{"id":183291,"date":"2017-03-21T16:52:51","date_gmt":"2017-03-21T16:52:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/"},"modified":"2017-03-21T16:52:51","modified_gmt":"2017-03-21T16:52:51","slug":"saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/","title":{"rendered":"&#8221;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#8221;"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/baki-3\/\" alt=\"Bak\u0131\" class=\"wp-image-81366\"\/><figcaption>\n    Bak\u0131<br \/>\n  <\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Klaudio Quarnieri v\u0259 Co\u015fua Franko \u2013 \u201cAmnesty International\u201d<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <br \/>\n  <b><br \/>\n    Kollin Anderson \u2013 m\u00fcst\u0259qil ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sul C\u0259f\u0259rov tan\u0131nm\u0131\u015f Az\u0259rbaycanl\u0131 h\u00fcquq\u015f\u00fcnas v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isidir. 2016-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda ona g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z z\u0259ng g\u0259lir.\n<\/p>\n<p>\n  O, \u201cAmnesty International\u201da deyib: \u201cH\u0259mkarlar\u0131mdan biri z\u0259ng edib bildirdi ki, onun elektron po\u00e7tuna m\u0259nd\u0259n m\u0259ktub g\u0259lib. O, m\u0259ktubda m\u0259nim siyasi m\u0259hbuslar haqq\u0131nda n\u0259 is\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131, bir fayl g\u00f6nd\u0259rdiyimi bildirdi v\u0259 dedi ki, m\u0259nim elektron po\u00e7t \u00fcnvan\u0131m\u0131 bilir v\u0259 \u0259minlikl\u0259 m\u0259ktubu m\u0259nim g\u00f6nd\u0259rm\u0259diyimi s\u00f6yl\u0259di\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  X\u0259b\u0259r do\u011fru \u00e7\u0131xd\u0131, elektron po\u00e7t \u00fcnvan\u0131 R\u0259s\u0259l C\u0259f\u0259rovun po\u00e7t \u00fcnvan\u0131na ox\u015fay\u0131rd\u0131, amma m\u0259ktubu o g\u00f6nd\u0259rm\u0259mi\u015fdi, dostunun i\u015far\u0259 etdiyi s\u0259n\u0259d virus fayl\u0131 idi.<\/p>\n<p>  Ba\u015fqa bir dostu R\u0259sula bir \u00e7ox \u015f\u0259xsin eynim\u0259zmunlu m\u0259ktub ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 kimins\u0259 onun ad\u0131ndan istifad\u0259 etdiyini dey\u0259nd\u0259 R\u0259sul d\u0259rhal h\u0259mkarlar\u0131na v\u0259 dostlar\u0131na sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 vasit\u0259sil\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cM\u0259nim ad\u0131ma elektron \u00fcnvan qeydiyyatdan ke\u00e7irilib v\u0259 bu \u00fcnvan m\u0259n\u0259 m\u0259xsus deyil. Bu \u00fcnvandan siz\u0259 n\u0259s\u0259 g\u00f6nd\u0259rils\u0259, bilin ki bu m\u0259n deyil\u0259m. M\u0259ktublar\u0131 siz\u0259 ba\u015fqa adam g\u00f6nd\u0259rir\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  Onun x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul olundu.\n<\/p>\n<p>\n  Dostlar\u0131 R\u0259sulun ad\u0131ndan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259ktublar\u0131 a\u00e7sayd\u0131, y\u00fckl\u0259n\u0259n fayl faktiki olaraq komp\u00fcter\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 z\u0259r\u0259li proqram istifad\u0259\u00e7inin kom\u00fcterind\u0259ki \u201cscreenshot\u201dlar\u0131n\u0131 h\u00fccum ed\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259k, potensial olaraq is\u0259 parollar\u0131, kontaktlar\u0131 v\u0259 \u00f6z\u0259l yaz\u0131\u015fmalar\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259kdi.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259ktub g\u00f6nd\u0259ril\u0259n \u015f\u0259xsi \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259ndirm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli proqram h\u0259m d\u0259 siyasi m\u0259hbuslar haqq\u0131nda fayl\u0131 az\u0259rbaycan dilind\u0259 a\u00e7acaq, bel\u0259c\u0259 d\u0259, bunun qurban\u0131n kop\u00fcterin\u0259 z\u0259r\u0259rli ola bil\u0259c\u0259yini fikirl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b olmayacaqd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Amnesty International\u201d dig\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259 saxlayanda m\u0259lum olub ki, bu m\u0259ktublar 13 ay boyunca Az\u0259rbaycanl\u0131 aktivistl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 alan v\u0259 onlar\u0131n ad\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n davaml\u0131 kampaniyan\u0131n bir hiss\u0259si olub.\n<\/p>\n<p>\n  H\u00fccum oldu\u011funu bil\u0259nd\u0259 R\u0259sul bunun arxas\u0131nda Az\u0259rbaycan x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n ola bil\u0259c\u0259yind\u0259n ehtiyat edib. Onun ke\u00e7mi\u015f h\u0259yat\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq bu ayd\u0131n olacaq.\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sul 2015-ci ilin aprelind\u0259 siyasi motivli ittihmlarla 6 il 6 ay m\u00fcdd\u0259tin\u0259 h\u0259bs edilmi\u015fdi. Onun h\u0259bsinin s\u0259b\u0259bi Az\u0259rbaycanda h\u00fcquq pozuntular\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 2012-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u201cEurovision\u201d mahn\u0131 m\u00fcsabiq\u0259si zaman\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi kampaniyadan qaynaqlan\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Amnesty \u0130nternational&#8221; onun vicdan m\u0259hbusu elan etmi\u015f v\u0259 d\u0259rhal azadl\u0131\u011fa burax\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi. Avropa \u0130nsan Haqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si is\u0259 bildirmi\u015fdi ki, o h\u0259bs olunark\u0259n h\u00fcquq pozuntular\u0131na yol verilib. O, 1 il 6 ay h\u0259bsd\u0259 saxlan\u0131landan sonra prezidentin \u0259fv f\u0259rman\u0131 il\u0259 azadl\u0131\u011fa burax\u0131ld\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sulun ad\u0131ndan istifad\u0259 olunmas\u0131 qeyri-adi hadis\u0259 deyildi. \u201cAmnesty\u201dy\u0259 dan\u0131\u015fan az\u0259rbaycanl\u0131 aktivistl\u0259r v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri onlar\u0131n kimliyind\u0259n istifad\u0259 olunmas\u0131na dair n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259ribl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Ke\u00e7mi\u015f vicdan m\u0259hbusu Leyla Yunusun ad\u0131ndan da analoji \u00fcsulla istifad\u0259 olunub. O, deyib ki, ill\u0259rl\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 h\u0259bs olundu\u011fu 2014-c\u00fc ilin iyulunda onlayn hesablar\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259si d\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  B\u0259z\u0259n onun ad\u0131na saxta \u201cfacebook\u201d hesablar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131b v\u0259 saxta elektron po\u00e7t \u00fcnvanlar\u0131 c\u00fczi f\u0259rql\u0259r istisna olmaqla onun ad\u0131na ox\u015far olub.\n<\/p>\n<p>\n  Leyla Yunusun \u201cfacebook\u201d hesab\u0131 da bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 o\u011furlan\u0131b v\u0259 onun hesab\u0131n\u0131 ba\u011flamaqdan ba\u015fqa \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu qalmay\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  Siyasi motivl\u0259rl\u0259 t\u0259qib olunan \u015f\u0259xsl\u0259rin i\u015fi \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan f\u0259al El\u015f\u0259n H\u0259s\u0259nov \u201cAmnesty International\u201da deyib ki, onun \u201cfacebook\u201d hesab\u0131 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 guya dostlar\u0131na g\u00f6nd\u0259ril\u0259n laz\u0131ms\u0131z mesajlara g\u00f6r\u0259 \u0259lind\u0259n al\u0131n\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Az\u0259rbaycanl\u0131 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  2016-c\u0131 ilin mart\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti s\u0259kkiz vicdan m\u0259hbusunu azadl\u0131\u011fa buraxd\u0131, onlar hakimiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259mir barmaql\u0131qlar sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Amma vicdan m\u0259hbuslar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259bsxanadad\u0131r v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n cavab t\u0259dbirl\u0259ri onlar\u0131n virtual m\u0259kanda f\u0259aliyy\u0259tini m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Amnesty International&#8221; t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tinin s\u0259rb\u0259st v\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 kimi fundamental azadl\u0131qlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u00f6hd\u0259liklri yerin\u0259 yetirm\u0259m\u0259yin\u0259 dair narahatl\u0131qlar\u0131 var. \u00d6lk\u0259d\u0259 t\u0259nqidi s\u0259sl\u0259r tez-tez a\u00e7\u0131lan saxta cinay\u0259t ittihamlar\u0131, h\u0259d\u0259-qorxu g\u0259lm\u0259 v\u0259 dig\u0259r cavab t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 susdurulur. H\u00fcquq m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m \u015f\u0259kild\u0259 saxlan\u0131lan sivil toplum f\u0259allar\u0131na qar\u015f\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 dig\u0259r qanunsuz davran\u0131\u015f \u00fcsullar\u0131ndan istifad\u0259 edir, \u00fcst\u0259lik c\u0259zas\u0131ql\u0131q m\u00fchiti davam edir.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycanda onlayn t\u0259zyiq v\u0259 izl\u0259nilm\u0259\n<\/p>\n<p>\n  H\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri, m\u00fcst\u0259qil jurnalistl\u0259r v\u0259 m\u00fcxalif\u0259t f\u0259allar\u0131 sosial media v\u0259 saytlar vasit\u0259sil\u0259 tez-tez t\u0259hqiredici \u015f\u0259rhl\u0259r, silahland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f trollar\u0131n t\u0259hdidl\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131rlar.\n<\/p>\n<p>\n  Avropa \u0130nsan Haqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si bildirib ki, Az\u0259rbaycan qanunlar\u0131 h\u00f6kum\u0259t\u0259 kommunikasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 birba\u015fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f, mobil telefon v\u0259 elektron po\u00e7t \u00fcnvanlar\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycanl\u0131 dissidentl\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 hakerl\u0259rin h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131n\u0131 deyibl\u0259r. \u201cCitizen Lab\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130taliyan\u0131n \u201cHacking Team\u201d \u015firk\u0259tind\u0259n \u015f\u0259xsi hesablara m\u00fcdaxil\u0259ni t\u0259min ed\u0259n cihazlar ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkarlay\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    \u0130zl\u0259nm\u0259 anlay\u0131\u015f\u0131 v\u0259 bunun az\u0259rbaycanl\u0131 f\u0259allara t\u0259siri<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  H\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri \u201cAmnesty International\u201da deyibl\u0259r ki, qanunda olan bo\u015fluqlar v\u0259 az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin izl\u0259m\u0259 praktikas\u0131 qorxu m\u00fchiti yarad\u0131r, bu da h\u00fcquq medafi\u0259\u00e7il\u0259rinin i\u015fini sars\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc f\u0259al Turqut Q\u0259mb\u0259r \u201cAmnesty International\u201da deyib: &#8220;\u00dcmumilikd\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, izl\u0259nm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 bir hiss var v\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259t olan aktivistl\u0259r var, m\u0259n rahatl\u0131qla dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, dan\u0131\u015fark\u0259n telefonlar\u0131m\u0131z davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 izl\u0259nilir. Ba\u015fqa platformalara &#8211; \u201cfacebook\u201d v\u0259 komp\u00fcter\u0259 g\u0259linc\u0259, izl\u0259m\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri bir az s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Amma el\u0259 bu s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259tl\u0259r el\u0259 f\u0259allar\u0131 t\u0259zyiq alt\u0131nda saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t edir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, sizin \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131z, i\u015f v\u0259 yaxud ictimai f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131z, yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z izl\u0259nilir: bu insanlar aras\u0131nda narahatl\u0131q yayad\u0131r. \u0130nsanlar a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 onlayn yaz\u0131\u015fmalar apara bilmirl\u0259r. Qorxu m\u00fchitin\u0259 g\u00f6s\u0259 insanlar \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Bu m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 paranoya da yarad\u0131r. Amma m\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, h\u0259r k\u0259s do\u011fru x\u0259tti se\u00e7m\u0259yi bacar\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 telefonlarla ba\u011fl\u0131 deyil.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cFacebook\u201d v\u0259 \u201cTwitter\u201dd\u0259 yazd\u0131qlar\u0131m\u0131z da monitorinq olunur. \u018fsas ist\u0259nil\u0259n platformada izl\u0259nm\u0259nin ba\u015f verc\u0259yi q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259tl\u0259ri bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sul C\u0259f\u0259rov \u201cAmnesty International\u201da deyib: \u201cH\u00f6kum\u0259t onlar\u0131 t\u0259nqid ed\u0259n, f\u0259rqli f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, ist\u0259m\u0259dikl\u0259ri layih\u0259 v\u0259 kampaniyalar h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n h\u0259r k\u0259si yax\u0131ndan izl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. M\u0259n buna inan\u0131ram\u201d.<br \/>\n  <br \/>\n  H\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk edib Hollandiyaya ged\u0259n h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Leyla v\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Arif Yunus da z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kib. Bu kampaniyan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olaraq Leyla Yunusun ad\u0131ndan hesab a\u00e7\u0131l\u0131b v\u0259 komp\u00fcterin\u0259 virus proqram\u0131 y\u00fckl\u0259nilib. O, \u0259laq\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r k\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na qoydu\u011fundan \u00e7ox narahatl\u0131q ke\u00e7irib: \u201dBiz he\u00e7 kiml\u0259 \u0259laq\u0259 saxlam\u0131r\u0131q, Bak\u0131da ya\u015fayan yax\u0131n dostlar\u0131m\u0131za z\u0259ng etmirik, qohumlar\u0131m\u0131zla dan\u0131\u015fm\u0131r\u0131q. Biz ancaq \u00f6z\u00fcm\u00fcz kimi riskl\u0259ri g\u00f6z\u0259 alan 3-4 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki Bak\u0131da bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ziz olan v\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259 davam etdiyimiz adamlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirs\u0259, bizim s\u0259simizi bat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 h\u0259bs ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Qohumlar\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 dostlar\u0131m\u0131z\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 tutsalar da biz i\u015fimizi davam etdir\u0259c\u0259yik. Bu haqda ona g\u00f6r\u0259 dan\u0131\u015f\u0131ram ki, \u0259g\u0259r, virus bizim dostlar\u0131m\u0131za g\u00f6nd\u0259rdiyimiz mesajlarda n\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 oxusa v\u0259 onlar\u0131 a\u015fkarlamaqda k\u00f6m\u0259k ets\u0259, bu t\u0259kc\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn yox, h\u0259m d\u0259 h\u0259mkarlar\u0131m\u0131za v\u0259 dostlar\u0131m\u0131za t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradacaq\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sul C\u0259f\u0259rov \u201cAmnesty International\u201da deyib ki, onlar\u0131n adlar\u0131ndan yarad\u0131lan elektron po\u00e7t \u00fcnvanlar\u0131 bir ne\u00e7\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isinin d\u0259 rast\u0131na \u00e7\u0131x\u0131b. Bu kampaniya t\u0259kc\u0259 onlar\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t al\u0259tl\u0259rin\u0259 h\u00fccum deyil, h\u0259m d\u0259 yax\u0131nla\u015fan t\u0259hl\u00fck\u0259nin x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cBu bizi \u00e7ox m\u0259yus edirdi. M\u0259n h\u0259bsd\u0259n azadl\u0131\u011fa burax\u0131landa m\u0259nim d\u0259 dostlar\u0131m\u0131n da \u00fcmidl\u0259ri var idi. \u00c7ox az \u00fcmidimiz olsa da fikirl\u0259\u015firdik ki, b\u0259lk\u0259 h\u00f6kim\u0259tin, h\u00fcquq m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 v\u0259 sivil toplum t\u0259\u015fkilatlar\u0131na m\u00fcnasib\u0259ti d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. Bizim adlar\u0131m\u0131zdan emaill\u0259r yaradanda a\u011fl\u0131m\u0131za g\u0259l\u0259n ilk fikir x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 oldu. Ola bilsin ki, bununla m\u0259qd\u0259sl\u0259ri emaill\u0259rimizin parollar\u0131n\u0131 o\u011furlamaq yaxud da komputerl\u0259rimiz\u0259 giri\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k olub. M\u0259n buna g\u00f6r\u0259 \u00e7ox m\u0259yus oldum v\u0259 bizim \u00fcmidl\u0259rimiz \u00f6ld\u00fc\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Texniki imkanlar<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti 13 ay \u0259rzind\u0259 \u201cf\u0259rdi tovlama\u201d kiberh\u00fccumu v\u0259 viruslu proqramlar vasit\u0259sil\u0259 t\u0259nqidi s\u0259sl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131b. Son zamanlar, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 activistl\u0259rin sosial media hesablar\u0131na qar\u015f\u0131 virus hucumlar\u0131 art\u0131b. H\u0259d\u0259fl\u0259r v\u0259 qurbanlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k fayllar\u0131n siyasi m\u0259zmununun \u00f6nc\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si onu g\u00f6st\u0259rir ki, kampaniya \u00e7ox sayda f\u0259allar\u0131, jurnalistl\u0259ri v\u0259 dissidentl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131b. Bu kampaniyalar haqq\u0131nda \u201cVirtualRoad.org\u201dun \u201cAz\u0259rbycanda x\u0259b\u0259r saytlar\u0131na h\u00fccumlar h\u00f6kum\u0259t infrastrukturlar\u0131ndan g\u0259lir\u201d adl\u0131 hesabat\u0131nda yer ayr\u0131l\u0131b. M\u00fcst\u0259qil media saytlar\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 f\u0259rdi ovlama hucumlar\u0131 m\u0259hz bu \u00fcnvanlardan g\u0259lir.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259\u015fkil olunan viruslu h\u00fccumlar o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l deyil, b\u0259zi m\u0259nada h\u0259dd\u0259n \u00e7iy haz\u0131rlan\u0131b. Buna baxmayaraq, sosial m\u00fch\u0259ndislik c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 buna haz\u0131r olmayan ictimaiyy\u0259tl\u0259 birl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 bu taktika bir \u00e7ox h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 effektivliyini qoruyub saxlay\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    F\u0259allar\u0131n ad\u0131ndan istifad\u0259<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  2016-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda R\u0259sul C\u0259f\u0259rovun ad\u0131na po\u00e7t \u00fcnvan\u0131 a\u00e7\u0131landa xeyli \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bunu \u201cAmnesty International\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 analizl\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n dem\u0259k m\u00fcm\u00fck\u00fcnd\u00fcr. M\u0259lum olur ki, 2015-ci il noyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq, az\u0259rbaycanl\u0131 \u201caktyorlar\u201d dissidentl\u0259ri, v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rini h\u0259d\u0259f\u0259 alan geni\u015fmiqyasl\u0131 viruslu proqramlar i\u015fl\u0259dibl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Birinci halda, 2016-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda h\u0259d\u0259f \u201cAnonimous Azerbaijan\u201d (Anonim Az\u0259rbaycan) sayt\u0131n\u0131n administratoru h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 qrupun aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, sayt\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irir v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6nc\u0259 haker ona viruslu proqram g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 deyir ki bu, Havij test proqram\u0131d\u0131r. Onun administratoru oldu\u011fu qruplar, \u00f6z \u201cFacebook\u201d s\u0259hif\u0259si, v\u0259 \u201cAnonim Az\u0259rbaycan\u201d saty\u0131 o vaxtdan yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. \u0130nternet arxivi sn\u0259p\u015fotlar\u0131ndan m\u0259lum olur ki, sayt\u0131n forumu da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, sonra sayt hostinq \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011flan\u0131l\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130kinci halda Saday \u015e\u0259k\u0259rli ad\u0131nda \u201cFacebook\u201d profili internet x\u0259b\u0259r kanal\u0131 \u201cKanal 13\u201d -\u00fcn administratoruna yax\u0131nla\u015f\u0131r. H\u0259min vaxtlarda Saday \u015e\u0259k\u0259rli vergid\u0259n yay\u0131nma itiham\u0131 il\u0259 h\u0259bs edilir. \u015e\u0259k\u0259rlinin profilind\u0259 x\u0259b\u0259r olub v\u0259 \u201cWord\u201d s\u0259n\u0259di ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259d\u0259f g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 viruslu s\u0259n\u0259d g\u00f6nd\u0259rilib.\n<\/p>\n<p>\n  Bu m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r zaman\u0131 h\u00fccum ed\u0259n \u015f\u0259xs bir h\u0259ft\u0259 \u201cKanal 13\u201d -\u00fcn s\u0259hif\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 edib, kanal\u0131n daxili \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi yaz\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirib. F\u0259aliyy\u0259t g\u00f6sr\u0259tdiyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u201cKanal 13\u201d-\u00fcn jurnalistl\u0259ri t\u0259qibl\u0259r\u0259 v\u0259 h\u0259bsl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Sayt\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sinin jurnalistl\u0259rin istintaqa c\u0259b edilm\u0259si \u0259laq\u0259li olub, o da maraql\u0131d\u0131r ki, virus h\u00fccumuna m\u0259ruz qalan \u015f\u0259xsl\u0259rin istintaqa c\u0259lb olunmas\u0131 n\u00fcmun\u0259si var.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Anonim Az\u0259rbaycan&#8221; v\u0259 &#8220;Kanal -13&#8221; f\u0259rdi tovlama c\u0259hdl\u0259ri elementar virus proqramlar\u0131n\u0131n m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 n\u00fcmun\u0259dir. Virus proqram\u0131 \u201cAdobe Flash\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn yenil\u0259nm\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rir, amma taktika eyni c\u00fcrd\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Dig\u0259r bir h\u00fccumda is\u0259 virus proqram\u0131 AB\u015e-\u0131n Bak\u0131dak\u0131 s\u0259firliyinin ad\u0131ndan q\u0259bul d\u0259v\u0259tnam\u0259si yay\u0131l\u0131b. Bir ne\u00e7\u0259 f\u0259al deyib ki, onlara bu c\u00fcr saxta d\u0259v\u0259tnam\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rilib.\n<\/p>\n<p>\n  <br \/>\n  Son zamanlar ba\u015f ver\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rin birind\u0259 viruslu s\u0259n\u0259dd\u0259 Az\u0259rbaycanda olan siyasi m\u0259hbuslar\u0131n 2016-c\u0131 ilin noyabr\u0131na olan siyah\u0131s\u0131 yerl\u0259\u015fdirilib. S\u0259n\u0259din metadatas\u0131nda h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi leyla Yunus t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 istinad olaraq da leyla_yunus ad\u0131 g\u00f6st\u0259rilib.\n<\/p>\n<p>\n  Daha bir virus h\u00fccumu Avropa il\u0259 yax\u0131n siyasi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259ri t\u0259bli\u011f ed\u0259n Az\u0259rbaycan Avropa H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n prezidenti Ramin Hac\u0131l\u0131ya qar\u015f\u0131 olub.\n<\/p>\n<p>\n  2015-ci ild\u0259 parlament se\u00e7kil\u0259ri kampaniyas\u0131n\u0131n gedi\u015fi zaman\u0131 o, \u00f6lk\u0259ni t\u0259rk edib. O, m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 q\u0259fil gedi\u015finin s\u0259b\u0259bini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Bildirib ki, onun komp\u00fcterine virus sal\u0131n\u0131b. A\u015fkarlanan k\u00f6hn\u0259 virus versiyas\u0131 2015-ci ilin noyabr\u0131nda \u201cVirusTotal\u201d-a y\u00fckl\u0259nib. Ramin Hac\u0131l\u0131 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib ki, \u00f6z ad\u0131na olan v\u0259 \u201cGoogle\u201d-un q\u0259r\u0259zli elan etdiyi k\u00f6hn\u0259 \u201craminhacili.com\u201d domenini yenid\u0259n \u0259ld\u0259 etm\u0259k u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<br \/>\n  <br \/>\n  Hac\u0131l\u0131 \u201cAmnesty International&#8221;a deyib ki, onun 2015-ci ilin parlament se\u00e7kil\u0259ri zaman\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk etm\u0259yinin s\u0259b\u0259bi T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan tan\u0131\u015f\u0131ndan kom\u00fcterin\u0259 texniki d\u0259st\u0259k ist\u0259m\u0259yi olub v\u0259 o, virusu neytralla\u015fd\u0131randan kimi d\u0259 Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  Ramin Hac\u0131l\u0131 deyir ki, o zamandan b\u0259ri o sayt\u0131na h\u00fccumlar\u0131n arxas\u0131nda duran \u015f\u0259xsl\u0259r haqq\u0131nda yaz\u0131 d\u0259rc ed\u0259nd\u0259 h\u00fccumlar t\u0259krarlan\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  O dedi ki, formal olaraq 1 il 6 ay \u00f6nc\u0259 polis\u0259 \u015fikay\u0259t edib amma onun \u015fikay\u0259ti haqq\u0131nda yeni bir m\u0259lumat yoxdur.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Z\u0259r\u0259rli proqramlar<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;AutoItSpy&#8221; virus proqram\u0131 \u201cAutoIt\u201d-\u0259 yaz\u0131lan iki prqram\u0131n sad\u0259 kombinasiyas\u0131d\u0131r. Qurban se\u00e7il\u0259n \u015f\u0259xs bu proqram\u0131 i\u015f\u0259 salanda proqram bu virusla \u0259laq\u0259li v\u0259 t\u0259l\u0259 rolunu oynayan s\u0259n\u0259di a\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Virus fon rejimind\u0259 daimi bir yer\u0259 y\u00fckl\u0259nir v\u0259 komp\u00fcter a\u00e7\u0131lan kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. Virus \u0130P \u00fcnvan\u0131 v\u0259 sistem qura\u015fd\u0131rmalar\u0131 da daxil olmaqla qurban\u0131n i\u015fl\u0259tdiyi komp\u00fcterin sistemini g\u00f6st\u0259rir.\n<\/p>\n<p>\n  Virus davaml\u0131 olaraq istifad\u0259\u00e7inin basd\u0131\u011f\u0131 klavi\u015fl\u0259rin qeydiyyat\u0131n\u0131 apar\u0131r, skrin\u015fotlar edir, \u0259ks\u0259r hallarda email v\u0259 sosial media kimi platformalarda kimlik m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 edir. &#8220;AutoItSpy&#8221; haqq\u0131nda tam hesabat\u0131 burdan \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Kampaniyan\u0131n arxas\u0131nda dayananlar kiml\u0259rdir?\n<\/p>\n<p>\n  G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, &#8220;AutoItSpy&#8221; Az\u0259rbaycan dillil\u0259r v\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n inki\u015faf etdirilib v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n daxilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n infrastrukturlarda istifad\u0259 olunur. \u201cVirtulRoad\u201d v\u0259 \u201cAmnesty\u201dnin toplad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcbutlara g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 proqram \u0130P \u00fcnvan\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 saytlara h\u00fccumlar h\u00f6kum\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi infrastrukturlarla eyni yerd\u0259 yerl\u015fir.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Pantera kimdir?<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  \u201cAutoItSpy\u201d\u0131n qeyd\u0259 al\u0131nan birinci m\u00fcdaxil\u0259sind\u0259n bir ay \u0259vv\u0259l \u201cP_a_n_t_e_r_a\u201d v\u0259 \u201cpantera\u201d ad\u0131nda \u015f\u0259rti ad \u015f\u0259b\u0259k\u0259 monitorinqi proqram t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cCommand &amp; Control\u201d serveri kimi eyni \u0130P \u00fcnvan\u0131ndan \u00e7at ora\u011f\u0131na girir. Bir \u00e7ox hallarda \u201cpantera\u201dn\u0131n internetd\u0259 qo\u015fulu olmayan hallarda komp\u00fcterin po\u00e7t serverinin monitorinqini aparmaq niyy\u0259til\u0259 texniki d\u0259st\u0259k sor\u011fusu oldu\u011funu bildirirl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Bu maraq sonradan &#8220;AutoItSpy&#8221;\u0131n po\u00e7t serveri vasit\u0259sil\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 filtirasiya etm\u0259si il\u0259 birl\u0259\u015fir. Eyni ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n daha \u00f6nc\u0259ki m\u0259lumatlarda panteran\u0131n eyni \u0130P (85.132.24.74) \u00fczr\u0259 alternativ \u00fcnvandan \u00e7at ota\u011f\u0131na \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olur. 2014-c\u00fc ilin fevral\u0131nda \u201cavropa. info\u201d sayt\u0131na hakker hucumunda bu \u0130P \u00fcnvan\u0131 n\u0131n ad\u0131 ke\u00e7ir.\n<\/p>\n<p>\n  Zaman f\u0259qi \u201cpantera\u201d v\u0259 \u201cAutoItSpy\u201d aras\u0131nda z\u0259if ba\u015flant\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir, q\u0259r\u0259zli davran\u0131\u015flar onlar aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin olmas\u0131na dair fikirl\u0259ri d\u0259rinl\u0259\u015fdirir.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cAutoItSpy\u201d-\u0131n \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00fcnvan\u0131 (85.132.78.0\/24) \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan po\u00e7t serverind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r, maliyy\u0259 bank sektoru \u015firkl\u0259rinin infrastrukturu yerl\u0259\u015fir: bu kommersiya bax\u0131m\u0131ndan icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n bir infrastruktur ola bil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cPantera\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 olunan dig\u0259r bir \u0130P \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 (85.132.24.0\/22) h\u00f6kum\u0259t infrastrukturu da yerl\u0259\u015fir: Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi, \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t televiziyas\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi bina.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin cavab\u0131<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  Hesabat\u0131n bir n\u00fcsx\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n Londak\u0131 s\u0259firliyinin r\u0259smi po\u00e7t \u00fcnvan\u0131na g\u00f6nd\u0259rilib. F\u0259rqli \u00fcnvandan bel\u0259 bir cavab g\u0259lib:\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Biz kiber t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 ciddi yana\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 h\u00f6kum\u0259t v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n informasiya vasit\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 olan h\u00fccumlar\u0131 pisl\u0259yirik. Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 bu c\u00fcr h\u00fccuma m\u0259ruz qalanda onlar\u0131n aidiyy\u0259ti orqanlara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yinin t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q ki, bu c\u00fcr hallarla ba\u011fl\u0131 detall\u0131 ara\u015fd\u0131rma apar\u0131ls\u0131n. Bel\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck ki, \u201cAmnesty International\u201d\u0131n hesabat\u0131nda yer alan hadis\u0259l\u0259r h\u00f6kum\u0131tin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmay\u0131b v\u0259 biz\u0259 bu h\u00fccumlar haqq\u0131nda m\u0259lumat verim\u0259yib.\n<\/p>\n<p>\n  Biz \u201cAmnesty International\u201d da daxil olmaqla beyn\u0259lxalq h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131na da m\u00fcraci\u0259t edirik v\u0259 onlar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n q\u0259r\u0259z\u0259 v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tini bu kimi hallarla ba\u011flama\u011fa son son qoymaga \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131rq\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  N\u0259tic\u0259: Birba\u015fa texniki s\u00fcbutlar olmad\u0131\u011f\u0131ndan h\u00fccumlar\u0131n m\u0259hz d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dildiyini dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmur, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u00fccumlar zaman\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131nan \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 adlar\u0131ndan istifad\u0259 olunan \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti siyasi motivl\u0259rl\u0259 h\u0259bs olunan yaxud da Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin daha \u00f6nc\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 insanlard\u0131r. Bu kampaniya Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tinin h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri v\u0259 aktivistl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 repressiv taktikalar\u0131 ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib.\n<\/p>\n<p>\n  <a href=\"https:\/\/medium.com\/amnesty-insights\/false-friends-how-fake-accounts-and-crude-malware-targeted-dissidents-in-azerbaijan-9b6594cafe60#.whqilr1cy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><br \/>\n    M\u0259qal\u0259y\u0259 ke\u00e7id<br \/>\n  <\/a>\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    T\u0259rc\u00fcm\u0259: Leyla Mustafayeva<br \/>\n  <\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2016-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda ona g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z z\u0259ng g\u0259lir.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":81366,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-183291","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analitika","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>&#039;&#039;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#039;&#039; - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"&#039;&#039;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#039;&#039; - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"2016-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda ona g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z z\u0259ng g\u0259lir.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-03-21T16:52:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/31817.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1067\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"&#8221;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#8221;\",\"datePublished\":\"2017-03-21T16:52:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/\"},\"wordCount\":3615,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/31817.jpg\",\"articleSection\":[\"Analitika\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/\",\"name\":\"''Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?'' - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/31817.jpg\",\"datePublished\":\"2017-03-21T16:52:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/31817.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/31817.jpg\",\"width\":1600,\"height\":1067,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Analitika\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/analitika\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"&#8221;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#8221;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"''Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?'' - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"''Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?'' - MEYDAN.TV","og_description":"2016-c\u0131 ilin oktyabr\u0131nda ona g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z z\u0259ng g\u0259lir.","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2017-03-21T16:52:51+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":1067,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/31817.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"&#8221;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#8221;","datePublished":"2017-03-21T16:52:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/"},"wordCount":3615,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/31817.jpg","articleSection":["Analitika"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/","name":"''Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?'' - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/31817.jpg","datePublished":"2017-03-21T16:52:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/31817.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/31817.jpg","width":1600,"height":1067,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/saxta-profiller-ve-zererli-proqramlar-azerbaycanda-dissidentleri-nece-hedefe-alir\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Analitika","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/analitika\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"&#8221;Saxta profill\u0259r v\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar Az\u0259rbaycanda dissidentl\u0259ri nec\u0259 h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r?&#8221;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=183291"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183291\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/81366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=183291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=183291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=183291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}