{"id":169978,"date":"2015-09-16T00:24:21","date_gmt":"2015-09-16T00:24:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/"},"modified":"2015-09-16T00:24:21","modified_gmt":"2015-09-16T00:24:21","slug":"qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/","title":{"rendered":"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/33739\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-33739\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    Qubad \u0130bado\u011flu: Bu il\u00a0 h\u0259tta\u00a0 5 il \u0259vv\u0259lki ilin imkanlar\u0131n\u0131 bel\u0259\u00a0 ortaya qoya bilm\u0259dik<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Siyasi g\u00fcnd\u0259m Avropa Parlamentin\u0259 Az\u0259rbaycan Milli M\u0259clisinin cavab b\u0259yanat\u0131d\u0131rsa, iqtisadi g\u00fcnd\u0259m Maliyy\u0259 Nazirliyinin d\u00fcn\u0259n n\u00f6vb\u0259ti ilin b\u00fcdc\u0259sini a\u00e7\u0131qlams\u0131d\u0131r. Maraql\u0131 m\u0259qam bu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 5 milyard manat azalma v\u0259 neftin qiym\u0259tinin 50 dollar g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sidir. \u0130qtisad\u00e7\u0131 Qubad \u0130bado\u011flu il\u0259 s\u00f6hb\u0259timizd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259n ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri m\u00fczakir\u0259 etdik.<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211;\u00a0 Qubad b\u0259y, sentyabr\u0131n 14-d\u0259 Maliyy\u0259 Nazirliyi g\u0259l\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259sini\u00a0a\u00e7\u0131qland\u0131.\u00a0M\u0259lum oldu ki, bu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5 milyard azalma var v\u0259 neftin qiym\u0259ti 50 dollardan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Sadalad\u0131\u011f\u0131m d\u0259yi\u015fiklik iqtisadiyyat\u0131m\u0131zda\u00a0 hans\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furacaq?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211; B\u00fcdc\u0259 parametrl\u0259rinin a\u00e7\u0131qlanmas\u0131 bizim g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimizi\u00a0do\u011frultdu. H\u0259l\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ay\u00a0 bundan \u0259vv\u0259l a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131m ki,\u00a0 g\u0259l\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259si 15 milyard \u0259traf\u0131nda olacaq.\u00a0 Bel\u0259 d\u0259 oldu v\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259t\u00a0 2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259sini\u00a0 2011-ci ilin b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lirl\u0259rind\u0259n\u00a0 v\u0259 x\u0259rcl\u0259rind\u0259n d\u0259 az proqnozla\u015fd\u0131rd\u0131. Dem\u0259li,\u00a0 bu il\u00a0 h\u0259tta\u00a0 5 il \u0259vv\u0259lki ilin imkanlar\u0131n\u0131 bel\u0259\u00a0 ortaya qoya bilm\u0259dik. \u018fg\u0259r b\u00fcdc\u0259 ki\u00e7ilirs\u0259, bu,\u00a0iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. 2016-ci ilin b\u00fcdc\u0259sini \u0259halisi Az\u0259rbaycandan 3 d\u0259f\u0259 az olan Litvan\u0131n b\u00fcdc\u0259si il\u0259 bel\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k olmur. 3 milyon \u0259halisi olan Litvan\u0131n b\u00fcdc\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fcdc\u0259sind\u0259n \u00e7oxdur, onlar\u0131n b\u00fcdc\u0259si 18 milyard dollard\u0131r. He\u00e7 bir\u00a0 t\u0259bii resursu olmayan Litvada\u00a0 ild\u0259 adamba\u015f\u0131na 6 min dollar, Az\u0259rbaycanda is\u0259\u00a0 adamba\u015f\u0131na\u00a0 g\u0259l\u0259n il\u00a0 1500 dollar d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k\u00a0v\u0259 ya Litvadan 4 d\u0259f\u0259 az b\u00fcdc\u0259 g\u0259lirl\u0259ri formala\u015fd\u0131r\u0131lacaq .\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sini h\u0259tta\u00a0 Amerikan\u0131n\u00a0 b\u0259zi universitetl\u0259rinin b\u00fcdc\u0259si il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259nd\u0259 bel\u0259 ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>  &#8211;<br \/>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      Konkret faktlar dey\u0259 bil\u0259rsinizmi?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211;\u00a0 B\u0259li, m\u0259s\u0259l\u0259n, Prinseton Universitetinin b\u00fcdc\u0259si 18,2 milyard dollar, Stanford Universitetinin b\u00fcdc\u0259si\u00a0 18,7 milyard dollar, Texas\u00a0 Universitetinin b\u00fcdc\u0259si\u00a0 20,4 milyard dollar, Yale Universitetinin b\u00fcdc\u0259si\u00a0 20,8 milyard dollar, Kaliforniya Universitetinin b\u00fcdc\u0259si 22,4 milyard dollar,\u00a0 m\u0259\u015fhur\u00a0 Harvard\u00a0 Universitinin b\u00fcdc\u0259si is\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin b\u00fcc\u0259sind\u0259n 2.5 d\u0259f\u0259 \u00e7ox\u00a0 &#8211; 32,3 milyard dollard\u0131r. Dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, 2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259si \u00f6lk\u0259nin maliyy\u0259 potensial\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00e7ox ki\u00e7ik b\u00fcdc\u0259dir.\u00a0 B\u00fcdc\u0259mizin bel\u0259 ki\u00e7ik\u00a0 olmas\u0131, he\u00e7 d\u0259 maliyy\u0259 potensial\u0131m\u0131z\u0131n z\u0259if olmas\u0131n\u0131n deyil,\u00a0 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u201cgizli iqtisadiyyat\u201d\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu istiqam\u0259td\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalarla\u00a0 t\u0259sdiql\u0259mi\u015fik ki, b\u00fcdc\u0259y\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131 v\u0259saitl\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259\u00a0 ail\u0259nin\u00a0 kapital\u0131n\u0131n\u00a0 formala\u015fmas\u0131na xidm\u0259t edir. Art\u0131q yeni b\u00fcdc\u0259 ortaya qoyulub v\u0259 yeni situasiyada b\u00fcdc\u0259nin y\u00fck\u00fcn\u00fc m\u0259nf\u0259\u0259t vergisi, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n g\u0259lir vergisi v\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r vergisi \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k. Amma buna baxmayaraq, g\u0259l\u0259n il bu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259r 3 ba\u015fl\u0131ca m\u0259nb\u0259d\u0259n azalma proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259rin m\u0259nf\u0259\u0259t vergisinin bu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 17,6 faiz az proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 biznesin yeni t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi say\u0131la bil\u0259r. Bu azalma h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 biznes m\u00fchitinin daha da pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yinin r\u0259smi s\u0259viyy\u0259d\u0259 etiraf\u0131 dem\u0259kdir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 g\u0259lirl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin b\u0259zil\u0259rinin m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259rinin azalaca\u011f\u0131, dig\u0259rl\u0259rinin m\u0259nf\u0259\u0259tli f\u0259aliyy\u0259ti z\u0259r\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z olunaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259n\u0259ndir. Bel\u0259 olan halda i\u015f\u00e7il\u0259rin ixtisar\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rin g\u0259lir vergisind\u0259n daxilolmalar\u0131 da azaldacaq. \u0130nvestisiya b\u00fcdc\u0259sinin k\u0259skin ixtisar\u0131 bu sah\u0259d\u0259ki m\u0259nfi tendensiyalar\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin al\u0131c\u0131l\u0131q qabliyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si d\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r v\u0259 aksiz vergisinin \u0259vv\u0259lkind\u0259n az daxil olmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259c\u0259k. Art\u0131mla proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f vergi \u00fczr\u0259 g\u0259lirl\u0259rdir. Bu is\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta biznesin vergi \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin daha da art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir, bel\u0259likl\u0259, n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259 durum indikind\u0259n pis olacaq.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211;\u00a0 Siz m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada toxunsan\u0131z da, konkretl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259rdim, g\u0259l\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 a\u00e7\u0131lan i\u015f yerl\u0259rind\u0259 ixtisarlar g\u00f6zl\u0259nilirmi?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211;\u00a0 N\u00f6vb\u0259ti ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 art\u0131ma m\u0259ruz qalan x\u0259rc istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri idar\u0259etm\u0259 aparat\u0131n\u0131n saxlan\u0131lmas\u0131 x\u0259rcl\u0259ridir, onun da s\u0259b\u0259bi daxili v\u0259 xarici borclara xidm\u0259t x\u0259rcl\u0259rinin artmas\u0131d\u0131r. G\u0259l\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 \u0259sas\u00a0 Ixtisara m\u0259ruz qalan x\u0259rc istiqam\u0259ti tikinti v\u0259\u00a0 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti, prokurorluq , h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131d\u0131r. Bu m\u0259nada\u00a0 invsestisiya layih\u0259l\u0259ri azalacaq,\u00a0 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti, prokurorluq v\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n ixtisarlara ged\u0259c\u0259kl\u0259r. Ba\u015fqa c\u00fcr v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xmaq m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. \u0130nvestisiya x\u0259rcl\u0259ri k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azal\u0131b, \u00e7\u00fcnki bu azalma tikintil\u0259rin azalmas\u0131 dem\u0259kdir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 i\u015f yerl\u0259rinin ba\u011flanmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda tikinti sektoru neftd\u0259n sonra formala\u015fan b\u00f6y\u00fck sektor say\u0131la bil\u0259r. Amma haz\u0131rda tikinti sektorunda t\u0259n\u0259zz\u00fcl ba\u015flay\u0131b v\u0259 2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259si bu t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fc daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k. S\u00f6hb\u0259timizin \u0259vv\u0259lind\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rin g\u0259lir vergisinin az proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na toxundum, bilirsiniz ki, g\u0259lir vergisi onlar\u0131n \u0259m\u0259khaqq\u0131s\u0131ndan formala\u015f\u0131r. G\u00f6zl\u0259nil\u0259n durum iki amill\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rin, i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin say\u0131 azal\u0131r, ikinci d\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131s\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr.\u00a0 Bununla yana\u015f\u0131, \u0259m\u0259k haqq\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r qeyri-r\u0259smi \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin d\u0259 ixtisar\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.\u00a0\u018fm\u0259khaqq\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 azalman\u0131 d\u00f6vl\u0259t sektorunda h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si o q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u0259qbul deyil, \u00e7\u00fcnki bu sah\u0259d\u0259 paket \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r vard\u0131. \u00c7ox g\u00fcman ki, n\u00f6vb\u0259ti ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fckd\u0259, paket sistemi tamamil\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131lacaq, art\u0131q bu proses ba\u015flay\u0131b v\u0259 g\u0259l\u0259n il\u0259d\u0259k yekunla\u015facaq. Umumilikd\u0259 g\u0259l\u0259n il b\u00fcdc\u0259nin h\u0259r 100 manat\u0131ndan 22 manat\u0131 tikintiy\u0259, 14 manat\u0131 idar\u0259etm\u0259y\u0259, 80 q\u0259piyi elm\u0259, 1 q\u0259piyi is\u0259 ekologiyaya x\u0259rcl\u0259n\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>  &#8211;<br \/>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      Elm\u0259 niy\u0259 bel\u0259 az x\u0259rcl\u0259nir?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  -2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 elm x\u0259rcl\u0259ri\u00a0 125 milyon dollar\u00a0 proqnozla\u015fd\u0131l\u0131r. Bu, elm\u0259\u00a0 pis m\u00fcnasib\u0259tin g\u00f6st\u0259ricidir. Diqq\u0259tin edin. \u00d6t\u0259n il m\u0259\u015fhur \u00a0&#8220;Wolksvagen&#8221;\u00a0\u015firk\u0259tinin elmi-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri \u00a0Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin elm x\u0259rcl\u0259rind\u0259n 108 d\u0259f\u0259 \u00e7ox &#8211; 13,5 milyard dollar, &#8220;Samsunq&#8221;\u00a0\u015firk\u0259tinin elmi-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri\u00a0 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n\u00a0 108 d\u0259f\u0259 \u00e7ox &#8211;\u00a0 13.4 milyard dollar -, &#8220;Intel&#8221; \u015firk\u0259tinin elmi-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri\u00a0 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n 81 d\u0259f\u0259 \u00e7ox &#8211; 10,1 milyard dollar ,\u00a0 IBM \u015firk\u0259tinin elmi-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri \u00a0Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n\u00a0 52 d\u0259f\u0259 \u00e7ox &#8211;\u00a0 6.5 milyard dollar, \u00a0&#8220;Nokia&#8221; \u015firk\u0259tinin elm-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri\u00a0 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n 49\u00a0 d\u0259f\u0259 \u00e7ox &#8211;\u00a0 6,1 milyard dollar , &#8220;Panasonic&#8221; \u015firk\u0259tinin elmi-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri\u00a0 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n 49 d\u0259f\u0259 \u00e7ox-\u00a0 6,1 milyard-, &#8220;Sony&#8221;\u00a0\u015firk\u0259tinin elm-t\u0259dqiqat x\u0259rcl\u0259ri\u00a0 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n 45 d\u0259f\u0259 \u00e7ox &#8211; 5,7 milyard dollar olub. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u015firk\u0259tl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 k\u00fclli miqdarda v\u0259sait x\u0259rcl\u0259nir. Bizim t\u0259bii ki, o s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rimiz yoxdur v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 olmayacaq. O m\u0259ntiql\u0259 he\u015f olmazsa d\u00f6vl\u0259t elm adamlar\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259li v\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259yini layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u0259 elmi-t\u0259dqiqata maraq olsun, yeni elmi ixtiralar v\u0259 k\u0259\u015ffl\u0259r edilsin.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211; Prezident \u0130lham \u018fliyev sonuncu m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 2016-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259ni s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf g\u00f6zl\u0259diyini demi\u015fdi, n\u00f6vb\u0259\u0131ti ilin b\u00fcdc\u0259si bax\u0131m\u0131ndan deyil\u0259nl\u0259ri nec\u0259 \u015f\u0259rh ed\u0259rdiniz?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211; T\u0259bii ki, n\u00f6vb\u0259ti ilin b\u00fcdc\u0259si \u0259ksini t\u0259sdiql\u0259yir. \u018fn az\u0131 g\u0259l\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259\u00a0bu ilin b\u00fcdc\u0259si il\u0259\u00a0 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 g\u0259lirl\u0259r 25, 1 faiz, x\u0259rcl\u0259r 22,9 faiz az proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. 2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc x\u0259rcl\u0259r d\u0259 ixtisara m\u0259ruz qald\u0131, bu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 144 milyon manat az proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bilirsiniz ki, diqq\u0259ti daha \u00e7ox sosial m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 sosial t\u0259minat x\u0259rcl\u0259ri idi. Bu bax\u0131mdan 10 sentyabr m\u00fc\u015favir\u0259sind\u0259 deyil\u0259n b\u0259zi fikirl\u0259r b\u00fcdc\u0259 layih\u0259sind\u0259 \u00a0\u00f6z \u0259ksini tapmay\u0131b.\u00a0 Halbuki\u00a0sosial m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 sosial t\u0259minat x\u0259rcl\u0259ri haqda deyilmi\u015fdi ki, ixtisarlar olmayacaq, amma\u00a0 bu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 144 milyon manat azald\u0131ld\u0131. Bu v\u0259sait az deyil v\u0259 bu,\u00a0o dem\u0259dir ki,\u00a0 sosial\u00a0 m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin art\u0131m\u0131n\u0131\u00a0 \u011f\u00f6zl\u0259m\u0259yin. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, sosial m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 sosial t\u0259minat x\u0259rcl\u0259rinin \u00e7ox hiss\u0259si D\u00f6vl\u0259t Sosial M\u00fcdafi\u0259 Fonduna transfer edilir, t\u0259xmin\u0259n 1 milyard manat,\u00a0 \u0259lav\u0259 olaraq da b\u00fcdc\u0259 sferas\u0131nda i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 \u00a0Pensiya Fonduna sosial s\u0131\u011forta \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 700 milyon manat v\u0259sait \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. Fond \u00f6z\u0259l sektordan \u00a0c\u0259misi 1,4 milyard manat sosial s\u0131\u011forta\u00a0 y\u0131\u011facaq v\u0259 bu da pensiyalar\u0131n art\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 v\u0259sait m\u0259nb\u0259yinin m\u0259hdula\u015fmas\u0131 dem\u0259dir. . Bu baxmdan g\u0259l\u0259n il sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin v\u0259 pensiyalar\u0131n art\u0131m\u0131 g\u00f6zl\u0259nilmir. \u018fm\u0259yin \u00f6d\u0259nilm\u0259si x\u0259rcl\u0259rini \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259nd\u0259 art\u0131m yoxdur, ola bil\u0259r ki, ixtisarlar hesab\u0131na b\u00fcdc\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131nda \u0259m\u0259khaqq\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 c\u00fczi d\u0259 olsa art\u0131m olsun, ancaq i\u015f\u00e7il\u0259rin\u00a0 siyah\u0131 say\u0131 saxlan\u0131larsa, bu da olmayacaq.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211; Sentyabr\u0131n 14-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli M\u0259clisi Avropa Parlamentind\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259timizin f\u0259aliyy\u0259tinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 q\u0259rar\u0131n\u0131 q\u0259bul edib. M\u00fczakir\u0259l\u0259r zaman\u0131 komit\u0259 s\u0259dri \u018fli H\u00fcseynov bildirib ki, Avropa Birliyi Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sanksiyalar q\u0259bul ets\u0259, z\u0259r\u0259r onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 olacaq, n\u0259inki biz\u0259. Deyil\u0259nl\u0259rin iqtisadi \u0259sas\u0131 varm\u0131?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211;\u00a0 \u018fksin\u0259, Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn Avropadan \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r, \u00f6lk\u0259nin ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq ixracat\u0131n 43 faizi, idxalat\u0131n\u00a034 faizi birba\u015fa Avropa Birliyi \u00f6lk\u0259l\u0259ri ill\u0259dir. Az\u0259rbaycan\u0131n ixracat m\u0259hsulu neft v\u0259 qazd\u0131r, bunlar\u0131n da al\u0131c\u0131s\u0131 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ridir, \u0130taliya, Almaniya, Fransa v\u0259 n\u0259hay\u0259t, \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259si \u0130sraildir. \u0130ddia etmir\u0259m ki, Milli M\u0259clisin iclas\u0131ndan sonra Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan enerji m\u0259hsullar\u0131n\u0131 almaqdan imtina ed\u0259c\u0259k, amma\u00a0 bu,\u00a0bizim onlarla xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rimiz\u0259 t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n Avropa il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri idxal v\u0259 ixracla m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00f6t\u0259n il \u0259n \u00e7ox investisiya qoyan 5 \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00fc\u00e7\u00fc\u00a0 Avropa \u00f6lk\u0259si olub. Birinci yerd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, sonra B\u00f6y\u00fck Britaniya, Norve\u00e7, Fransa v\u0259\u00a0 sonda Amerika olub. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin investisiyalar\u0131 hesab\u0131na Az\u0259rbaycanda neft hasilat\u0131 indiki s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b, neft sektoru modernl\u0259\u015fdirilib, neft-qaz\u0131n n\u0259qli \u00fczr\u0259\u00a0 infrastruktur formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u00c7\u00fcnki k\u0259m\u0259rl\u0259rin tikintisind\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin s\u0259rmay\u0259sinin b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti olub. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan-Avropa \u0259laq\u0259l\u0259ri enerji v\u0259 k\u0259m\u0259rl\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r, D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun investisiya aktivl\u0259rinin 52 faizi Avropada yerl\u0259\u015fdilib v\u0259 fond bundan g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 edir. ARDN\u015e \u0130sve\u00e7d\u0259, Rum\u0131niyada v\u0259 Ukraynada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yanacaqdoldurma \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 malikdir. Az\u0259rbaycan\u0131n xaricd\u0259 t\u0259hsil \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259qa\u00fcd alan g\u0259ncl\u0259rin 60 faiz\u0259 yax\u0131n\u0131 B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 Avropa Birliyin\u0259 \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 oxuyurlar. Sadalad\u0131qlar\u0131m bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan\u0131n Avropaya ehtiyac\u0131 \u00e7oxdur. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rind\u0259n biri modernl\u0259\u015fdirm\u0259dir, bunu da yaln\u0131z Avropa Birliyi il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259l\u0259 m\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 i\u015f adamlar\u0131n\u0131n \u00f6z v\u0259saitl\u0259rini Avropada yerl\u0259\u015fdirm\u0259sini a\u00e7\u0131qlam\u0131ram, bu da Q\u0259rb\u0259 t\u00f6hf\u0259 olsa da,\u00a0 h\u0259m d\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0 Avropadan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211; B\u0259s Rusiya il\u0259 iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211; Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131n idxalda \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki \u015fimal qon\u015fudan t\u0259kc\u0259 m\u00fclki deyil, h\u0259rbi mallar da g\u0259tiririk. Son ill\u0259r Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131n ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 aras\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 birinci yerd\u0259 olsa da, bu \u00f6lk\u0259nin investisiyalar\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 geni\u015f deyil. D\u00fczd\u00fcr, son ill\u0259r Rusiya m\u0259n\u015f\u0259li investisiyalar art\u0131r, amma bu \u00f6lk\u0259d\u0259ki b\u00f6hran xaric\u0259 investisiya imkanlar\u0131n\u0131 xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu bax\u0131mdan \u015fimal \u00f6lk\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycandan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k planlar\u0131na malikdir, y\u0259qin Rusiyan\u0131n \u0259mlak bazar\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun investisilayar\u0131n\u0131n oldu\u011funu bilirsiniz. Bu bax\u0131mdan indiki halda Rusiya il\u0259 Avropan\u0131 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k u\u011furlu g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki Rusiyan\u0131n investisiya \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda v\u0259 xarici ticar\u0259td\u0259 pay\u0131 \u00e7ox azd\u0131r.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211;\u00a0 Son h\u0259ft\u0259l\u0259rd\u0259 yazd\u0131qlar\u0131n\u0131z bax\u0131m\u0131ndan n\u00f6vb\u0259ti sual\u0131m\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r cavabland\u0131rsan\u0131z da, amma prezidentin d\u00fcnyada b\u00f6hran\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259si bax\u0131m\u0131ndan bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qay\u0131d\u0131ram. \u00c7\u00fcnki prezident dedi ki, d\u00fcnyada b\u00f6hran olsa da, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 bundan az z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kib. Bu bax\u0131mdan d\u00fcnyada iqtisadi-maliyy\u0259 b\u00f6hran\u0131 varm\u0131 v\u0259 varsa, bu b\u00f6hran Az\u0259rbaycana hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259sir edir?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211; D\u00fcnyada iqtisadi b\u00f6hran yoxdur v\u0259 g\u00f6zl\u0259nilmir. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnyada iqtisadi b\u00f6hran\u0131n oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 deyil\u0259nl\u0259ri t\u0259sdiql\u0259y\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259r tapmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Diqq\u0259t edin: \u00f6t\u0259n il d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 3,4 faiz b\u00f6y\u00fcy\u00fcb, bu il qlobal miqyasda art\u0131m 3,5 faiz g\u00f6zl\u0259nilir, n\u00f6vb\u0259ti il \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 3,8 faiz proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi,\u00a0d\u00fcnyada iqtisadi art\u0131m var, 2008-09-cu ild\u0259n f\u0259rqli olaraq,\u00a0h\u0259min ill\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rici neqativ idi. D\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u00dcDM-in 16,3 faizin\u0259 malik \u00c7ind\u0259 6,8 faiz, 16,1 faizin\u0259 malik AB\u015e-da 2,4 faiz, 12,1 faizin\u0259 malik Avrozonada 1,5 faiz, 6,8 faizin\u0259 malik Hindistanda 7,5 faiz, 4,4 faizin\u0259 malik Yaponiyada 1,1 faiz, 2,4 faizin\u0259 malik B\u00f6y\u00fck Britaniyada 2,7 faiz iqtisadi art\u0131m g\u00f6zl\u0259nilir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 milli g\u0259lirinin d\u00f6rd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc formala\u015fd\u0131ran \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 iqtisadi art\u0131m tempi \u0259vv\u0259lkind\u0259n y\u00fcks\u0259k olacaq, be\u015fd\u0259 d\u00f6rd\u00fcn\u00fc formala\u015fd\u0131ran \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 iqtisadiyyat\u0131n yekunlar\u0131 pozitiv olacaq. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 hans\u0131 d\u00fcnya b\u00f6hran\u0131ndan dan\u0131\u015fmaq olar? B\u00f6hran d\u00fcnyada deyil, idtisadiyyat\u0131 d\u00fcnya bazarlar\u0131nda qiym\u0259t konyukturas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olan, Rusiya, Venesuela, Braziliya, Anqola, Nigeriya kimi resurslar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan g\u0259lir \u0259ld\u0259 edib, onun hesab\u0131na ya\u015fayan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259dir. Bu il\u0259 h\u0259tta Afrikada da \u00fcmumilikd\u0259 4,6 faiz iqtisadi art\u0131m g\u00f6zl\u0259nilir. \u00d6t\u0259n il m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259rici 3,5 faiz idi. Rusiyada, Braziliyada, Venesuelada, Timor Lested\u0259, Trinidad-Tobagoda, Kolumbiyada, Boliviyada, \u0130raqda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan b\u00f6hran\u0131 qloballa\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n birlikd\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda pay\u0131 10 faiz\u0259 bel\u0259 \u00e7atm\u0131r. Bu b\u00f6hran\u0131 z\u0259ngin resurlara malik, pis idar\u0259 olunan \u00f6lk\u0259l\u0259rin b\u00f6hran\u0131 adland\u0131rmaq olar. Az\u0259rbaycana g\u0259linc\u0259, bizim makro-iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rimiz \u00f6t\u0259n ild\u0259n pisl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. 2014-c\u00fc ild\u0259 MDB-d\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 iqtisadi art\u0131m tempi Rusiyada 0,6 faiz v\u0259 sonra da Az\u0259rbaycanda 2,8 faiz qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Rusiyada da iqtisadiyyat 3,8 faiz ki\u00e7il\u0259c\u0259k. Y\u0259ni bunu pis idar\u0259\u00e7ilik yarad\u0131b. \u0130lin birinci yar\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda 6 faizlik iqtisadi art\u0131m elan olunsa da, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun son qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, il \u0259rzind\u0259 \u00dcDM 0,6 faiz artacaq, inflyasiya is\u0259 7,9 faiz olacaq. Art\u0131q beyn\u0259lxalq qurumlarla Az\u0259rbaycan\u0131n yerli orqanlar\u0131 aras\u0131nda ciddi f\u0259rql\u0259r yaranma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r bel\u0259 f\u0259rql\u0259r yox idi, \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, makro-iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 saxtala\u015fd\u0131rma apar\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r \u00f6lk\u0259nin ixracat\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 azal\u0131bsa, idxalat\u0131nda art\u0131m ba\u015f veribs\u0259, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 investisiya qoyulu\u015flar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrs\u0259, bu,\u00a0\u015f\u00fcbh\u0259siz ki,\u00a0 \u00dcDM-nin ki\u00e7ilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Amma D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259siunin g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri \u0259ksini t\u0259svir etdiyind\u0259n onlar\u0131n r\u0259q\u0259ml\u0259rin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 edir\u0259m. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 inflyasiya, i\u015fsizlik, yoxsulluq\u00a0 g\u00f6st\u0259ril\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn hesablanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut etmi\u015fik. Bu il d\u0259 siyasi \u015f\u0259raitd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq b\u00fcdc\u0259d\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Amma Az\u0259rbaycan \u015eimali Koreya kimi qapal\u0131 \u00f6lk\u0259 deyil ki, n\u0259l\u0259ris\u0259 s\u00fcbut ed\u0259 bilm\u0259y\u0259s\u0259n. Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan hesablamalara g\u00f6r\u0259, 2015-ci ild\u0259 h\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistanda da iqtisadi eni\u015f proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Dem\u0259li, d\u00fcnyada b\u00f6hran deyil, qeyri-b\u0259rab\u0259r iqtisadi art\u0131m var v\u0259 bunun da ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi beyn\u0259lxalq \u0259mt\u0259\u0259 bazarlar\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 enerji resurlar\u0131 bazar\u0131nda qiym\u0259tl\u0259rin sabitl\u0259\u015fm\u0259sidir. Bundan da \u0259n \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r t\u0259bii resuslar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan g\u0259l\u0259n g\u0259lirl\u0259rin hesab\u0131na b\u00f6y\u00fcy\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131rd\u0131q ki, milli iqtisadiyyat\u0131 xarici faktorlardan as\u0131l\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vrd\u0259 iqtisadi inki\u015fafa malik olmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fslind\u0259 indi d\u00fcnya bazarlar\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, siyasi v\u0259 dig\u0259r amill\u0259rin t\u0259siri il\u0259 maya d\u0259y\u0259rind\u0259n xeyli uzaqla\u015fan \u0259mt\u0259\u0259l\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ri daha \u00e7ox t\u0259bii s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qay\u0131d\u0131r. O s\u0131radan yanaca\u011f\u0131n da qiym\u0259tinin optimalla\u015fmas\u0131 prosesi gedir. Odur ki, \u201cd\u00fcnyada b\u00f6hrand\u0131r v\u0259 onun t\u0259sirind\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir\u201d fikri il\u0259 raz\u0131la\u015fm\u0131ram. Bizim iqtisadiyyat\u0131m\u0131z el\u0259 olmal\u0131d\u0131r ki, d\u00fcnya bazar\u0131nda kims\u0259 asq\u0131randa biz burda qrip x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutulmayaq. Bu bax\u0131mdan da m\u00fczakir\u0259l\u0259r iqtisadiyyat\u0131n m\u00fcqavim\u0259t g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 qaynaqlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 yeni iqtisadi art\u0131m modelinin qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 getm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  &#8211;<br \/>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, b\u00fcdc\u0259nin ki\u00e7ilm\u0259si v\u0259 neftin qiym\u0259tinin 50 dollardan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si devalvasiya riskini azald\u0131rm\u0131?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211; \u018fslind\u0259, devalvasiyan\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 t\u0259xir\u0259 salmaq, h\u0259r iki variant Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn pis variant hesab olunur. Sad\u0259c\u0259, h\u00f6kum\u0259t iki pis variantdan \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7m\u0259k m\u0259cbriyy\u0259tind\u0259 qal\u0131r. H\u00f6kum\u0259t birinci devalvasiyaya getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur idi, o zaman qar\u015f\u0131ya qoyulan m\u0259qs\u0259d o idi ki,\u00a0 bu q\u0259rar \u00f6lk\u0259nin ixracat potensial\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131racaq, r\u0259qab\u0259t qabliyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k. Amma ixracat 44,6 faiz a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0Bel\u0259likl\u0259, 19 fevral q\u0259rar\u0131 qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 \u00e7ata bilm\u0259di. \u0130ndi d\u0259 hakimiyy\u0259t iki pis variantdan birini se\u00e7m\u0259lidir, bu, ondan ibar\u0259tdir ki,\u00a0 biz devalvasiyan\u0131 t\u0259xir\u0259 salmaqla\u00a0 bo\u015f yer\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 x\u0259rcl\u0259yirik. Bu,\u00a0obrazl\u0131 des\u0259k,\u00a0havaya g\u00fcll\u0259 at\u0131lmas\u0131na b\u0259nz\u0259yir. H\u0259l\u0259 patronlar\u0131m\u0131z var, at\u0131r\u0131q, amma bu,\u00a0n\u0259 zamansa bit\u0259c\u0259k.\u00a0 Ehtiyatlar\u0131n x\u0259rcl\u0259nm\u0259si v\u0259 azalmas\u0131 \u00f6lk\u0259nin\u00a0 maliyy\u0259 q\u00fcdr\u0259tini z\u0259ifl\u0259dir. \u0130kinci variant odur ki, devalvasiyaya gedirik, amma qar\u015f\u0131ya qoyulan m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail ola bilmirik v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 banklar daha\u00a0 da pis v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      &#8211; Niy\u0259?<\/p>\n<p>    <\/i><br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  &#8211; \u00c7\u00fcnki \u00a0Az\u0259rbaycanda banklar\u0131n \u00e7oxu &#8220;parnik&#8221; banklard\u0131r. Bu banklar el\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 b\u0259sl\u0259nibl\u0259r ki, a\u00e7\u0131q r\u0259qab\u0259tli bazarda\u00a0 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmirl\u0259r, onlar h\u0259mi\u015f\u0259 sahibl\u0259rind\u0259n v\u0259 d\u00f6vl\u0259td\u0259n qay\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r. Bu,\u00a0k\u0259sil\u0259nd\u0259 d\u0259 onlar\u0131n\u00a0 maliyy\u0259 imkanlar\u0131 m\u0259hdudla\u015f\u0131r,\u00a0 onlar\u0131n m\u00fcflisl\u0259\u015fm\u0259 imkanlar\u0131\u00a0art\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, siyasi \u015f\u0259rait\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u00f6k\u00fcm\u0259t\u00a0 h\u0259l\u0259\u00a0devalvasiyaya getm\u0259m\u0259k variant\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. G\u00fcman ki, siyasi prosesl\u0259rin bir m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015fa \u00e7atandan sonra bu\u00a0 m\u0259s\u0259l\u0259 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki devalvasiyaya t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n daxili iqtisadi amill\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 psixoloji t\u0259sirl\u0259rdir. Sabah Rusiya, Qazax\u0131stan, h\u0259tta T\u00fcrkiy\u0259nin valyuta bazar\u0131nda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n maliyy\u0259 bazarlar\u0131nda\u00a0 ciddi ajiotaj yarad\u0131r ki, bu da M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131 milli\u00a0 valyutan\u0131n d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131 x\u0259rcl\u0259m\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir.\u00a0\u0130ndiki halda h\u00f6kum\u0259t devalvasiyaya getm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259sin\u0259 r\u0259vac ver\u0259c\u0259k ki, bu da sonda daha b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>  &#8211;<br \/>\n  <b><br \/>\n    <i><br \/>\n      Prezident &#8220;h\u00f6kum\u0259t g\u0259l\u0259n il yeni situasiya il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k&#8221; dey\u0259nd\u0259 n\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, s\u00f6hb\u0259t hans\u0131 situasiyadan gedir?<br \/>\n    <\/i><br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  &#8211; \u018fslind\u0259 2016-c\u0131 ilin b\u00fcdc\u0259si yeni situasiya formala\u015fd\u0131r\u0131b v\u0259 bu \u015f\u0259rait m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u0259rcl\u0259rin rasionalla\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bir variant\u0131 dedim, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 ixtisara m\u0259ruz qalacaq, \u00e7\u00fcnki bu sah\u0259y\u0259 ged\u0259n v\u0259saitl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si \u0259m\u0259khaqq\u0131 x\u0259rcl\u0259ridir. Rusiya bu yolu se\u00e7di, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131nda 10 faiz ixtisar q\u0259rara al\u0131nd\u0131. Yeni situasiyada i\u015fl\u0259m\u0259k o dem\u0259kdir ki, paketl\u0259r olmayacaq, m\u0259murlar m\u00f6vcud \u0259m\u0259khaqq\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaqlar. \u0130nvestisiya layih\u0259l\u0259rinin k\u0259skin azalmas\u0131 da yeni \u015f\u0259rait yaradacaq ki, oliqarx m\u0259murlar sifari\u015f ala bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. D\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m ki, ciddi kadr v\u0259 struktur islahatlar\u0131 ba\u015f ver\u0259c\u0259k..\n<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qubad \u0130bado\u011flu: Bu il  h\u0259tta  5 il \u0259vv\u0259lki ilin imkanlar\u0131n\u0131 bel\u0259  ortaya qoya bilm\u0259dik<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":33739,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-169978","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Qubad \u0130bado\u011flu: Bu il h\u0259tta 5 il \u0259vv\u0259lki ilin imkanlar\u0131n\u0131 bel\u0259 ortaya qoya bilm\u0259dik\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-09-16T00:24:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12612.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"432\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq - MEYDAN.TV","og_description":"Qubad \u0130bado\u011flu: Bu il h\u0259tta 5 il \u0259vv\u0259lki ilin imkanlar\u0131n\u0131 bel\u0259 ortaya qoya bilm\u0259dik","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-09-16T00:24:21+00:00","og_image":[{"width":768,"height":432,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12612.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq","datePublished":"2015-09-16T00:24:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/"},"wordCount":4239,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12612.jpg","articleSection":["X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/","name":"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12612.jpg","datePublished":"2015-09-16T00:24:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12612.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12612.jpg","width":768,"height":432,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/qubad-ibadoglu-gelen-il-durum-indikinden-pis-olacaq\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"X\u0259b\u0259rl\u0259r","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/xeberler\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Qubad \u0130bado\u011flu: G\u0259l\u0259n il durum indikind\u0259n pis olacaq"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169978"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169978\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}