{"id":163184,"date":"2014-01-30T13:27:21","date_gmt":"2014-01-30T13:27:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/"},"modified":"2014-01-30T13:27:21","modified_gmt":"2014-01-30T13:27:21","slug":"vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/","title":{"rendered":"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/4824\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-4824\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/4277\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-4277\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  N\u0259 Q\u0259rb etikas\u0131n\u0131n atas\u0131 say\u0131lan Aristoteles-d\u0259, n\u0259 d\u0259 onun m\u00fc\u0259llimi olmu\u015f Platon-da h\u0259l\u0259 vicdan kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259n bir s\u00f6z yoxdur. Q\u0259dim yunan dilind\u0259 \u201csyneidesis\u201d, lat\u0131n dilind\u0259 conscienta, alman dilind\u0259 Gewissen, \u0259r\u0259b dilind\u0259 vicdan, rus dilind\u0259 \u0441\u043e\u0432\u0435\u0441\u0442\u044c kimi s\u00f6zl\u0259rin anlam\u0131 \u201cham\u0131n\u0131n x\u0259b\u0259ri olan\u201d, \u201cham\u0131n\u0131n bildiyi, \u201cortaq v\u0259 yaxud \u00fcmumi bilin\u0259n bilik\u201d dem\u0259kdir.\n<\/p>\n<p>\n  El\u0259 is\u0259 vicdan nec\u0259 bir bilikdir, o, n\u0259yi bilm\u0259kdir, n\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259ri olmaqd\u0131r, s\u00f6hb\u0259t hans\u0131 \u00fcmumilikd\u0259n gedir? M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn bu sual\u0131n iki cavab\u0131 var.\n<\/p>\n<p>\n  B\u0130R\u0130NC\u0130 CAVAB VAR\u0130ANTI. Burada \u00fcmumilik, ham\u0131l\u0131q, ortaql\u0131q dedikd\u0259, s\u00f6hb\u0259t b\u00fct\u00fcn insanl\u0131qdan gedir, az\u0259rbaycanl\u0131 da buraya daxildir, Afrikada ya\u015fayan Bumbarabus q\u0259bil\u0259sinin \u00fczvl\u0259ri d\u0259, avropal\u0131 da, amerikal\u0131 da v\u0259 b. Bilin\u0259n, b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n, x\u0259b\u0259rdar olunan is\u0259 \u2013 insan\u0131n \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, \u00f6z h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri, bir s\u00f6zl\u0259, \u00f6z\u00fcd\u00fcr.\n<\/p>\n<p>\n  Vicdan o dem\u0259kdir ki, insan n\u0259 etdiyind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz heyvan, d\u0259li, k\u00f6rp\u0259, s\u0259rxo\u015f, ya da ma\u015f\u0131n deyildir, \u0259ksin\u0259, onun daim \u00f6z\u00fcn\u00fcn-\u00f6z\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri var, o, h\u0259r zaman \u00f6z\u00fcn\u00fc bilir. Bunu f\u0259ls\u0259fi terminl\u0259 ifad\u0259 ed\u0259si olsaq bel\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259c\u0259k: vicdan \u00f6z\u015f\u00fcurdur, \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u00fcurudur (appersepsiya), n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc bilm\u0259kdir (refleksiya).\n<\/p>\n<p>\n  B\u0130R\u0130NC\u0130 CAVABIN \u0130ZAHI. Ad\u0259t\u0259n insan\u0131 heyvandan f\u0259rql\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn insan\u0131n heyvandan \u0259n \u0259sas f\u0259rqinin \u015f\u00fcur oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bu, yanl\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 heyvanlarda (x\u00fcsusil\u0259, m\u0259m\u0259li heyvanlarda) da \u015f\u00fcur var. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, e\u015f\u015f\u0259k d\u0259 canavar g\u00f6r\u0259nd\u0259 onu \u201ctan\u0131y\u0131b\u201d \u00fcz qoyur qa\u00e7ma\u011fa; ay\u0131 da armudun yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131 pisind\u0259n \u201cay\u0131rd ed\u0259 bilib\u201d, yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131 yeyir; y\u0131rt\u0131c\u0131 heyvanlar da yuxu g\u00f6r\u00fcr v\u0259 s. H\u0259l\u0259 m\u0259n fili, delfini demir\u0259m. \u015e\u00fcurun bu s\u0259viyy\u0259sin\u0259 persepsiya (t\u0259s\u0259vv\u00fcr v\u0259 qavray\u0131\u015f) ad\u0131 verilir v\u0259 insan\u0131 heyvandan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u2013 bu m\u0259nada, bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u015f\u00fcur deyildir. \u0130nsandak\u0131 \u015f\u00fcur \u00f6z\u00fcn\u0259 uzaqdan baxa bil\u0259n, \u00f6z\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri olan, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u015fahid olan bacar\u0131qd\u0131r. \u015e\u00fcurun bu s\u0259viyy\u0259sin\u0259, y\u0259ni insandak\u0131 \u015f\u00fcura appersepsiya (\u00f6z\u015f\u00fcur, \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u00fcuru) ad\u0131 verilir. \u0130nsan\u0131 heyvandan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n, y\u0259ni heyvanda olmayan budur. Heyvan (h\u0259m\u00e7inin u\u015faq, d\u0259li, s\u0259rxo\u015f v\u0259 s.) \u00f6z\u00fcn\u00fc bilmir, \u00f6z\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri yoxdur.\n<\/p>\n<p>\n  Appersepsiyan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259sin\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259 refleksiya ad\u0131 verilmi\u015fdir. Refleksiya d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259nin d\u00f6n\u00fcb, qanr\u0131l\u0131b, qolumuzun dirs\u0259kd\u0259n b\u00fck\u00fclm\u0259si kimi qatlan\u0131b (lat\u0131n dilind\u0259 flektere qatlanmaq, b\u00fck\u00fclm\u0259k dem\u0259kdir) \u00f6z\u00fcn\u0259 baxmas\u0131, daha do\u011frusu, \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259sidir. Refleksiyal\u0131 insan daxili f\u0259zas\u0131 olan insan dem\u0259kdir. Refleksiv bilik \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn-\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 qanr\u0131l\u0131b baxaraq, \u00f6z i\u00e7imizi oxuyaraq, bir s\u00f6zl\u0259, \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n \u00f6yr\u0259ndiyimiz bilikdir (yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, q\u0131raqdan, ba\u015fqalar\u0131ndan v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6yr\u0259ndiyimiz biliy\u0259 d\u0259 empirik bilik ad\u0131 verilir). Nec\u0259 ki, d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259-d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bird\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck ki, bu q\u0131z\u0131 sevirik; \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc \u00e7\u0259k-\u00e7evir ed\u0259-ed\u0259 bird\u0259n anlay\u0131r\u0131q ki, dostumuzun g\u00f6z\u00fcnd\u0259 f\u0259dakar kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259k d\u0259, \u0259slind\u0259 niyy\u0259timiz \u00f6z qazanc\u0131m\u0131zd\u0131r, s\u0259n dem\u0259, gizli umacaqlar\u0131m\u0131z varm\u0131\u015f v\u0259 s. (eqomuzun bel\u0259 oyunlar\u0131 var). Bunlar refleksiya yolu il\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyimiz refleksiv bilikl\u0259rdir.\n<\/p>\n<p>\n  Yenid\u0259n qay\u0131daq vicdana. Daha do\u011frusu, vicdan\u0131n \u00f6z\u015f\u00fcur (appersepsiya) v\u0259 n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc bilm\u0259k (refleksiv bilik) olmas\u0131na. Yuxar\u0131da dedik ki, insan olmaq \u00f6z\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri olmaq, n\u0259 etdiyini bilm\u0259k dem\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259, \u201evicdan mexanizmas\u0131\u201c insan \u015f\u00fcurunun h\u0259min bu \u00f6z\u00fcn\u0259baxma bacar\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fqa bir \u015fey deyildir. Vicdan \u2013 \u015f\u00fcurun \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u0259 baxmas\u0131, ay\u0131q olmas\u0131, \u00f6z\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri olmas\u0131 (appersepsiya) v\u0259 n\u0259yi n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn etdiyini, n\u0259 planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6z gizli niyy\u0259tini bilm\u0259sidir (refleksiya).\n<\/p>\n<p>\n  (B\u0259s, insan \u015f\u00fcuru vicdanda \u00f6z\u00fcn\u0259 n\u0259 il\u0259 bax\u0131r, \u00f6z\u00fcn\u00fc hans\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rl\u0259, hans\u0131 g\u00f6zl\u0259 yoxlay\u0131r? Cavab: \u018fxlaqi t\u0259l\u0259bl\u0259rin, qada\u011falar\u0131n, qaydalar\u0131n g\u00f6z\u00fc il\u0259, onlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc il\u0259. Bu haqda sonra).<br \/>\n  <br \/>\n  Q\u0259dimd\u0259 bu appersativ \u00f6z\u00fcn\u0259bax\u0131\u015f\u0131 teoloqlar v\u0259 el\u0259 \u0259ks\u0259r filosoflar da dini yozaraq, vicdan\u0131 q\u0259lbimizd\u0259 allah\u0131n G\u00f6z\u00fc say\u0131blar. Ayd\u0131nd\u0131r ki, onlar ham\u0131s\u0131 na\u011f\u0131l dan\u0131\u015f\u0131blar. Sonrak\u0131 yaz\u0131lar\u0131mda, vicdan anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tarixind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n, bunu geni\u015f izah ed\u0259c\u0259y\u0259m.\n<\/p>\n<p>\n  Dem\u0259li, onda bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, vicdandak\u0131 \u00fcmumilik, ham\u0131l\u0131q ya da ortaql\u0131q insan \u015f\u00fcuruna xas olan eynilikdir. Y\u0259ni nec\u0259 ki, afrikal\u0131 da, \u015f\u0259rqli d\u0259, q\u0259rbli d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131 da, m\u0259s\u0259l\u0259n, eyni c\u00fcr xat\u0131rlay\u0131r, ya da eyni c\u00fcr \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nir, eyni c\u00fcr dar\u0131x\u0131r, bir \u015f\u00fcur bacar\u0131\u011f\u0131 kimi vicdan da afrikal\u0131da da, \u015f\u0259rqlid\u0259 d\u0259, q\u0259rblid\u0259 d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131da da eyni c\u00fcr i\u015fl\u0259yir.\n<\/p>\n<p>\n  Lakin Aristoteles-d\u0259n bu yana z\u0259ka \u00fc\u00e7\u00fcn bildiyimiz paradoks vicdan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 do\u011frudur. Y\u0259ni nec\u0259 ki, z\u0259ka da h\u0259m anadang\u0259lm\u0259 olub, ancaq h\u0259m d\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rl\u0259 (m\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259kt\u0259bl\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc m\u0259tnl\u0259rin m\u00fctali\u0259si il\u0259 v\u0259 s.) yarand\u0131\u011f\u0131 kimi, \u201c\u00f6z\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri olmaq\u201d, \u201c\u00f6z\u00fcn\u00fc bilm\u0259k\u201d anlam\u0131nda, y\u0259ni bir \u015f\u00fcur bacar\u0131\u011f\u0131 (qabiliyy\u0259ti) kimi vicdan da h\u0259m anadang\u0259lm\u0259dir, ancaq h\u0259m d\u0259 t\u0259rbiy\u0259 il\u0259 yaran\u0131r v\u0259 inki\u015faf etdirilir.\n<\/p>\n<p>\n  Birisind\u0259 xatir\u0259l\u0259r\u0259 sadiqlik v\u0259 ke\u00e7mi\u015f\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q \u00e7ox inki\u015faf edib, dig\u0259rind\u0259 bu al\u0131\u015fqanl\u0131q az inki\u015faf etdiyi kimi; birisind\u0259 x\u0259yallara dalmaq, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ya\u015famaq \u00e7ox inki\u015faf edib, dig\u0259rind\u0259 az inki\u015faf etdiyi kimi; birisi z\u0259ki, dig\u0259ri k\u00fct oldu\u011fu kimi v\u0259 s., bir \u015f\u00fcur bacar\u0131\u011f\u0131 olaraq vicdan da birisind\u0259 \u00e7ox inki\u015faf et(diril)mi\u015f ola bil\u0259r, o birisind\u0259 az. Y\u0259ni birisi \u201c\u00fcr\u0259yi yum\u015faq\u201dd\u0131r (\u015f\u00fcuru \u00f6z\u00fcn\u0259 qatlana, b\u00fck\u00fcl\u0259 bilir, y\u0259ni refleksiyal\u0131), inc\u0259dir; dig\u0259ri \u201cda\u015f q\u0259lbli\u201ddir (\u015f\u00fcuru \u00f6z\u00fcn\u0259 qatlana, b\u00fck\u00fcl\u0259 bilmir, y\u0259ni refleksiyas\u0131z), b\u0259rk v\u0259 qal\u0131nd\u0131r. Bu, \u201cvicdans\u0131zl\u0131\u011f\u201d\u0131n iki s\u0259b\u0259bind\u0259n birincisidir.\n<\/p>\n<p>\n  Alman dilind\u0259 \u201cr\u00fccksichtslos\u201d sif\u0259ti h\u0259m d\u0259 vicdans\u0131z anlam\u0131na g\u0259lir, ancaq s\u00f6z\u00fc hecalayanda (r\u00fcck-sicht-los), o, \u00f6z arxas\u0131nca baxmayan, geriy\u0259 bax\u0131\u015f\u0131 olmayan, bir s\u00f6zl\u0259, refleksiyas\u0131z dem\u0259kdir. H\u0259bsxanalarda t\u0259hsilsiz, darg\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, cahil insanlar\u0131n say\u0131n\u0131n t\u0259hsilli, m\u00fctali\u0259li, daxili f\u0259zas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirmi\u015f insanlardan \u00e7ox olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi ikincil\u0259rd\u0259 vicdan\u0131n daha \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f olmas\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki onlarda appersepsiya v\u0259 refleksiya bacar\u0131qlar\u0131 daha yax\u015f\u0131 inki\u015faf edib. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u0259zb\u0259rl\u0259nmi\u015f n\u0259qar\u0259tin \u0259ksin\u0259, vicdan he\u00e7 d\u0259 hiss deyildir, o, intellektual h\u0259ssasl\u0131qd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  Bel\u0259likl\u0259, ilk yekun n\u0259tic\u0259miz budur: Vicdan eynil\u0259 z\u0259ka kimi s\u0131rf potensial olaraq, meyl olaraq, m\u00fcmk\u00fcnl\u00fck olaraq anadang\u0259lm\u0259, \u00fcmumi v\u0259 b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa aid ortaq bacar\u0131qd\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130K\u0130NC\u0130 CAVAB VAR\u0130ANTI. Vicdan, syneidesis, conscienta v\u0259 Gewissen s\u00f6zl\u0259rind\u0259 deyil\u0259n \u00fcmumilik, ham\u0131l\u0131q, ortaql\u0131q bu d\u0259f\u0259 b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 deyil, bir xalq\u0131, bir tayfan\u0131, bir dini, bir t\u0259riq\u0259ti, bir s\u00f6zl\u0259, eyni \u0259xlaqi qaydalar alt\u0131nda birg\u0259 ya\u015fayan insanlar\u0131n icmas\u0131n\u0131 v\u0259 yaxud c\u0259miyy\u0259tini ifad\u0259 edir. Bilin\u0259n, b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n, x\u0259b\u0259rdar olunan is\u0259 h\u0259min icma, ya da c\u0259miyy\u0259t daxilind\u0259 \u00fcmumi v\u0259 ortaq olan \u0259xlaq normalar\u0131d\u0131r. Dem\u0259li, vicdanda ortaql\u0131\u011f\u0131, \u00fcmumiliyi, ham\u0131l\u0131\u011f\u0131 bildir\u0259n syn-, con-, ge- bu d\u0259f\u0259 b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa xas olan bir \u015f\u00fcur bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n eyniliyini yox, \u0259xlaq\u0131n eyniliyini ifad\u0259 edir.\n<\/p>\n<p>\n  \u0130K\u0130NC\u0130 CAVABIN \u0130ZAHI. \u0130kinci cavab birincid\u0259n f\u0259rqli olsa da, onu inkar etmir, \u0259ksin\u0259, onunla yana\u015f\u0131 dayana bilir, eyni anda ikisi d\u0259 do\u011frudur. Bu is\u0259 biz\u0259 vicdan\u0131n ikiayaql\u0131 (ikihiss\u0259li, ikik\u00f6kl\u00fc) oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015f olur: Vicdan\u0131n bir aya\u011f\u0131 anadang\u0259lm\u0259, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 insanl\u0131\u011f\u0131n ham\u0131s\u0131nda \u00fcmumi olan v\u0259 inki\u015faf etdiril\u0259n \u015f\u00fcur bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 refleksiv bilik; dig\u0259r aya\u011f\u0131 is\u0259 b\u0259lli bir icman\u0131n v\u0259 yaxud c\u0259miyy\u0259tin, t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6yr\u0259nil\u0259n, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131nk\u0131ndan f\u0259rql\u0259n\u0259n empirik \u0259xlaq normalar\u0131d\u0131r. \u201cVicdan bir t\u0259rtib, bir mexanizma kimi anadang\u0259lm\u0259dir, ancaq i\u00e7i v\u0259 t\u0259chizi t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 il\u0259 \u0259ld\u0259 edilir\u201d (Unold).\n<\/p>\n<p>\n  Eyni \u0259xlaq qaydalar\u0131 il\u0259 ya\u015fayan insanlar\u0131n vicdanlar\u0131 da eyni g\u00f6zl\u0259 bax\u0131r. Tutal\u0131m, Afrika c\u0259ng\u0259llikl\u0259rinin birind\u0259 ya\u015fayan Bumbarabus q\u0259bil\u0259si \u00fczvl\u0259rinin vicdan\u0131 eyni hadis\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011fr\u0131y\u0131r, eyni hadis\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda he\u00e7 bir reaksiya vermir. Eyni s\u00f6zl\u0259r Az\u0259rbaycan mentaliteti il\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 do\u011frudur. V\u0259 Bumbarabus \u201cmentaliteti\u201d v\u0259 vicdani h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u201cmentaliteti\u201d v\u0259 vicdani h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 f\u0259rqli oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n vicdanlar\u0131 da f\u0259rqli i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259kdir. Bununla dem\u0259k ist\u0259yirik ki, h\u0259r f\u0259rqliliyi yoxluq kimi yozmaq haqq\u0131m\u0131z yoxdur, y\u0259ni h\u0259r fakt\u0131 vicdans\u0131zl\u0131q saya bilm\u0259rik. \u00c7\u00fcnki vicdanlar bir olmur. Nec\u0259 ki, \u0259xlaqlar bir olmur.\n<\/p>\n<p>\n  Bu da \u201evicdans\u0131zl\u0131\u011f\u201c\u0131n iki s\u0259b\u0259bind\u0259n ikincisidir.\n<\/p>\n<p>\n  Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kl\u0259, biz art\u0131q \u201eKimdir vicdans\u0131z?\u201c sual\u0131n\u0131n cavab\u0131na aparan yola girmi\u015f olduq.\n<\/p>\n<p>\n  ***\n<\/p>\n<p>\n  Vicdanlararas\u0131 f\u0259rqliliyin birinci s\u0259b\u0259bi f\u0259rqli inc\u0259lik t\u0259rbiy\u0259si, f\u0259rqli h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri, f\u0259rqli h\u0259ssasl\u0131q; dig\u0259r s\u0259b\u0259bi is\u0259 f\u0259rqli \u0259xlaq normalar\u0131, f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f, f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzidir.\n<\/p>\n<p>\n  M\u0259s\u0259l\u0259n, Suriyada adam\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 diri-diri k\u0259s\u0259n birisinin vicdan\u0131 (o i\u015fi g\u00f6r\u0259rk\u0259n!) i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bel\u0259d\u0259, o, ya bir cana, bir \u00f6mr\u0259 son verdiyini he\u00e7 g\u00f6rm\u00fcr, insan ba\u015f\u0131 k\u0259sm\u0259k onun \u00fc\u00e7\u00fcn o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 adil\u0259\u015fib ki, o, n\u0259 etdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr. (Yalan-do\u011fru, Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovun \u00f6z m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 dediyi son s\u00f6z\u00fcn\u00fc xat\u0131rlay\u0131n: \u201c\u018fg\u0259r dedikl\u0259riniz do\u011frudursa, m\u0259n bunlar\u0131 el\u0259mi\u015f\u0259ms\u0259, onda m\u0259ni \u015faqqalamaq laz\u0131md\u0131r!\u201d \u2013 gecikmi\u015f vicdan\u0131n oyan\u0131\u015f\u0131). Ya da o Suriyadak\u0131 ba\u015fk\u0259s\u0259n hesab edir ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, dini d\u00fc\u015fm\u0259nin (m\u00fcrt\u0259din, \u015fi\u0259nin, s\u00fcnninin v\u0259 s.) ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k savabd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, onun bu \u201ca\u011fr\u0131maz\u201dl\u0131\u011f\u0131 (\u0130.N\u0259simi) h\u0259m (ya) onun \u015f\u00fcur v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 intellektual h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 (ya da) onun \u0259xlaq\u0131n\u0131, d\u00fcnyayabax\u0131\u015f\u0131n\u0131, mentalitetini g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki vicdan bu iki ayaq \u00fcz\u0259rind\u0259 durur.\n<\/p>\n<p>\n  Bizim \u00e7oxumuzun is\u0259 o s\u0259hn\u0259l\u0259ri g\u00f6r\u0259nd\u0259 \u00fcr\u0259yimiz a\u011fz\u0131m\u0131za g\u0259lir. Ona g\u00f6r\u0259 ki, biz h\u0259min o ba\u015fk\u0259s\u0259nd\u0259n ya (h\u0259m) f\u0259rqli vicdani h\u0259ssasl\u0131\u011fa, ya da (h\u0259m d\u0259) f\u0259rqli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259, anlay\u0131\u015flar sistemin\u0259, \u0259xlaqa yiy\u0259yik. Bununla s\u00f6yl\u0259m\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131 oldu\u011fundan vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da iki ayr\u0131 s\u0259b\u0259bi vard\u0131r.\n<\/p>\n<p>\n  <i><br \/>\n    Davam ed\u0259c\u0259y\u0259m.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vicdan he\u00e7 d\u0259 hiss deyildir, o, intellektual h\u0259ssasl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":4824,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-163184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-menim-fikrimce","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Vicdan he\u00e7 d\u0259 hiss deyildir, o, intellektual h\u0259ssasl\u0131qd\u0131r.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-01-30T13:27:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/898.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi\",\"datePublished\":\"2014-01-30T13:27:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/\"},\"wordCount\":2527,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/898.png\",\"articleSection\":[\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/\",\"name\":\"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/898.png\",\"datePublished\":\"2014-01-30T13:27:21+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/898.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/898.png\",\"width\":500,\"height\":500,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0259nim Fikrimc\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/menim-fikrimce\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi - MEYDAN.TV","og_description":"Vicdan he\u00e7 d\u0259 hiss deyildir, o, intellektual h\u0259ssasl\u0131qd\u0131r.","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2014-01-30T13:27:21+00:00","og_image":[{"width":500,"height":500,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/898.png","type":"image\/png"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi","datePublished":"2014-01-30T13:27:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/"},"wordCount":2527,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/898.png","articleSection":["M\u0259nim Fikrimc\u0259"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/","name":"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/898.png","datePublished":"2014-01-30T13:27:21+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/898.png","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/898.png","width":500,"height":500,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/vicdanin-iki-ayagi-vicdansizligin-iki-sebebi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0259nim Fikrimc\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/menim-fikrimce\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Vicdan\u0131n iki aya\u011f\u0131: vicdans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n iki s\u0259b\u0259bi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=163184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163184\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4824"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=163184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=163184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=163184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}