{"id":167446,"date":"2015-04-06T03:17:52","date_gmt":"2015-04-06T03:17:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/"},"modified":"2015-04-06T03:17:52","modified_gmt":"2015-04-06T03:17:52","slug":"azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/22321\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-22321\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/22324\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-22324\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      Diskurslar<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Bu yaz\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi diskurslara i\u015fiq salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. \u018fsas \u00fc\u00e7 diskursa baxaq: Hakimiyy\u0259tin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik v\u0259 siyasi sabitlik diskursu, sekulyar \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fcxalif\u0259tin demokratiya diskursu v\u0259 Erkin Q\u0259dirlinin sa\u011f avtoritarizm diskursu .\n<\/p>\n<p>\n  1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycanda siyasi pl\u00fcralizm formala\u015f\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif siyasi qruplar \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini v\u0259 m\u00f6vcudiyy\u0259tini siyasi hekay\u0259l\u0259r, ideologiyalar, diskurslar v\u0259 sair\u0259 izahlar, ideyalar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur. Bu \u00e7ox t\u0259bii bir hadis\u0259 idi, \u00e7\u00fcnki ist\u0259nil\u0259n siyasi h\u0259r\u0259k\u0259tin v\u0259 ya davran\u0131\u015f\u0131n arxas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc durur. Bu d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k, r\u0259qib siyasi qruplardan \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259k v\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi zaman h\u0259r hans\u0131 siyasi qrupun f\u0259aliyy\u0259t proqram\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qurulan, cilalanan v\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n (el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n) fikirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir.\n<\/p>\n<p>\n  Yuxar\u0131da qeyd etdiyim kimi, Az\u0259rbaycanda siyasi diskurs \u0259sas\u0259n iki istiqam\u0259t\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb. \u0130qtidar diskursu v\u0259 m\u00fcxalif diskurs. H\u0259r ikisi bir- birin\u0259 qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz olsa da, zahir\u0259n f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri formala\u015fd\u0131rsalar da, \u0259slind\u0259 b\u0259zi ortaq yanlar\u0131 da var idi. Birincisi, h\u0259r iki diskursun t\u0259msil\u00e7il\u0259ri Sovet d\u00f6n\u0259minin insanlar\u0131d\u0131r. Do\u011frudur, m\u00fcxalif siyas\u0259t\u00e7il\u0259r iqtidar t\u0259msil\u00e7il\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 sovet ke\u00e7mi\u015fin\u0259 qar\u015f\u0131 daha s\u0259rt dild\u0259n istifad\u0259 edirdil\u0259r. Lakin mahiyy\u0259t, t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 metodlar\u0131nda ke\u00e7mi\u015f sistemd\u0259n qalma x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r var idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, rus siyas\u0259t alimi Domrinin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cpost-Sovet demokratlar\u0131n\u0131n demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 daha \u00e7ox onlar\u0131n \u00f6zl\u0259rinin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259yind\u0259n ibar\u0259tdir\u201d. \u0130kincisi, modernl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 milliyy\u0259t\u00e7ilik h\u0259r iki diskursun \u00e7ox vacib t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Modernl\u0259\u015fm\u0259ni v\u0259 milliyy\u0259t\u00e7iliyi h\u0259r ikisi f\u0259rqli g\u00f6rs\u0259l\u0259r d\u0259, bu konseptl\u0259r h\u0259r iki diskurs \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259m\u0259l idi.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259r iki diskurs demokratiya haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131r, t\u0259bii ki f\u0259rqli yana\u015fma il\u0259. M\u00fcxalifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn demokratiya m\u00fcbariz\u0259si sad\u0259c\u0259 demokratiya u\u011frunda deyil, h\u0259m d\u0259 hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259di. Demokratiyan\u0131 siyasi ideologiyaya \u00e7evir\u0259n m\u00fcxalif siyas\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 f\u0259allar daha \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki demokratiyaya istinad edirdil\u0259r v\u0259 m\u00fcqayis\u0259l\u0259r apar\u0131rd\u0131lar. M\u0259\u015fhur \u201cniy\u0259 o \u0259jdahadan bizd\u0259 yoxdu?\u201d sual\u0131ndak\u0131 m\u0259ntiq bu yana\u015fman\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259 izah ed\u0259 bil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130qtidar \u00fc\u00e7\u00fcn, demokratiya retorikas\u0131 daha \u00e7ox hakimiyy\u0259ti qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nims\u0259n\u0259n hekay\u0259dir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 90-larda, d\u00fcnyada demokratiya daha populyar olan zamanlarda, iqtidar\u0131n demokratiya hekay\u0259si beyn\u0259lxalq legitimliyin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilirdi. H\u0259tta b\u0259zi iqtidar n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri hesab edirdi ki,\u00a0d\u00fcnyadak\u0131 bir \u00e7ox demokratiyadan Az\u0259rbaycan demokratiyas\u0131 daha yax\u015f\u0131d\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Dolay\u0131s\u0131yla, h\u0259r iki siyasi qrup \u00fc\u00e7\u00fcn demokratiya konseptinin instrumental t\u0259r\u0259fi var idi, y\u0259ni demokratiya haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaqla (sad\u0259c\u0259) demokratiyaya nail olmaq yox, h\u0259m d\u0259 iqtidara g\u0259lm\u0259k v\u0259 ya iqtidarda qalmaq m\u0259qs\u0259di \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc diskurs h\u0259r iki diskursu inkar edir v\u0259 ortaya yeni yana\u015fma qoyur.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/22327\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-22327\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol v\u0259 ya Li Kuan Yu Modeli<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Son g\u00fcnl\u0259r Sinqapurun uzun ill\u0259r lideri olmu\u015f Li Kuan Yunun h\u0259yat\u0131 bir daha d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tini \u00e7\u0259kdi. Bu d\u0259f\u0259 s\u0259b\u0259b onun v\u0259fat\u0131 idi v\u0259 Singapur d\u00f6vl\u0259ti \u00f6lk\u0259d\u0259 bir h\u0259ft\u0259lik mat\u0259m elan edib, \u00f6z lideri il\u0259 vidala\u015fd\u0131. Amma s\u00f6hb\u0259t yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259td\u0259n getmir. Hesablamalara g\u00f6r\u0259, 1 milyondan \u00e7ox sinqapurlu Lii Kuan Yu il\u0259 vidala\u015fma\u011fa g\u0259lmi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Xalq\u0131n ona olan s\u0259mimi sevgisi h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 insan\u0131 bu lider\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t etm\u0259y\u0259 vadar edir. Amma h\u0259l\u0259lik bunlar\u0131 qoyaq bir k\u0259nara. G\u0259lin, baxaq g\u00f6r\u0259k, Li Kuan Yu t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n n\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259 bil\u0259rik?!\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l onu qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131 ki, Sinqapur \u0259n az\u0131 \u00fc\u00e7 c\u0259h\u0259td\u0259n Az\u0259rbaycana b\u0259nz\u0259yir. Birincisi, geosiyasi \u0259hat\u0259si v\u0259 bu geosiyas\u0259td\u0259 nisb\u0259t\u0259n ki\u00e7ik oyun\u00e7u olmas\u0131. \u0130kincisi, demokratiya elementl\u0259ri olan \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 dayanan avtoritar rejim\u0259 sahib olmas\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, h\u00f6kum\u0259t\u0259 Li Kuan Yudan sonra (d\u0259rhal olmasa da) o\u011fulun r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si.\n<\/p>\n<p>\n  D\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu siyas\u0259tinin dem\u0259k olar, \u0259sas f\u0259ls\u0259f\u0259si ondan ibar\u0259tdir ki, Sinqapurun siyasi sabitliyi iqtisadi rifah \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdi v\u0259 bu bax\u0131mdan h\u0259m k\u0259nardan h\u0259m d\u0259 daxild\u0259n siyasi sistem \u00fc\u00e7\u00fcn riskl\u0259ri azaltmaq laz\u0131md\u0131. Xarici siyas\u0259td\u0259 balans metodundan istifad\u0259 edildi: Daha b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r quruldu (AB\u015e, \u00c7in, Malaysiya). Li Kuan Yunun burada \u015f\u0259xsi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259bii ki, b\u00f6y\u00fck rol oynad\u0131. Kembridc Universitetind\u0259n m\u0259zun olmu\u015f Li Kuan Yu \u00e7ox g\u00f6z\u0259l natiq idi. \u0130nglis, Mandarin v\u0259 Malay dilind\u0259 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. D\u0259rin biliyi, iti z\u0259kas\u0131 v\u0259 g\u00f6z\u0259l yumor hissi il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 g\u00f6z\u0259l diplomat idi. \u00d6z ana dilini 30 ya\u015flar\u0131nda \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131, amma \u00e7ox g\u00f6z\u0259l m\u0259nims\u0259mi\u015fdi.\n<\/p>\n<p>\n  Daxild\u0259 siyasi r\u0259qibl\u0259rini s\u0131radan \u00e7\u0131xarsa da, Sinqapur xalq\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t buna o q\u0259d\u0259r d\u0259 fikir verm\u0259di, \u00e7\u00fcnki hesab edirdil\u0259r ki, Li bunu \u00f6lk\u0259nin i\u015f\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn edir.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn Li Kuan Yunun dahiliyi onun siyasi f\u0259ls\u0259f\u0259ni g\u00f6z\u0259l hiss etm\u0259si v\u0259 \u201cb\u0259nz\u0259m\u0259k yox, \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ola bilm\u0259k\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya qoymas\u0131d\u0131r. \u015e\u0259rqi Avropada, ke\u00e7mi\u015f Sovetd\u0259, Afrikada, Lat\u0131n Amerikas\u0131nda demokratiya haqq\u0131nda dan\u0131\u015fan bir \u00e7ox hakim v\u0259 m\u00fcxalif siyas\u0259t\u00e7il\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, Li Kuan Yu Sinqapur \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rqli yol \u00e7izilm\u0259sini ist\u0259di. Eyni zamanda bir \u00e7ox \u201cf\u0259rqli yol \u00e7iz\u0259n\u201d dig\u0259r liderl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, bu v\u0259zif\u0259y\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015fd\u0131, tarixi missiyas\u0131n\u0131 anlad\u0131, \u00f6z \u00f6lk\u0259sini bu yolla apara bildi v\u0259 Sinqapuru \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyadan birinci d\u00fcnyaya da\u015f\u0131d\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Dig\u0259r \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259 siyas\u0259td\u0259 az rastlanan v\u0259 ancaq b\u00f6y\u00fck liderl\u0259rin yarada bildiyi s\u0259mimilik v\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z f\u0259dakarl\u0131q m\u00fchitidir. Li korrupsiyan\u0131 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rd\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u00fcququn \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259\u015fkil etdi, t\u0259hsili g\u00fccl\u0259ndirdi. \u015e\u0259xsi n\u00fcmun\u0259 \u00fcslubunun g\u00fcc\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, m\u0259n\u0259vi resurs yaratd\u0131 v\u0259 bu yolla bir \u00e7ox \u00e7\u0259tin probleml\u0259ri h\u0259ll etdi.\n<\/p>\n<p>\n  Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn yuxar\u0131da dedikl\u0259rimizd\u0259n maraql\u0131 d\u0259rs v\u0259 n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Sanki ill\u0259rdir Az\u0259rbaycandak\u0131 demokratiya t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn arqumentl\u0259rini Sinqapur modeli pu\u00e7 edir. Y\u0259ni, problem \u0259slind\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259 balans, daxili siyas\u0259td\u0259 avtoritarizm v\u0259 ail\u0259 hakimiyy\u0259tind\u0259 deyilmi\u015f. Sinqapur t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, avtoritarizm v\u0259 balans n\u0259inki pisdir, tam \u0259ksin\u0259, yeni yaranan d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 vacibdir. Dem\u0259li, problem hardasa ba\u015fqa faktorlardad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Bu faktorlara ke\u00e7m\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l hal-haz\u0131rda Az\u0259rbaycandak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc siyasi diskursa n\u0259z\u0259r salaq. Erkin Q\u0259drili bu diskursu qurur v\u0259 \u00e7ox ciddi v\u0259 ortaya ard\u0131c\u0131l m\u00f6vqe qoyur. R\u0259smi d\u00f6vl\u0259t diskursu siyasi sabitlik v\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131 qabardark\u0259n, m\u00fcxalif partiyalar demokratiyan\u0131 ist\u0259y\u0259rk\u0259n, Erkin Q\u0259dirli Sinqapur modeli v\u0259 oradan \u00e7\u0131xar\u0131lan d\u0259rsl\u0259ri siyasi diskursunda \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259n siyasi liderdir. H\u0259tta buna g\u00f6r\u0259, y\u0259ni sa\u011f avtoritar sistemi t\u0259bli\u011f etm\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259nqid olunur. Bel\u0259 ki, b\u0259zi insanlar \u201cOnsuz da \u0130lham \u018fliyev sa\u011f avtoritar sistem qurur da\u201d dey\u0259r\u0259k, REAL-a ehtiyac olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurqulay\u0131rlar. Lakin Erkin Q\u0259dirli m\u00f6vcud r\u0259smi siyas\u0259tin s\u0131rf qeyri-s\u0259mimi oldu\u011funu deyir.\n<\/p>\n<p>\n  H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc model cazib\u0259dar oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0ziddiy\u0259tl\u0259r yarad\u0131r. Demokratiyan\u0131n b\u0259zi c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 avtoritar hakimiyy\u0259tl\u0259rin korrupsionerolma tendensiyas\u0131n\u0131n aras\u0131nda sa\u011f avtoritarizm\u00a0bir h\u0259ll yolu kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. T\u0259bii ki, bunun n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcmk\u00fcn olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zaman g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 indi art\u0131q g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\n  <br \/>\n  Son 20 ilin tarixi g\u00f6st\u0259rir ki, Orta Asiya v\u0259 Qafqazda demokratik sisteml\u0259rin qurulmas\u0131 \u00fcmidl\u0259ri \u00e7ox \u015fi\u015firdilmi\u015f idi. Orta Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri art\u0131q demokratiyadan dem\u0259k olar ki dan\u0131\u015fm\u0131r. G\u00fcrc\u00fcstan demokratiyas\u0131 art\u0131q \u015f\u00fcbh\u0259li bir hala g\u0259lib, Rusiya demokratikl\u0259\u015fm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 daha da s\u0259mimil\u0259\u015fib v\u0259 sair\u0259.\n<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/22330\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-22330\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    <b><br \/>\n      \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc model m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<br \/>\n    <\/b><br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fonunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc model bizim \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcmk\u00fcn v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r uy\u011fundu sual\u0131 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130ki m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259k: Geoplitik g\u00fcc strukturu v\u0259 daxili siyasi struktur. Birinci m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259, burada Saaka\u015fvili olay\u0131 v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan t\u0259cr\u00fcb\u0259si \u00e7ox maraql\u0131d\u0131. G\u00fcrc\u00fcstanda Saaka\u015fvili sa\u011f iqtisadi siyas\u0259t v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r avtoritar sistem yaratm\u0131\u015fd\u0131. Amma Sinqapur modelind\u0259ki balans yoxdu. Saaka\u015fvili Amerikan\u0131 arxas\u0131na al\u0131b, Rusiyaya qar\u015f\u0131 ciddi m\u00fcqavim\u0259t c\u0259bh\u0259si a\u00e7d\u0131. \u018fslind\u0259 z\u0259rb\u0259 d\u0259 ordan g\u0259ldi. Bu bax\u0131mdan Erkin Q\u0259dirli diskursunda Rusiyaya qar\u015f\u0131 olan m\u00fcnasib\u0259t \u00f6n\u0259mlidi. Sa\u011f avtoritar sistem siyasi sabitliy\u0259 \u0259saslan\u0131r, amma bu sabitlik sad\u0259c\u0259 daxili deyil, h\u0259m d\u0259 xarici olmal\u0131d\u0131r. Burada, z\u0259nnimc\u0259, dilemmaya giririk, \u00e7\u00fcnki Qafqazda ist\u0259nil\u0259n islahat\u00e7\u0131 liderin ilk h\u0259d\u0259fi Rusiya olur. \u0130mperiya iddialar\u0131, ke\u00e7mi\u015f \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u00f6lk\u0259l\u0259ri qar\u0131\u015fd\u0131rmaq bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Rusiya \u0259sas risk\u0259 \u00e7evrilir. Bu \u00e7ixmaz\u0131 a\u015fman\u0131n yollar\u0131 varm\u0131? \u0130qtidar\u0131n Rusiya il\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 balans \u0259slind\u0259 \u00e7ox praqmatikdir v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 Rusiyan\u0131n h\u0259qiqi ambisiyalar\u0131n\u0131 bils\u0259k d\u0259, son ill\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki (G\u00fcrc\u00fcstan, Ukrayna) balans\u0131n pozulmas\u0131 a\u011f\u0131r itkil\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130kincisi, post-Sovet m\u0259kan\u0131ndak\u0131 oliqarxik, \u201cdost-tan\u0131\u015f\u0131 ir\u0259li \u00e7\u0259k\u0259n\u201d kapitalist sistemin formala\u015fmas\u0131 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 islahatlar\u0131 v\u0259 korrupsiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259ni \u00e7ox \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. Bu proses dem\u0259k olar ki, getdikc\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fir v\u0259 sanki demokratik g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r bel\u0259 (m\u0259s\u0259l\u0259n Moldova) bu sistemd\u0259n qurtula bilm\u0259yibl\u0259r. Daha sonra \u201cpost-Sovet insan\u0131\u201d deyil\u0259n insan kateqoriyas\u0131 Sovet sistemind\u0259 yo\u011frulmu\u015f v\u0259 post-Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 biraz da d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k, \u00e7ox f\u0259rqli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri da\u015f\u0131yan bir varl\u0131\u011fa \u00e7evrilmi\u015fdir. K\u00f6hn\u0259 sistemd\u0259 d\u00f6vl\u0259td\u0259n qorxdu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 yeni sistemd\u0259 d\u00f6vl\u0259ti tan\u0131mamaq, qanunlara h\u00f6rm\u0259t etm\u0259m\u0259k kimi c\u0259h\u0259tl\u0259ri vard\u0131r. Post-Sovet insan\u0131 sinik, qeyri-dindar v\u0259 \u00fcmumi ictimai faydaya inanmayand\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259nc\u0259, bu iki faktor \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc modelin \u0259sas \u0259ng\u0259ll\u0259ridir: Xarici v\u0259 daxili. Bunlar\u0131 h\u0259ll etm\u0259k bu yolla getm\u0259k ist\u0259y\u0259n ist\u0259nil\u0259n siyas\u0259t\u00e7inin cavab verm\u0259li olaca\u011f\u0131 suallard\u0131r.<br \/>\n  <br \/>\n  \u018fg\u0259r REAL bu yolu ged\u0259c\u0259ks\u0259, bu suallara cavab verm\u0259lidir v\u0259 bu, sad\u0259c\u0259 n\u0259z\u0259ri deyil, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox praktiki siyasi h\u0259r\u0259k\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n suallard\u0131r.<br \/>\n  <br \/>\n  Bundan \u0259lav\u0259, bu iki faktor bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki daxili sistemi d\u0259yi\u015fm\u0259k s\u0259yl\u0259ri xarici t\u0259sirl\u0259r v\u0259 \u0259kst\u0259sirl\u0259r yarada bilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":22321,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-167446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-04-06T03:17:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/8099.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"304\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? - MEYDAN.TV","og_description":"1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq...","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-04-06T03:17:52+00:00","og_image":[{"width":500,"height":304,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/8099.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?","datePublished":"2015-04-06T03:17:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/"},"wordCount":2123,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/8099.jpg","articleSection":["X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/","name":"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/8099.jpg","datePublished":"2015-04-06T03:17:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/8099.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/8099.jpg","width":500,"height":304,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/azerbaycandaki-siyasi-diskurslar-ucuncu-yol-mumkundurmu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"X\u0259b\u0259rl\u0259r","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/xeberler\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Az\u0259rbaycandaki siyasi diskurslar: \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167446"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167446\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}