{"id":169750,"date":"2015-09-01T16:14:28","date_gmt":"2015-09-01T16:14:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/"},"modified":"2015-09-01T16:14:28","modified_gmt":"2015-09-01T16:14:28","slug":"kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/","title":{"rendered":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/32598\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-32598\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/32601\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-32601\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Son g\u00fcnl\u0259r Meydan.tv-d\u0259 v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 ged\u0259n m\u00fczakir\u0259 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri izl\u0259yir\u0259m. D\u00fcz\u00fcn\u00fc deyim ki, m\u00fczakir\u0259l\u0259r yax\u015f\u0131 istiqam\u0259t\u0259 getmir. B\u0259z\u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 h\u0259ssas m\u0259qamlar haqq\u0131nda prosesl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan \u015f\u0259xsl\u0259r q\u0259ti h\u00f6kml\u0259r verirl\u0259r. Tarixin \u00f6z qanunauy\u011funluqlar\u0131 var. Ke\u00e7mi\u015f ona sahib \u00e7\u0131xanlar\u0131n, g\u0259l\u0259c\u0259k onu yaradanlar\u0131nd\u0131r. Bir qayda olaraq, bu g\u00fcn\u00fcn\u00fc tapa bilm\u0259y\u0259n toplumlar \u00f6z q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131 da, baiskarlar\u0131n\u0131 da ke\u00e7mi\u015fd\u0259 axtar\u0131rlar. Buna tarix x\u0259st\u0259liyi deyirl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fliyevl\u0259rin ikinci hakimiyy\u0259tinin uzun olmas\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, ham\u0131n\u0131n d\u00f6z\u00fcm limitini t\u00fck\u0259ndirib v\u0259 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 xroniki m\u0259zmun verib. B\u0259ri ba\u015fdan deyim ki, \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y haqq\u0131nda yaz\u0131lanlar\u0131n m\u0259nim El\u00e7ib\u0259y haqq\u0131nda fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rim\u0259 he\u00e7 bir t\u0259siri yoxdur. \u00c7\u00fcnki m\u0259n \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259yi diskussiyada i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin dem\u0259k olar\u00a0 ki, ham\u0131s\u0131ndan yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131ram v\u0259 bu tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n 30 illik tarixi olub. Amma m\u0259ni tariximizin \u00e7ox h\u0259ssas m\u0259qamlar\u0131 haqq\u0131nda apar\u0131lan diskussiyalar\u0131n tonu narahat edir.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259r\u0259fl\u0259r b\u0259z\u0259n m\u00fczakir\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini unudur, \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y v\u0259 bir-birl\u0259ri haqq\u0131nda t\u0259hqiramiz ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259tm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmirl\u0259r. Bu m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r va rv\u0259 atalar\u0131n (habel\u0259, valideynl\u0259rin) m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 edilm\u0259si yolverilm\u0259zdir. S\u00f6hb\u0259t m\u0259nim yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m Yal\u00e7\u0131n N\u0259sirovdan gedir. Onun El\u00e7ib\u0259y haqq\u0131nda iki il \u0259vv\u0259l yazd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bu yax\u0131nlarda yenid\u0259n d\u0259rc edilmi\u015f m\u0259qal\u0259sinin b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131 il\u0259 raz\u0131 deyil\u0259m. Bir az sonra h\u0259min m\u0259qamlara qay\u0131daca\u011fam.<br \/>\n  <br \/>\n  Yal\u00e7\u0131n N\u0259sirovu savadl\u0131, intellektli, m\u0259d\u0259niyy\u0259tli, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc v\u0259 demokratiyaya meylli bir adam kimi tan\u0131y\u0131ram. Bununla bel\u0259, onun yaz\u0131s\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li m\u0259qamlar var v\u0259 h\u0259min m\u0259qamlara \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cavab verm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, \u201conun atas\u0131 KGB-d\u0259 i\u015fl\u0259yib, n\u0259 bilim, Polyani\u00e7konun k\u00f6m\u0259k\u00e7isi olub, kommunist rejimin\u0259 xidm\u0259t edib, \u00f6z\u00fc KGB-nin rizas\u0131 il\u0259 komsomol katibi olub\u201d v\u0259 sair ifad\u0259l\u0259ri yersiz hesab edir\u0259m. Bunlar d\u0259lil deyil v\u0259 bel\u0259 ittihamlar\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox az aidiyy\u0259ti var. He\u00e7 kim\u0259 qada\u011fan etm\u0259k olmaz ki, s\u0259nin atan KGB v\u0259 ya Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r hey\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn dan\u0131\u015fa bilm\u0259zs\u0259n, fikir s\u00f6yl\u0259y\u0259, s\u00f6z dey\u0259 bilm\u0259zs\u0259n.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259tta, \u0259n a\u011f\u0131r b\u00f6hranl\u0131 m\u0259qamlarda bel\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tini qoruyub saxlamaq, onu \u0259s\u0259b h\u00fcdudlar\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 saxlamaq vacibdir. Bizim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z namuslu adamlar\u0131n xeyli hiss\u0259si komsomolda da i\u015fl\u0259yib, komsomol m\u00fckafat\u0131 da al\u0131blar, bu g\u00fcn bunu n\u00f6qsan kimi qeyd ed\u0259n istedadl\u0131 g\u0259ncl\u0259rin \u00e7oxu Sovet h\u00f6kum\u0259ti da\u011f\u0131lmasayd\u0131, y\u0259qin indi d\u0259 orada i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 h\u0259min m\u00fckafatlar\u0131 da alacaqd\u0131lar. H\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 zaman \u015f\u0259rtl\u0259ri daxilind\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Bu, tarixin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtidir. Y\u0259ni, \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259yi bu \u00fcsullarla m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259nl\u0259r\u0259 dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, El\u00e7ib\u0259yin azadl\u0131q ideallar\u0131 iki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi.\n<\/p>\n<p>\n  Onun birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad olma\u011fa h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015fdis\u0259, ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131, demokratik c\u0259miyy\u0259t qurulmas\u0131, f\u0259rdin v\u0259 mill\u0259tin h\u00fcrriyy\u0259tini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edirdi. O, \u00f6z\u00fc ruh\u0259n azad oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn azadl\u0131q anlay\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan h\u0259r \u015fey\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131rd\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131na. Yal\u00e7\u0131n b\u0259y \u00f6z yaz\u0131s\u0131na Oljas S\u00fcleymenovla ba\u011fl\u0131 bir epizodla ba\u015flay\u0131r. \u00d6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 o, Sovet \u0130ttifaq\u0131nda, Qazax\u0131standan da b\u0259lk\u0259 \u00e7ox\u00a0 Az\u0259rbaycanda \u0259n m\u0259\u015fhur adamlardan biri idi. T\u0259nqid\u00e7i Lyubov \u015ea\u015fkova yaz\u0131r ki, \u201cAz i Ya\u201d kitab\u0131n\u0131n qiym\u0259ti r\u0259sm\u0259n 74 q\u0259pik idi, lakin kitab qada\u011fan edildikd\u0259n sonra Bak\u0131da onu &#8220;Moskvi\u00e7&#8221; markal\u0131 ma\u015f\u0131nla d\u0259yi\u015firdil\u0259r. \u018fminlikl\u0259 deyim ki, bu m\u00fcamil\u0259ni formala\u015fd\u0131ran amill\u0259rd\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm\u00fc \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y v\u0259 ona yax\u0131n olan ziyal\u0131lar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u00fchit idi. \u00d6t\u0259n \u0259srin 60-70-ci ill\u0259rind\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoyan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n biri idi v\u0259 onun SSR\u0130 da\u011f\u0131lana q\u0259d\u0259r olan f\u0259aliyy\u0259ti bir \u015f\u0259xsin tarixd\u0259 qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli idi.\n<\/p>\n<p>\n  N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin yetirm\u0259si idi, h\u0259min c\u0259miyy\u0259tin ehtiyaclar\u0131n\u0131n ifad\u0259\u00e7isi idi. \u0130nki\u015faf etmi\u015f sosializm haqq\u0131nda cild-cild \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131landa o, bu qurulu\u015fun da\u011f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259 auditoriyalar\u0131nda dey\u0259 bilirdi. Onun h\u0259bsi d\u0259 Yal\u00e7\u0131n b\u0259yin yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, ehtiyats\u0131z bir ifad\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259 deyildi, sistemin perspektivsizliyini \u0259sasland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u00f6z t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 aras\u0131nda Sovetl\u0259rin t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259rin\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 toxumu s\u0259pdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 idi. \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y Sovet qurulu\u015funa qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f antisovet f\u0259aliyy\u0259t ittiham\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 bu madd\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259min vaxt 8-10 il c\u0259za n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.\n<\/p>\n<p>\n  Son g\u00fcnl\u0259r apar\u0131lan diskussiyalarda b\u0259z\u0259n bel\u0259 bir fikirl\u0259r\u0259 rast g\u0259linir ki, \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y 1992-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259m\u0259li idi v\u0259 guya o, hadis\u0259l\u0259ri qabaqlad\u0131 v\u0259 sair. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259sin \u00f6z fikri ola bil\u0259r. Lakin El\u00e7ib\u0259y antikommunist dal\u011fada hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi v\u0259 bu proses \u015e\u0259rqi Avropa, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 respublikalar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 edirdi. Bir illik m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 o, siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni xarakterli bir s\u0131ra i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u0259 bildi. \u00c7oxpartiyal\u0131 sistem\u0259 ke\u00e7id, liberal iqtisadi islahatlara start verilm\u0259si, milli pul vahidinin d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 g\u0259tirlilm\u0259si, t\u0259hsil qanunu v\u0259 test imtahanlar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi, xaricd\u0259 t\u0259hsil proqram\u0131na start verilm\u0259si, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin m\u00fchafiz\u0259sinin yerli orqanlar\u0131n n\u0259zar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259si, rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu q\u0259bild\u0259n olan bir s\u0131ra dig\u0259r add\u0131mlar. O, b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259ni Rusiyan\u0131n t\u0259sir dair\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xarmaq v\u0259 sivil d\u00fcnyaya inteqrasiya olmaq yolunu tutmu\u015fdu. Onun \u00fc\u00e7\u00fcn Q\u0259rb\u0259 inteqrasiya ba\u015fl\u0131ca strateji istiqam\u0259t idi.\n<\/p>\n<p>\n  Bu m\u00fczakir\u0259l\u0259rin gedi\u015find\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n ba\u015fl\u0131ca ittiham, hakimiyy\u0259tin Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 t\u0259hvil verilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 1993-c\u00fc il hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 hakimiyy\u0259tin t\u0259hvil verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si yox idi, Heyd\u0259r \u018fliyevin idar\u0259\u00e7iliy\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si var idi. Amma bu t\u0259k \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259yin ist\u0259yi deyildi, ki\u00e7ik istisnalarla siyasi r\u0259hb\u0259rlik \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu bunda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. H\u0259tta, o, bir d\u0259f\u0259 d\u0259v\u0259t t\u0259r\u0259fdarlar\u0131na a\u00e7\u0131qca dedi ki, siz buna \u00e7ox h\u0259v\u0259slisiniz, amma Heyd\u0259r \u018fliyev he\u00e7 vaxt ona t\u0259klif olunanla q\u0259na\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259k. Heyd\u0259r \u018fliyevin aktiv \u015f\u0259kild\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 can atmas\u0131 bar\u0259d\u0259 aprel ay\u0131ndan ba\u015flayaraq Nax\u00e7\u0131vandan r\u0259hb\u0259rliy\u0259 gizli m\u0259lumatlar daxil olurdu. Amma bu m\u0259lumatlarda da s\u00f6hb\u0259t birinci \u015f\u0259xs olmaqdan deyil, siyasi hakimiyy\u0259td\u0259 t\u0259msil olunmaqdan gedirdi.\n<\/p>\n<p>\n  1993-c\u00fc ilin iyun hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, m\u00fczakir\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 \u00e7ox azd\u0131r. M\u0259n d\u0259 h\u0259min m\u0259lumatlarla ax\u0131ra q\u0259d\u0259r tan\u0131\u015f deyil\u0259m v\u0259 iddia etmir\u0259m ki, ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259nin b\u00fct\u00fcn m\u0259qamlar\u0131n\u0131 bilir\u0259m. Bilm\u0259diyimiz m\u0259qamlar \u00e7oxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, g\u0259lin, q\u0259ti h\u00f6kml\u0259r verm\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259y\u0259k. Amma hadis\u0259l\u0259r ilk andan dramatik xarakter da\u015f\u0131ma\u011fa ba\u015flad\u0131. Hakimiyy\u0259tin qiyam\u0131 lokalla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri ba\u015f tutmad\u0131. May\u0131n son g\u00fcnl\u0259rind\u0259 m\u00fcbh\u0259m bir g\u0259rginlik var idi. \u0130yun ay\u0131n\u0131n, s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, 20-d\u0259 prezidentin Londona s\u0259f\u0259ri g\u00f6zl\u0259nilirdi. Neft kontraktlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 niyy\u0259t protokolunun imzalanaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilirdi.\n<\/p>\n<p>\n  \u015e\u0259rtl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131na tam uy\u011fun idi. M\u0259n prezidentin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 xarici i\u015fl\u0259r nazirliyi il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131b, s\u0259f\u0259rin b\u0259zi detallar\u0131n\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirdim. O, bu s\u0259f\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verirdi v\u0259 hesab edirdi ki, neftl\u0259 ba\u011fl\u0131 niyy\u0259t protokolu imzaland\u0131qdan sonra hakimiyy\u0259t Rusiya t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259k alacaq. H\u0259min g\u0259rgin g\u00fcnl\u0259rd\u0259, may\u0131n 28-d\u0259 prezident \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etdi. \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tainin, H\u00fcseyn Cavidin abid\u0259l\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etdi, general \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinskinin b\u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131lda\u0131. Ax\u015fam 28 May istiqlal g\u00fcn\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 respublika t\u0259dbirind\u0259 i\u015ftirak etdi.\n<\/p>\n<p>\n  Amma o, \u00e7ox qay\u011f\u0131l\u0131 idi, h\u0259tta t\u0259dbir\u0259 qat\u0131la bilm\u0259m\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si var idi. H\u0259l\u0259, 4 iyun qiyam\u0131ndan \u0259vv\u0259l Rusiya x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131nda v\u0259 c\u0259nubunda etnik separat\u00e7\u0131l\u0131q\u00a0 ad\u0131 il\u0259 qeyri-stabilik yaradaca\u011f\u0131 haqq\u0131nda gizli m\u0259lumatlar daxil olmu\u015fdu. Amma bu m\u0259lumatlar\u0131n provokasiya olmas\u0131 da istisna edilmirdi. \u0130yun ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 ke\u00e7mi\u015f daxili i\u015fl\u0259r naziri \u0130sg\u0259nd\u0259r H\u0259midov mitinq t\u0259yin etmi\u015fdi. \u00d6lk\u0259d\u0259 yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 Ba\u015f Nazir P\u0259nah H\u00fcseynov s\u0259f\u0259rini yar\u0131m\u00e7\u0131q dayand\u0131r\u0131b, Bak\u0131ya qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130ndi deyil\u0259nl\u0259rin \u0259ksin\u0259 olaraq, 4 iyun qiyam\u0131 ba\u015flayanda prezident onu vurma\u011fa q\u0259rarl\u0131 idi. May\u0131n 25-d\u0259 sonuncu rus desant\u00e7\u0131lar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk ed\u0259n g\u00fcn \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y h\u00fcquq m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n m\u00fc\u015favir\u0259sini ke\u00e7irdi. O, qeyd etdi ki, biz art\u0131q tam m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131y\u0131q. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 o, yax\u0131n \u0259traf\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259rdar etdi ki,\u00a0 Rusiya bunun \u0259v\u0259zini bizd\u0259n \u00e7\u0131xacaq v\u0259 Moskvan\u0131n bizim hakimiyy\u0259ti devirm\u0259k fikri q\u0259tidir, buna haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q. 4 iyun qiyam\u0131 bunun ifad\u0259si idi. Onun tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u0259n \u0259halini qiyam\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131ran m\u00fcraci\u0259t haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131m.\n<\/p>\n<p>\n  M\u00fcraci\u0259t bax\u0131ld\u0131qdan sonra aparat\u0131n m\u0259tb\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck tirajla n\u0259\u015fr edilmi\u015fdi. \u0130yun ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259 prezidentin yan\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Ba\u015f nazir P\u0259nah H\u00fcseynov Heyd\u0259r \u018fliyevin Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edilm\u0259si t\u0259klifi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. O, m\u00fcavini R\u0259sul Quliyev\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verdi ki, Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 \u0259laq\u0259 saxlas\u0131n. \u0130yun ay\u0131n\u0131n 6-da bir qrup deputat v\u0259 \u0130mam Mustafayev ba\u015fda olmaqla a\u011fsaqqallar \u015furas\u0131 G\u0259nc\u0259y\u0259 gedib, v\u0259ziyy\u0259ti yerind\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi. Amma onlar G\u0259nc\u0259 s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra oradak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti prezidentl\u0259 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na m\u00fcraci\u0259t yayd\u0131lar.\n<\/p>\n<p>\n  Orda deyilirdi: \u201c\u018fziz h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimiz! Sizin ham\u0131n\u0131z\u0131 aya\u011fa qalx\u0131b haqq s\u0259sinizi ucaltma\u011fa, qarda\u015f qan\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran haz\u0131rk\u0131 iqtidara qar\u015f\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f ita\u0259tsizliyin\u0259, V\u0259t\u0259nimizin taleyin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259sl \u00f6vlad qay\u011f\u0131ke\u015fliyi g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q\u201d. Onun a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda Milli M\u0259clisin \u00fczv\u00fc \u015eadman H\u00fcseynovun, Sosial Demokrat partiyas\u0131 G\u0259nc\u0259 m\u0259clisinin \u00fczv\u00fc Aypara \u018fliyevin, Nem\u0259t P\u0259nahl\u0131n\u0131n, \u015eeyx\u00fclislam Hac\u0131 Allah\u015f\u00fck\u00fcr Pa\u015fazad\u0259nin, \u018fli \u00d6m\u0259rovun, F\u0259r\u0259m\u0259z Maqsudovun, G\u0259nc\u0259d\u0259n professor Saday N\u0259z\u0259rovun, K\u0259lb\u0259c\u0259r icra hakimiyy\u0259tinin m\u00fcavini \u018fv\u0259z \u015e\u00fck\u00fcrovun v\u0259 dig\u0259rl\u0259rinin imzas\u0131 var idi.\u00a0\u00a0 Faktiki olaraq \u0130mam Mustafayev komissiyas\u0131 qiyama haqq qazand\u0131ran s\u0259n\u0259dl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. \u0130yunun 7-d\u0259 Moskvadak\u0131 s\u0259fir Hikm\u0259t Hac\u0131zad\u0259nin gizli teleqram\u0131 daxil oldu. Orada Az\u0259rbaycandan olan bir s\u0131ra \u015f\u0259xsl\u0259rin Qra\u00e7ov v\u0259 Barannikovla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb\u00a0 Az\u0259rbaycandak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti m\u00fczakir\u0259 etdikl\u0259ri bildirilir v\u0259 prezident hakimiyy\u0259tinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, faktiki olaraq real hakimiyy\u0259tin parlament\u0259 verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sinin m\u00fczakir\u0259 edildiyi bildirilirdi. M\u00fczakir\u0259l\u0259r El\u00e7ib\u0259yin hakimiyy\u0259td\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259traf\u0131nda gedirdi v\u0259 Sur\u0259t H\u00fcseynovun b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti (o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259ri) bilavasit\u0259 Rusiyadan istiqam\u0259tl\u0259ndirilirdi. Dig\u0259r bir m\u0259lumatda qiyam\u0131 u\u011furla ba\u015fa \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyadan G\u0259nc\u0259y\u0259 5 milyard rubl pul g\u00f6nd\u0259rildiyi bildirilirdi. Bundan sonra hadis\u0259l\u0259r dramatik m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 daxil oldu v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edildi. O, G\u0259nc\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rd\u0259n sonra prezident El\u00e7ib\u0259yl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259ziyy\u0259t haqq\u0131nda ona bir ne\u00e7\u0259 saatl\u0131q m\u0259lumat verdi. N\u0259hay\u0259t iyun ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Ali Sovetin s\u0259dri se\u00e7il\u0259rk\u0259n dedi ki, \u201cM\u0259n Nax\u00e7\u0131vandan bura \u00f6z\u00fcm g\u0259lm\u0259mi\u015f\u0259m. M\u0259ni bura d\u0259v\u0259t el\u0259yibl\u0259r. M\u0259nd\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0130sa Q\u0259nb\u0259r, P\u0259nah H\u00fcseynov v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidenti \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y xahi\u015f edibl\u0259r ki, g\u0259lim, burada v\u0259zif\u0259 tutum, b\u0259rab\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ll olunmas\u0131nda i\u015ftirak edim\u201d. O, se\u00e7ildikd\u0259n sonra El\u00e7ib\u0259y\u0259 \u00f6z t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc bildirdi v\u0259 dedi: \u201cC\u0259nab prezident bu stolu m\u0259n\u0259 Siz verdiniz. M\u0259n Siz\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259y\u0259m. \u0130nan\u0131ram ki, Sizin siyasi d\u00fchan\u0131z, m\u0259nim t\u0259cr\u00fcb\u0259m d\u00f6vl\u0259ti a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n xilas ed\u0259c\u0259k\u201d. Lakin \u018fliyev s\u0259dr se\u00e7il\u0259n andan prezidentlik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. El\u00e7ib\u0259y etiraf edirdi ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259v\u0259t edilm\u0259si P\u0259nah b\u0259yl\u0259 d\u0259, \u0130sa b\u0259yl\u0259 d\u0259, ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 d\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. O, qeyd edirdi ki, \u201d Heyd\u0259r \u018fliyev s\u0259drliyi \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259n sonra prezidentlik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. M\u0259ns\u0259 bunu ondan g\u00f6zl\u0259mirdim\u201d. \u0130yun ay\u0131n\u0131n 16-da is\u0259 R\u0259him Qaz\u0131yev, R\u0259sul Quliyev, Etibar M\u0259mmodov v\u0259 \u015eadman H\u00fcseynovun i\u015ftirak\u0131 il\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyind\u0259 toplant\u0131 ke\u00e7irildi. Onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Nazirliyin bir qrup y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li zabitl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259yanat q\u0259bul edildi. Orada g\u00f6st\u0259rilirdi ki, ordu siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fmayacaq. Bundan bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l Ali Sovetin s\u0259dri se\u00e7ilmi\u015f Heyd\u0259r \u018fliyevin x\u0259b\u0259ri var idi v\u0259 bu add\u0131m qiyam\u00e7\u0131lar\u0131 prezidentin \u00fcz\u0259rin\u0259 ayaqland\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130yun ay\u0131n\u0131n 16-da prezidentin m\u0259tbuat xidm\u0259tinin yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatda deyilirdi ki, \u201cqiyam\u00e7\u0131lar\u0131n son m\u0259qs\u0259di ayd\u0131n olmu\u015fdur: respublikada h\u0259rbi \u00e7evrili\u015f etm\u0259k\u201d. Sur\u0259t H\u00fcseynov 1998-ci ild\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 prosesind\u0259 maraql\u0131 a\u00e7\u0131qlamalar verdi. O dedi ki, h\u0259min vaxt Heyd\u0259r \u018fliyev yan\u0131ma adam g\u00f6nd\u0259rdi ki, bunlar\u0131 m\u0259hv etm\u0259k laz\u0131md\u0131r&#8230;Deyirdil\u0259r s\u0259n k\u00f6m\u0259k et, prezident aparat\u0131n\u0131n binas\u0131n\u0131 (t\u0259yyar\u0259d\u0259n bombalamaqla) yerl\u0259 yeksan el\u0259, g\u0259lib t\u0259z\u0259sini tik\u0259rik\u201d. Bu El\u00e7ib\u0259yi fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hv etm\u0259yin yaln\u0131z bir variant\u0131 idi. Bax, bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y iyunun 17-d\u0259n 18-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdi. Elmir Mirz\u0259yevin t\u0259birinc\u0259 \u201cbir dissidentin hakimiyy\u0259ti k\u00f6n\u00fcll\u00fc sur\u0259td\u0259 bir KGB general\u0131na \u00f6t\u00fcrm\u0259sinin\u201d q\u0131sa hekay\u0259ti bundan ibar\u0259tdir. H\u0259min vaxtdan sonra \u00e7ox m\u00fczakir\u0259l\u0259r olub. Bu m\u00f6vzuya toxunanlar el\u0259 bilm\u0259sinl\u0259r ki, birinci onlar bu m\u0259s\u0259l\u0259ni g\u00fcnd\u0259liy\u0259 g\u0259tiribl\u0259r. H\u0259l\u0259, iyun qiyam\u0131ndan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 edilib, ona haqq qazand\u0131ranlar da, s\u0259hv hesab ed\u0259nl\u0259r d\u0259 olub. Amma he\u00e7 vaxt \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259yin \u0259n qat\u0131 \u0259leyhdarlar\u0131 bel\u0259 onu x\u0259yan\u0259t v\u0259 ya cinay\u0259t kimi\u00a0 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi a\u011f\u0131llar\u0131na g\u0259tirm\u0259yibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0259leyhdarlar\u0131 da q\u0259bul edirdil\u0259r ki, bu ifad\u0259l\u0259r mahiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259 ona yadd\u0131r. Yaln\u0131z \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259yi x\u0259yan\u0259td\u0259 ittiham etm\u0259k, onu cinay\u0259td\u0259 su\u00e7lamaq 1993-c\u00fc ild\u0259 Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 edil\u0259n qiyam\u00e7\u0131lar\u0131n\u00a0 \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131na daxil idi. Bu ifad\u0259l\u0259rin 22 il sonra post-modernizm\u0259 meylli b\u0259zi\u00a0 demokratlar\u0131n leksikonuna daxil olmas\u0131 m\u0259suliyy\u0259ti ke\u00e7mi\u015fin \u00fcz\u0259rin\u0259 qoymaq, cavabdehi ke\u00e7mi\u015fd\u0259 axtarmaq kimi yanl\u0131\u015f meyll\u0259r do\u011furur. Bir dostum h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259ni inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, biz xanl\u0131qlara meylli xalq\u0131q v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 birlik ideyas\u0131 bizd\u0259 \u00e7\u0259tin al\u0131n\u0131r. Halbuki, bizd\u0259 20 xanl\u0131q olanda Almaniyada 365 d\u00f6vl\u0259t var idi. \u0130lin g\u00fcnl\u0259rin say\u0131 q\u0259d\u0259r Avropan\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f bu c\u0131rdan d\u00f6vl\u0259t\u00e7ikl\u0259r almanlar\u0131n bir mill\u0259t kimi birliyin\u0259 mane ola bilm\u0259di. Bu g\u00fcnk\u00fc t\u0259nb\u0259llikliyimiz\u0259 b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tarixd\u0259n n\u00fcmun\u0259 axtarmaq \u0259n\u0259n\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fmal\u0131y\u0131q. Dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259yin h\u0259min vaxt Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259sind\u0259 \u201ckriminal\u201d axtarmaq v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu deyil. Ola bilsin ki, h\u0259min vaxt ayr\u0131 bir se\u00e7im d\u0259 etm\u0259k olard\u0131. Amma tarixi hadis\u0259l\u0259r\u0259 gecikmi\u015f t\u0259qvim \u00fczr\u0259 \u00e7ar\u0259 q\u0131lmaq ist\u0259s\u0259n, \u00e7ox variantlar tapa bil\u0259rs\u0259n. Bu he\u00e7 n\u0259yi d\u0259yi\u015fmir. O, Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etdi, lakin he\u00e7 vaxt prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini r\u0259sm\u0259n t\u0259hvil verm\u0259di. Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z hakimiyy\u0259tini legitiml\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ist\u0259yirdi ki, o, r\u0259sm\u0259n istefa versin, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn K\u0259l\u0259kiy\u0259 geni\u015f bir hey\u0259t d\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. Lakin \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin bir hiss\u0259sinin Ali Sovetin s\u0259drin\u0259 ke\u00e7m\u0259sini m\u00fcmk\u00fcn hesab ets\u0259 d\u0259, r\u0259sm\u0259n \u00f6z s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n imtina etm\u0259di. H\u0259min hey\u0259t qay\u0131dandan sonra parlamentd\u0259 m\u0259lumat verdil\u0259r ki, guya \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y istefa \u0259riz\u0259si yazmaq ist\u0259yirdi, onun m\u00fc\u015faviri C\u0259mil H\u0259s\u0259nli buna mane oldu. Bu do\u011fru deyildi. M\u0259n h\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 i\u015ftirak ets\u0259m d\u0259, q\u0259rar\u0131 \u018fb\u00fclf\u0259z b\u0259y \u00f6z\u00fc verdi. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n bu hey\u0259tin bir s\u0131ra \u00fczvl\u0259ri t\u0259kb\u0259t\u0259k g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n \u00f6z naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n ifad\u0259 edirdil\u0259r. D\u00fczd\u00fcr real hakimiyy\u0259t gets\u0259 d\u0259, o he\u00e7 vaxt r\u0259sm\u0259n \u00f6z s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini \u018fliyev\u0259 t\u0259hvil verm\u0259di. Referendum ke\u00e7irm\u0259k z\u0259rur\u0259ti d\u0259 buradan meydana g\u0259ldi.\u00a0 Yal\u00e7\u0131n b\u0259y yaz\u0131r ki, \u201c\u018fg\u0259r El\u00e7ib\u0259y Az\u0259rbaycan\u0131 sonradan demokratiya namin\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ri k\u00f6k\u00fcnd\u0259n m\u0259hv ed\u0259n dig\u0259r \u201ci\u015f\u011fal\u00e7\u0131 hakimiyy\u0259t\u201d\u0259 t\u0259slim ed\u0259c\u0259kdis\u0259, onda onun rus qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xarmas\u0131 nailiyy\u0259ti tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edirmi?\u201d \u018flb\u0259tt\u0259 edir. V\u0259t\u0259n ancaq hakimiyy\u0259td\u0259n ibar\u0259t deyil, rus qo\u015funlar\u0131 Az\u0259rbaycan adl\u0131 bir \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 22 il ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq bir daha ora qay\u0131tmad\u0131lar. Bu o zamanlar idi ki, \u015e\u0259rqi Avropan\u0131n \u015f\u00f6hr\u0259tli dissidentl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin kazarmalar\u0131nda rus \u0259sg\u0259rl\u0259ri h\u0259l\u0259 \u0259ll\u0259rini isindirirdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u018flb\u0259tt\u0259, 22 il sonra\u00a0 hakimiyy\u0259ti qoruma\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lif n\u0259z\u0259ri \u00fcsullar\u0131n\u0131 \u0259sasland\u0131rmaq h\u0259min dramatik hadis\u0259l\u0259r fonunda bir q\u0259d\u0259r asan, meydan.tv-nin r\u0259hb\u0259ri kimi Emin Millinin is\u0259 qeyd edil\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259f kimi i\u015ftirak etm\u0259si bir q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. 22 illik istibdad\u0131n \u00fcnvan\u0131 kimi El\u00e7ib\u0259yi g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u0259lb\u0259tt\u0259 do\u011fru deyil. Lap dey\u0259k ki, o, z\u0259if prezident idi. B\u0259s biz bir mill\u0259t olaraq, bir xalq olaraq Elmir Mirz\u0259yevin yazd\u0131\u011f\u0131 \u201ccinay\u0259tl\u0259ri nasizm\u0259 b\u0259rab\u0259r bu anti-b\u0259\u015f\u0259ri rejim\u0259\u201d niy\u0259 d\u00f6z\u00fcr\u00fck? G\u00fcrc\u00fcstanda Zviad Qamsaxurdiya da Tiflisi t\u0259rk etdi, o, h\u0259tta \u00f6lk\u0259ni d\u0259 t\u0259rk edib Az\u0259rbaycana g\u0259lm\u0259k ist\u0259yirdi. Lakin hakimiyy\u0259t bunun siyasi qalmaqal do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b onun g\u0259li\u015fin\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259di. Bir ba\u015fqa siyasi b\u00fcro \u00fczv\u00fc d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. Amma g\u00fcrc\u00fcl\u0259r 10 il sonra toparlan\u0131b \u015eevarnadzeni yola sala bildil\u0259r. D\u00fczd\u00fcr bunun daxili \u015f\u0259rtl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 xarici \u015f\u0259rtl\u0259ri d\u0259 var idi, amma onlar bunu ed\u0259 bildil\u0259r. Bizd\u0259 niy\u0259 al\u0131nmad\u0131, bunun d\u0259rin s\u0259b\u0259bl\u0259ri var v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 El\u00e7ib\u0259yl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc s\u0131\u011fortalamaq c\u0259hdidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lap dey\u0259k ki, El\u00e7ib\u0259y z\u0259if prezident idi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":32598,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-169750","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lap dey\u0259k ki, El\u00e7ib\u0259y z\u0259if prezident idi...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-09-01T16:14:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12171.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r\",\"datePublished\":\"2015-09-01T16:14:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/\"},\"wordCount\":3937,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/12171.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/\",\"name\":\"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/12171.jpg\",\"datePublished\":\"2015-09-01T16:14:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/12171.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/12171.jpg\",\"width\":500,\"height\":500,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r - MEYDAN.TV","og_description":"Lap dey\u0259k ki, El\u00e7ib\u0259y z\u0259if prezident idi...","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-09-01T16:14:28+00:00","og_image":[{"width":500,"height":500,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12171.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r","datePublished":"2015-09-01T16:14:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/"},"wordCount":3937,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12171.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/","name":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12171.jpg","datePublished":"2015-09-01T16:14:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12171.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/12171.jpg","width":500,"height":500,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/kecmisde-sehvler-axtarmaqdansa-geleceye-hedeflenmek-lazimdir\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 s\u0259hvl\u0259r axtarmaqdansa, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169750"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169750\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}