{"id":167000,"date":"2015-02-24T13:43:38","date_gmt":"2015-02-24T13:43:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/"},"modified":"2015-02-24T13:43:38","modified_gmt":"2015-02-24T13:43:38","slug":"hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/","title":{"rendered":"&#8220;Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub&#8221;"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/20434\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-20434\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/20434\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-20434\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    \u0130ndiki halda d\u00f6vl\u0259t, sad\u0259c\u0259 olaraq, iqtisadiyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k probleml\u0259rini sonraya saxlayaraq b\u00fcdc\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  Fevral\u0131n 21-d\u0259 manat\u0131n dollara nisb\u0259td\u0259 m\u0259z\u0259nn\u0259si 1,05 manat, avroya nisb\u0259td\u0259 1,19 manata endirildi. Uzun m\u00fcdd\u0259tdir, \u00f6lk\u0259nin maliyy\u0259 sisteminin d\u00fcnyada \u0259n davaml\u0131lardan biri oldu\u011fu deyilirdi v\u0259 milli valyutan\u0131n bel\u0259 k\u0259skin devalvasiyas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259\u015fvi\u015f yaratd\u0131. AMB r\u0259hb\u0259ri h\u0259r \u015fey qaydas\u0131ndad\u0131r deyib, camaat\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131na yast\u0131q qoyur, manat\u0131n sabitliyin\u0259 inand\u0131r\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin \u00f6z\u00fc d\u0259 bel\u0259 k\u0259skin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259r sanki yox idi: h\u0259l\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131 yet\u0259rinc\u0259dir, t\u0259diy\u0259 balans\u0131nda profisit var. Q\u0259rbin sanksiyalar\u0131, beyn\u0259lxalq borc bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n ba\u011flanmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n kapital ax\u0131n\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n Rusiyadan f\u0259rqli olaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n maliyy\u0259 bazar\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t daha yax\u015f\u0131 idi. Amma ekspertl\u0259r anlay\u0131rd\u0131 ki, b\u00fcdc\u0259d\u0259 probleml\u0259r yaran\u0131r v\u0259 manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin d\u00fc\u015fm\u0259si lab\u00fcdd\u00fcr. AMB m\u00fcbadil\u0259 m\u0259z\u0259nn\u0259sin\u0259 yenid\u0259n bax\u0131lmas\u0131na eyham vururdu. B\u0259yan edirdi ki, bundan sonra inflyasiya v\u0259 deflyasiyaya n\u0259zar\u0259t ed\u0259c\u0259k: iqtisadiyyatda ger\u00e7\u0259kd\u0259n deflyasiya prosesl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilirdi. Sonra AMB bivalyuta s\u0259b\u0259tin\u0259 ke\u00e7idliyini bildirdi, analitikl\u0259r dollar\u0131n 0,85 manata y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259yini bildirirdi. \u0130qtisad\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7oxu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, devalvasiya 10 faizi ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259k, prosesin yava\u015f-yava\u015f ged\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131l\u0131rd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  H\u00f6kum\u0259ti bu g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z add\u0131ma n\u0259 vadar etdi? AMB \u0259vv\u0259l b\u0259yan edirdi ki, \u00f6lk\u0259nin ticari t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7oxunda valyuta m\u0259z\u0259nn\u0259l\u0259rinin k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259si Az\u0259rbaycan ixracat\u0131n\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini azald\u0131b. Bu, do\u011frudur, h\u0259r\u00e7\u0259nd ixracat\u0131n 92-92faizi dollarla nominasiya olunan neftd\u0259n ibar\u0259tdir. Qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259z\u0259nn\u0259l\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259, dollara t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131r\u0131rd\u0131. Manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sini qorumaq getdikc\u0259 \u00e7\u0259tin olurdu v\u0259 h\u00f6kum\u0259t AMB-nin valyuta ehtiyat\u0131n\u0131n k\u0259skin azalaca\u011f\u0131ndan qorxurdu. H\u0259r\u00e7\u0259nd AMB bundan sonra da m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f d\u0259hliz \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 valyuta bazar\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yini b\u0259yan edib, ba\u015f ver\u0259n devalvasiya bu valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n itkil\u0259rini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azaldacaq. H\u0259m\u00e7inin ehtimal etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u00f6kum\u0259t d\u00fcnyada neftin qiym\u0259tinin artaca\u011f\u0131na \u00fcmid ed\u0259r\u0259k bir m\u00fcdd\u0259t g\u00f6zl\u0259di. Buna inam\u0131n\u0131 tam itir\u0259nd\u0259n sonra b\u00fcdc\u0259 probleml\u0259rinin h\u0259llin\u0259 ke\u00e7di.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259lum oldu\u011fu kimi, 2015-ci lin b\u00fcdc\u0259sind\u0259 neftin qiym\u0259ti bir barrel \u00fc\u00e7\u00fcn 90 dollardan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 d\u00f6vl\u0259t h\u0259tta regionun b\u0259zi neft hasil ed\u0259n (\u0130ran, Qazax\u0131stan) \u00f6lk\u0259l\u0259ri bu proqnozu bir barrel \u00fc\u00e7\u00fcn 50 dollara salandan sonra da bu proqnoza yenid\u0259n baxmad\u0131. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 h\u00f6kum\u0259tin se\u00e7imi \u00e7ox deyildi \u2013 ya bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra b\u00fcdc\u0259nin sekvestrin\u0259 getm\u0259k, &#8211; \u00e7\u00fcnki neftin d\u00fcnya bazar\u0131nda qiym\u0259tinin azalmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq g\u0259lirl\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalacaq, &#8211; ya da devalvasiyaya getm\u0259li idi. H\u00f6kum\u0259t ikincini se\u00e7di.\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259 situasiyada manat\u0131 m\u00f6ht\u0259kirl\u0259rin y\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259k axmaql\u0131qd\u0131r, bel\u0259 b\u0259yanatlar is\u0259 b\u0259zi h\u00f6kum\u0259ty\u00f6nl\u00fc deputatlar\u0131n dilind\u0259n s\u0259sl\u0259nib. Devalvasiyada \u00f6lk\u0259nin ba\u015f bankirini g\u00fcnahland\u0131rmaq da m\u0259nas\u0131zd\u0131r: bel\u0259 q\u0259rarlar siyasidir v\u0259 \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259ki dar \u00e7evr\u0259d\u0259 q\u0259bul olunur. Onu bil\u0259-bil\u0259 c\u0259miyy\u0259ti aldatmaqda q\u0131namaq olaraq, ancaq bunu bir \u00e7ox m\u0259rk\u0259zi banklar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri edir. \u0130ndiki halda d\u00f6vl\u0259t, sad\u0259c\u0259 olaraq, iqtisadiyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k probleml\u0259rini sonraya saxlayaraq b\u00fcdc\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi. Bu zaman hakimiyy\u0259tin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259hz bu yolla cari b\u00fcdc\u0259 probleml\u0259rini h\u0259ll ed\u0259n Rusiya n\u00fcmun\u0259si var idi.\n<\/p>\n<p>\n  Hakimiyy\u0259t bu q\u0259rar\u0131 gec ver\u0259 bil\u0259rdimi? Y\u0259qin ki, h\u0259. Ancaq AMB-nin dekabr v\u0259 yanvarda iki iri valyuta m\u00fcdaxil\u0259si ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, bu halda \u00f6lk\u0259nin valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 azalma t\u0259hl\u00fck\u0259si yaran\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, b\u00fcdc\u0259nin g\u0259lirl\u0259ri il\u0259 d\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r g\u00f6zl\u0259nilirdi. H\u00f6kum\u0259t l\u0259ngim\u0259m\u0259k q\u0259rar\u0131 verib.\n<\/p>\n<p>\n  Devalvasiyaya bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 gedibl\u0259r v\u0259 gedirl\u0259r. Bir qayda olaraq, onlar &#8220;yum\u015faq rejimd\u0259&#8221;, m\u0259s\u0259l\u0259n, valyuta m\u00fcharib\u0259l\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. K\u0259skin devalvasiya is\u0259 ad\u0259t\u0259n, xarici s\u0259b\u0259bl\u0259rin t\u0259zyiqi alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 b\u0259z\u0259n yerind\u0259 olur. Bu u\u011furlu devalvasiya t\u0259cr\u00fcb\u0259si 2007-ci ild\u0259 Pol\u015fada, maliyy\u0259 b\u00f6hran\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildi. Zlot\u0131 t\u0259xmin\u0259n bir yar\u0131m d\u0259f\u0259 ucuzla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 m\u0259lum oldu\u011fu kimi, b\u00f6hrandan, dem\u0259k olar ki, z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259km\u0259di. Ancaq m\u0259lumdur ki, \u0259g\u0259r bu \u00f6lk\u0259d\u0259 devalvasiya bir s\u0131ra dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259s\u0259ydi, m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 verm\u0259zdi. Birinci v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131: devalvasiya olan zaman Pol\u015fa iqtisadiyyat\u0131nda tam islahat h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi (devalvasiya q\u0259rar\u0131na o da t\u0259sir etdi ki, Pol\u015fada h\u0259cmli daxili bazar\u0131 var idi \u2013 buna bug\u00fcnki b\u00f6hranl\u0131 Rusiya da \u00fcmid edir). Pol\u015fada art\u0131q bahalanm\u0131\u015f idxal\u0131 \u0259v\u0259z etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan enerjili milli istehsal\u00e7\u0131, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, xarici bazara can atan v\u0259 yax\u015f\u0131 ixrac m\u00f6vqel\u0259ri olan g\u00fccl\u00fc s\u0259naye formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 biznes\u0259 b\u00fcrokratik t\u0259zyiq olduqca az idi. Pol\u015fa islahatlarda n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpan d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259li getdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu \u00f6lk\u0259ni Avropa subsidiyalar\u0131n\u0131n iri al\u0131c\u0131s\u0131na \u00e7evir\u0259n Br\u00fcsselin d\u0259st\u0259yind\u0259n yararlan\u0131rd\u0131. Bu v\u0259saitl\u0259r olduqca effektiv yerli idar\u0259etm\u0259 sistemin\u0259 (bunu x\u00fcsusi qeyd ed\u0259k!) y\u00f6n\u0259ldilirdi, o da bu subsidiyalar\u0131 daha s\u0259rf\u0259li layih\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259rf edirdi. \u018flini \u00fcr\u0259yinin \u00fcst\u00fcn\u0259 qoyub bunlardan hans\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na aid etm\u0259k olar \u2013 he\u00e7 birini. Bir s\u00f6zl\u0259, yaln\u0131z b\u00fct\u00fcn iqtisadi sistem bel\u0259 q\u0259rara haz\u0131r olanda devalvasiyan\u0131n m\u00fcsb\u0259t effekti \u015f\u00fcbh\u0259sizdir.\n<\/p>\n<p>\n  Bundan sonra n\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar? Manat\u0131n devalvasiyas\u0131 y\u00fcks\u0259kdir &#8211; 34 faiz.\u00a0 Bu, bahalanan dollar\u0131n b\u00fcdc\u0259ni plan g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 manatla t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi s\u0259viyy\u0259y\u0259 uy\u011fundur. Bunu neftin barrelinin qiym\u0259tini manatla hesablamaqla yoxlamaq olar. Neftin barreli 90 dollar g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nd\u0259 bu, t\u0259xmin\u0259n 70 manat edirdi. \u0130ndi neft 60 dollard\u0131r v\u0259 1,05 manatl\u0131q m\u0259z\u0259nn\u0259 il\u0259 1 barrel 63 manat edir. Y\u0259ni neftin ucuzla\u015fmas\u0131ndan itkil\u0259r praktik olaraq kompensasiya olunur. B\u00fcdc\u0259nin inflyasiya vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n doldurulmas\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alaq. Y\u0259ni prosesin \u0259sas benefisiar\u0131 olan Maliyy\u0259 Nazirliyi indi b\u00fcdc\u0259nin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na cavab ver\u0259 bil\u0259c\u0259k. T\u0259bii ki, ARDNF-nin valyuta ehtiyatlar\u0131na da q\u0259na\u0259t edil\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki Fondun b\u00fcdc\u0259y\u0259 transferl\u0259ri manatla nominasiyaolunub v\u0259 o, ucuzla\u015f\u0131b. Ehtimal etm\u0259k olar ki, insaydlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan dig\u0259r iri iqtisadi qruplar da z\u0259r\u0259rd\u0259 olmad\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fhalinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn devalvasiya probleml\u0259r v\u0259d edir v\u0259 onlar ba\u015flay\u0131b. \u0130nflyasiya lab\u00fcdd\u00fcr v\u0259 birr\u0259q\u0259mli h\u0259ddi ke\u00e7\u0259c\u0259k. Qiym\u0259t art\u0131m\u0131 dollar x\u0259rcl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan sah\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 d\u0259rhal ba\u015flad\u0131. &#8220;AZAL&#8221; avia\u015firk\u0259ti aviabiletl\u0259ri bahaland\u0131rd\u0131. Turizm firmalar\u0131nda da \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259si var, \u00e7\u00fcnki xaric\u0259 s\u0259f\u0259r zaman\u0131 aviabiletl\u0259r v\u0259 otell\u0259r\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015f dollar v\u0259 avro il\u0259dir. Evl\u0259rin qiym\u0259ti bu yax\u0131nlarda manatla hesablan\u0131rd\u0131, manat ucuzla\u015fandan sonra rieltorlar ya dollara ke\u00e7\u0259c\u0259k, ya da manatla qiym\u0259tl\u0259r bahalanacaq. Devalvasiya elan edil\u0259nd\u0259n iki saat sonra ma\u011fazalarda x\u00fcsus\u0259n xarici m\u0259i\u015f\u0259t texnikas\u0131na ajiotajl\u0131 t\u0259l\u0259bat ba\u015flad\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 istehlak t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n \u00fcmumi azalmas\u0131 fonunda bu, x\u00fcsus\u0259n q\u0259rib\u0259dir. \u0130qtisadiyyat v\u0259 S\u0259naye Nazirliyi yan\u0131nda Antiinhisar Siyas\u0259ti v\u0259 \u0130stehlak\u00e7\u0131lar\u0131n H\u00fcquqlar\u0131n\u0131n M\u00fcdafi\u0259si D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259ti\u00a0b\u0259yan etdi ki, qiym\u0259t art\u0131m\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn topdan v\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. Amma u\u011fursuz c\u0259hddir: bazar g\u00fcn\u00fc topdansat\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n yeni qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 haz\u0131r olmayan S\u0259d\u0259r\u0259k Ticar\u0259t M\u0259rk\u0259zi i\u015fl\u0259m\u0259yib.\n<\/p>\n<p>\n  X\u00fcsus\u0259n valyuta il\u0259 kreditl\u0259\u015fm\u0259d\u0259 probleml\u0259r g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar. M\u00f6hk\u0259m valyuta il\u0259 kredit g\u00f6t\u00fcr\u0259nl\u0259r krediti qaytarmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k. \u0130ndiki devalvasiya bir \u00e7ox banklar\u0131n b\u00f6hran h\u0259ddin\u0259 \u00e7atmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, beyn\u0259lxalq reytinq agentlikl\u0259ri \u015firk\u0259t v\u0259 banklar\u0131n reytinql\u0259rini azaltma\u011fa ba\u015flayacaq. Bu is\u0259 banklar\u0131n xaricd\u0259n \u0259lveri\u015fli qiym\u0259tl\u0259 borc almaq imkan\u0131na t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. \u018fg\u0259r banklar d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259y\u0259 dursa v\u0259 real sektora \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259s\u0259, bu, lap pisdir.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6lk\u0259nin imic itkisi d\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. \u00d6lk\u0259d\u0259 maa\u015f v\u0259 pensiyalar dollar ifad\u0259sind\u0259 hec d\u0259 y\u00fcks\u0259k deyildi, indi is\u0259 lap d\u00fc\u015fd\u00fc.\n<\/p>\n<p>\n  Sanki inanmaq olar ki, AMB-nin iqtisadiyyat\u0131n inflyasiyan\u0131 t\u0259nziml\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rinc\u0259 al\u0259tl\u0259ri var. Amma pul k\u00fctl\u0259sinin s\u0131x\u0131l\u0131mas\u0131 imkan\u0131 \u00e7ox m\u0259hduddur, indiki \u015f\u0259raitd\u0259 M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n t\u0259krar maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sini d\u0259yi\u015fm\u0259si pulun qiym\u0259tin\u0259 az t\u0259sir ed\u0259c\u0259k, inki\u015faf etmi\u015f maliyy\u0259 bazar\u0131 is\u0259 yoxdur.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259rk\u0259zi Bank b\u0259yan edir ki, m\u0259qs\u0259di milli iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 stimullar yaratmaq, onun beyn\u0259lxalq r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tini v\u0259 ixrac potensial\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kdir. Amma bu halda da h\u00f6kum\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b dilemma qar\u015f\u0131s\u0131nda qal\u0131r. Ad\u0259t\u0259n, artan inflyasiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259krar maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sini qald\u0131r\u0131rlar. Amma bu halda s\u0259naye sektoru v\u0259 sahibkarl\u0131\u011f\u0131n kredit imkan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn risk yaran\u0131r. Onlara ucuz kredit laz\u0131md\u0131r. Ucuzla\u015fan manat \u00f6lk\u0259nin ixrac potensial\u0131n\u0131 o vaxt y\u00fcks\u0259ld\u0259 bilir ki, sahibkarl\u0131\u011f\u0131n kredit\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olsun. Bel\u0259likl\u0259, AMB lab\u00fcd olaraq \u00e7\u0259tin se\u00e7im qar\u015f\u0131s\u0131nda qalacaq v\u0259 yax\u0131n vaxtlarda t\u0259krarmaliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259sinin art\u0131r\u0131mas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130nanmaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u00f6kum\u0259t devalvasiyan\u0131n sosial riskl\u0259rini anlay\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin ill\u00fcziyalar\u0131 sona \u00e7at\u0131b. Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub v\u0259 bu, m\u00fcr\u0259kk\u0259blikl\u0259r v\u0259d edir. Onu sabitlik v\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259d\u0259n ir\u0259liy\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t qoruyurdu. Son yar\u0131m ild\u0259 h\u00f6kum\u0259t s\u0259nayeni inki\u015faf etdirm\u0259k, qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131 ixracata \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131z\u011f\u0131n s\u0259yl\u0259r edib, amma heyhat, q\u0131z\u0131l kimi vaxt gerid\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  K\u00fctl\u0259l\u0259rin \u00fcmumi kas\u0131bla\u015fmas\u0131 bar\u0259d\u0259 pafoslu ritorkaya qap\u0131lmaq ist\u0259m\u0259zdik. Amma iqtisadiyyat \u00e7\u0259tin bir d\u00f6vr\u0259 daxil olub.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Bu g\u00fcn n\u0259 etm\u0259k olar<br \/>\n  <\/b><br \/>\n  <b><br \/>\n    ?<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  \u018fvv\u0259la, anti-b\u00f6hran m\u0259rk\u0259zi yaratmaq t\u0259klif ed\u0259n ekspertl\u0259r haql\u0131d\u0131r. H\u00f6kum\u0259tin yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara cavab v\u0259 anti-b\u00f6hran idar\u0259etm\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si azd\u0131r. V\u0259ziyy\u0259t pisl\u0259\u015fm\u0259mi\u015f bu m\u0259rk\u0259z\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r\u0259 aid m\u00fcst\u0259qil v\u0259 eyni zamanda pe\u015f\u0259kar ekspertl\u0259ri c\u0259lb etm\u0259k olard\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130kincisi, h\u00f6kum\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131na qoydu\u011fu v\u0259 icras\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rin h\u0259llini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. S\u00f6hb\u0259t korrupsiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259, m\u0259murlar\u0131n g\u0259lir v\u0259 x\u0259rc\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259n, R\u0259qab\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259si v\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n q\u0259bulundan gedir. \u0130nflyasiyan\u0131n t\u00fc\u011fyan\u0131na yol verm\u0259m\u0259yin \u0259n yax\u015f\u0131 \u00fcsulu inhisar\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaqd\u0131r. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi bu bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b. \u018fg\u0259r h\u00f6kum\u0259t qeyri-neft sektorunun ixrac potensial\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qald\u0131rmaq ist\u0259yirs\u0259, yenid\u0259n s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 daha y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 getm\u0259lidir. \u018frzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 tam h\u0259cmd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir: bu, istehlak bazar\u0131nda inflyasiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 xeyli ala bil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, iqtisadiyyat\u0131n yeni impuls v\u0259 dinamikaya ehtiyac\u0131 var. Birba\u015fa xarici investisiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 aparmaq, onlar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratmaq laz\u0131md\u0131r. Biznes \u00fc\u00e7\u00fcn mane\u0259l\u0259ri aradan qald\u0131rmaq, m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququna z\u0259man\u0259t verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi v\u0259 siyasi sistemd\u0259 liberalla\u015fmaya ehtiyac var.\n<\/p>\n<p>\n  Ayd\u0131nd\u0131r ki, qar\u015f\u0131dak\u0131 bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 iqtisadiyyat\u0131 h\u0259y\u0259canland\u0131racaq. H\u00f6kum\u0259t qiym\u0259t art\u0131m\u0131na mane olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati t\u0259dbirl\u0259r\u0259 \u0259l atacaq. Amma bu d\u0259f\u0259 o, \u00e7ox \u00e7\u0259tin olacaq. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 ba\u015fqa perspektivl\u0259r t\u0259klif edilm\u0259lidir. B\u00f6hrandan \u00e7\u0131x\u0131\u015f onun yeni azadl\u0131qlar\u0131 v\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak\u0131 il\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Devalvasiya art\u0131q ba\u015f verib v\u0259 indi c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn energetikas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259nfil\u0259ri m\u00fcsb\u0259t c\u0259h\u0259tl\u0259r\u0259 \u00e7evirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k vacibdir. Bu g\u00fcn h\u0259r \u015feyi siyasil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 vaxt itirilm\u0259m\u0259lidir. G\u00f6zl\u0259nil\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r fonunda hakimiyy\u0259tin siyasi m\u0259hbuslara qar\u015f\u0131 \u00a0s\u0259rtliyi \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259siz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  V\u0259 sonda. Devalvasiyadan sonra \u201cdaha bir devalvasiya ola bil\u0259rmi?\u201d kimi h\u0259y\u0259canl\u0131 suallar verilir. Cavab veririk: bel\u0259 k\u0259skin devalvasiya daha olmamal\u0131d\u0131r. \u015e\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fcnd\u0259ki devalvasiyadan sonra manat neftin qiym\u0259tin\u0259 daha h\u0259ssas oldu. Bundan sonrak\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r neftin qiym\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq.\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    &#8220;Turan&#8221; Analitik Xidm\u0259ti<br \/>\n  <\/b>\n<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ndiki halda d\u00f6vl\u0259t, sad\u0259c\u0259 olaraq, iqtisadiyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k probleml\u0259rini sonraya saxlayaraq, b\u00fcdc\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":20434,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-167000","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>&quot;Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub&quot; - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"&quot;Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub&quot; - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130ndiki halda d\u00f6vl\u0259t, sad\u0259c\u0259 olaraq, iqtisadiyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k probleml\u0259rini sonraya saxlayaraq, b\u00fcdc\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-02-24T13:43:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/7333.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"357\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\"Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub\" - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\"Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub\" - MEYDAN.TV","og_description":"\u0130ndiki halda d\u00f6vl\u0259t, sad\u0259c\u0259 olaraq, iqtisadiyyat\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k probleml\u0259rini sonraya saxlayaraq, b\u00fcdc\u0259d\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-02-24T13:43:38+00:00","og_image":[{"width":400,"height":357,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/7333.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"&#8220;Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub&#8221;","datePublished":"2015-02-24T13:43:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/"},"wordCount":2616,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/7333.jpg","articleSection":["X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/","name":"\"Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub\" - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/7333.jpg","datePublished":"2015-02-24T13:43:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/7333.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/7333.jpg","width":400,"height":357,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/hakimiyyetle-cemiyyet-arasinda-ictimai-muqavile-pozulub\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"X\u0259b\u0259rl\u0259r","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/xeberler\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"&#8220;Hakimiyy\u0259tl\u0259 c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda ictimai m\u00fcqavil\u0259 pozulub&#8221;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167000"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167000\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}