{"id":171134,"date":"2015-11-16T11:49:45","date_gmt":"2015-11-16T11:49:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/"},"modified":"2015-11-16T11:49:45","modified_gmt":"2015-11-16T11:49:45","slug":"dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/","title":{"rendered":"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/38257\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-38257\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/38260\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-38260\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <br \/>\n  Dini motivli terrorun tarixi \u00e7ox q\u0259diml\u0259r\u0259 dayan\u0131r. Bilin\u0259n \u0259n q\u0259dim terror h\u0259rakatlar\u0131ndan olan &#8220;Sicarii&#8221; Orta \u015e\u0259rqd\u0259, bu g\u00fcnki \u0130sraild\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. I \u0259srin 60-70-ci ill\u0259rind\u0259 b\u0259zi radikal din adamlar\u0131n\u0131n indiki F\u0259l\u0259stind\u0259 qurdu\u011fu , son d\u0259r\u0259c\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f dini m\u0259zh\u0259b olan &#8220;Sicarii&#8221; d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin\u0259 g\u00fcnd\u00fcz v\u0259 x\u00fcsus\u0259n d\u0259 t\u0259til g\u00fcnl\u0259ri Q\u00fcdsd\u0259 izdiham an\u0131nda basq\u0131n edirdi. Silahlar\u0131 is\u0259 &#8220;si\u00e7an&#8221; deyil\u0259n v\u0259 libaslar\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 gizl\u0259tdikl\u0259ri ki\u00e7ik bir q\u0131l\u0131ncd\u0131. Ba\u015fl\u0131ca f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri is\u0259, Herodian rahibl\u0259rinin monast\u0131rlar\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259k, borclar\u0131n geri al\u0131nmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn faiz\u00e7il\u0259rin (kim ist\u0259s\u0259 bunu da \u0259dal\u0259t u\u011frunda cihad adland\u0131ra bil\u0259r. E.F.) s\u0259n\u0259dl\u0259rini v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin arxivl\u0259rini m\u0259hv etm\u0259k, bu\u011fda ambarlar\u0131n\u0131 yand\u0131rmaq v\u0259 Q\u00fcds\u00fcn su kanallar\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259k olub.\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    Terror s\u00f6z\u00fcn\u0259 Frans\u0131z \u0130nqilab\u0131 tarixind\u0259 d\u0259 rast g\u0259lirik. Frans\u0131z \u0130nqilab\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 h\u00fcdudsuz qanunverici s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 sahib Convention (Convention nationale), \u00f6lk\u0259nin xarici g\u00fccl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilm\u0259sin\u0259 duyduqlar\u0131 narahatl\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 v\u0259 daxild\u0259ki v\u0259t\u0259nda\u015f narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inqilaba z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00f6vq\u0259lad\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 q\u0259rar verirl\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259n m\u0259sul Komit\u0259ni (Comit\u00e9 d\u0259 salut public) az qala diktatorlu\u011fa \u00e7atan s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 t\u0259chiz edirl\u0259r. 5 Sentyabr 1793 d\u0259 Convention bir b\u0259yanat il\u0259 inqilab \u0259leyhdarlar\u0131na qar\u015f\u0131 Terroru (la Terreur) elan edir: &#8220;Sui-q\u0259sd\u00e7il\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 salman\u0131n zaman\u0131 g\u0259ldi. H\u00fcquq adamlar\u0131, Terroru ba\u015flad\u0131n.&#8221; C\u0259miyy\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n m\u0259sul komit\u0259nin ba\u015f\u0131ndak\u0131 Maximilien Robespierre Terrorun alovlu m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi kimi bir il sonra, 28 \u0130yul 1794 d\u0259 despotluq g\u00fcnah\u0131ndan edam edil\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r minl\u0259rl\u0259 adam\u0131n edam\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edib.<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Bunu xat\u0131rlatmaqda m\u0259qs\u0259dim odur ki, kiml\u0259rs\u0259 m\u00fcs\u0259lman olmayanlara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n terror aktlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259rk\u0259n bu faktlardan arqument d\u00fcz\u0259ltm\u0259sin. Bunu ham\u0131 bilir v\u0259 l\u0259n\u0259tl\u0259yir. \u201cXa\u00e7 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri\u201d n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 insanl\u0131q faci\u0259si idis\u0259, onun \u0259ksi d\u0259 o d\u0259r\u0259c\u0259 d\u0259 insanl\u0131q faci\u0259sidir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 q\u0259rblil\u0259rin \u00f6zl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri hans\u0131 h\u0259dd\u0259 barbarl\u0131q idis\u0259, indi m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri d\u0259 eyni barbarl\u0131qd\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qalan v\u0259h\u015filikl\u0259ri sizin bu g\u00fcnk\u00fc v\u0259h\u015filiyinz\u0259 haqq qazand\u0131rm\u0131r, \u0259ksin\u0259 sizi l\u0259n\u0259tl\u0259diyiniz o ke\u00e7mi\u015fl\u0259 eynil\u0259\u015fdirir.\n<\/p>\n<p>\n  Terror n\u0259dir?<br \/>\n  <br \/>\n  \u2022 Terror, ya da terrorizm, siyasi, dini v\u0259 ya iqtisadi h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7atmaq m\u0259qs\u0259diyl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flara; r\u0259smi, yerli v\u0259 \u00fcmumi r\u0259hb\u0259rlikl\u0259r\u0259 istiqam\u0259tli t\u0259zyiq, qorxutma v\u0259 h\u0259r c\u00fcr \u015fidd\u0259t ehtiva ed\u0259n yolun istifad\u0259sidir. Terror t\u0259tbiq ed\u0259n terror t\u0259\u015fkilat\u0131; terror t\u0259tbiq ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 is\u0259 terror\u00e7u deyilir. Terror s\u00f6z\u00fc Lat\u0131n m\u0259n\u015f\u0259lidir. M\u0259nas\u0131 &#8220;qorxudan titr\u0259m\u0259&#8221; v\u0259 ya &#8220;titr\u0259m\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olma&#8221; d\u0131r. Frans\u0131z l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259 terror &#8220;Bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 bir qrupun xalq\u0131n m\u00fcqavim\u0259tini q\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 ortaq qorxu&#8221; kimi izah edilir.\n<\/p>\n<p>\n  \u2022 Dini terrorizm, \u00f6z\u00fcn\u0259 dini inanclar\u0131 z\u0259min ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ed\u0259r\u0259k d\u00fcnyada edil\u0259n h\u0259r c\u00fcr fitn\u0259-f\u0259sad h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin \u00fcmumi ad\u0131d\u0131r. Krall\u0131qlar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 milliy\u0259t\u00e7iliyin y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 \u015fahidlik ed\u0259n m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259, terrorizm daha \u00e7ox anarxizm v\u0259 nihilizm il\u0259 inqilab\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131b. Ancaq din qaynaql\u0131 terror aktlar\u0131 1980-ci ild\u0259n sonra dem\u0259k olar ki, birinci s\u0131raya \u00e7\u0131x\u0131b.\n<\/p>\n<p>\n  Terror siyasi h\u0259yat, iqtisadi sistem, sosial, m\u0259d\u0259ni v\u0259 etnik qurulu\u015f v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 kimi m\u00f6vzularda probleml\u0259rin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na yol a\u00e7an \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir faktor, ya da onsuz da bu probleml\u0259r varsa bunlar\u0131n h\u0259ll olunmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259ki \u0259n b\u00f6y\u00fck mane\u0259dir. &#8220;Dini motivli terror&#8221; is\u0259 son ill\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259 ciddi problem\u0259 \u00e7evrilib.\n<\/p>\n<p>\n  Din il\u0259 terror aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin olub olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbahis\u0259si tarix\u0259n davaml\u0131 olub v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 davam edir. M\u00fcbahis\u0259nin \u201ckiml\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259\u201d ba\u015fa \u00e7ataca\u011f\u0131 m\u0259lum olmasa da, m\u00fcbahis\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rinin istifad\u0259 etdiyi iki anlay\u0131\u015f,&#8221;Dini terror&#8221; v\u0259 &#8220;Dini motivli terror&#8221; anlay\u0131\u015flar\u0131 terror literaturunda \u00f6z yerini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirib. Din, ya da inanca m\u0259nsub c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 Y\u0259hudilik, Xristianl\u0131q v\u0259 \u0130slam dini ad\u0131na terror h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin ba\u015f verm\u0259sin\u0259 tarix boyunca rast g\u0259linib v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri artaraq davam edir.\n<\/p>\n<p>\n  &#8220;Din&#8221; v\u0259 &#8220;terror&#8221; anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bir arada t\u0259l\u0259ff\u00fcz edilm\u0259si v\u0259 edil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259ti &#8220;dinin terroru b\u0259sl\u0259diyi&#8221; \u015f\u0259klind\u0259ki q\u0259na\u0259tl\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirs\u0259 d\u0259, bunun &#8220;b\u0259sl\u0259m\u0259k&#8221; ya da &#8220;d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k&#8221; d\u0259n daha \u00e7ox &#8220;b\u0259sl\u0259y\u0259n kimi g\u00f6r\u00fcnm\u0259k&#8221; \u015f\u0259klind\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si daha do\u011fru olaca\u011f\u0131 fikirl\u0259ri d\u0259 va. G\u0259lin, o fikirl\u0259r\u0259 d\u0259 diqq\u0259t ed\u0259k. Q\u0131sacas\u0131, dini motivli terrorun dinin terroru d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si v\u0259 ya b\u0259sl\u0259m\u0259sind\u0259n daha \u00e7ox, bir din\u0259 m\u0259nsub adam v\u0259 ya qruplar\u0131n etdikl\u0259ri z\u00fclm\u0259 legitimlik qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn dini istifad\u0259 etm\u0259l\u0259rinin bir n\u0259tic\u0259si olaraq ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 yana\u015fmas\u0131, inancl\u0131 insanlar\u0131n terroru \u00f6zl\u0259rind\u0259n k\u0259nar tutmalar\u0131n\u0131n bir t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi \u0259n az\u0131ndan s\u00fcng\u00fc il\u0259 qar\u015f\u0131lanmamal\u0131 ger\u00e7\u0259klikdir.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7\u00fcnki \u00fcmumi q\u0259bul edil\u0259n yana\u015fma, dinl\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 terror m\u00fchitinin meydana g\u0259lm\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259si yox, inancl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin etiqad\u0131n\u0131 dinc \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259si yana\u015fmas\u0131d\u0131r. Dolas\u0131yla &#8220;dini terror&#8221; yerin\u0259 &#8220;dini motivli terror &#8220;dem\u0259k daha do\u011fru olacaq. M\u00fcbahis\u0259ni terroru &#8220;dinin motivasiya etdiyi&#8221; (Religiously motivated) m\u00fcst\u0259vid\u0259 deyil, &#8220;dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc (religiously appeared) terror\u201d m\u00fcst\u0259visind\u0259 etm\u0259k daha uy\u011fun yana\u015fma olar. B\u0259lk\u0259 h\u0259r iki m\u0259nan\u0131 da ehtiva etm\u0259si m\u0259qs\u0259diyl\u0259 &#8220;dind\u0259n b\u0259sl\u0259nmi\u015f kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n terror&#8221; \u015f\u0259klind\u0259 d\u0259 terminl\u0259\u015fdirm\u0259k olar.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259nc\u0259, \u0259sas m\u0259qs\u0259d &#8220;dini motivli terror&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n\u0131n, yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011fru olub- olmad\u0131\u011f\u0131ndan tutmu\u015f, n\u0259 ifad\u0259 etdiyi v\u0259 n\u0259yi \u0259hat\u0259 etdiyin\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif aspektl\u0259ri m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k olmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259, \u0259vv\u0259l \u00fcmumi olaraq terror v\u0259 din anlay\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 din-terror \u0259laq\u0259si q\u0131saca a\u00e7\u0131qland\u0131qdan sonra &#8220;dini motivli terror&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131, m\u0259nas\u0131, x\u00fcsusiyy\u0259ti v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir.\n<\/p>\n<p>\n  Yuxar\u0131da da qeyd edildiyi kimi \u00fcmumi olaraq terror, d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259, y\u0131xma\u011fa, yox etm\u0259y\u0259, qorxu salma\u011fa v\u0259 t\u0259hdid etm\u0259y\u0259 istiqam\u0259tli silahl\u0131 \u015fidd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259ti olaraq h\u0259r k\u0259s t\u0259r\u0259find\u0259n hidd\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131nan insanl\u0131q \u0259lehin\u0259 cinay\u0259t hadis\u0259sidir. Terrorizm k\u00fctl\u0259l\u0259rin ideoloji olaraq h\u0259ddind\u0259n art\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 c\u0259bh\u0259l\u0259\u015fm\u0259sinin, ortaya \u00e7\u0131xan a\u011f\u0131r iqtisadi probleml\u0259rin v\u0259 daha da \u0259h\u0259miyy\u0259tlisi c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin etnik v\u0259 dini bax\u0131mdan f\u0259rqlilikl\u0259rinin yol a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 siyasi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Dinin terrora qar\u015f\u0131 oldu\u011funu, \u201cDin v\u0259 Terror\u201dun birlikd\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edilm\u0259m\u0259si laz\u0131m olan iki anlay\u0131\u015f oldu\u011funu m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n yana\u015fma h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r diqq\u0259t\u0259layiq olsa da, h\u0259tta bu \u00fcmumi g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 qat\u0131lanlar\u0131n bel\u0259 q\u0259bul etdiyi, amma kims\u0259nin arzu etm\u0259diyi \u015fey, \u00f6zl\u0259rini dindar olaraq t\u0259qdim ed\u0259n f\u0259rdl\u0259rin v\u0259 ya qruplar\u0131n &#8220;din ad\u0131na&#8221; terrorist h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259sidir. H\u0259tta b\u0259z\u0259n diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 &#8220;qar\u0131\u015fm\u0131\u015f olmaq&#8221;dan k\u0259nar, \u00e7ox ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rd\u0259 ir\u0259li gedildiyi d\u0259 bir ger\u00e7\u0259kdir.\n<\/p>\n<p>\n  M. Qandinin dediyi kimi &#8220;tarixd\u0259 \u0259n nifr\u0259t dolu v\u0259 q\u0259ddar cinay\u0259tl\u0259r din ad\u0131na edilmi\u015fdir&#8221;. Bu da haql\u0131 olaraq &#8220;dinin terroru b\u0259sl\u0259diyi&#8221; \u015f\u0259klind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslar yaratmaqdad\u0131r. Din v\u0259 onun meydana g\u0259tirdiyi t\u0259\u015fkilatlar, insanlar\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259 rolu oynamalar\u0131na baxmayaraq, b\u0259z\u0259n v\u0259 daha k\u0259skin formada co\u011frafi, kulturoloji v\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr m\u00fcst\u0259visind\u0259 \u201cnegative differences\u201di (z\u0259r\u0259rli f\u0259rqlilik) t\u0259\u015ffiq ed\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Bu z\u0259r\u0259rli f\u0259rqlilik h\u0259yat\u0131n h\u0259r yan\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc hiss etdirir. \u0130qtisadi bax\u0131mdan, m\u0259s\u0259l\u0259n eyni din\u0259 inananlar\u0131n alacaqlar\u0131 \u0259\u015fyada dinda\u015f olan sat\u0131c\u0131n\u0131 se\u00e7ir. Qon\u015fuluq, yolda\u015fl\u0131q v\u0259 s. ictimai \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 insanlar\u0131n m\u0259nsub olduqlar\u0131 din, ya da dini camaat t\u0259yinedici olmaqda, o birin\u0259 qar\u015f\u0131 bir c\u0259bh\u0259 meydana g\u0259tirm\u0259kd\u0259dir. \u0130\u00e7\u0259risind\u0259 bird\u0259n \u00e7ox dinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259r bir din, \u00f6z m\u0259nsublar\u0131 aras\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir qayna\u015fma vasit\u0259si olark\u0259n, dig\u0259r din\u0259, m\u0259zh\u0259b\u0259, ya da dini camaata m\u0259nsublara qar\u015f\u0131 bir c\u0259bh\u0259l\u0259\u015fm\u0259ni d\u0259 \u00f6z\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Dinl\u0259rin tarixin v\u0259 co\u011frafiyan\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n seqmentl\u0259rind\u0259 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn dinclik v\u0259 sabitlik s\u0259b\u0259bi oldu\u011fu bilin\u0259rk\u0259n, ba\u015fqa seqmentl\u0259rd\u0259 nifaq, fitn\u0259 v\u0259 z\u00fclm \u015f\u0259klind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 nec\u0259 inkar etm\u0259k olar? Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 problem kimi din il\u0259 o dinin m\u0259nsublar\u0131n\u0131n din anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bir-birind\u0259n f\u0259rqliliyimi g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259lidir? \u201cBu \u0259sl din deyil\u201d yana\u015fmas\u0131 bu suala cavab verirmi?.\n<\/p>\n<p>\n  Dinin t\u0259klifinin n\u0259 oldu\u011fu q\u0259d\u0259r insanlar\u0131n bunlar\u0131 nec\u0259 anlad\u0131\u011f\u0131, nec\u0259 q\u0259bul etdiyi v\u0259 nec\u0259 t\u0259tbiq etdiyi d\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. H\u0259r halda, din m\u0259nsublar\u0131n\u0131n \u00f6z dinl\u0259ri \u0259traf\u0131nda bel\u0259, vahid olmad\u0131qlar\u0131, f\u0259rqli qrup v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259l\u0259ri, din il\u0259 ona tabe olanlar\u0131n sinxron olmad\u0131qlar\u0131n\u0131 ortaya qoyur. H\u0259tta bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 din, ba\u015fqa dind\u0259n olanlar q\u0259d\u0259r \u00f6z\u00fcn\u0259 iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bir nifaq v\u0259 qar\u015f\u0131durma s\u0259b\u0259bi olaraq qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r. Ox\u015far din\u0259 m\u0259nsub insanlar aras\u0131nda tarixd\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n qar\u015f\u0131durmalar bunun \u0259n konkret n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130st\u0259r kobud g\u00fcc ehtiva ed\u0259n fizioloji, ist\u0259r otoriteryan, ist\u0259rs\u0259 psixoloji&#8211; \u015f\u0259kli v\u0259 qurulu\u015fu n\u0259 olursa olsun &#8211; h\u0259r \u015fidd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fctl\u0259q bir m\u0259tn\u0259 dayand\u0131r\u0131r. Bu m\u0259tnin qayna\u011f\u0131; dini bir inan\u0131\u015f, bir kult, ritual v\u0259 ya bir m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab ola bil\u0259c\u0259yi kimi siyasi v\u0259 ya ideoloji bir bildiri\u015f, bir ifad\u0259, bir manifest ya da h\u0259r hans\u0131 bir arqument d\u0259 ola bil\u0259r. \u015eidd\u0259t\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259r, \u015fidd\u0259t ehtiva ed\u0259n r\u0259ftar v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 legitiml\u0259\u015ftirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir dayana\u011fa ehtiyac duyarlar. Rafa-\u0259l Mosesin ifad\u0259siyl\u0259, &#8221; insanlar, planlanm\u0131\u015f bir \u015fidd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259tini haql\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faraq, vicdanlar\u0131n\u0131 rahatla\u015fd\u0131rmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dirl\u0259r.&#8221;\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259hz bu n\u00f6qt\u0259d\u0259, \u015fidd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259tinin \u0259vv\u0259lind\u0259, ya da sonras\u0131nda bu h\u0259r\u0259k\u0259tin qanuni z\u0259minini t\u0259min ed\u0259n bir m\u0259tn yaratmaq z\u0259rur\u0259ti qa\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur. Bu m\u0259tnin meydana g\u0259lm\u0259sind\u0259 is\u0259, m\u00fcxt\u0259lif sosial-iqtisadi, tarixi v\u0259 ya m\u0259d\u0259ni reall\u0131qlarla birlikd\u0259 dini arqumentl\u0259r d\u00f6vr\u0259y\u0259 girir. Bel\u0259likl\u0259, terrora legitimlik qazand\u0131ran bu m\u0259tn edil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259ti teroristin zehinind\u0259 haql\u0131 v\u0259 laz\u0131ml\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir m\u0259naya \u00e7evirir. Bu m\u0259zmunda adam, \u0259traf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259, etdiyi h\u0259r\u0259k\u0259tin haql\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 laz\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259sasland\u0131ran tezisl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t m\u0259tn t\u0259qdim edir.\n<\/p>\n<p>\n  Sosioloji t\u0259r\u0259find\u0259n yana\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, din il\u0259 terror aras\u0131nda birba\u015fa \u0259laq\u0259nin olub olmamas\u0131 m\u00fczakir\u0259sind\u0259 Durkheimin fikirl\u0259ri yada d\u00fc\u015f\u00fcr. Durkheimin \u00fcmumi din n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cDin ona iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r birliyinin praktik h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131d\u0131r. Din, m\u0259hz ona inanan c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259\u015ftirm\u0259sidir. Bu m\u0259nada din ad\u0131na d\u00f6y\u00fc\u015fm\u0259k v\u0259 \u015f\u0259hid olmaq m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259zif\u0259l\u0259r olaraq \u00f6n plana \u00e7\u0131x\u0131r\u201d . \u018fslind\u0259, b\u0259nz\u0259r v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r Yapon samuray m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 d\u0259, Buddizmd\u0259 d\u0259 vard\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  B\u0259lk\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t, dinl\u0259rd\u0259n \u00e7ox, insanlar\u0131n problemidir?! Ax\u0131 he\u00e7 bir din \u015fidd\u0259t v\u0259 terroru birba\u015fa d\u0259st\u0259kl\u0259mir. Ancaq, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n h\u0259r dind\u0259 var olan &#8220;\u015f\u0259hidlik&#8221; v\u0259 &#8220;cihad&#8221; kimi insan\u0131n &#8220;\u00f6z\u00fcn\u00fc f\u0259da etm\u0259si&#8221; olaraq \u015f\u0259rh olunan b\u0259zi elementl\u0259r, dinin \u015fidd\u0259tl\u0259 birlikd\u0259 xat\u0131rlanmas\u0131na \u0259sasl\u0131 z\u0259min yaratmaqla problemin insandam\u0131, yoxsa dind\u0259mi oldu\u011fu t\u0259r\u0259dd\u00fcd\u00fcnd\u0259 \u201cproblemd\u0259 dinin he\u00e7 bir rolu yoxdur\u201d fikrini dem\u0259yin m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.\n<\/p>\n<p>\n  G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u015e\u0259rqi Timorun Katolik adal\u0131lar\u0131 il\u0259, \u0130ndoneziyal\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar bir-birl\u0259rini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Sudanda m\u00fcs\u0259lmanlar il\u0259 g\u00fcneyli xristianlar aras\u0131ndak\u0131 bitm\u0259y\u0259n m\u00fcharib\u0259 insanl\u0131q tarixinin \u0259n utanc verici q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. \u018flc\u0259zaird\u0259 radikal dindarlar terror \u0259sdirir. Hindistan\u0131n P\u0259ncab b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki \u201cSiqh\u201d xadiml\u0259ri \u201cSafl\u0131q Diyar\u0131\u201d ad\u0131nda bir utopik yer yaratmaq ad\u0131na hindlil\u0259ri yand\u0131rmaqdad\u0131r. Ruanda v\u0259 Burundid\u0259 Tutsil\u0259r (Uzunlar) v\u0259 Hutular (Q\u0131salar) ill\u0259rdir bir-birl\u0259rini q\u0259tl etm\u0259kd\u0259dir. Avropan\u0131n ortas\u0131nda Bosniya Herseqovinada bir etnik t\u0259mizlik ya\u015fanm\u0131\u015fd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130sraild\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlarla y\u0259hudil\u0259rin q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 ill\u0259rdir davam edir. \u015eimali \u0130rlandiyada katolik v\u0259 protestant xristianlar ill\u0259rdir bir-birl\u0259rini q\u0131r\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r yaln\u0131z PKK v\u0259 &#8220;sol devrimci&#8221; terror hadis\u0259l\u0259ri duyulurdusa, daha sonra Hizbullah terroru, indi d\u0259 yeni \u0259lav\u0259 olunan \u0130\u015e\u0130D terroru c\u0259miyy\u0259ti d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00f6y\u00fcy\u0259r\u0259k cografiyas\u0131na s\u0131\u011fmayan \u0130\u015e\u0130D art\u0131q Avropan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 Parisd\u0259 teraktlar t\u00f6r\u0259dir. Hindistanl\u0131 hindil\u0259rl\u0259 Pakistanl\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar \u201claz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259\u201d s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rinin s\u00fcbutu u\u011fruna qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f\u0259 n\u00fcv\u0259 bombas\u0131 atacaq q\u0259d\u0259r bir-birl\u0259rin\u0259 nifr\u0259t edir. B\u00fct\u00fcn bu hadis\u0259l\u0259r ona g\u00f6r\u0259 rella\u015f\u0131r ki, h\u0259r iki d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259f qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq, m\u0259hz Tanr\u0131n\u0131n bel\u0259 ist\u0259diyind\u0259n \u0259mindirl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Hal-haz\u0131rda i\u015fl\u0259n\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin \u00e7oxunun etnik v\u0259 m\u0259d\u0259ni faktorlardan qaynaqlanmas\u0131na baxmayaraq, altda yatan \u0259sas s\u0259b\u0259b f\u0259rqli kimlik da\u015f\u0131yan insanlar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n olaraq q\u0259bul ed\u0259n v\u0259 \u00f6z t\u0259r\u0259fdarlar\u0131na vahid bir kimlik geyindir\u0259n inancd\u0131r. H\u0259r inanc t\u0259m\u0259ld\u0259 etnosentrik bir xarakter k\u0259sb etdiyi, y\u0259ni \u0259n do\u011fru v\u0259 \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259li t\u0259msil etdiyi iddias\u0131nda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, &#8220;ondan olmayan&#8221;\u0131 az v\u0259 ya \u00e7ox miaqdarda ikrah hissi il\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r. &#8220;M\u0259nsub olunan qrupun \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 inanma&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan etnosentrizm, \u0259slind\u0259 az v\u0259 ya \u00e7ox h\u0259r insanda var.\n<\/p>\n<p>\n  Ancaq bunun s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015fidd\u0259ti art\u0131nca f\u0259rdl\u0259r \u00f6z qruplar\u0131na ilahi bir m\u00fcq\u0259dd\u0259slik kimi yana\u015far, dig\u0259rl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 da m\u0259nfi hissl\u0259r b\u0259sl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flayar. Bu v\u0259ziyy\u0259tin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259, insanlar\u0131n \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00f6z dinl\u0259rini m\u00fcbahis\u0259siz q\u0259bul etm\u0259l\u0259ri, h\u0259qiq\u0259ti anlama v\u0259 ona \u00e7atmaqda, dini inanclar\u0131ndan bir az g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getdikl\u0259ri anda varl\u0131q s\u0259b\u0259bl\u0259rini itir\u0259c\u0259kl\u0259ri qorxusuna qap\u0131lmalar\u0131d\u0131r. F\u0259rdl\u0259rin dini inanclarla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131n\u0131n haql\u0131 oldu\u011funu etiraf etm\u0259l\u0259ri son d\u0259r\u0259c\u0259 \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 bir etiraf bir sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 &#8220;el\u0259 is\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu etiraf\u0131n g\u0259r\u0259yini yapm\u0131rsan?&#8221; \u015f\u0259klind\u0259 ikinci sual\u0131 do\u011furacaq.\n<\/p>\n<p>\n  Dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 az v\u0259 ya \u00e7ox ba\u011fl\u0131 olan bir adam\u0131n bunu q\u0259bul etm\u0259si dem\u0259k olar ki, qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Watt&#8217;\u0131n da ifad\u0259 etdiyi kimi &#8220;he\u00e7 kim, \u0259n az\u0131ndan h\u0259qiq\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259msil etdiyin\u0259 inanmad\u0131\u011f\u0131 bir dini qrupa asan-asan ba\u011flanmaz &#8220;. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 &#8220;ondan olmayan&#8221; kimi t\u0259snif etdikl\u0259ri xarici dini qruplarla uzla\u015fan deyil, ayr\u0131lan istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n h\u0259r dini qrup, \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259m \u0259n do\u011fru, h\u0259m d\u0259 \u0259n f\u0259rqli oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 davaml\u0131 canl\u0131 tutmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dir.\n<\/p>\n<p>\n  Bu da o birinin m\u0259nfi, h\u0259tta a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 sif\u0259tl\u0259rl\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7maqdad\u0131r. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259ki inanc\u0131n fanatizm\u0259 yuvarlanmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz olunca, fanatikl\u0259\u015fmi\u015f f\u0259rdin d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sliy\u0259 qovu\u015fmaq yolunda d\u00fc\u015fm\u0259ni m\u0259hv etm\u0259k ad\u0131na \u00f6z\u00fcn\u00fc f\u0259da etm\u0259si (terorist olmas\u0131) g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn artan terrorizminin t\u00fck\u0259nm\u0259y\u0259n m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilir.\n<\/p>\n<p>\n  Din-terror ili\u015fgisi il\u0259 \u0259laq\u0259dar izah\u0131n\u0131 verm\u0259y\u0259 c\u0259hd etdiyimiz bu prosesl\u0259r zamanla dinl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 kin v\u0259 nifr\u0259ti alovland\u0131raraq \u201cdini terror\u201d, ya da &#8220;dini motivli terror &#8220;anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Yuxar\u0131da bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 vur\u011fuland\u0131\u011f\u0131 kimi \u0259d\u0259biyyatda &#8220;din terroru&#8221;, &#8220;dini terror&#8221;, &#8220;Dini motivli terror&#8221; kimi anlay\u0131\u015flar istifad\u0259 olunur. Bir dini \u0259n\u0259n\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q uclarda yer alan marginal d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r v\u0259 ya inanc sisteml\u0259rinin b\u0259zi davran\u0131\u015flar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 t\u0259cav\u00fczkarl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab etm\u0259si v\u0259 ucaltmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan terror h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini izah etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu anlay\u0131\u015flardan biri istifad\u0259 edilir.\n<\/p>\n<p>\n  G\u0259lin, biz d\u0259 &#8220;dini motivli terror&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 istifad\u0259 etm\u0259yi se\u00e7\u0259k v\u0259 bunu da &#8220;dinin motivasiya etdiyi (religiously motivated)&#8221; m\u0259nas\u0131ndam\u0131, yoxsa &#8220;Dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc (religiously appeared)&#8221; m\u0259nas\u0131ndam\u0131 istifad\u0259 etm\u0259yi dart\u0131\u015faq. Bu, dinin terroru b\u0259sl\u0259m\u0259sind\u0259n daha \u00e7ox b\u0259sl\u0259y\u0259n kimi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc fikrin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259yi ehtiva ed\u0259c\u0259k. \u015e\u0259rtl\u0259r n\u0259 olursa-olsun, demokratiyan\u0131n \u0259lifbas\u0131 olan inanca say\u011f\u0131 prinsipini k\u0259nara qoyma\u011fa he\u00e7 bir \u015feyl\u0259 haqq qazand\u0131r\u0131la bilm\u0259z.\n<\/p>\n<p>\n  Ancaq n\u0259 q\u0259d\u0259r ki, dini motivli terrorun s\u0259b\u0259bl\u0259ri olan \u0130ran, Misir v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 m\u0259rk\u0259zli radikal fikir ax\u0131nlar\u0131, m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131n t\u0259k \u00fcmm\u0259t oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si, \u0130slam\u0131n bu g\u00fcn par\u00e7alanm\u0131\u015f halda oldu\u011funa inanma v\u0259 b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc t\u0259krar meydana g\u0259tirm\u0259, y\u0259ni Xilaf\u0259ti qurma fikri, m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259ki qar\u015f\u0131durmalar, \u0130srail-F\u0259l\u0259stin problemi, \u0130ran \u0130slam inqilab\u0131n\u0131n \u0259xz olunmas\u0131 kimi h\u0259d\u0259fl\u0259r ortada qal\u0131r, \u201cDini terror\u201d termini \u201cDini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc\u201d terror terminind\u0259n daha \u00e7ox istifad\u0259 olunacaq.\n<\/p>\n<p>\n  P.S. Terrorizmin media olmadan ya\u015faya bilm\u0259y\u0259c\u0259yi aksiomdur. Terrorizm m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas fakt\u0131r\u0131 olmas\u0131 da daha \u00e7ox bu v\u0259ziyy\u0259t il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 media say\u0259sind\u0259 \u00f6z d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rini yaymaqla h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7at\u0131rlar. Bu bax\u0131mdan terror ba\u015f verdiyind\u0259 \u00f6z\u00fc ist\u0259m\u0259d\u0259n terrorizmin ruporuna \u00e7evril\u0259n mediada, \u00e7ox sayda terrorun m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t etm\u0259y\u0259n yaz\u0131lar\u0131n yaz\u0131lmas\u0131na ehtiyac var.Terrorun n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli bir b\u0259la oldu\u011fu h\u0259r halda h\u0259r k\u0259s\u0259 ayd\u0131nd\u0131r. Terror q\u0259z\u0259bin n\u0259tic\u0259si ola bilm\u0259z. Terror qisas\u0131n da n\u0259tic\u0259si ola bilm\u0259z. Terror b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa nifr\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Yaz\u0131 m\u00fc\u0259llifin \u015f\u0259xsi m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir&#8230;<br \/>\n  <\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanl\u0131\u011fa nifr\u0259tin n\u0259tic\u0259si<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":38257,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-171134","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror? - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror? - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130nsanl\u0131\u011fa nifr\u0259tin n\u0259tic\u0259si\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-11-16T11:49:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/14356.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror?\",\"datePublished\":\"2015-11-16T11:49:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/\"},\"wordCount\":3672,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/14356.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/\",\"name\":\"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror? - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/14356.jpg\",\"datePublished\":\"2015-11-16T11:49:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/14356.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/14356.jpg\",\"width\":400,\"height\":400,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror? - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror? - MEYDAN.TV","og_description":"\u0130nsanl\u0131\u011fa nifr\u0259tin n\u0259tic\u0259si","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-11-16T11:49:45+00:00","og_image":[{"width":400,"height":400,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/14356.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror?","datePublished":"2015-11-16T11:49:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/"},"wordCount":3672,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/14356.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/","name":"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror? - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/14356.jpg","datePublished":"2015-11-16T11:49:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/14356.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/14356.jpg","width":400,"height":400,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/dini-yoxsa-dini-gorunuslu-terror\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Dini, yoxsa dini g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc terror?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=171134"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/171134\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=171134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=171134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=171134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}