{"id":169571,"date":"2015-08-21T19:46:45","date_gmt":"2015-08-21T19:46:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/agalar-quta-cavabim\/"},"modified":"2015-08-21T19:46:45","modified_gmt":"2015-08-21T19:46:45","slug":"agalar-quta-cavabim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/","title":{"rendered":"A\u011falar Quta cavab\u0131m"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/32147\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-32147\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/32150\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-32150\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  A\u011falar Qut Meydan TV-d\u0259ki yaz\u0131s\u0131na bel\u0259 ba\u015flay\u0131r:\n<\/p>\n<p>\n  \u201cG\u0259r\u0259k, t\u0259kc\u0259 he\u00e7 kimin yaza bilm\u0259diyini yazmayasan, h\u0259m d\u0259 he\u00e7 kimin yazmaq ist\u0259m\u0259diyini yazasan\u201d<br \/>\n  <br \/>\n  Sevindim, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, he\u00e7 kimin yazmaq ist\u0259m\u0259diyi m\u00f6vzu n\u0259dirs\u0259, oxuyaq, n\u0259l\u0259rs\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259k.<br \/>\n  <br \/>\n  Amma m\u0259lum oldu ki, yaz\u0131dak\u0131 fikirl\u0259ri n\u0259inki k\u00f6\u015f\u0259 yaz\u0131lar\u0131nda, m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259tta Facebook statuslar\u0131nda ill\u0259rdir T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri yaz\u0131r, yazmaqdad\u0131r v\u0259 yazacaqd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Dostumuz G\u00f6kbey Ulu\u00e7 demi\u015fk\u0259n, h\u0259l\u0259 bu tipli fikirl\u0259ri uzaq 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar.<br \/>\n  <br \/>\n  Dem\u0259li, H\u00fcseyn Cavid m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 A\u011falar Qut c\u0259hal\u0259ti il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131yayd\u0131q.<br \/>\n  <br \/>\n  Giri\u015fi uzatmadan bu c\u0259hal\u0259tin haradan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcrkofobiya, nifr\u0259t hissl\u0259ri il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f o yaz\u0131dak\u0131 iddialar\u0131n nec\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fck oldu\u011funu onun \u00f6z\u00fcn\u0259 deyil, ona inananlara m\u00fcraci\u0259tl\u0259 yaz\u0131ram.\n<\/p>\n<p>\n  \u00c7\u00fcnki qar\u015f\u0131s\u0131na art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir saxtakarl\u0131qla da olsa, \u201cT\u00fcrkiy\u0259ni a\u015fa\u011f\u0131layacayam\u201d dey\u0259 bir m\u0259qs\u0259d qoyan \u015f\u0259xsin qar\u015f\u0131s\u0131na faktlar\u0131 s\u0259rs\u0259n bel\u0259, q\u0259bul etm\u0259y\u0259c\u0259k.\n<\/p>\n<p>\n  C\u0259hal\u0259t 1:\n<\/p>\n<p>\n  \u201cXVI y\u00fcz illikd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sini t\u0259msil ed\u0259n S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tini Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti Avropadan ald\u0131qlar\u0131 toplar\u0131n g\u00fcc\u00fcyl\u0259 da\u011f\u0131d\u0131b, T\u0259briz\u0259 girdi, insanlar\u0131m\u0131z\u0131 q\u0131r\u0131b-\u00e7atd\u0131, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259hqir, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 da ilhaq etdi. Bel\u0259likl\u0259, bizd\u0259n torpaq qamarlayan qon\u015fular\u0131m\u0131z \u2013 t\u0259kc\u0259 erm\u0259nil\u0259r, g\u00fcrc\u00fcl\u0259r, ruslar, farslar (h\u0259tta \u0259r\u0259bl\u0259r) deyildir, h\u0259m d\u0259 qarda\u015flar\u0131m\u0131z sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcrkiy\u0259lil\u0259rdir\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  Tarixi primitiv \u015f\u0259kild\u0259 bil\u0259nl\u0259r\u0259 m\u0259lumdur ki, indiki d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259kc\u0259 XX \u0259srd\u0259 iki d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015f verib, zamanla is\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan sava\u015flar olub. Nec\u0259 ki, haz\u0131rda Suriya v\u0259 \u0130raqda da s\u0259rh\u0259dl\u0259r d\u0259yi\u015fir, yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131n\u0131n i\u015fart\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u018fg\u0259r biz tarixd\u0259ki torpaq davas\u0131na \u00e7\u0131xsaq, o zaman S\u0259f\u0259vil\u0259rin, \u018ff\u015farlar\u0131n i\u015f\u011fallar\u0131na n\u0259 dey\u0259c\u0259yik? Bu m\u0259ntiql\u0259 \u0130stanbulun f\u0259th adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015f\u011fal\u0131na n\u0259 dey\u0259c\u0259yik? XVI \u0259srd\u0259ki iki feodal d\u00f6vl\u0259tin, mill\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 imperiyan\u0131n \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259n t\u0259bii n\u0259 ola bil\u0259rdi ki? Avropan\u0131n min illik tarixi imperiyalar\u0131n, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bir-birinin \u0259razisini tutmaqla ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259l\u0259 d\u0259 \u015fahidl\u0259ri ya\u015fayan, cinay\u0259tkarlar\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin s\u0259b\u0259bkarlar\u0131ndan biri olan Almaniya Pol\u015fadan ba\u015flayaraq Avropan\u0131n ne\u00e7\u0259 \u0259razisini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi?\n<\/p>\n<p>\n  \u018fg\u0259r Osmanl\u0131-S\u0259f\u0259vi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycana x\u0259yan\u0259tidirs\u0259, o zaman Avropa tarixi ba\u015fdan-aya\u011fa ingilis-frans\u0131z, alman-polyak, rus-fin x\u0259yan\u0259ti il\u0259 doludur ki. Dem\u0259k, o zamank\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Avropa Birliyi da\u011f\u0131lmal\u0131, ilk f\u00fcrs\u0259td\u0259c\u0259 frans\u0131zlar almanlara sava\u015f elan etm\u0259lidir.\n<\/p>\n<p>\n  Zira o zamank\u0131 hadis\u0259l\u0259r bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259rlidirs\u0259, o zaman tarix kitablar\u0131nda yazaq ki, XV \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si olub, A\u011fqoyunlularla, Qaraqoyunlular bir-birin\u0259 girib.\n<\/p>\n<p>\n  Bu arada Osmanl\u0131 il\u0259 S\u0259f\u0259vi aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 S\u0259f\u0259vi saray\u0131nda g\u0259z\u0259n Avropa diplomatlar\u0131 da az rol oynamay\u0131b.<\/p>\n<p>  C\u0259hal\u0259t 2:\n<\/p>\n<p>\n  \u201cOsmanl\u0131n\u0131n xain h\u00fccumundan 400 il sonra, \u00f6t\u0259n y\u00fczilliyin ba\u015flar\u0131nda azac\u0131q dir\u00e7\u0259lib, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funa ba\u015flad\u0131q. Ancaq h\u0259min bu t\u00fcrkiy\u0259li qarda\u015flar\u0131m\u0131z ruslarla gizlinc\u0259 dilbirlik edib, ba\u015faldatd\u0131 oyunu il\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordunu Bak\u0131ya soxdular\u201d<br \/>\n  <br \/>\n  \u018fg\u0259r A\u011falar Qutun T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 olan nifr\u0259ti olmasayd\u0131, bu c\u00fcml\u0259ni bel\u0259 ba\u015flayard\u0131: \u201c1918-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin g\u00f6nd\u0259rdiyi Qafqaz-\u0130slam Ordusu Bak\u0131n\u0131 azad edib onu C\u00fcmhuriyy\u0259tin paytaxt\u0131na \u00e7evirib\u2026\u201c\n<\/p>\n<p>\n  Amma bunu demir, \u00e7\u00fcnki m\u0259qs\u0259di obyektiv olmaq deyil. Halbuki, o zamank\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259t ldierl\u0259ri, ziyal\u0131lar\u0131 bu ger\u00e7\u0259kliyin f\u0259rqind\u0259 idi. T\u0259kc\u0259 1918-ci ilin on noyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi elitas\u0131, ziyal\u0131s\u0131 Nuru pa\u015fan\u0131n \u015f\u0259nin\u0259 ziyaf\u0259t ver\u0259r\u0259k ona bu xidm\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u00fckranl\u0131q el\u0259mi\u015fdil\u0259r. H\u0259l\u0259 Nuru pa\u015fan\u0131n Bak\u0131n\u0131 azad etdikd\u0259n sonra g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqrama F\u0259t\u0259li xan Xoyski bel\u0259 cavab yazm\u0131\u015fd\u0131:<br \/>\n  <br \/>\n  \u201cQafqaz M\u00fcs\u0259lman ordusunun komandan\u0131 Nuru Pa\u015faya! Xo\u015fb\u0259xt\u0259m ki, xalq\u0131n ad\u0131ndan Siz \u0259lah\u0259zr\u0259tl\u0259rin\u0259, xeyirxah t\u00fcrk o\u011fullar\u0131na v\u0259 Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad ed\u0259n c\u0259sur \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc \u00e7atd\u0131r\u0131ram\u201d.<br \/>\n  <br \/>\n  A\u011falar Qutu narahat ed\u0259n buradak\u0131 t\u00fcrk o\u011fullar\u0131 ifad\u0259sidir.<\/p>\n<p>  C\u0259hal\u0259t 3<\/p>\n<p>  \u201cADR \u00f6z\u00fcn\u00fcn q\u0259bul etdiyi m\u0259\u015fhur 6 madd\u0259lik q\u0259rar\u0131n\u0131n birinci b\u0259ndin\u0259 g\u00f6r\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordunu Anadolunun k\u00f6m\u0259yin\u0259 getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131ya burax\u0131rd\u0131\u2026 Atat\u00fcrk bizi n\u0259inki m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259mi\u015fdi, \u0259ksin\u0259, aldatm\u0131\u015f, ruslara satm\u0131\u015fd\u0131; Lenin\u0259 gizlinc\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131 ki, narahat olmay\u0131n, siz Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259nd\u0259, m\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6l\u00fcl\u00fcy\u0259 vuraca\u011fam.\u201d\n<\/p>\n<p>\n  Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun Bak\u0131ya g\u0259li\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u015fayi\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rilir. Lakin C\u00fcmhuriyy\u0259tin liderl\u0259ri o q\u0259d\u0259r axmaq deyildi ki, bu c\u00fcr hadis\u0259y\u0259 inans\u0131nlar.\n<\/p>\n<p>\n  R\u0259sulzad\u0259 parlamentin son iclas\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda deyir:<br \/>\n  <br \/>\n  \u201c\u018ff\u0259ndil\u0259r, m\u00f6t\u0259cazir bir ultimatum qar\u015f\u0131s\u0131nda qalm\u0131\u015f\u0131q. Burada t\u0259slimd\u0259n b\u0259hs edirl\u0259r. F\u0259q\u0259t \u0259f\u0259ndil\u0259r, t\u0259slim n\u0259 dem\u0259k? Kim\u0259 t\u0259rki m\u00f6vqe edirik? Biz\u0259 deyirl\u0259r ki, h\u00fcdudunuzu ke\u00e7\u0259n ordunun ba\u015f\u0131nda Nicati ad\u0131nda bir t\u00fcrk komandan\u0131 durmu\u015fdur. Rusiyadan g\u0259l\u0259n bu m\u00f6t\u0259caviz ordu t\u0259min edirl\u0259r ki, h\u0259yat v\u0259 m\u0259mat m\u00fccadil\u0259sind\u0259 qalan T\u00fcrkiy\u0259nin xilas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn gedir. Yaland\u0131r. G\u0259l\u0259n ordu rus ordusudur. F\u0259rz\u0259n komandan\u0131 bir t\u00fcrk olsa da, yen\u0259 rusdur. \u0130stila ordusudur. Onun ist\u0259diyi 1914-c\u00fc il h\u00fcduduna qay\u0131tmaqd\u0131r. Anadolu imdad\u0131na ged\u0259c\u0259k b\u0259han\u0259siyl\u0259 yurdumuza gir\u0259n bu i\u015f\u011fal ordusu buradan bir daha \u00e7\u0131xmaq ist\u0259m\u0259y\u0259c\u0259kdir. Q\u0131z\u0131l Rusiya il\u0259 anla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259ti m\u00fctl\u0259q bol\u015fevikl\u0259r\u0259 t\u0259slim ultimatumu q\u0259bul etm\u0259k zill\u0259tin\u0259 qatlanma\u011fa ehtiyac yoxdur. Bu m\u00f6t\u0259caziran\u0259 ultimatumu r\u0259dd etm\u0259liyik\u2026\u201d\n<\/p>\n<p>\n  Y\u0259ni, rus ordusu faktiki olaraq Az\u0259rbaycana girirdi, bunun plan\u0131 is\u0259 \u00e7oxdan haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131, liderl\u0259r d\u0259 bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu axtar\u0131rd\u0131lar. Atat\u00fcrk\u00fcn m\u0259ktubu il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259si yox idi.<br \/>\n  <br \/>\n  Professor C\u0259mil H\u0259s\u0259nli bu bar\u0259d\u0259 deyir:<br \/>\n  <br \/>\n  \u201c1920-ci il aprelin 23-\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00f6hb\u0259t ancaq Bak\u0131 v\u0259 Ab\u015feronun i\u015f\u011fal\u0131ndan gedirdi. Aprelin 23-d\u0259 ba\u015f q\u0259rargah b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n tutulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 plan\u0131 t\u0259sdiql\u0259di. S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259ktubu is\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn imzalamas\u0131na baxmayaraq \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc yox, T\u00fcrkiy\u0259 Mill\u0259t M\u0259clisi aprelin 26-da yaz\u0131b. Dem\u0259li, m\u0259ktub yaz\u0131landa Az\u0259rbaycan\u0131n tutulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 plan art\u0131q 3 g\u00fcn idi ki, t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fdi. H\u0259min m\u0259ktub iyunun 3-d\u0259, y\u0259ni 36 g\u00fcn sonra Moskvaya \u00e7at\u0131b. M\u0259ktuba iyunun 4-d\u0259 cavab yaz\u0131l\u0131b v\u0259 yaz\u0131lan cavab 2 ay sonra \u00fcnvan\u0131na \u00e7at\u0131b. Y\u0259ni bu m\u0259ktubun Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131nda he\u00e7 bir rolu olmay\u0131b\u201d.<br \/>\n  <br \/>\n  T\u00fcrkiy\u0259nin Sovetl\u0259rl\u0259 anla\u015fmas\u0131na g\u0259linc\u0259 is\u0259, bunun ortaq d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 &#8211; y\u0259ni ingilisl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 anla\u015fma oldu\u011funu tarix\u00e7il\u0259r yaz\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0130stanbuldan, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ingilisl\u0259ri qovan Atat\u00fcrkl\u0259, Leninin ortaq d\u00fc\u015fm\u0259ni eyni idi. Atat\u00fcrk d\u0259 buna g\u00f6r\u0259 bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259t qurma\u011fa m\u0259cbur oldu.<br \/>\n  <br \/>\n  H\u0259tta C\u00fcmhuriyy\u0259ti i\u015f\u011fal edil\u0259n R\u0259sulzad\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin bu add\u0131m\u0131n\u0131 strateji manevr oldu\u011funu, bir az d\u0259rrak\u0259si olan \u015f\u0259xsl\u0259rin bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yini yaz\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Diqq\u0259t ed\u0259k:<br \/>\n  <br \/>\n  \u201cT\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 k\u0259ndisini bo\u011fmaq ist\u0259y\u0259n Avropaya qar\u015f\u0131 livayi-\u00fcsyan a\u00e7d\u0131\u011f\u0131ndan ixtilal\u00e7\u0131 Rusiyan\u0131n h\u0259r n\u0259 sur\u0259tl\u0259 olursa-olsun, bir az \u0259vv\u0259l k\u0259ndi h\u00fcduduna yax\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 istiyordu. Qafqasiyaya do\u011fru en\u0259n bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259tind\u0259 o, Avropaya m\u00fcxalif bir q\u00fcvv\u0259t g\u00f6rd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn \u015eimaldan uzanan \u0259li uzun boylu t\u0259dqiq\u0259 imkan bulam\u0131yaraq, \u00e7abuq s\u0131x\u0131yordu. Qafqasiyan\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 yap\u0131lan bu m\u00fcsafih\u0259 (anla\u015fma \u2013 D.\u018f.) \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Qafqasiya c\u00fcmhuriyy\u0259tl\u0259rinin m\u00fcq\u0259ddarat\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259ti bir t\u0259sir icra eyl\u0259mi\u015fdir.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259yat v\u0259 m\u0259mat (\u00f6l\u00fcm-D.\u018f.) m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 at\u0131lan T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00f6yl\u0259 v\u0259ziyy\u0259t almaq z\u0259rur\u0259tind\u0259 qalmas\u0131, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, \u201c\u018fhv\u0259n \u015f\u0259rin xeyir\u0259n\u201d d\u00fcsturu \u00fcz\u0259rin\u0259 vaqe olmu\u015fdur. M\u00fch\u0259qq\u0259q ki, Qafqasiyan\u0131n t\u0259krar Rusiya r\u0259bq\u0259yi-\u0259sar\u0259tin\u0259 ke\u00e7m\u0259si, T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259nafei-n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n b\u00f6y\u00fck bir z\u0259r\u0259rdir. F\u0259q\u0259t, \u201cSevr\u201d m\u00fcahid\u0259si il\u0259 qabiliyy\u0259ti-h\u0259yatiyy\u0259d\u0259n m\u0259hrum, z\u0259lil bir d\u0259r\u0259k\u0259y\u0259 endiril\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 daha b\u00f6y\u00fck bir z\u0259r\u0259rd\u0259 idi. T\u00fcrkiy\u0259yi bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fcsafih\u0259y\u0259 icbar ed\u0259n s\u0259b\u0259b Lloyd Corc v\u0259 Klemanso Avropas\u0131n\u0131n n\u0259\u015feyi-z\u0259f\u0259rl\u0259 kor olan siyas\u0259ti idi. Bu siyas\u0259t var ik\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisi z\u0259mamdarlar\u0131n\u0131 (idar\u0259\u00e7il\u0259r \u2013 D.\u018f) bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 anla\u015fd\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kims\u0259 m\u00fcaxiz\u0259 (m\u00fcq\u0259ssir elan etm\u0259k \u2013 D.\u018f) ed\u0259m\u0259z. Bol\u015fevik siyas\u0259tinin T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi bir s\u00f6vq\u00fclcey\u015f (strategiya \u2013 D.\u018f) manevr\u0259si oldu\u011funu q\u0259bul etm\u0259m\u0259k, d\u00fcnya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini p\u0259k dar bir g\u00f6zl\u00fckl\u0259 g\u00f6rm\u0259k olurdu\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259hz ingilisl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 T\u00fcrkiy\u0259-SSR\u0130 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 Atat\u00fcrk\u00fcn qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n b\u0259zi add\u0131mlar atma\u011fa vadar edir. M\u00fchacirl\u0259rin buraxd\u0131\u011f\u0131 q\u0259zetl\u0259r, jurnallar\u0131n qapad\u0131lmas\u0131, b\u0259zi kitablar\u0131n y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6st\u0259ri\u015fi verilir.<br \/>\n  <br \/>\n  Lakin m\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r ki, m\u00fchacirl\u0259r bu kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcst\u0259lik, qapad\u0131lmaya q\u0259d\u0259r \u00e7ap olunan h\u0259min q\u0259zet v\u0259 jurnallar bizim \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda \u0259v\u0259zsiz m\u0259nb\u0259l\u0259rdir. \u018fg\u0259r bu g\u00fcn \u201cOdlu Yurt\u201d kimi bir jurnal\u0131n tam k\u00fclliyyat\u0131 \u0259limizd\u0259dirs\u0259 v\u0259 orada R\u0259sulzad\u0259nin v\u0259 d\u0259st\u0259k\u00e7il\u0259rinin Sovetl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 oxuyuruqsa, bu el\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin say\u0259sind\u0259 olmu\u015fdu. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, h\u0259min \u201cOdlu Yurt\u201d toplusu h\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycanda bir araya g\u0259tirilm\u0259s\u0259 d\u0259, \u00f6t\u0259n il yen\u0259 d\u0259 T\u00dcRK\u0130Y\u018fd\u0259 \u201cKitab\u00e7\u0131\u201d n\u0259\u015friyyat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n oxuculara t\u0259qdim edildi.\n<\/p>\n<p>\n  El\u0259c\u0259 d\u0259, m\u00fchacirl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti, kommunizm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn uzun ill\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 b\u00f6y\u00fck meydan a\u00e7d\u0131. \u201cYurt bilgisi\u201d, \u201cAzerbaycan\u201d, \u201cDergi\u201d v\u0259 bu kimi n\u0259 q\u0259d\u0259r jurnalda m\u00fchacirl\u0259r \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131, \u018fhm\u0259d C\u0259f\u0259ro\u011flu kimi m\u00fchacir professor \u00fcnvan\u0131na q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lmi\u015fdi, Almas \u0130ld\u0131r\u0131m i\u015fl\u0259 t\u0259min edilmi\u015fdi, Mirz\u0259 Bala \u201cMilliyy\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 yaz\u0131 yaza bilirdi. M\u00fchacir M\u00fcsavat h\u00f6kum\u0259ti, Az\u0259rbaycan K\u00fclt\u00fcr D\u0259rn\u0259yi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi, \u201c\u0130stiqlal\u201d, \u201cAz\u0259ri-T\u00fcrk\u201d kimi m\u0259tbu orqanlar vard\u0131. H\u0259l\u0259 \u201ck\u00f6hn\u0259\u201d m\u00fchacir \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011fluna \u0259n y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259r verilmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Ba\u015fqa n\u0259 edilm\u0259li idi ki? T\u00fcrkiy\u0259 partizan d\u0259st\u0259si yarad\u0131b m\u00fchacirl\u0259ri SSR\u0130 il\u0259 sava\u015fa g\u00f6nd\u0259rm\u0259liydi? Eyni i\u015fi Fransa da Top\u00e7uba\u015fov, Ceyhun Hac\u0131b\u0259yli g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n  <br \/>\n  Bu arada h\u0259min T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti s\u0259fir Esendal\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n ba\u015f nazir N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin ail\u0259sini Sovet z\u00fclm\u00fcnd\u0259n xilas el\u0259mi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  C\u0259hal\u0259t 4:\n<\/p>\n<p>\n  \u201cDa\u015fnaklar 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131da ba\u015f vermi\u015f erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n qisas\u0131 kimi h\u0259yata ke\u00e7irdirdil\u0259r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 Osmanl\u0131 siyas\u0259tinin qurbanlar\u0131 idil\u0259r\u201d.<br \/>\n  <br \/>\n  \u00d6nc\u0259likl\u0259, q\u0131sa sual: 1905-07-ci ill\u0259rd\u0259 kim\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0131r\u0131rd\u0131lar?<br \/>\n  <br \/>\n  Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 davaml\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irtdikl\u0259ri bu q\u0131r\u011f\u0131nalar\u0131 1915-ci il hadis\u0259sin\u0259 ba\u011flamaq tarixi t\u0259hrif etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 biab\u0131r\u00e7\u0131 bir add\u0131md\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  1905-07-ci il hadis\u0259l\u0259rini bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 Ordubadinin \u201cQanl\u0131 s\u0259n\u0259l\u0259ri\u201dni oxumaq kifay\u0259tdir. Q\u0131sacas\u0131, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r Rusiyada ba\u015flayan inqilaba ucqarlardan d\u0259st\u0259k g\u0259lm\u0259sin dey\u0259 \u00e7arizm t\u0259r\u0259find\u0259n qurulmu\u015f bir oyun idi, y\u0259ni \u201catan kazaklar idi\u201d.\n<\/p>\n<p>\n  1918-ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131nda da eynil\u0259 Rusiyan\u0131n \u0259li vard\u0131. Bu q\u0259tliam sistemli \u015f\u0259kild\u0259 \u0130r\u0259vandan Bak\u0131ya, \u015eamax\u0131dan Tiflis\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n toplu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r yerd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi. M\u0259qs\u0259d yaranan siyasi durumdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rini, x\u00fcsus\u0259n Bak\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k idi. Bu q\u0259tliamlarla ba\u011fl\u0131 sonradan Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti F\u00f6vq\u0259lada \u0130stintaq Komit\u0259si yaratm\u0131\u015fd\u0131. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131nda m\u0259qs\u0259d bol\u015fevikl\u0259rin erm\u0259nil\u0259rin \u0259li il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si idi, nec\u0259 ki bu soyq\u0131r\u0131mdan sonra Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Soveti yarad\u0131ld\u0131. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131 da yen\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 ald\u0131&#8230;\n<\/p>\n<p>\n  Y\u0259ni, mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 1915-ci il hadis\u0259l\u0259rinin qisas\u0131 kimi g\u00f6st\u0259rilm\u0259si s\u0259fs\u0259t\u0259d\u0259n, saxtakarl\u0131qdan ba\u015fqa bir \u015fey deyil. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 bol\u015fevikl\u0259rin v\u0259 da\u015fnaklar\u0131n Seymd\u0259 M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sinin, Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6zl\u0259nil\u0259n istiqlaliyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn idi.\n<\/p>\n<p>\n  \u201cDa\u015fnaksutyun\u201dun liderl\u0259rind\u0259n olan Ka\u00e7aznuni bununla ba\u011fl\u0131 yaz\u0131r: &#8220;Bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ancaq iki partiya real q\u00fcvv\u0259 kimi duru\u015f g\u0259tir\u0259 bil\u0259rdi \u2014 tatarlar\u0131n &#8220;M\u00fcsavat&#8221; v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin &#8220;Da\u015fnaksutyun&#8221; partiyalar\u0131. Bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu partiyalar h\u00f6km\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259liydil\u0259r, bu is\u0259 a\u011flas\u0131\u011fmaz idi. Bak\u0131n\u0131n erm\u0259ni \u0259halisin\u0259 g\u0259linc\u0259, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn bol\u015fevik diktaturas\u0131 &#8220;M\u00fcsavat&#8221; diktaturas\u0131ndan daha m\u0259qbul idi. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bizimkil\u0259r (y\u0259ni da\u015fnaklar \u2013 D.\u018f) Bak\u0131da daha \u00e7ox bol\u015fevikl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k, onun daya\u011f\u0131na \u00e7evrilirdi&#8221;. Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlaliyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn oldu\u011fu inkaredilm\u0259z bir ger\u00e7\u0259klikdir.\n<\/p>\n<p>\n  C\u0259hal\u0259t 5\n<\/p>\n<p>\n  \u201cO ill\u0259rd\u0259 bol\u015fevikl\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131b T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 s\u0131\u011f\u0131nmaq ist\u0259y\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 el\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259c\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259yirdil\u0259r, yen\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn buyru\u011fu il\u0259&#8230;\u201d<br \/>\n  <br \/>\n  Qut bu d\u0259f\u0259 d\u0259 yalan dan\u0131\u015f\u0131r. Bu II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 olub. Y\u0259ni art\u0131q Atat\u00fcrk yox idi. M\u00fcharib\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fc il\u0259 g\u0259tirdiyi \u015f\u0259rtl\u0259r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Boraltan hadis\u0259si ba\u015f vermi\u015fdi. Bu hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fchacir \u015fair Almas \u0130ld\u0131r\u0131m\u0131n \u015feiri d\u0259 var.\n<\/p>\n<p>\n  O da m\u0259lumdur ki, t\u00fcrk \u0259sg\u0259ri buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, lakin \u0130sm\u0259t \u0130n\u00f6n\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ri\u015fini yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmu\u015fdur.<br \/>\n  <br \/>\n  Y\u0259ni bu hadis\u0259 ba\u015f verib, amma burada iqtidar\u0131n verdiyi q\u0259rarla, ordunun s\u0259rgil\u0259diyi m\u00fcnasib\u0259t tamam f\u0259rqlidir.<\/p>\n<p>  C\u0259hal\u0259t 6<\/p>\n<p>  \u201cHalbuki, k\u00fcrdl\u0259r kimi m\u0259zlum xalqlar \u00f6z haqlar\u0131n\u0131 almal\u0131d\u0131rlar ki, G\u00fcney Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olsun\u201d<br \/>\n  <br \/>\n  G\u00fcney Az\u0259rbaycan h\u0259r\u0259kat\u0131 iyirmi ild\u0259n \u00e7oxdur ki, bir d\u0259f\u0259 d\u0259 silaha \u0259l atmay\u0131b, m\u0259d\u0259ni, sivil yolla \u00f6z haqlar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib. Qutun m\u0259zlum dediyi k\u00fcrdl\u0259ri yaratd\u0131\u011f\u0131 PKK terroru n\u0259tic\u0259sind\u0259 son 30 ild\u0259 35 mind\u0259n \u00e7ox insan \u00f6l\u00fcb.\n<\/p>\n<p>\n  Qut tarixi saxtala\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 sevdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn, t\u0259kc\u0259 son 44 g\u00fcnd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259k: aralar\u0131nda polisin, \u0259sg\u0259rin v\u0259 korucular\u0131n (k\u0259ndlil\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259si) oldu\u011fu 55 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259hid olub, 14 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub, 189 n\u0259f\u0259r yaralan\u0131b. Terror\u00e7ular \u0259ks\u0259riyy\u0259ti TIR olan 144 ma\u015f\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131b.<br \/>\n  <br \/>\n  \u018flb\u0259tt\u0259, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u201cm\u0259zlum\u201d bir davran\u0131\u015fd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  PKK-n\u0131n son 44 g\u00fcnd\u0259 el\u0259diyini G\u00fcney Az\u0259rbaycan h\u0259r\u0259kat\u0131 son 22 ild\u0259 etm\u0259yib. \u0130ndiy\u0259d\u0259k ne\u00e7\u0259 \u0130ran polisinini, \u0259sg\u0259rinin burnu qanay\u0131b?<br \/>\n  <br \/>\n  T\u00fcrkiy\u0259nin G\u00fcney Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 g\u0259linc\u0259, BMT-y\u0259 \u00fczv olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bir-biri qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6hd\u0259liyi var. N\u0259inki T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti d\u0259 \u0130ran\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r. Eyni h\u00f6rm\u0259ti \u0130ran da Az\u0259rbaycana v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bunu bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn quyu dibl\u0259rin\u0259 enm\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k yoxdur.\n<\/p>\n<p>\n  Qaraba\u011fla k\u00fcrd h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 eynil\u0259\u015fdirm\u0259k is\u0259 yax\u0131n tarixi saxtala\u015fd\u0131rmaqdan ibar\u0259tdir. Qaraba\u011f Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edil\u0259r\u0259k Erm\u0259nistana verilib. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 is\u0259 PKK d\u00f6vl\u0259tin unitar qurulu\u015funu pozmaq, daha sonra is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n torpaq qopararaq d\u00f6vl\u0259t yaratmaq fikrind\u0259dir.<br \/>\n  <br \/>\n  S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259lin t\u0259yyar\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259, El\u00e7ib\u0259y h\u00f6kum\u0259ti t\u0259yyar\u0259 ist\u0259mi\u015f (bu h\u0259m m\u0259rhum prezidentin, h\u0259m d\u0259 Tofiq Qas\u0131movun a\u00e7\u0131qlamalar\u0131nda var), D\u0259mir\u0259l is\u0259 vertolyotun g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz oldu\u011funu demi\u015fdi.<br \/>\n  <br \/>\n  Amma niy\u0259 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si \u0259traf\u0131nda ayr\u0131ca m\u00fczakir\u0259 a\u00e7maq olar.<br \/>\n  <br \/>\n  Sonluq\n<\/p>\n<p>\n  \u201c\u015e\u0259xs\u0259n m\u0259n\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 ayd\u0131n deyil ki, biz T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n etnik do\u011fmal\u0131qdan ba\u015fqa hans\u0131 qarda\u015fl\u0131q g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck?\u201d<br \/>\n  <br \/>\n  \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 do\u011fmal\u0131q xalqlar aras\u0131nda olar. \u018fg\u0259r kimins\u0259 h\u0259yat\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 al\u0131nmay\u0131b, kimd\u0259ns\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u00fcbs\u0259, bu, onun yaln\u0131z \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259rlidir.\n<\/p>\n<p>\n  Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 aras\u0131nda burada v\u0259 orada hans\u0131sa probleml\u0259r ba\u015f verirs\u0259, bunu \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259k \u0259sla d\u00fczg\u00fcn deyil. \u018fksin\u0259, bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin ist\u0259nil\u0259n yerind\u0259 Az\u0259rbaycana v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck sevgi var. T\u0259bii, \u0259g\u0259r kims\u0259 i\u00e7ind\u0259 bu q\u0259d\u0259r nifr\u0259t v\u0259 kinl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 oran\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na yana\u015f\u0131rsa, adekvat m\u00fcnasib\u0259ti g\u00f6r\u0259c\u0259kdir.\n<\/p>\n<p>\n  Kimins\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u00f6n\u0259r\u00e7i dostu olur, kimins\u0259 Hac\u0259tt\u0259p\u0259d\u0259n professor dostu. 70 milyonun i\u00e7\u0259risind\u0259 h\u0259r tipd\u0259 adam\u0131n olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\n  <br \/>\n  \u00dcst\u0259lik T\u00fcrkiy\u0259 Az\u0259rbaycana x\u0259yan\u0259t edib dey\u0259n bir zehniyy\u0259t\u0259 o c\u00fcr m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k bir bax\u0131ma savabd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Do\u011fmal\u0131q deyil\u0259n \u015feyi \u201cT\u00fcrkiy\u0259 Az\u0259rbaycana n\u0259 edib?\u201d kimi yozsaq, m\u0259s\u0259l\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi, yard\u0131mla\u015fma sah\u0259l\u0259rin\u0259 qalxacaq.<br \/>\n  <br \/>\n  Bunlar\u0131 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 \u00e7ox sad\u0259 yollar var. Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirlikl\u0259rinin, T\u0130KA-n\u0131n v\u0259 bu kimi qurumlar\u0131n hesabatlar\u0131na baxmaq kifay\u0259tdir.<br \/>\n  <br \/>\n  T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130\u015e\u0130D-i d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si v\u0259 ya hans\u0131sa t\u0259riq\u0259tl\u0259rin orada olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259, \u0130\u015e\u0130D v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki dig\u0259r terror\u00e7ular\u0131 Amerikadan Almaniyaya q\u0259d\u0259r \u00e7ox \u00f6lk\u0259 \u00f6z siyas\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259lib.\n<\/p>\n<p>\n  T\u0259kc\u0259 PKK qrupla\u015fmas\u0131na \u0130ran, Rusiya, \u0130raq, Almaniya, AB\u015e kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r a\u00e7\u0131q v\u0259 gizli d\u0259st\u0259k verir. Hillari Klinton \u00f6t\u0259n il verdiyi a\u00e7\u0131qlamada SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fccahidl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k verdikl\u0259rini demi\u015fdi. \u018fg\u0259r hans\u0131sa d\u00f6vl\u0259t b\u00f6lg\u0259d\u0259ki oyunlara g\u00f6r\u0259 \u00f6z mara\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edirs\u0259, bu, siyas\u0259tin elementar qaydalar\u0131d\u0131r. Amma buna g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 kin p\u00fcsk\u00fcrm\u0259k, sad\u0259c\u0259, q\u0259r\u0259zd\u0259n do\u011fan bir \u015feydir. Nur\u00e7uluq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259, bu g\u00fcn d\u00fcnyada makarondan tutmu\u015f, da\u015fa inanana q\u0259d\u0259r h\u0259r c\u00fcr insan var. Vicdan azadl\u0131\u011f\u0131 buna imkan verir.<\/p>\n<p>  P.S. Yaz\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131nanmaq ist\u0259mir\u0259m. \u00c7\u00fcnki \u0259sasland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f iddialar\u0131n h\u0259r birin\u0259 bu yaz\u0131 q\u0259d\u0259r cavab verm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ehtiyac olarsa, cavab veril\u0259c\u0259k.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Yaz\u0131 m\u00fc\u0259llifin \u015f\u0259xsi m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirir&#8230;<br \/>\n  <\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259hal\u0259t quyusunda Qutluq<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":32147,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-169571","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>A\u011falar Quta cavab\u0131m - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A\u011falar Quta cavab\u0131m - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"C\u0259hal\u0259t quyusunda Qutluq\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-08-21T19:46:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/11967.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"A\u011falar Quta cavab\u0131m\",\"datePublished\":\"2015-08-21T19:46:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/\"},\"wordCount\":3866,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/11967.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/\",\"name\":\"A\u011falar Quta cavab\u0131m - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/11967.jpg\",\"datePublished\":\"2015-08-21T19:46:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/11967.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/11967.jpg\",\"width\":500,\"height\":500,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/agalar-quta-cavabim\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"A\u011falar Quta cavab\u0131m\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A\u011falar Quta cavab\u0131m - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"A\u011falar Quta cavab\u0131m - MEYDAN.TV","og_description":"C\u0259hal\u0259t quyusunda Qutluq","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-08-21T19:46:45+00:00","og_image":[{"width":500,"height":500,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/11967.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"A\u011falar Quta cavab\u0131m","datePublished":"2015-08-21T19:46:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/"},"wordCount":3866,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/11967.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/","name":"A\u011falar Quta cavab\u0131m - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/11967.jpg","datePublished":"2015-08-21T19:46:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/11967.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/11967.jpg","width":500,"height":500,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/agalar-quta-cavabim\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"A\u011falar Quta cavab\u0131m"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=169571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/169571\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=169571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=169571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=169571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}