{"id":184330,"date":"2017-05-15T19:17:00","date_gmt":"2017-05-15T19:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/allahin-sifetleri\/"},"modified":"2017-05-15T19:17:00","modified_gmt":"2017-05-15T19:17:00","slug":"allahin-sifetleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/","title":{"rendered":"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/alov-inanna-2\/\" alt=\"Alov \u0130nanna\" class=\"wp-image-84686\"\/><figcaption>\n    Alov \u0130nanna<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Do\u011fan ana tanr\u0131dan s\u00f6zl\u0259 yaradan ki\u015fi allaha<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  \u0130st\u0259r ilahi yarad\u0131c\u0131l\u0131q (yoxdan var etm\u0259), ist\u0259rs\u0259 d\u0259 d\u00fcny\u0259vi yarad\u0131c\u0131l\u0131q (vardan var etm\u0259) art\u0131q \u00e7oxdan ki\u015fi cinsin\u0259 aid edil\u0259n, ki\u015filiy\u0259 yara\u015fd\u0131r\u0131lan f\u0259aliyy\u0259t say\u0131lmaqdad\u0131r: dini kreatsionizm (yarad\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131q) v\u0259 d\u00fcny\u0259vi kreativlik (yarad\u0131c\u0131l\u0131q), ikisi d\u0259 maskulinl\u0259\u015f(diril)mi\u015fdir.\n<\/p>\n<p>\n  Dinl\u0259rin \u00e7oxunda ba\u015f rolda oynayan ilahi q\u00fcvv\u0259nin qabar\u0131q y\u00f6n\u00fc \u2013 yaratmaqd\u0131r. T\u0259kallah\u00e7\u0131 dini kitablara g\u00f6r\u0259 yeri-g\u00f6y\u00fc yaradan \u2013 allahd\u0131r. Onu ana do\u011fmay\u0131b, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 ilk insan Ad\u0259min d\u0259 anas\u0131 yoxdur. Yaratd\u0131\u011f\u0131 ilk qad\u0131n\u0131n da anas\u0131 yoxdur, \u00fcst\u0259lik, H\u0259vva \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu ki\u015fi cinsind\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edil\u0259n allaha v\u0259 ki\u015fi cinsind\u0259 olan Ad\u0259m\u0259, daha do\u011frusu, onun qab\u0131r\u011fas\u0131na borcludur.\n<\/p>\n<p>\n  Halbuki, yarad\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 yaxud yarad\u0131c\u0131l\u0131q q\u0259dim insan\u0131n ilkin m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 primitiv t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin\u0259 yad idi. Bel\u0259 ki, ma\u011faradak\u0131 insan ist\u0259r t\u0259bi\u0259td\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u00f6z \u0259traf\u0131nda yaratmaq v\u0259 yaxud yarad\u0131lmaq yox, do\u011fmaq v\u0259 yaxud do\u011fulmaq g\u00f6r\u00fcrd\u00fc: analar k\u00f6rp\u0259l\u0259rini do\u011furdu, heyvanlar balalar\u0131n\u0131 do\u011furdu, g\u00f6y q\u00fcbb\u0259si g\u00fcn\u0259\u015fi do\u011furdu, torpaq bitkil\u0259ri v\u0259 s. B\u00fct\u00fcn q\u0259dim d\u00fcnya mifl\u0259ri, arxeloji qaz\u0131nt\u0131lar n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259birl\u0259rd\u0259n tap\u0131lan skeletl\u0259rin fetus formas\u0131 (\u00f6l\u00fcn\u00fcn yenid\u0259n do\u011fulaca\u011f\u0131na inanaraq, onun ana b\u0259tnind\u0259ki yar\u0131b\u00fck\u00fcl\u00fc poza il\u0259 d\u0259fn edilm\u0259si), ma\u011fara, qaya, divar r\u0259sml\u0259ri, heyk\u0259ll\u0259r, dil faktlar\u0131 v\u0259 s. q\u0259dim insana do\u011fuculu\u011fun do\u011fma oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bizim dilimizd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 qorunub saxlanan \u2013 g\u00fcn\u0259\u015fin do\u011fulmas\u0131, ulduzun do\u011fulmas\u0131 (quyruqlu ulduzu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan \u201cquyruq do\u011fdu\u201d ifad\u0259si), a\u011faclar\u0131n do\u011fmas\u0131 \u2013 tumurcuqlanmas\u0131 kimi ifad\u0259l\u0259rin ya\u015f\u0131 az qala dilin ya\u015f\u0131ncad\u0131r. Do\u011frudan da, q\u0259dim insan\u0131n t\u0259bi\u0259t v\u0259 icma hadis\u0259l\u0259rini birba\u015fa \u015fahidi oldu\u011fu, yava\u015f-yava\u015f ba\u015f tutan \u201cdo\u011fulu\u015f\u201d (di\u015fi \u0259m\u0259li) fakt\u0131 kimi qavramas\u0131, bunu \u00f6z inc\u0259s\u0259n\u0259tind\u0259, mifl\u0259rind\u0259, inam\u0131nda, dilind\u0259 \u0259ks etdirm\u0259si m\u0259ntiq\u0259 daha uy\u011fundur. Yerin-g\u00f6y\u00fcn olu\u015funun bir anda ba\u015f ver\u0259n \u201cyarad\u0131l\u0131\u015f\u201d (ki\u015fi \u0259m\u0259li) m\u00f6c\u00fcz\u0259si il\u0259 izah edilm\u0259si daha sonrak\u0131 d\u00f6vr\u00fcn, ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, yax\u0131n zamanlar\u0131n m\u0259hsuludur.\n<\/p>\n<p>\n  Be\u015f min il bundan qabaq yaz\u0131lan ilk sumer m\u0259tnl\u0259rind\u0259 \u201cyeri-g\u00f6y\u00fc yaradan\u201d allahdan deyil, \u201cyeri-g\u00f6y\u00fc do\u011fan\u201d tanr\u0131dan \u2013 Sumerin ilk tanr\u0131s\u0131, qad\u0131n cinsind\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edil\u0259n Nammudan \u2013 dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r [Kramer].\n<\/p>\n<p>\n  Q\u0259dim yunan kulturas\u0131nda allahlar\u0131n (teoslar\u0131n) do\u011fulmas\u0131 (qone, qonos) m\u0259nas\u0131nda teoqoniya; kainat\u0131n (kosmosun) do\u011fulmas\u0131 m\u0259nas\u0131nda is\u0259 kosmoqoniya anlay\u0131\u015f\u0131ndan istifad\u0259 edilm\u0259si d\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, f\u0259ls\u0259f\u0259nin ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259r\u0259d\u0259k do\u011fuculu\u011fa \u2013 bir n\u0259sn\u0259nin do\u011fulu\u015fla yaran\u0131\u015f\u0131na inam h\u0259l\u0259 itm\u0259mi\u015fdi. Patriarxal dinl\u0259rin meydana g\u0259li\u015fiyl\u0259 is\u0259 kreatsionizm\u0259 \u2013 yerin, g\u00f6y\u00fcn v\u0259 insan\u0131n ilahi bir q\u00fcvv\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131na ke\u00e7id ba\u015f verdi. Maskulin-patriarxatik \u201ckreatsionizm\u201d (yarad\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131q) izah modelin\u0259 qar\u015f\u0131, biz feminin-matriarxatik, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131m\u0131z terminl\u0259 des\u0259k, \u201cqonizm\u201d (do\u011fulu\u015f\u00e7uluq) modelini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr\u00fck. Bu paradiqmaya \u0259sas\u0259n, ilkin ilahi akt yaratma yox, do\u011fmad\u0131r; allah qad\u0131n kimidir.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  R\u0259hman v\u0259 r\u0259him n\u0259dir?\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  \u0130slamda allah\u0131n adlar\u0131ndan (doxsan doqquz) biri r\u0259hman, biri r\u0259himdir.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fr\u0259b dilin\u0259 ibrani\/aramic\u0259d\u0259n ke\u00e7\u0259n r\u0259hman v\u0259 r\u0259him s\u00f6zl\u0259ri eyni k\u00f6kl\u00fcd\u00fcr: r\u0259hman m\u0259rh\u0259m\u0259t ed\u0259n, r\u0259him is\u0259 ana r\u0259hmi (ana b\u0259tni, plazenta) dem\u0259kdir. Etimoloqlara g\u00f6r\u0259 bu s\u00f6zl\u0259r ibrani\/aramic\u0259 d\u0259 deyildir, q\u0259dim akkad dilind\u0259 ana r\u0259hmi m\u0259nas\u0131 bildir\u0259n \u201cr\u0259mu\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n t\u00f6r\u0259yibl\u0259r. M\u0259rh\u0259m\u0259tli ana r\u0259hmi t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn\u00fc is\u0259 akkadlar sumerl\u0259rd\u0259n al\u0131blar. Buna bir az yax\u0131ndan baxaq.\n<\/p>\n<p>\n  Dem\u0259li, Akkadlar e.\u0259. 2234-c\u00fc ild\u0259 Sumer \u00f6lk\u0259sini i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra \u00f6zl\u0259rind\u0259n qat-qat inki\u015faf etmi\u015f sumerl\u0259rin m\u0259d\u0259ni t\u0259sirin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Onlar sumerc\u0259d\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 s\u00f6z almaqla yana\u015f\u0131, Sumer inan\u0131\u015flar\u0131ndan da \u00e7oxlu motiv v\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri oldu\u011fu kimi m\u0259nims\u0259dil\u0259r. Q\u0259dim sumerlil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r duy\u011fu bir orqanda yerl\u0259\u015firdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, c\u0259sar\u0259tin yeri ciy\u0259r, q\u00fcrurun yeri burun, diqq\u0259tin yeri g\u00f6z v\u0259 qulaq idi (Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bizim dilimizd\u0259 indi d\u0259 kimins\u0259 c\u0259sar\u0259tli oldu\u011funu dey\u0259rk\u0259n, onu \u201cciy\u0259rli\u201d; lov\u011fa v\u0259 q\u00fcrurlu oldu\u011funu dey\u0259rk\u0259n, \u201cburnu dik\u201d kimi t\u0259svir edir; diqq\u0259tli olma\u011f\u0131 bildir\u0259rk\u0259n d\u0259 \u201cg\u00f6z-qulaq olmaq\u201d deyirik). M\u0259rh\u0259m\u0259t v\u0259 sevgi is\u0259 ana r\u0259hmind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. M\u0259\u015fhur sumeroloq M.H.\u00c7\u0131\u011f sumerc\u0259d\u0259 u\u015f \/ u\u011f s\u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259m ana r\u0259hmi, h\u0259m d\u0259 sevgi v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259t m\u0259nalar\u0131 bildirdiyini yaz\u0131r [M.H.\u00c7\u0131\u011f, Sumerliler t\u00fcrklerin bir koludur, s. 228]. (Alman sumeroloq F. Hommel v\u0259 M.H.\u00c7\u0131\u011f hesab edirl\u0259r ki, u\u015f \/ u\u011f s\u00f6z\u00fc h\u0259m d\u0259 anal\u0131q orqan\u0131 m\u0259nas\u0131 bildirir). Akkadlar da \u00f6z dill\u0259rind\u0259 ana r\u0259hmi v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259t (sevgi) duy\u011fusunu bir-birin\u0259 ba\u011flad\u0131lar: ana r\u0259hmin\u0259 r\u0259mu, m\u0259rh\u0259m\u0259t\u0259 (sevgiy\u0259) rimum ad\u0131 verdil\u0259r [Glossary of old Akkadian by I. J. Gelb, The University of Chicago Press Chicago Illinois, 1957, s. 231]. Bel\u0259likl\u0259, ana r\u0259hmi il\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259ti bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259n v\u0259 onlar\u0131 bir s\u00f6zl\u0259 (u\u015f \/ u\u011f s\u00f6z\u00fcyl\u0259) ifad\u0259 ed\u0259n sumer \u0259n\u0259n\u0259si akkadlar vasit\u0259sil\u0259 ibrani \/ arami dilin\u0259, onlardan \u0259r\u0259b dilin\u0259 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, islam dinin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc: \u201cBismillahir r\u0259hmanir r\u0259him\u201d \u0259slind\u0259 \u201cM\u0259rh\u0259m\u0259tli ana r\u0259hminin ad\u0131 il\u0259\u201d dem\u0259kdir.\n<\/p>\n<p>\n  Alman dilind\u0259 d\u0259 hissl\u0259rin qar\u0131nda olmas\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n \u201cBauchgef\u00fchl\u201d s\u00f6z\u00fc t\u0259sad\u00fcf\u0259n yaranmam\u0131\u015fd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Feminist teologiyan\u0131n qurucusu C.Halkes d\u0259 hesab edir ki, q\u0259dim y\u0259hudi dili olan ibrani dilind\u0259 \u201crachum\u201d (m\u0259rh\u0259m\u0259tli) s\u00f6z\u00fc il\u0259 \u201crechem\u201d (r\u0259him) s\u00f6z\u00fc qohum s\u00f6zl\u0259rdir [Martin H. Yung, Einf\u00fchrung in die Theologie, 2004, Darmstadt, S. 99]. Halkes bu kitab\u0131nda h\u0259tta monoteist dinl\u0259rd\u0259 d\u0259 allah\u0131n qad\u0131n cinsin\u0259 v\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 malik olmas\u0131n\u0131 \u0259sasland\u0131r\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri say\u0131lan r\u0259him v\u0259 r\u0259hman\u0131n feminin m\u0259nas\u0131na islam d\u00fcnyas\u0131nda y\u00fcz ill\u0259rdir g\u00f6z yumulmaqdad\u0131r. Qad\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn az-\u00e7ox liberal m\u00f6vgeyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n sufi m\u00fct\u0259f\u0259kkiri Muhyiddin \u0130bn \u018fr\u0259bi nisb\u0259t\u0259n istisna edil\u0259 bil\u0259r. O, allah\u0131n sif\u0259tl\u0259rinin ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nda t\u0259c\u0259llisind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n g\u00f6st\u0259rir ki, qad\u0131n ana r\u0259hmi kimi yarad\u0131c\u0131 orqana sahib oldu\u011fundan, \u00f6z\u00fcnd\u0259 allah\u0131n yaratma sif\u0259tini da\u015f\u0131y\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, qad\u0131n allah kimidir.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  \u201cH\u0259yat\u0131n r\u0259hmi\u201d, \u201cm\u00fcq\u0259dd\u0259s qap\u0131\u201d, \u201cr\u0259him evi\u201d&#8230;\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  \u0130lkin ilahiliyin feminin xarakteri bir \u00e7ox d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n mifik-dini-f\u0259ls\u0259fi d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn gizli qatlar\u0131nda qalmaqdad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Ba\u015flan\u011f\u0131cda qad\u0131n cinsind\u0259 olub, sonralar cinsiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k ki\u015fil\u0259\u015fdiril\u0259n Hind tanr\u0131s\u0131 \u015eivan\u0131n m\u0259kan\u0131 \u201cr\u0259him evi\u201d, \u201canal\u0131q orqan\u0131 evi\u201d (\u201cGarbha griha\u201d) adlan\u0131r.<br \/>\n  <br \/>\n  Ki\u00e7ik Asiyan\u0131n ana-tanr\u0131s\u0131 Kibele d\u0259 b\u0259zi m\u0259tnl\u0259rd\u0259 \u201cH\u0259yat\u0131n r\u0259hmi\u201d kimi t\u0259qdim edilir.\n<\/p>\n<p>\n  Ana r\u0259hminin ilkin yarad\u0131c\u0131 olmas\u0131 v\u0259 yeri-g\u00f6y\u00fc do\u011fmas\u0131 \u00c7in d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn t\u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n olan Dao dinind\u0259 v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur. Daoizmin ana kitab\u0131 \u201cDao De \u00c7inq\u201din 6-c\u0131 \u015feirind\u0259 Dao (daoizmd\u0259 allah\u0131n ekvivalenti) n\u0259z\u0259rd\u0259 tulularaq deyilir:\n<\/p>\n<p>\n  \u201cQobu ruhu \u00f6lm\u0259zdir,<br \/>\n  <br \/>\n  ona qaranl\u0131q Di\u015fi deyirl\u0259r.<br \/>\n  <br \/>\n  Qaranl\u0131q Di\u015finin qap\u0131s\u0131 \u2013<br \/>\n  <br \/>\n  g\u00f6y\u00fcn v\u0259 yerin k\u00f6k\u00fc adlan\u0131r&#8230;\u201d\n<\/p>\n<p>\n  [Lao Tse, Tao Te King. \u00dcbersetzt von Richard Wilhelm. Warthog, 2000. S. 6]\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7inc\u0259 \u201cqobu ruhu\u201d v\u0259 \u201cqaranl\u0131q di\u015fi\u201d dey\u0259rk\u0259n feminin g\u00fcc v\u0259 ana r\u0259hmi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u201cQaranl\u0131q di\u015finin qap\u0131s\u0131\u201d is\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00f6vcudat\u0131n anas\u0131 Daodur.\n<\/p>\n<p>\n  Qap\u0131 m\u00f6vzusu yunan d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 d\u0259 vard\u0131. Q\u0259dim yunancada \u00fc\u00e7bucaqla g\u00f6st\u0259ril\u0259n b\u00f6y\u00fck delta h\u0259rfinin (\u0394) m\u0259nas\u0131 \u201cm\u00fcq\u0259dd\u0259s qap\u0131\u201d idi. Bu h\u0259rf-simvolla anal\u0131q orqan\u0131 \u2013 vagina n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur, insan\u0131n d\u00fcnyaya bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s qap\u0131dan g\u0259ldiyi q\u0259bul edilirdi.\n<\/p>\n<p>\n  T\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n inan\u0131\u015flar\u0131na g\u0259ldikd\u0259, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim tanr\u0131lar\u0131ndan biri olan (H)Umay (Imay) ad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131 do\u011fan ana r\u0259hmi (plazenta) v\u0259 vagina dem\u0259kdir. Q\u0259dim t\u00fcrk dam\u011fa i\u015far\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda \u00fc\u00e7bucaq i\u015far\u0259si \u2013 (\u0394) \u2013 Umay Anan\u0131n r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biridir. Bu i\u015far\u0259 biz\u0259 cadu-pitik dualar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n d\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131r: \u00fc\u00e7bucaq i\u015far\u0259si anal\u0131q orqan\u0131n\u0131n ilahi v\u0259 magik g\u00fcc\u00fcn\u00fc ifad\u0259 etdiyind\u0259n cadu-pitik bu formada b\u00fck\u00fcl\u00fcr.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/ucbucaq-formali-analiq-orqani-olan-ana-tanri\/\" alt=\"\u00dc\u00e7bucaq formal\u0131 anal\u0131q orqan\u0131 olan ana-tanr\u0131\" class=\"wp-image-84689\"\/><figcaption>\n    \u00dc\u00e7bucaq formal\u0131 anal\u0131q orqan\u0131 olan ana-tanr\u0131<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  T\u00fcrk xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kan say\u0131lan \u00d6t\u00fck\u0259n (h\u0259m d\u0259 q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin yer ana-tanr\u0131s\u0131 olub) ad\u0131n\u0131n da izahlar\u0131ndan biri \u2013 ana r\u0259hmi dem\u0259kdir.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Do\u011fan tanr\u0131lar\u0131n yaradan tanr\u0131larla \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  M\u00fcharib\u0259l\u0259rin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin meydana g\u0259lm\u0259si ki\u015fini qaba\u011fa \u00e7\u0131xartd\u0131 v\u0259 bel\u0259c\u0259, dini t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015fiklik z\u0259rur\u0259ti yarand\u0131. \u201cYeri-g\u00f6y\u00fc, insan\u0131 kim do\u011fdu\u201d sual\u0131 ana b\u0259tnini v\u0259 anal\u0131q orqan\u0131n\u0131 m\u0259rk\u0259z\u0259 g\u0259tirirdis\u0259, \u201cYeri-g\u00f6y\u00fc, insan\u0131 kim yaratd\u0131\u201d sual\u0131n\u0131n cavab\u0131nda qad\u0131nl\u0131q elementl\u0259rin\u0259 art\u0131q ehtiyac qalm\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Yeri-g\u00f6y\u00fc, insan\u0131 do\u011fmaq ideyas\u0131ndan yeri-g\u00f6y\u00fc, insan\u0131 yaratmaq ideyas\u0131na ke\u00e7id xeyli zaman ald\u0131. Ba\u015flan\u011f\u0131cda ancaq bir do\u011fucu ana tanr\u0131dan s\u00f6hb\u0259t gedirdis\u0259, sonralar ana tanr\u0131n\u0131n yan\u0131nda o\u011ful v\u0259 yaxud qarda\u015f tanr\u0131 peyda olur. Ard\u0131ndan h\u0259min o\u011ful v\u0259 yaxud qarda\u015f tanr\u0131 \u2013 \u0259r tanr\u0131ya \u00e7evrilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Kibele-Attis mifind\u0259 Attis b\u0259z\u0259n Kibelenin o\u011flu, b\u0259z\u0259n d\u0259 sevgilisi kimi verilir. Ya da yunan mifologiyas\u0131nda Hera Zevsin h\u0259m bac\u0131s\u0131, h\u0259m d\u0259 arvad\u0131d\u0131r. Daha sonra tanr\u0131lar \u00e7oxal\u0131r. Ana tanr\u0131 tanr\u0131lar panteonunda bir m\u00fcdd\u0259t ba\u015f tanr\u0131 kimi qal\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, elaml\u0131larda, skifl\u0259rd\u0259, hithitl\u0259rd\u0259 ba\u015f tanr\u0131 qad\u0131n cinsind\u0259 idi. N\u0259hay\u0259t, ilahi hakimiyy\u0259t b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 ki\u015fi tanr\u0131lar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7ir.\n<\/p>\n<p>\n  Ancaq qad\u0131n tanr\u0131lar\u0131n ki\u015fi tanr\u0131larla \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si bir anda ba\u015f vermir, \u0259ksin\u0259, bu proses yava\u015f-yava\u015f, add\u0131m-add\u0131m gedir. Bel\u0259 ki, ilk ki\u015fi tanr\u0131lar do\u011fmaq qabiliyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 olsun dey\u0259 ikicinslidirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Hind tanr\u0131s\u0131 \u015eiva.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/ikicinsiyyetli-siva\/\" alt=\"\u0130kicinsiyy\u0259tli \u015eiva\" class=\"wp-image-84692\"\/><figcaption>\n    \u0130kicinsiyy\u0259tli \u015eiva<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Yaxud q\u0259dim Misird\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f allah\u0131 Atum \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc mayaland\u0131r\u0131b hava allah\u0131 \u015eu-nu v\u0259 r\u00fctub\u0259t allah\u0131 Tefnutu do\u011fur:\n<\/p>\n<p>\n  \u201cAtum t\u0259r\u0259find\u0259n yaranan<br \/>\n  <br \/>\n  Ra o\u011flu, s\u0259n\u0259 alq\u0131\u015f olsun!<br \/>\n  <br \/>\n  Anas\u0131 olmasa da,<br \/>\n  <br \/>\n  \u00f6z\u00fc do\u011fulan\u2026\u201d\n<\/p>\n<p>\n  T\u00fcrk mifologiyas\u0131nda x\u00fcsusi yer tutan \u00dclg\u0259n tanr\u0131 ad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131 ulu yer dem\u0259kdir. Baxmayaraq ki, yer bir \u00e7ox d\u00fcnya xalq\u0131nda oldu\u011fu kimi t\u00fcrk xalqlar\u0131nda da qad\u0131n, ana (ana torpaq) kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, baxmayaraq ki, \u00dclg\u0259nin yeddi o\u011flu v\u0259 doqquz q\u0131z\u0131 onun b\u0259d\u0259nind\u0259n qopublar, ancaq \u00dclg\u0259n d\u0259 \u00e7oxdan ki\u015fil\u0259\u015fdirilib.\n<\/p>\n<p>\n  Bir az sonra hermofroditlik v\u0259 yaxud transseksuall\u0131q ki\u015fi tanr\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259d\u0259r d\u0259 yara\u015f\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr, yeni \u00e7ar\u0259l\u0259r tap\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, q\u0259dim yunanlara g\u00f6r\u0259 Zevs Persefonadan do\u011fulan o\u011flu Dionisin q\u0131zarm\u0131\u015f \u00fcr\u0259yini udub, onu (Dionisi) yenid\u0259n \u2013 \u00f6z bald\u0131r\u0131ndan do\u011fur. Ba\u015fqa bir mifd\u0259 is\u0259 Zevs ilk arvad\u0131 \u2013 z\u0259ka v\u0259 m\u00fcdriklik tanr\u0131s\u0131 Metisi, onun qabiliyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259 ke\u00e7sin dey\u0259 udur, amma udmazdan qabaq hamil\u0259 Metisin ana r\u0259hmini \u00f6z ba\u015f\u0131na qoyur. N\u0259tic\u0259d\u0259 yeni z\u0259ka ilah\u0259si Afina d\u00fcnyaya g\u0259lir: ki\u015fi ba\u015f\u0131ndan do\u011fulan Afina!\n<\/p>\n<p>\n  \u018fslind\u0259 ba\u015f il\u0259 ana r\u0259hminin, a\u011f\u0131z il\u0259 d\u0259 vaginan\u0131n birliyi t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri, h\u0259l\u0259 matriarxat d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 vard\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq, patriarxal mentalitet bu ideyan\u0131 \u00f6z xeyrin\u0259 istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, Sokrat \u00f6z f\u0259ls\u0259f\u0259sini mayevtika \u2013 mama\u00e7al\u0131q s\u0259n\u0259ti adland\u0131r\u0131rd\u0131. Onun anas\u0131 mama\u00e7a idi v\u0259 \u00f6z f\u0259ls\u0259f\u0259sini anas\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyirdi. Bu f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259sin ba\u015f\u0131nda do\u011fulma\u011fa haz\u0131r do\u011fru bilikl\u0259r var; filosof dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 adamla sual-cavab metodundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k h\u0259min do\u011fru bilikl\u0259ri mama\u00e7a kimi do\u011fuzdura bil\u0259r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, filisof ba\u015fdan fikir do\u011fuzduran mama\u00e7ad\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, do\u011fru s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fc d\u0259 feminin s\u00f6zd\u00fcr, k\u00f6k\u00fc \u201cdo\u011f\u201dmaqd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Zaman ke\u00e7dikc\u0259, ba\u015f\u0131n m\u0259hsulu il\u0259 ana r\u0259hminin m\u0259hsulu aras\u0131nda x\u00fcsusi f\u0259rq yaratd\u0131lar. Ana r\u0259hmind\u0259 yeti\u015fib vaginadan do\u011fulanlar maddi sferaya yerl\u0259\u015fdirilib \u00f6l\u00fcml\u00fc, n\u00f6qsanl\u0131 say\u0131laraq \u0259ksildildi. Ba\u015fda haz\u0131rlan\u0131b, a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131xanlar is\u0259 ruhani sferaya yerl\u0259\u015fdirilib ideya, fikir kimi \u0259b\u0259di, kamil say\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. Allah\u0131n g\u00f6nd\u0259rdiyi v\u0259hyl\u0259r d\u0259 bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda g\u0259lir.\n<\/p>\n<p>\n  Simvolistikada a\u011f\u0131z simvolu m\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 yarad\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn simvoludur.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  A\u011f\u0131zla vaginan\u0131n eyni say\u0131lmas\u0131\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Q\u0259dim insanlar ana, qad\u0131n v\u0259 anal\u0131q orqan\u0131n\u0131 eyni s\u00f6zl\u0259 adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Ancaq yuxar\u0131da dediyimiz kimi a\u011f\u0131z da vagina il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259li idi. Dilimizd\u0259 bunun izl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr: q\u0259dim t\u00fcrkc\u0259d\u0259 h\u0259m ana m\u0259nas\u0131, h\u0259m d\u0259 anal\u0131q orqan\u0131 m\u0259nas\u0131 bildir\u0259n o\u011f ~ og ~ \u00f6g ~ \u00f6y s\u00f6z\u00fc a\u011f\u0131z s\u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 k\u00f6k\u00fcd\u00fcr. Qad\u0131nlara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rk\u0259n bizd\u0259 indi d\u0259 \u201ca\u011f\u0131z\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n v\u0259 yaxud bunun q\u0131salm\u0131\u015f formas\u0131 kimi \u201caz\u201d \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131ndan istifad\u0259 edilm\u0259si \u2013 bizim bu ara\u015fd\u0131rmada g\u0259ldiyimiz n\u0259tic\u0259nin linqvistik s\u00fcbutlar\u0131ndan biridir. (\u201cAz\u201d \u2013 \u201cay q\u0131z\u201d\u0131n q\u0131salmas\u0131 yox, \u201ca\u011f\u0131z\u201d\u0131n q\u0131salmas\u0131d\u0131r.)\n<\/p>\n<p>\n  Bir \u00e7ox dild\u0259 bu yana\u015fma indiy\u0259 kimi qorunub, m\u0259s\u0259l\u0259n, almancada anal\u0131q orqan\u0131na \u201cMuttermund\u201d deyilir, h\u0259rfi t\u0259rc\u00fcm\u0259si ana a\u011fz\u0131 dem\u0259kdir. A\u011f\u0131z v\u0259 vagina \u0259laq\u0259sinin \u00e7inlil\u0259rd\u0259 d\u0259 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. W.Eberhard yaz\u0131r: \u201cK&#8217;ou (a\u011f\u0131z \u2013 A.\u0130) ideogram\u0131 a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131 ifad\u0259 edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131z qad\u0131n cinsiyy\u0259t orqan\u0131 m\u0259nas\u0131n\u0131 da bildir\u0259 bilir; biri yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 olmaqla \u201ciki a\u011f\u0131zdan\u201d b\u0259hs edilir\u201d. [W.Eberhard, Lexikon chinesischer Symbole. Die Bildsprache der Chinesen, S. 200].\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcst\u0259lik, \u00e7inlil\u0259rin xalq inan\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 bir qad\u0131n\u0131n dodaqlar\u0131nda v\u0259 \u00fcz\u00fcnd\u0259 do\u011fum l\u0259k\u0259si varsa, dem\u0259li, h\u0259min l\u0259k\u0259d\u0259n onun anal\u0131q orqan\u0131nda da var. [Yen\u0259 orada, S. 202].\n<\/p>\n<p>\n  Monqolcada anal\u0131q orqan\u0131 m\u0259nas\u0131 bildir\u0259n \u201cam\u201d s\u00f6z\u00fc il\u0259 a\u011f\u0131z m\u0259nas\u0131 bildir\u0259n \u201caman\u201d s\u00f6z\u00fc eyni k\u00f6kl\u00fcd\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259sind\u0259 atan\u0131n rolu bilin\u0259n\u0259d\u0259k \u2013 qad\u0131n\u0131n u\u015fa\u011fa qalmas\u0131 n\u0259yis\u0259 udmas\u0131, ya da yem\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilirdi. Folklor n\u00fcmun\u0259l\u0259rimiz bel\u0259 motivl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir, m\u0259s\u0259l\u0259n, u\u015faqs\u0131z adamlara d\u0259rvi\u015fl\u0259r alma verib yedizdirdikd\u0259n doqquz ay sonra alma yey\u0259n c\u00fctl\u00fckl\u0259rin u\u015fa\u011f\u0131 olur. Alma yey\u0259r\u0259k hamil\u0259 qalma v\u0259 u\u015faq sahibi olma motivin\u0259 Tahir v\u0259 Z\u00f6hr\u0259, Arzu v\u0259 Q\u0259mb\u0259r, \u015eah \u0130smay\u0131l, L\u0259tif \u015eah, M\u0259lik\u015fah v\u0259 G\u00fcll\u00fcxan, \u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m v\u0259 s. kimi xalq dastanlar\u0131nda v\u0259 bir \u00e7ox na\u011f\u0131l\u0131m\u0131zda da t\u0259sad\u00fcf edilir. Al\u0259vi-Bekta\u015fi \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 imam \u018flinin qat\u0131r\u0131 D\u00fcld\u00fcl atas\u0131z do\u011fulub. Fatma \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259nn\u0259td\u0259n alma g\u0259libmi\u015f, D\u00fcld\u00fcl\u00fcn anas\u0131 h\u0259min alman\u0131n qab\u0131qlar\u0131n\u0131 yeyib hamil\u0259 qal\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, hindlil\u0259rd\u0259 a\u011f\u0131z kimi, qulaq da do\u011fum orqan\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilib. Qulaq bal\u0131qqula\u011f\u0131na b\u0259nz\u0259yir v\u0259 bal\u0131qqula\u011f\u0131 da h\u0259mi\u015f\u0259 vagina il\u0259 eynil\u0259\u015fdirilib. Hindlil\u0259rd\u0259 qulaqdan do\u011fulma motivi bu \u00fczd\u0259n m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Karma \u2013 anas\u0131n\u0131n qula\u011f\u0131ndan do\u011fulub. Afrikada da qulaq cinsi x\u00fcsussiyy\u0259t da\u015f\u0131yan simvollardand\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Ke\u00e7mi\u015fd\u0259n \u00fcz\u00fc b\u0259ri vagina-a\u011f\u0131z \u0259laq\u0259si bilindiyind\u0259n do\u011fulu\u015fun yarad\u0131l\u0131\u015fla, ya da vaginan\u0131n a\u011f\u0131zla \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si asanl\u0131qla q\u0259bul edildi.\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  S\u00f6zs\u00fcz ba\u015flan\u011f\u0131cda vagina vard\u0131. Sonrak\u0131 d\u00f6vr\u00fcn dini kitablar\u0131 is\u0259 bel\u0259 dedi: \u201cBa\u015flan\u011f\u0131cda s\u00f6z vard\u0131\u201d.\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  Matriarxal zamanlar\u0131n sona \u00e7atmas\u0131yla anaya, onun sehrli r\u0259hmin\u0259, do\u011fucu g\u00fcc\u00fcn\u0259 inam aradan qalxd\u0131. Budur, ki\u015fi cinsind\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edil\u0259n, m\u00f6vcudlu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn anaya ehtiyac\u0131 olmayan, arvads\u0131z, t\u0259k v\u0259 subay, h\u0259r m\u0259nada qad\u0131na g\u0259r\u0259k duymayan allah, bir d\u0259 onun sinonimi kimi s\u00f6z vard\u0131r. Yuhanna \u0130ncilind\u0259 deyildiyi kimi: \u201cBa\u015flan\u011f\u0131cda s\u00f6z vard\u0131. S\u00f6z Allahla birlikd\u0259ydi v\u0259 s\u00f6z Allah idi. Ba\u015flan\u011f\u0131cda O, Allahla birlikd\u0259ydi. H\u0259r \u015fey Onun vasit\u0259sil\u0259 var oldu; Var olan he\u00e7 bir \u015fey Onsuz olmad\u0131\u201d [Yuhanna \u0130ncili, 1].\n<\/p>\n<p>\n  Xristianl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131nca patriarxall\u0131\u011f\u0131 daha da k\u0259skinl\u0259\u015fdir\u0259n islam g\u0259lir. \u0130slamda s\u00f6z allah\u0131n \u00f6z\u00fc yox, onun oldurma vasit\u0259sidir: \u201cAllah ist\u0259diyini yarad\u0131r, bir \u015feyin olmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259nd\u0259 ona sad\u0259c\u0259 \u201cOl!\u201d deyir. O da h\u0259min an olur\u201d [\u018fli \u0130mran, 47]. Bununla da vaginal \uf0d1 formada b\u00fck\u00fcl\u0259n cadu-pitiyin magik t\u0259siri s\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fcyl\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259ndi. Quran\u0131n cadug\u0259rliyi l\u0259n\u0259tl\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bi \u2013 M\u0259h\u0259mm\u0259din cadug\u0259rlikd\u0259ki vaginal g\u00fcc\u00fcn onun v\u0259hy dinin\u0259 alternativ oldu\u011funu sezm\u0259si idi.\n<\/p>\n<p>\n  Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, s\u00f6z g\u00fcc\u00fcyl\u0259 kainat yaratma hind d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur: hindlil\u0259r indi d\u0259 inan\u0131rlar ki, d\u00fcnyada b\u00fct\u00fcn var olanlar \u201cAum\u201d, ya da \u201cOm\u201d adlanan s\u0259s v\u0259 yaxud s\u00f6zl\u0259 yarad\u0131l\u0131b. \u201cAum\u201d, ya da\n<\/p>\n<p>\n  \u201cOm\u201ddak\u0131 ilahi yaratma g\u00fcc\u00fc \u0259r\u0259bl\u0259rin \u201ckun\u201d (ol) s\u00f6z\u00fcnd\u0259ki g\u00fccl\u0259 eynidir.\n<\/p>\n<p>\n  Q\u0259dim misirlil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ki\u015fi-tanr\u0131 Ptah da kainat\u0131 s\u00f6zl\u0259 yarad\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259r zaman qad\u0131na m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259nada \u00f6nd\u0259 olan t\u00fcrk xalqlar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n s\u00f6zl\u0259 yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 do\u011fan q\u00fcvv\u0259 il\u0259 yaradan q\u00fcvv\u0259ni birg\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edibl\u0259r. H\u0259l\u0259 he\u00e7 n\u0259 yox ik\u0259n sulardan \u00e7\u0131xan A\u011f Ana, o\u011flu tanr\u0131 \u00dclg\u0259n\u0259 n\u0259 ed\u0259c\u0259yini \u00f6yr\u0259dir: \u201cYaratd\u0131m \u2013 oldu de, yaratd\u0131m \u2013 olmad\u0131 dem\u0259!\u201d, \u2013 deyir. Bu mifd\u0259 Ana-tanr\u0131n\u0131n do\u011fuculu\u011fu he\u00e7 bir rol oynamasa da, \u00f6yr\u0259diciliyi rol oynay\u0131r. (Etimolojik bax\u0131mdan, yuxar\u0131da da dediyimiz kimi, ana m\u0259nas\u0131 bildir\u0259n o\u011f ~ og ~ \u00f6g ~ \u00f6y k\u00f6k\u00fc eyni zamanda \u00f6yr\u0259tm\u0259k, \u00f6y\u00fcd s\u00f6zl\u0259rinin d\u0259 k\u00f6k\u00fcd\u00fcr).\n<\/p>\n<blockquote><p>\n  Yaranmaqla ba\u011fl\u0131 s\u00f6zl\u0259rin do\u011fumla \u0259laq\u0259si\n<\/p><\/blockquote>\n<p>\n  T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, yaranmaq, olmaq m\u0259nas\u0131 bildir\u0259n feill\u0259rimizin \u00e7oxu do\u011fu\u015fla, do\u011fulu\u015fla ba\u011fl\u0131d\u0131r: do\u011fulmaq, ba\u015f verm\u0259k, ba\u015f tutmaq, ba\u015fa (ba\u015f\u0131) g\u0259lm\u0259k, \u00fcz verm\u0259k, ortaya \u00e7\u0131xmaq v\u0259 s. A\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu feill\u0259rin ham\u0131s\u0131 do\u011fulu\u015f prosesini ifad\u0259 edir, m\u00fc\u0259llifl\u0259ri d\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtimalla mama\u00e7alard\u0131r. Do\u011fum ana r\u0259hmind\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259, g\u0259lm\u0259si il\u0259, mama\u00e7an\u0131n u\u015fa\u011f\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 tutmas\u0131yla olur, ya da insan \u00fcz\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u0259si il\u0259 ba\u015f tutur, \u00fcz verir. Bir olu\u015fa biz ona g\u00f6r\u0259 ba\u015f verm\u0259k, ba\u015f tutmaq, ya da \u00fcz verm\u0259k deyirik.\n<\/p>\n<p>\n  Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, dilimizd\u0259 do\u011fumla, do\u011fulu\u015fla ba\u011fl\u0131 coxlu s\u00f6zl\u0259r vard\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir \u015feyi bilm\u0259k, bir \u015feyi anlamaq m\u0259nas\u0131nda \u201cba\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq\u201d ifad\u0259sind\u0259n istifad\u0259 edilir. Ba\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq \u2013 do\u011fu\u015f prosesind\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259sind\u0259ki ilk and\u0131r, \u00e7\u00fcnki ana b\u0259tnind\u0259n insan\u0131n birinci ba\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu s\u00f6z h\u0259m d\u0259 anlamaq m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259dilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cs\u0259nin bundan ba\u015f\u0131n \u00e7\u0131xmaz\u201d. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u201cs\u0259n h\u0259l\u0259 anan\u0131n qarn\u0131nda qal, bir az da b\u00f6y\u00fc\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  Yaxud, birisi hans\u0131sa \u00e7\u0259tin situasiyan\u0131 yola ver\u0259nd\u0259, h\u0259min situasiyan\u0131 a\u011f\u0131lla \u00f6t\u00fc\u015fd\u00fcr\u0259nd\u0259 \u201cba\u015f \u00e7\u0131xartmaq\u201d ifad\u0259sind\u0259n d\u0259 istifad\u0259 edilir; \u201cFilan yerd\u0259 filank\u0259s yax\u015f\u0131 ba\u015f \u00e7\u0131xartd\u0131\u201d. Ya da birisinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 mane olmaq m\u0259nas\u0131nda sanki h\u0259min \u0259m\u0259lin do\u011fulmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cba\u015f\u0131ndan basmaq\u201d dem\u0259yimiz&#8230;\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259likl\u0259, do\u011fucu q\u00fcvv\u0259nin yarad\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259sil\u0259 feminin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f v\u0259 feminin yana\u015fma get-ged\u0259 aradan qalxma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bundan bel\u0259 allah\u0131, ya da tanr\u0131n\u0131 qad\u0131n kimi t\u0259s\u0259vv\u00fcr edib, hans\u0131sa varl\u0131\u011f\u0131n var olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ana r\u0259hmin\u0259 v\u0259 anal\u0131q orqan\u0131na ehtiyac yox idi. S\u00f6z\u00fcn \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 yer \u2013 a\u011f\u0131z v\u0259 yarad\u0131c\u0131 \u201cki\u015fi s\u00f6z\u00fc\u201d b\u0259s edirdi. Bununla da vagina m\u0259n\u015f\u0259li f\u0259rdilikl\u0259ri \u2013 a\u011f\u0131zdan s\u00f6z h\u00f6km\u00fcl\u0259 \u00e7\u0131xan \u00fcmumilikl\u0259r \u0259v\u0259z etdi. \u0130nd\u0259n bel\u0259 a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131xan dini kitablar, atalar s\u00f6zl\u0259ri, \u015fifahi v\u0259 yaz\u0131l\u0131 qanunlar \u2013 vaginadan \u00e7\u0131xan konkret \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n \u00fcst\u00fcn v\u0259 d\u0259y\u0259rli say\u0131lacaq, etiraz ed\u0259nl\u0259r \u201cm\u00fcq\u0259dd\u0259slik\u201d, \u201c\u0259xlaq\u201d, \u201c\u00fcmumi m\u0259nafe\u201d, \u201cqanunun aliliyi\u201d kimi yeni d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 susdurulacaqlar.\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      (ard\u0131 var)<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u011fan ana tanr\u0131dan s\u00f6zl\u0259 yaradan ki\u015fi allaha<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":84686,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-184330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Do\u011fan ana tanr\u0131dan s\u00f6zl\u0259 yaradan ki\u015fi allaha\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-05-15T19:17:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/33300.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"540\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri\",\"datePublished\":\"2017-05-15T19:17:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/\"},\"wordCount\":4067,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/33300.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/\",\"name\":\"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/33300.jpg\",\"datePublished\":\"2017-05-15T19:17:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/33300.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/33300.jpg\",\"width\":960,\"height\":540,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/allahin-sifetleri\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri - MEYDAN.TV","og_description":"Do\u011fan ana tanr\u0131dan s\u00f6zl\u0259 yaradan ki\u015fi allaha","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2017-05-15T19:17:00+00:00","og_image":[{"width":960,"height":540,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/33300.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri","datePublished":"2017-05-15T19:17:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/"},"wordCount":4067,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/33300.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/","name":"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/33300.jpg","datePublished":"2017-05-15T19:17:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/33300.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/33300.jpg","width":960,"height":540,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/allahin-sifetleri\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Allah\u0131n sif\u0259tl\u0259ri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184330"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/184330\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}