0131stana knyaz t\u0259yin etdi. 1887-ci ild\u0259 bolqarlar \u00f6zl\u0259rin\u0259 alman zad\u0259ganlar\u0131ndan Ferdinand\u0131 yeni knyaz se\u00e7\u0259nd\u0259 Rusiya k\u0259skin, lakin n\u0259tic\u0259siz etiraz etdi. Bundan sonra rus-bolqar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri he\u00e7 d\u0259 hamar olmad\u0131. Lakin bel\u0259 hal 1907-ci ild\u0259, el\u0259 h\u0259min Ferdinand\u0131n hakimliyi davam ed\u0259rk\u0259n Sofiyada rus \u00e7ar\u0131 II Aleksandr\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u201cXilaskar \u00e7ara abid\u0259\u201d (bolqarca: \u041f\u0430\u043c\u0435\u0442\u043d\u0438\u043a \u043d\u0430 \u0426\u0430\u0440 \u041e\u0441\u0432\u043e\u0431\u043e\u0434\u0438\u0442\u0435\u043b) ucaltma\u011fa mane olmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Birinci cahan sava\u015f\u0131 zaman\u0131 Bolqar\u0131stan Osmanl\u0131 il\u0259 m\u00fctt\u0259fiq olub Rusiyaya qar\u015f\u0131 sava\u015fd\u0131. \u0130kinci cahan sava\u015f\u0131 zaman\u0131 SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak etm\u0259s\u0259 d\u0259, Balkan teatr\u0131nda nasist Almaniyas\u0131n\u0131n m\u00fctt\u0259fiqi oldu. Sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 kommunist hakimiyy\u0259ti quruldu. Moskvan\u0131n t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 baxmayaraq, bolqarlar II Aleksandr\u0131n abid\u0259sini u\u00e7urmaqdan imtina etdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki anlay\u0131rd\u0131lar ki, ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn ziddiyy\u0259tl\u0259r, ideoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fcst\u0259qillik qazanmaqda Rusiyan\u0131n yard\u0131m\u0131 m\u00fcqabilind\u0259 \u00e7ox x\u0131rda qal\u0131rlar. M\u0259nc\u0259, bu yana\u015fma bolqarlar\u0131n rus yard\u0131m\u0131ndan daha \u00e7ox \u00f6z azadl\u0131qlar\u0131na verdikl\u0259ri d\u0259y\u0259rin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n xadiml\u0259ri v\u0259 Osmanl\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, siyasi bax\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda ciddi f\u0259rql\u0259r vard\u0131. Az\u0259rbaycanl\u0131lar daha m\u00fct\u0259r\u0259qqi, daha demokratik bax\u0131\u015flara sahibdil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131n olmas\u0131, t\u00fcrkl\u0259rin b\u0259z\u0259n daxili i\u015fl\u0259rimiz\u0259 m\u00fcdaxil\u0259si qa\u00e7\u0131lmaz idi. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlar Osmanl\u0131 ordusunun yard\u0131m\u0131 il\u0259 qazand\u0131qlar\u0131m\u0131z m\u00fcqabilind\u0259 \u00e7ox c\u0131l\u0131z hallard\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Ham\u0131dan T\u00fcrkiy\u0259ni sevm\u0259yi t\u0259l\u0259b etm\u0259k yersiz olard\u0131. Amma g\u0259lin \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sev\u0259k, ona d\u0259y\u0259r ver\u0259k. Bolqarlar kimi &#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131dan h\u0259rbi yard\u0131m ist\u0259rk\u0259n M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi perspektivini d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rm\u0131rd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":92350,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-186594","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131 - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131 - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Osmanl\u0131dan h\u0259rbi yard\u0131m ist\u0259rk\u0259n M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi perspektivini d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rm\u0131rd\u0131.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-09-19T17:51:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/36427.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1023\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"748\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131\",\"datePublished\":\"2017-09-19T17:51:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/\"},\"wordCount\":2286,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/36427.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/\",\"name\":\"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131 - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/36427.jpg\",\"datePublished\":\"2017-09-19T17:51:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/36427.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/36427.jpg\",\"width\":1023,\"height\":748,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131 - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131 - MEYDAN.TV","og_description":"Osmanl\u0131dan h\u0259rbi yard\u0131m ist\u0259rk\u0259n M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi perspektivini d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rm\u0131rd\u0131.","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2017-09-19T17:51:40+00:00","og_image":[{"width":1023,"height":748,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/36427.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131","datePublished":"2017-09-19T17:51:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/"},"wordCount":2286,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/36427.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/","name":"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131 - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/36427.jpg","datePublished":"2017-09-19T17:51:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/36427.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/36427.jpg","width":1023,"height":748,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/bakinin-qurtulusunun-ildonumune-sozardi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Bak\u0131n\u0131n qurtulu\u015funun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u00f6zard\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=186594"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186594\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=186594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=186594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=186594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}