{"id":166301,"date":"2014-12-24T20:49:45","date_gmt":"2014-12-24T20:49:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/"},"modified":"2014-12-24T20:49:45","modified_gmt":"2014-12-24T20:49:45","slug":"edebiyyat-ve-heyat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/","title":{"rendered":"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/17801\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-17801\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/17804\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-17804\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  Bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l \u0130sve\u00e7 Akademiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, \u0259d\u0259bi t\u0259nqid\u00e7i\u00a0Horace Engahlin m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 dediyi fikirl\u0259rl\u0259 tan\u0131\u015f oldum. Bu adam\u00a0\u00a0\u018fd\u0259biyyat \u00fczr\u0259 Nobel M\u00fckafat\u0131n\u0131n qalibini se\u00e7\u0259n 18 n\u0259f\u0259rlik \u0130sve\u00e7 Akademiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Deyim ki, bu adam\u0131 \u0259vv\u0259ll\u0259r tan\u0131y\u0131rd\u0131m, izl\u0259yirdim, yalan s\u00f6yl\u0259mi\u015f olaram. Tan\u0131mam\u0131\u015fam. H\u0259r\u00e7\u0259nd \u00f6z\u00fcm\u00fc tan\u0131m\u0131\u015f kimi g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r\u0259m. Guya bu adam\u0131n indiy\u0259 q\u0259d\u0259r xeyli m\u00fcsahib\u0259l\u0259rini, m\u0259qal\u0259l\u0259rini oxumu\u015fam, filan m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u00fczd\u00fc, filan m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 s\u0259hv d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu fikriyl\u0259 raz\u0131yam, filan fikriyl\u0259 raz\u0131 deyil\u0259m. Bunu etm\u0259k asand\u0131. Sad\u0259c\u0259 \u00a0\u00f6z\u00fcn\u00fc oldu\u011fundan a\u011f\u0131ll\u0131 \u00a0g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259r ax\u0131r-\u0259vv\u0259l \u00a0g\u00fcl\u00fc\u015f h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilirl\u0259r. \u201cBilmir\u0259m\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc rahatl\u0131qla dem\u0259k, \u201cbilmir\u0259m\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00a0dem\u0259kd\u0259n \u00a0utanmamaq , qorxmamaq n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fctali\u0259, m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259si, z\u0259hm\u0259t \u00a0t\u0259l\u0259b edirmi\u015f.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fvv\u0259ll\u0259r tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m bu t\u0259nqid\u00e7i m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 xeyli d\u0259y\u0259rli fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirib. M\u0259tni tap\u0131b tan\u0131\u015f ola bil\u0259rsiniz. X\u00fcsus\u0259n yazarlar v\u0259 k\u0259skin \u0259d\u0259biyyat az\u0259rke\u015fl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259 olunur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, t\u0259nqid\u00e7inin fikirl\u0259rinin \u00fcz\u00fcn\u00fc bura k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259y\u0259c\u0259m. \u00a0\u00d6z t\u0259r\u0259fimd\u0259n dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, t\u0259nqid\u00e7i (ad\u0131 dilim\u0259 yatm\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 yazm\u0131ram) \u00a0fikirl\u0259rind\u0259 tam haql\u0131 idi.\u00a0 O, deyir ki, yaz\u0131\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 kurslar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00a0pe\u015fakarla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid edir. Adamlar \u0259d\u0259biyyat vasit\u0259si il\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n m\u0259lumat ala bilmirl\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r adamlar b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259r vasit\u0259si il\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin h\u0259yat\u0131ndan x\u0259b\u0259r tuturdular, m\u0259s\u0259l\u0259n Cek London, Qorki, Kuprin, el\u0259 olsun Corc Oruell v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri (adlar\u0131n\u0131 bir-bir sadalasaq b\u00fct\u00fcn g\u00f6ll\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b, b\u00fct\u00fcn me\u015f\u0259l\u0259r q\u0259l\u0259m olsa, yen\u0259 d\u0259 biz\u0259 \u00e7atmaz) m\u00fcxt\u0259lif pe\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f, h\u0259yat\u0131n h\u0259r c\u00fcr \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Yazd\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif pe\u015f\u0259 sahibl\u0259rinin h\u0259yat\u0131ndan reportaj yaz\u0131rd\u0131lar. Onlar\u0131n qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131, arzular\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatlar\u0131n\u0131 canl\u0131 olaraq t\u0259svir edirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u00f6z g\u00f6rd\u00fckl\u0259rini, ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131rd\u0131lar. \u0130ndi oxucu tutma\u011f\u0131n, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ad qazanma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259n xeyli kitablar, kurslar \u00a0var. Yaz\u0131\u00e7\u0131lar bu biclikl\u0259ri \u00f6yr\u0259nib h\u0259yatla \u00e7ox da tan\u0131\u015f olmadan n\u0259sr \u0259s\u0259rl\u0259ri yaz\u0131rlar, \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131rlar. M\u00fckafatlar al\u0131rlar. \u00a0D\u00fcnyada ged\u0259n prosesl\u0259r haqq\u0131nda \u00e7ox yazmaq olar.\n<\/p>\n<p>\n  \u00d6z\u00fcm\u00fczd\u0259n dan\u0131\u015faq. Ke\u00e7\u0259k \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259. \u00a0B\u0259s bizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259di? Bizd\u0259 d\u0259 art\u0131q bel\u0259 sintetik \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yaranmaqdad\u0131. Art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 bel\u0259 romanla tan\u0131\u015f olmu\u015fam. Hiss olunur ki, m\u00fc\u0259llifl\u0259ri menecerlik s\u0259n\u0259tini az-\u00e7ox \u00f6yr\u0259nibl\u0259r. Hadis\u0259l\u0259r is\u0259 tamam ba\u015fqa m\u0259kanlarda c\u0259r\u0259yan edir. Bu kitablarda h\u0259r c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck , s\u0259viyy\u0259sizlik, \u00fcst\u0259lik yersiz lov\u011fal\u0131q, b\u00fcn\u00f6vr\u0259siz yek\u0259ba\u015fl\u0131q var. M\u00fc\u0259llif el\u0259 bilir ki, o art\u0131q b\u00fct\u00fcn h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u0259rk edib. Sevgi n\u0259dir, azadl\u0131q n\u0259dir, h\u0259yat n\u0259dir, \u00f6l\u00fcm n\u0259dir suallar\u0131na cavab tap\u0131b. \u00a0Kitablarda coxlu yersiz didaktika olsa da h\u0259yatdan, h\u0259yat\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t yoxdu. X\u00fcsus\u0259n, bizim h\u0259yat\u0131m\u0131zdan. Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu c\u00fcr kitablar \u00e7ox yaz\u0131lacaq. Afrikada, Amerikada, Yaponiyada, Hindistanda \u00a0ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n kitablar\u0131 yazan, b\u00f6y\u00fck sirrl\u0259ri a\u00e7an \u00a0adamlar is\u0259 \u00f6z xalq\u0131n\u0131, h\u0259yat\u0131 tan\u0131mayacaq. \u00a0Ola bilsin, onlardan biri h\u0259tta \u00a0hardasa k\u0259narlarda tan\u0131ns\u0131n, m\u00fckafat als\u0131n. H\u0259r \u015fey ola bil\u0259r. El\u0259 t\u0259nqid\u00e7ini d\u0259 narahat ed\u0259n budur. Sintetik \u0259d\u0259biyyat h\u0259r t\u0259r\u0259fi b\u00fcr\u00fcm\u0259kd\u0259di. B\u0259s o biril\u0259r? O k\u0259sl\u0259r ki, bu c\u00fcr sintetik \u0259d\u0259biyyat\u0131 \u0259d\u0259biyyat hesab etm\u0259yib \u00f6zl\u0259rini \u0259sl \u0259d\u0259biyyat yaradan adamlar hesab edirl\u0259r. O k\u0259sl\u0259r ki, bununla etibarl\u0131 bir zireh\u0259 b\u00fcr\u00fcnd\u00fckl\u0259rini hesab edirl\u0259r. Qaraqan\u0131, \u00c7ingiz Abdullayevi, Varisi, Elxan Elatl\u0131n\u0131, El\u00e7in S\u0259f\u0259rlini yaz\u0131\u00e7\u0131 hesab etmirl\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Bizd\u0259 n\u0259sr \u0259n\u0259n\u0259si \u00f6t\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 yaran\u0131b. Bu \u0259n\u0259n\u0259ni yaradan adamlar\u0131n i\u015fi t\u0259kc\u0259 yazmaq deyildi. Onlar h\u0259m d\u0259 jurnal buraxmal\u0131 idil\u0259r. Jurnal\u0131 da buraxma\u011fa pul yox. \u018ftrafda c\u0259hal\u0259t t\u00fc\u011fyan edir. H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n l\u0259n\u0259t, h\u0259d\u0259-qorxu ya\u011f\u0131r. Yax\u0131nlarda \u00d6m\u0259r Faiq Nemanzad\u0259nin xatir\u0259l\u0259rini oxudum v\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha hiss etdim. Xalq savads\u0131z. \u018fn\u0259n\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyursansa, dem\u0259li, problem bo\u011faza q\u0259d\u0259rdi. S\u0259n h\u0259l\u0259 bu m\u0259hsulun istifad\u0259\u00e7isini yaratmal\u0131san. Xalq oxuma-yazma bacarm\u0131r. Qol \u00e7\u0259k\u0259 bilmir. \u00a0Bu m\u00f6vzuda \u201c\u018fn\u0259n\u0259nin g\u00fcc\u00fc\u201d adl\u0131 yaz\u0131 yazm\u0131\u015fam. Maraqlananlar tap\u0131b oxuya bil\u0259rl\u0259r. Sovet hakimiyy\u0259ti g\u0259ldi. \u018fn\u0259n\u0259ni yaradan bu adamlara sovet h\u00f6k\u00fcm\u0259ti il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k t\u0259klif olundu. Onlara dedil\u0259r ki, sizin k\u00f6m\u0259kliyiniz\u0259 ehtiyac var. Bu h\u0259ssas g\u00fcnl\u0259rd\u0259 k\u0259narda qalmay\u0131n. \u0130\u015fl\u0259y\u0259n i\u015fl\u0259di. B\u0259zil\u0259ri k\u00f6n\u00fcll\u00fc, b\u0259zil\u0259ri k\u00f6n\u00fcls\u00fcz. Qa\u00e7an qa\u00e7d\u0131. Qalan qald\u0131. Qalanlardan b\u0259zil\u0259ri el\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259 s\u0131nd\u0131. M\u0259mm\u0259d S\u0259id Ordubadi gedib oturmu\u015fdu Molla N\u0259sr\u0259ddin jurnal\u0131nda senzorluq edirdi. B\u0259zil\u0259ri vaxt\u0131nda \u00f6ld\u00fc. M\u0259n bilmir\u0259m, Mirz\u0259 C\u0259lil, Cabbarl\u0131 sa\u011f qalsaydi 37-d\u0259 hans\u0131 biab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131qlar olacaqd\u0131. Bir \u00e7oxlar\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259ndi. S\u00fcrg\u00fcn olundu. Ac\u0131ndan \u00f6l\u0259ni d\u0259 oldu. Bir \u00e7oxunun ad\u0131na el\u0259 l\u0259k\u0259l\u0259r d\u00fc\u015fd\u00fc ki, onlar \u00a0\u00f6m\u00fcrl\u0259rinin sonuna q\u0259d\u0259r bu l\u0259k\u0259l\u0259ri yuya bilm\u0259dil\u0259r. H\u0259tta \u00f6vladlar\u0131 da \u00a0n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015fsalar da, onlar\u0131n ba\u015fqa t\u0259r\u0259fl\u0259rini ha qabartsalar da\u00a0bu l\u0259k\u0259l\u0259ri\u00a0yuya bilmirl\u0259r. S\u0259m\u0259d Vur\u011fun Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dilinin yaranmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynad\u0131, bununla bel\u0259 37-d\u0259n sa\u011f \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 ona ba\u011f\u0131\u015flan\u0131lm\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Ke\u00e7dik sosrealizm d\u00f6vr\u00fcn\u0259. Milan Kundera demi\u015f, konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f romantikaya. \u015e\u0259n v\u0259 g\u00f6z\u0259l q\u0131zlar tarlada pamb\u0131q y\u0131\u011f\u0131rlar. Orda t\u0259miz m\u0259h\u0259bb\u0259t, s\u0259mimi dostluq, z\u0259hm\u0259t\u0259 vur\u011funluq, ideyaya sadiqlik var. Arada kims\u0259 so\u00e7kovatl\u0131q etm\u0259k ist\u0259yir, su buland\u0131r\u0131r, onu da if\u015fa edirl\u0259r, a\u011f\u0131lland\u0131r\u0131rlar, o da \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 pe\u015fman olur, d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 s\u00f6z verir. Olmas\u0131n tarla, olsun zavod. Yaxud fabrik.\u00a0 Lap olsun tikinti. \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin \u201cSar\u0131k\u00f6yn\u0259kl\u0259 Valehin na\u011f\u0131l\u0131\u201dn\u0131 oxuyun, d\u00f6vr\u00fcn m\u0259nz\u0259r\u0259si beyninizd\u0259 canlanacaq. H\u0259r\u00e7\u0259nd \u0259dal\u0259t namin\u0259 bu adam\u0131n \u201cGeriy\u0259 baxma, qoca\u201d adl\u0131 d\u0259y\u0259rli bir \u0259s\u0259r d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259liy\u0259m. Bel\u0259 bir ziddiyy\u0259t. Ta o istid\u0259 pamb\u0131q y\u0131\u011fan q\u0131zlar\u0131n h\u0259qiqi h\u0259yat\u0131ndan, taleyind\u0259n, z\u0259h\u0259r udmaqlar\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t bel\u0259 ged\u0259 bilm\u0259zdi. Bu \u00a0 sicill\u0259m\u0259l\u0259ri yazan yaz\u0131\u00e7\u0131lar qonorar al\u0131r, h\u00f6k\u00fcm\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n evl\u0259 \u00a0t\u0259min olunurdular. \u018fs\u0259rl\u0259ri b\u00f6y\u00fck tirajlarla n\u0259\u015fr edilirdi. \u018fvv\u0259lc\u0259 hiss\u0259-hiss\u0259 jurnallarda, sonra kitab \u015f\u0259klind\u0259. Bu kitablar h\u0259r yer\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. H\u0259tta g\u0259lib m\u0259nim xalalar\u0131m\u0131n \u0259lin\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. M\u00fc\u0259llifl\u0259r is\u0259 orda-burda dinc\u0259lirdil\u0259r. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc ora-bura s\u0259f\u0259r\u0259 gedib yeyib-i\u00e7irdil\u0259r. \u00c7\u0131x\u0131\u015flar edirdil\u0259r. N\u0259 bilim, Qazax\u0131standa Abay\u0131n ne\u00e7\u0259 illiyi ke\u00e7irilir. On be\u015f respublikadan v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n, institutlardan, m\u00fcxt\u0259lif yarad\u0131c\u0131 birlikl\u0259rd\u0259n bir s\u00fcr\u00fc heyk\u0259ltara\u015f, r\u0259ssam ,yaz\u0131\u00e7\u0131, \u015fair y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131r ora, hadis\u0259 yerin\u0259, saatlarla dan\u0131\u015f\u0131rlar m\u0259ruz\u0259l\u0259r edirl\u0259r. N\u0259 bilim, biri Abay\u0131n \u00a0r\u0259smini \u00e7\u0259kib, biri heyk\u0259lini d\u00fcz\u0259ldib. Biri haqq\u0131nda roman yaz\u0131b. Biri filmini \u00e7\u0259kib. Biri t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib. Biri haqq\u0131nda monoqrafiya yaz\u0131b. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131landa bir qatar adam al\u0131n\u0131r. \u00dcst\u0259lik, bunlar\u0131n yan\u0131nda f\u0131rlananlar. Partiya i\u015f\u00e7il\u0259ri. \u018flaq\u0259dar t\u0259\u015fkilatlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri, jurnalistl\u0259r, \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r, yazanlar, g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259r&#8230; \u018fsl \u00a0h\u0259ngam\u0259.\n<\/p>\n<p>\n  Orda m\u0259clisi yola verirl\u0259r. Sonra gedirl\u0259r T\u00fcrkm\u0259nistana. M\u0259htimqulunun ne\u00e7\u0259 illiyini ke\u00e7irm\u0259y\u0259. Sonra gedirl\u0259r \u00a0G\u00fcrc\u00fcstana. Orda \u015eota Rustavelinin, n\u0259 bilim, ne\u00e7\u0259 illiyi ke\u00e7irilir. Bir ay da orda f\u0131rlan\u0131rlar. Sonra gedirl\u0259r Erm\u0259nistana. Orda da kimins\u0259 ad g\u00fcn\u00fcn\u00fc eyni qaydada qeyd edirl\u0259r. Sonra g\u0259lirl\u0259r Az\u0259rbaycana. Burda da Nizamid\u0259n, F\u00fczulid\u0259n, Molla P\u0259nah Vaqifd\u0259n, Vidadid\u0259n-filandan birini \u00a0tap\u0131b, ona da ad g\u00fcn\u00fc ke\u00e7irirl\u0259r. B\u0259z\u0259n yerin v\u0259 ad g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd etdikl\u0259ri adam\u0131n, h\u0259min adam\u0131n m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259, \u00e7\u0259kisin\u0259 \u00a0uy\u011fun olaraq \u00a0m\u0259clisl\u0259rin miqyas\u0131 d\u0259yi\u015firdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, tutaq ki, \u015eota Rustaveli il\u0259 \u00a0hans\u0131sa Orta Asiya \u015fairi Kald\u0131mbay\u0131n \u00a0ad g\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015f h\u0259ngam\u0259nin miqyas\u0131 eyni ola bilm\u0259zdi. \u00c7\u00fcnki g\u00fcrc\u00fcl\u0259rl\u0259 Kald\u0131mbay\u0131n m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n sovetd\u0259 tutdu\u011fu m\u00f6vqe eyni deyildi. Bu m\u0259clisl\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00a0imtiyazlar\u0131 var. \u00c7\u00fcnki h\u0259m d\u0259 yazmaqla b\u0259rab\u0259r h\u0259m d\u0259 hardasa i\u015fl\u0259yirl\u0259r. Biri q\u0259zet, ba\u015fqas\u0131 jurnal redaktorudu, \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiridi, bir ba\u015fqas\u0131 institutda d\u0259rs deyir . B\u0259zil\u0259ri deputatd\u0131. Q\u0259r\u0259z, bu imtiyazlara g\u00f6r\u0259 xalq onlara h\u00f6rm\u0259t etm\u0259y\u0259 borcludu. \u018fs\u0259rl\u0259rin\u0259 filml\u0259r \u00e7\u0259kilir. D\u0259rslikl\u0259r\u0259 sal\u0131n\u0131b. \u018fn az\u0131 qiym\u0259t almaq \u00fc\u00e7\u00fcn adamlar oxumal\u0131d\u0131rlar. B\u00f6y\u00fck \u00e7oxlu\u011fu intellektual avara\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan bu adamlar \u00a0sicill\u0259m\u0259 yaz\u0131rd\u0131lar. Onalar\u0131 imtiyazlarla t\u0259min \u00a0ed\u0259n, m\u00fckafatlarla yeml\u0259y\u0259n \u00a0qurulu\u015fu, partiyan\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm edirdil\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  Bununla bel\u0259 onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259k olmaz. Bir ne\u00e7\u0259sini oxumaq olar. Ham\u0131s\u0131n\u0131 yox. \u018fvv\u0259la, bu n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri xalq\u0131n i\u00e7ind\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. Ona g\u00f6r\u0259 b\u0259zil\u0259rinin \u00a0\u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 h\u0259yat fakturas\u0131 boldu. \u00dcst\u0259lik, Az\u0259rbaycan dilinin bir \u00e7ox x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini\u00a0onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259k olar. Bu n\u0259slin yazd\u0131qlar\u0131 g\u00fcl\u00fc\u015f h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evril\u0259nd\u0259, art\u0131q h\u0259m \u0259s\u0259rl\u0259r v\u0259 h\u0259m d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri haqq\u0131nda l\u0259tif\u0259l\u0259r yarananda, s\u0259hn\u0259y\u0259 60-c\u0131lar n\u0259sli \u00e7\u0131xd\u0131. Bu proses n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u00f6hn\u0259 n\u0259slin yaratd\u0131\u011f\u0131 u\u011furlu n\u0259sr n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 da maraq s\u00f6nd\u00fc, bu \u0259s\u0259rl\u0259rin v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fcsb\u0259t b\u0259dii d\u0259y\u0259rl\u0259ri d\u0259 unuduldu. Bir-iki fakt sadalayaq. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u018fli V\u0259liyev Horadizd\u0259 muzdur olmu\u015fdu, sonra \u201cKommunist\u201d q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru oldu. Bu adam h\u0259yat\u0131n h\u0259r bir \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Ona g\u00f6r\u0259 onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 h\u0259yat fakturalar\u0131 boldu. Obrazlar ideoloji n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n s\u00fcni, yalan\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fcns\u0259l\u0259r d\u0259, canl\u0131d\u0131rlar. Bu adamlar \u00e7oxlu atalar s\u00f6zl\u0259ri bilirdil\u0259r. Xalq\u0131 tan\u0131y\u0131rd\u0131lar. M\u0259s\u0259l\u0259n, Mirz\u0259 \u0130brahimovun \u201cG\u0259l\u0259c\u0259k g\u00fcn\u201d \u0259s\u0259ri d\u0259y\u0259rli bir \u0259s\u0259rdi. Yax\u0131nlarda C\u0259mil \u018flib\u0259yovun \u201c\u0130lk m\u0259h\u0259bb\u0259t\u201d \u0259s\u0259rini oxudum. Adi \u00e7ox baya\u011f\u0131 olsa da, o 30-cu ill\u0259r, m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r haqq\u0131nda \u00a0\u00e7oxlu m\u0259lumatlar vard\u0131 . M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fc\u0259llif yaz\u0131r ki, \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimimiz girirdi sinif\u0259, p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n bax\u0131rd\u0131 bay\u0131ra v\u0259 biz\u0259 deyirdi:\n<\/p>\n<p>\n  &#8211; A\u00e7\u0131n filan s\u0259hif\u0259ni, ordak\u0131 \u015f\u0259kili qaralay\u0131n.\n<\/p>\n<p>\n  D\u00fcn\u0259n \u015ferini \u0259zb\u0259rl\u0259yib qiym\u0259t ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z adam\u0131 q\u0259fild\u0259n xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni elan edirdil\u0259r. \u0130ndi hadis\u0259 n\u0259ql edil\u0259n kimi olub-olmay\u0131b bu ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259. T\u0259svirin \u00f6z\u00fc \u00e7ox \u0259lad\u0131. \u018fs\u0259rd\u0259 \u00a0bir \u00e7ox yersiz hadis\u0259l\u0259r n\u0259ql olunsa da, yersiz t\u0259f\u0259rr\u00fcatlara var\u0131lsa da, b\u0259zi t\u0259svirl\u0259rd\u0259n h\u0259zz ald\u0131m. Maraql\u0131 ifad\u0259l\u0259rl\u0259 rastla\u015fd\u0131m.\n<\/p>\n<p>\n  60-c\u0131lar n\u0259slinin s\u0259hn\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 zaman \u00f6z\u00fc \u015f\u0259rtl\u0259ndirmi\u015fdi. Bu haqda \u201cSi\u00e7ovulun canavara \u00e7evrilm\u0259si\u201d adl\u0131 yaz\u0131 yazm\u0131\u015fam, t\u0259f\u0259rr\u00fcat\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r tap\u0131b oxuya bil\u0259rl\u0259r. Bu n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri maraql\u0131 g\u00f6r\u00fcns\u0259l\u0259r d\u0259, adamlara maraql\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat ba\u011f\u0131\u015flasalar da, son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u0259zmunsuz, s\u00fcni, ba\u015fdan-ba\u015fa saxta, h\u0259yatdan x\u0259b\u0259rsiz \u00a0 adamlar \u00a0idil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u00a0ba\u015fdan-ba\u015fa saxta, s\u00fcni, h\u0259yatla he\u00e7 bir ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131rd\u0131lar. O d\u00f6vrd\u0259 \u00e7oxlu sintetik n\u0259sr n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yarand\u0131. Bu \u0259s\u0259rl\u0259r\u0259 \u00a0d\u0259 filml\u0259r \u00e7\u0259kilirdi. M\u00fc\u0259llifl\u0259r kurortlarda dinc\u0259lirdil\u0259r. Sovet imperiyas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6km\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu adamlar t\u0259bii hallar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. Onlar\u0131n qumdan d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f bir heyk\u0259l olduqlar\u0131 b\u0259lli oldu. Bu c\u00fcr heyk\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259l vuranda da\u011f\u0131l\u0131r. \u00d6z m\u0259zmunsuzluqlar\u0131n\u0131 v\u0259 istedads\u0131zl\u0131qlar\u0131n\u0131 sovetd\u0259n sonra yazd\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rl\u0259 s\u00fcbut etdil\u0259r. Xalq\u0131 aldatma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olsalar da, \u00f6zl\u0259ri \u00f6zl\u00fckl\u0259rind\u0259 qumdan qayr\u0131lm\u0131\u015f heyk\u0259l olduqlar\u0131n\u0131 bilirdil\u0259r. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bu qum heyk\u0259ll\u0259r bir-birl\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259yirdil\u0259r. Biri o birisin\u0259 kimins\u0259 \u0259linin toxunmas\u0131na imkan vermirdi. Bilirdil\u0259r ki, biri u\u00e7anda, o birisil\u0259r d\u0259 u\u00e7acaq.\n<\/p>\n<p>\n  Buna g\u00f6r\u0259, qumdan d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f tarix\u00e7i C\u0259mil H\u0259s\u0259nli,\u00a0qumdan d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131 Anar f\u0259rqli-f\u0259rqli siyasi d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259y\u0259 m\u0259nsub olsalar da, bir-birl\u0259rini qoruma\u011fa m\u0259hkumdurlar. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n f\u0259rqli siyasi d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259y\u0259 m\u0259nsub adamlar\u0131n bir s\u0131rada dayand\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bu s\u0131rada R\u0259hman B\u0259d\u0259lovdan tutmu\u015f Zeynal M\u0259mm\u0259dliy\u0259, \u0130sa Q\u0259mb\u0259rd\u0259n \u00a0Arif Hac\u0131l\u0131dan, Razi Nurullayevden tutmu\u015f Cavan\u015fir Quliyev\u0259, \u018fli K\u0259rimlid\u0259n tutmu\u015f Fikr\u0259t Qocaya \u00a0\u00a0q\u0259d\u0259r h\u0259r c\u00fcr adam g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. 60-c\u0131lar n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00f6z m\u0259zmunsuzluqlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131ndan h\u0259y\u0259canlanaraq \u00a0\u00f6z ke\u00e7mi\u015fl\u0259rini, \u00a0tirajlar\u0131n\u0131, \u00f6zl\u0259rinin v\u0259 b\u0259zil\u0259ri h\u0259tta atalar\u0131n\u0131n bioqrafiyalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar bazara \u00e7\u0131xararaq \u00f6zl\u0259rini satma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q oldular. Yarad\u0131c\u0131l\u0131qdan daha \u00e7ox \u00f6z ke\u00e7mi\u015f tirajlar\u0131n\u0131 kapitala, pula cevirm\u0259kl\u0259 \u00a0m\u0259\u015f\u011ful olduqlar\u0131ndan kahin\u0259 \u00e7evrildil\u0259r. Onlar\u0131n bu metodunu m\u0259nims\u0259y\u0259n bir ne\u00e7\u0259 adam da sonradan tez-t\u0259l\u0259sik bu d\u0259st\u0259y\u0259 qo\u015fularaq h\u00f6k\u00fcm\u0259td\u0259n deputat mandat\u0131, m\u00fckafat, t\u0259qa\u00fcd, v\u0259zif\u0259 alma\u011f\u0131 bacard\u0131lar. Yetim-yesir jurnalist\u0259, t\u0259nqid\u00e7iy\u0259 qonaql\u0131qdan-filandan verib, \u00f6zl\u0259rini t\u0259rifl\u0259tdirdil\u0259r. 60 \u2013c\u0131lara t\u0259l\u0259m-t\u0259l\u0259sik sonradan qo\u015fulanlar\u0131n \u00a0b\u0259zil\u0259rinin s\u0131rf maddi bax\u0131mdan \u00a0t\u0259qa\u00fcd\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdu. \u00d6zl\u0259ri v\u0259 ya \u00f6vladlar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u0259lirli i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsalar da, sad\u0259c\u0259 saraydan g\u0259l\u0259n t\u0259qa\u00fcd\u00fcn sakrall\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131qlar\u0131ndan, bu t\u0259qa\u00fcd\u00fcn adamlar aras\u0131nda ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z \u00a0h\u00f6rm\u0259t do\u011furdu\u011funu bildikl\u0259rind\u0259n \u00a0saraydan ald\u0131qlar\u0131 \u0259nam onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259zizdi.\n<\/p>\n<p>\n  Tomas Vulf deyirdi:- Yadda\u015f yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259tidi. S\u00f6z bel\u0259 yad\u0131mda qal\u0131b. B\u0259s bizim g\u0259nc v\u0259 ya\u015fl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z bu s\u0259rv\u0259td\u0259n \u00a0nec\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r? Ya\u015fl\u0131lar tam hakimiyy\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259dirl\u0259r. V\u0259zif\u0259l\u0259ri, imtiyazlar\u0131 var. U\u015faqlar\u0131 b\u00fcdc\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131nda i\u015fl\u0259yir. T\u0259qa\u00fcd verirl\u0259r, t\u0259qa\u00fcd al\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n, hakimiyy\u0259td\u0259n, xalqdan he\u00e7 bir yaz\u0131l\u0131 v\u0259 \u015fifahi naraz\u0131l\u0131q ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. M\u0259mur k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259 \u0259yl\u0259\u015f\u0259n adam\u0131 iki aqib\u0259t g\u00f6zl\u0259yir. Olum v\u0259 \u00f6l\u00fcm. \u00a0Onlar ke\u00e7mi\u015fd\u0259n d\u0259 \u00a0yaza bilm\u0259zl\u0259r. \u00c7\u00fcnki ke\u00e7mi\u015fi he\u00e7 yada salmaq ist\u0259mirl\u0259r. Bu onlara s\u0259rf etmir. Bu g\u00fcn\u00fc d\u0259 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. G\u00f6zl\u0259rini yumublar, qulaqlar\u0131n\u0131 tutublar. B\u0259s o zaman n\u0259 yazmal\u0131? \u0130td\u0259n v\u0259 pi\u015fikd\u0259n. Reall\u0131qdan uzaq, pafoslu, saxta, s\u00fcni \u0259s\u0259r yazmaqdan savay\u0131 \u0259laclar\u0131 qalm\u0131r. M\u0259clisl\u0259rd\u0259 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 n\u0259d\u0259ns\u0259 naraz\u0131d\u0131rlar. \u018fn uza\u011f\u0131 dey\u0259c\u0259kl\u0259r ki, xalq kitab oxumur. \u00d6zl\u0259ri d\u0259 h\u0259r\u0259si bir v\u0259zif\u0259 sahibidirl\u0259r. Yazd\u0131qlar\u0131 \u00a0sicill\u0259m\u0259 bir yana, xalqa kitab oxutdurmaq onlar\u0131n v\u0259zif\u0259sidi. Xalq kitab oxumursa, dem\u0259li onlar v\u0259zif\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirmirl\u0259r. Onlar m\u00f6vcud hakimiyy\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259sidirl\u0259r. M\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tin bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u0259rbad g\u00fcnd\u0259 olmas\u0131 h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n g\u00fcnah\u0131d\u0131, bu v\u0259ziyy\u0259tin yaranmas\u0131na g\u00f6r\u0259 onlar cavabdehdirl\u0259r. Ya\u015fl\u0131 n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259slind\u0259 n\u0259 yazma\u011f\u0131 bilirl\u0259r. Sad\u0259c\u0259 azad deyill\u0259r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130mtiyazlar, m\u00fckafatlar onlar\u0131 z\u0259ncirl\u0259yib. Bir yaz\u0131\u00e7\u0131 kimi \u00f6z n\u0259fsl\u0259rinin qurbanlar\u0131na \u00e7evrilibl\u0259r. Xalq kitab oxumur dey\u0259nd\u0259, onlar \u0259slind\u0259 xalq bizim kitablar\u0131 oxumur dem\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Onlar h\u0259m yax\u015f\u0131 ya\u015famaqla b\u0259rab\u0259r , h\u0259m qay\u011f\u0131ke\u015f ata, v\u0259zif\u0259, imtiyaz sahibi, h\u0259m d\u0259 q\u0259hr\u0259man olmaq ist\u0259yirl\u0259r. \u00a0H\u0259yatlar\u0131na ya\u015fay\u0131\u015f t\u0259rzl\u0259rin\u0259, tutduqlar\u0131 yola uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n \u00a0k\u0259d\u0259rli v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li pozalara d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. \u00a0\u00d6zl\u0259rini el\u0259 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r ki, guya d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r, b\u0259\u015f\u0259ri iztirab \u00e7\u0259kirl\u0259r, amma fotolar\u0131na v\u0259 sif\u0259tl\u0259rin\u0259 baxanda hiss olunur ki, tacir t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc \u00a0bu intellektual lakeyl\u0259r beyinl\u0259rind\u0259 \u00a0pulu hesablay\u0131rlar. Hakimiyy\u0259t\u0259 yar\u0131nmaq v\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 \u00f6z etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, laz\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00a0s\u00fcbut etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yollar v\u0259 s\u00fcjetl\u0259r axtar\u0131rlar. \u00d6t\u0259nl\u0259rd\u0259 xeyli b\u00f6y\u00fck insanlar\u0131n memuarlar\u0131n\u0131 oxudum. Onlar n\u0259yins\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259n\u00a0 (\u00a0ya ail\u0259nin, ya qohumlar\u0131n, ya dinin, ya \u00f6lk\u0259nin, ya da xalq\u0131n, ya da \u00f6z \u015f\u0259xsi h\u0259yatlar\u0131n\u0131n) bird\u0259f\u0259lik x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 b\u00f6y\u00fck olma\u011f\u0131, bir \u00f6m\u00fcrd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 adam\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc ya\u015fama\u011f\u0131 \u00a0bacar\u0131blar. \u00a0 Ax\u0131rda olacaq hadis\u0259l\u0259rin \u0259vv\u0259ld\u0259 olmas\u0131n\u0131 ist\u0259yibl\u0259r. Prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r. Bizim ya\u015fl\u0131 n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri azad ola bilm\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yazd\u0131qlar\u0131 da azadl\u0131q havas\u0131ndan uzaqd\u0131r. Onlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri \u0259s\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox lotoreya biletin\u0259 ox\u015fay\u0131r. Udu\u015f d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259, lap yax\u015f\u0131.\n<\/p>\n<p>\n  \u018fs\u0259rl\u0259rd\u0259 enerji yoxdu. Pafos ba\u015f al\u0131b gedir. G\u0259nc n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin is\u0259 ayaqlar\u0131 yer\u0259 d\u0259ymir. G\u00f6yl\u0259rd\u0259 u\u00e7urlar. \u018ftraflar\u0131nda m\u00f6vzu qaynay\u0131r, onlar is\u0259 n\u0259s\u0259 \u0259ndrabadi \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131rlar. Sad\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259n qorxurlar. H\u0259yat qal\u0131b k\u0259narda, \u00f6zl\u0259rind\u0259n \u0259hvalatlar qura\u015fd\u0131r\u0131rlar, hekay\u0259l\u0259r uydururlar. Biz b\u00f6y\u00fck bir tarixi hadis\u0259nin \u015fahidi olmu\u015fuq. \u0130mperiyan\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. Bu c\u00fcr tarixi bir hadis\u0259 bizim \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u0130ki s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259. Ya\u015fl\u0131lar azad deyill\u0259r. Yaza bilm\u0259zl\u0259r. G\u0259ncl\u0259r is\u0259 \u00f6z t\u0259cr\u00fcb\u0259sizlikl\u0259rind\u0259n bu tarixi hadis\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tini hiss etmirl\u0259r. Halbuki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki v\u0259 sovetd\u0259n sonrak\u0131 h\u0259yat m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n he\u00e7 \u015fedevr olmas\u0131n, ortabab salnam\u0259 tipli bir b\u0259dii \u0259s\u0259r d\u0259 d\u0259y\u0259rli\u00a0m\u0259nb\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sintetik \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":17801,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-166301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sintetik \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-12-24T20:49:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/6365.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat\",\"datePublished\":\"2014-12-24T20:49:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/\"},\"wordCount\":3738,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/6365.jpg\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/\",\"name\":\"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/6365.jpg\",\"datePublished\":\"2014-12-24T20:49:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/6365.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/6365.jpg\",\"width\":500,\"height\":500,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/edebiyyat-ve-heyat\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat - MEYDAN.TV","og_description":"Sintetik \u0259d\u0259biyyat n\u00fcmun\u0259l\u0259ri","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2014-12-24T20:49:45+00:00","og_image":[{"width":500,"height":500,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/6365.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat","datePublished":"2014-12-24T20:49:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/"},"wordCount":3738,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/6365.jpg","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/","name":"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/6365.jpg","datePublished":"2014-12-24T20:49:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/6365.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/6365.jpg","width":500,"height":500,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/edebiyyat-ve-heyat\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u018fd\u0259biyyat v\u0259 h\u0259yat"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=166301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/166301\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17801"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=166301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=166301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=166301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}