{"id":282931,"date":"2023-08-22T16:34:30","date_gmt":"2023-08-22T12:34:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/?post_type=library-entry&#038;p=282931"},"modified":"2023-11-29T14:49:35","modified_gmt":"2023-11-29T10:49:35","slug":"peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi","status":"publish","type":"library-entry","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/","title":{"rendered":"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Bu b\u0259l\u0259d\u00e7inin 2023-c\u00fc il n\u0259\u015frinin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri \u201cReuters\u201d agentliyinin m\u0259lumat jurnalistikas\u0131 \u00fczr\u0259 redaktor m\u00fcavini&nbsp; <\/em><a href=\"http:\/\/@mcneill_tweets\"><em>Rayan MakNill<\/em><\/a><em>, Merilend Universitetinin Filip Merril Jurnalistika Kollecinin ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalistika \u00fczr\u0259 professoru&nbsp; <\/em><a href=\"https:\/\/merrill.umd.edu\/directory\/deborah-nelson\"><em>Debora Nelson<\/em><\/a><em> v\u0259 m\u00fcst\u0259qil jurnalist v\u0259 <\/em><a href=\"https:\/\/gijn.freshdesk.com\/support\/home\"><em>GIJN Resurs M\u0259rk\u0259zinin <\/em><\/a>&nbsp;<em>sabiq m\u00fcdiri <\/em><a href=\"https:\/\/twitter.com\/tobyjmcintosh\"><em>Tobi Makinto\u015fdur.&nbsp;<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Peykl\u0259r q\u00fcdr\u0259tli ara\u015fd\u0131rma al\u0259tl\u0259ridir. Jurnalistl\u0259r peyk imicl\u0259rind\u0259n v\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259n apar\u0131lan informasiya axtar\u0131\u015f\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 geni\u015f spektrli probleml\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131rlar: a\u011faclar\u0131n q\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, pandemiya riskl\u0259ri v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, quldarl\u0131q v\u0259 k\u00fctl\u0259vi h\u0259bsl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu b\u0259l\u0259d\u00e7inin son n\u0259\u015frind\u0259n b\u0259ri d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259r kosmosa yeni peykl\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131blar v\u0259 bu i\u015fi davam etm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sintetik Apertura Radar\u0131 (SAR) peyk \u00fcz\u0259rind\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f antenadan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, mikrodal\u011fa siqnallar\u0131n\u0131 Yer k\u00fcr\u0259sinin s\u0259thin\u0259 g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 bulud \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259 d\u0259lib ke\u00e7\u0259 bilir.&nbsp; Jurnalistl\u0259r bu sistemd\u0259n getdikc\u0259 daha \u00e7ox istifad\u0259 edirl\u0259r.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Peykl\u0259r jurnalistl\u0259r\u0259 metan qaz\u0131 emissiyalar\u0131, neft s\u0131zmalar\u0131, k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarlar v\u0259 m\u00fcharib\u0259 t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n yalanlar\u0131n\u0131 a\u015fkar etm\u0259kd\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu q\u0131sa GIJN b\u0259l\u0259d\u00e7isind\u0259 bu texnologiyan\u0131 v\u0259 ondan istifad\u0259 yollar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259f\u0259rr\u00fcat\u0131 il\u0259 t\u0259svir etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Lakin b\u0259l\u0259d\u00e7i peyk \u015f\u0259kill\u0259ri v\u0259 peyk informasiyas\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k, t\u0259hlilini aparmaq v\u0259 yaymaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda informasiya verir. Burada h\u0259m\u00e7inin ekspert yard\u0131m\u0131 alma\u011f\u0131n yollar\u0131 da t\u0259qdim edilir.&nbsp; B\u0259l\u0259d\u00e7i a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n kimi t\u0259\u015fkil olunub:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0130lham m\u0259nb\u0259l\u0259ri: D\u00fcnya \u00fczr\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r<\/li>\n\n\n\n<li>Peyk \u015f\u0259kill\u0259rini haradan \u0259ld\u0259 etm\u0259li<\/li>\n\n\n\n<li>Proqram t\u0259minatlar\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>B\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r, t\u0259limatlar v\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i l\u00f6vh\u0259cikl\u0259r&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>1. \u0130lham m\u0259nb\u0259l\u0259ri: D\u00fcnya \u00fczr\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Peykl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bu yax\u0131nlarda i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00f6vzulara \u00c7ind\u0259 gizli saxlanma d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rin\u0259 dair Pulitzer m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f silsil\u0259 yaz\u0131lardan tutmu\u015f, Amazon c\u0259ng\u0259llikl\u0259rinin bil\u0259r\u0259kd\u0259n yand\u0131r\u0131lmas\u0131na kimi if\u015fa xarakterli materiallar daxildir. Burada h\u0259min materiallardan b\u0259zil\u0259rinin adlar\u0131 \u00e7\u0259kilir: &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.pulitzer.org\/winners\/megha-rajagopalan-alison-killing-and-christo-buschek-buzzfeed-news\">\u00c7in gizli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 h\u0259bsd\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni v\u0259 n\u0259h\u0259ng infrastruktur yaratm\u0131\u015fd\u0131r<\/a>, BuzzFeed News; (<a href=\"https:\/\/www.buzzfeednews.com\/article\/alison_killing\/satellite-images-investigation-xinjiang-detention-camps?bfsource=relatedmanual\">Metodologiy<\/a>a)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=gya0TXvoC88\">\u0130raq: Z\u0259h\u0259rli s\u0259malar alt\u0131nda<\/a>, BBC News \u018fr\u0259bc\u0259; (<a href=\"https:\/\/gijn.org\/2023\/06\/15\/bbc-investigation-environment-health-impact-gas-flaring-iraqi-communities\/?mc_cid=e537783e79&amp;mc_eid=358f7cd8ec\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/armando.info\/series\/corredor-furtivo\/\">Corredor Furtivo<\/a>, Armando.info v\u0259 El Pa\u00eds; (<a href=\"https:\/\/armando.info\/especial-corredor-furtivo\/metodologia-y-creditos.html\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.abc.net.au\/news\/2022-05-26\/damage-data-reveals-extent-of-vicious-russian-tactics\/101070918\">Peyk \u015f\u0259kill\u0259ri Rusiyan\u0131n Mariupol kimi Ukrayna \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini nec\u0259 da\u011f\u0131td\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir<\/a>, Avstraliya Yay\u0131m Korporasiyas\u0131; (<a href=\"https:\/\/www.abc.net.au\/news\/2022-05-26\/damage-data-reveals-extent-of-vicious-russian-tactics\/101070918#:~:text=French%2520company%25C2%25A0Masae,Kharkiv%2520and%2520Mariupol.\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/soundcloud.com\/babatundeokunlola\/saving-the-osun-river\">Osun \u00e7ay\u0131n\u0131n xilas\u0131<\/a>, Diamond FM; (<a href=\"https:\/\/sigmaawards.org\/saving-the-osun-river-a-documentary\/\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/texty.org.ua\/projects\/106884\/stolen-grain-shipped-through-sevastopol-on-gray-carrier-vessels-as-turkey-rapidly-increase-grain-exports-from-russia\/\">T\u00fcrkiy\u0259 Rusiyadan tax\u0131l idxal\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131rark\u0259n, o\u011furlanm\u0131\u015f tax\u0131l Sevastopoldan \u201cboz\u201d g\u0259mil\u0259rl\u0259 da\u015f\u0131nmaqdad\u0131r<\/a>, Texty.org.ua; (<a href=\"https:\/\/gijn.org\/2023\/01\/04\/2022s-best-investigative-stories-in-russian-and-ukrainian\/#:~:text=Comparing%2520ship%2520movements%252C%2520satellite%2520imagery%252C%2520and%2520trade%2520information%252C%2520a%2520team%2520from%2520Ukrainian%2520data%2520newsroom%2520Texty%2520reported%2520finding%2520evidence%2520that%2520Russia%2520steals%2520Ukrainian%2520grain%2520and%2520exports%2520it%2520through%2520occupied%2520Crimean%2520ports.\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/pulitzercenter.org\/stories\/drains-dug-trees-cut-now-lets-get-it-approved\">Yar\u0131mada Malayziyas\u0131nda qeydiyyatdan ke\u00e7m\u0259mi\u015f me\u015f\u0259 itkil\u0259ri: Yerl\u0259ri, g\u00fcnahkarlar v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r<\/a><em>, <\/em>Al Jazeera, Macaranga, Pulitzer Center; (<a href=\"https:\/\/pulitzercenter.org\/stories\/investigating-rainforest-destruction-mapping-malaysias-forest-plantations#:~:text=and%2520satellite%2520images.\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/earthjournalism.net\/stories\/still-no-impact-report-on-the-fecal-water-spill-in-lake-varna-bulgaria\">Kanalizasiya sular\u0131 Bolqar\u0131standa Varna g\u00f6l\u00fcn\u0259 ax\u0131d\u0131l\u0131r<\/a>, Yer k\u00fcr\u0259si Jurnalistika \u015e\u0259b\u0259k\u0259si v\u0259 \u018ftraf M\u00fchit Ara\u015fd\u0131rma Forumu; (<a href=\"https:\/\/eiforum.org\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Varna_Pollution_Remote_Sensing_Report.pdf\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2022\/04\/04\/world\/europe\/bucha-ukraine-bodies.html\">Peyk \u015f\u0259kil\u0259ri Rusiyan\u0131n iddialar\u0131n\u0131 t\u0259kzib ed\u0259r\u0259k meyitl\u0259rin h\u0259ft\u0259l\u0259r uzunu Bu\u00e7a k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir<\/a>, New York Times; (<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2022\/03\/11\/world\/europe\/ukraine-war-journalism.html?action=click&amp;pgtype=Article&amp;state=default&amp;module=styln-russia-ukraine&amp;variant=show&amp;region=BELOW_MAIN_CONTENT&amp;block=storyline_flex_guide_recirc\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/cortinadefumaca.ambiental.media\/en-en-home-english\/\">T\u00fcst\u00fcd\u0259n p\u0259rd\u0259: Amazonda yan\u011f\u0131n v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u0259rind\u0259n t\u0259hlili son iki ild\u0259 bu iki hadis\u0259 aras\u0131nda ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 if\u015fa edir<\/a><em>, <\/em>Ambiental Media; (<a href=\"https:\/\/cortinadefumaca.ambiental.media\/methodology\/\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/investigates\/special-report\/global-pandemic-bats-jumpzones\/\">Yarasa Torpaqlar\u0131: Yeni pandemiyan\u0131n toxumlar\u0131 s\u0259pilir<\/a>, Reuters (<a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/investigates\/special-report\/global-pandemic-bats-methodology\/\">Metodologiya<\/a>)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>2. Peyk \u015f\u0259kill\u0259rini haradan \u0259ld\u0259 etm\u0259li<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li \u015f\u0259kill\u0259ri v\u0259 informasiyan\u0131 bir \u00e7ox yerd\u0259n almaq olar. \u018fvv\u0259lc\u0259 biz siz\u0259 jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz b\u0259zi resurslar\u0131, sonra is\u0259 \u00f6z siyah\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 onlardan istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6m\u0259k\u00e7i l\u00f6vh\u0259cikl\u0259ri t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yik.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Resurslar&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.journaliststoolbox.org\/category\/mapping-resources\/\">X\u0259rit\u0259 resurslar\u0131 arxivi \u2013 jurnalistin al\u0259t qutusu<\/a>, AB\u015e-\u0131n&nbsp; <a href=\"https:\/\/www.journaliststoolbox.org\/\">Pe\u015f\u0259kar Jurnalistl\u0259r C\u0259miyy\u0259tinin <\/a>&nbsp;x\u0259rit\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f resurs siyah\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/docs.google.com\/spreadsheets\/d\/18rtqh8EG2q1xBo2cLNyhIDuK9jrPGwYr9DI2UncoqJQ\/edit#gid=1083965041\">Bellingcat\u201din onlyan Ara\u015fd\u0131rma Al\u0259t Qutusu<\/a> x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259, peyk, m\u0259kan v\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bax\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn 70-d\u0259n art\u0131q m\u0259nb\u0259y\u0259 ba\u011flant\u0131s\u0131 olan s\u0259n\u0259ddir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gisgeography.com\/free-satellite-imagery-data-list\/\">15 pulsuz peyk \u015f\u0259kill\u0259ri informasiya m\u0259nb\u0259yi<\/a> h\u0259min m\u0259nb\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u00fc v\u0259 z\u0259if t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 dair izahat verir. El\u0259c\u0259 d\u0259, <a href=\"https:\/\/gisgeography.com\/\">GISGeography<\/a>&nbsp; <a href=\"https:\/\/gisgeography.com\/open-source-remote-sensing-software-packages\/\">13 m\u0259saf\u0259d\u0259n axtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn proqram t\u0259minatlar\u0131 paketinin a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259rini <\/a>&nbsp;t\u0259qdim edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"http:\/\/skywatch.com\">SkyWatch<\/a>-un <a href=\"https:\/\/skywatch.com\/free-sources-of-satellite-data\/\">10 \u0259n yax\u015f\u0131 pulsuz peyk informasiyas\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259ri<\/a> d\u0259 kommersiya peyk informasiyas\u0131 aqreqatorudur v\u0259 pulsuz peyk informasiyas\u0131 ver\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rin m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259rini y\u0131\u011fcam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir edir. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/eos.com\/blog\/free-satellite-imagery-sources\/#:~:text=Maxar%2520satellites%2520provide%2520high%252Dresolution%2520satellite%2520imagery%2520free%2520of%2520charge\">Pulsuz peyk \u015f\u0259kill\u0259ri: M\u0259lumat provayderl\u0259ri v\u0259 b\u00fct\u00fcn ehtiyaclar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nb\u0259l\u0259r<\/a>&nbsp; apar\u0131c\u0131 \u015f\u0259kil m\u0259nb\u0259l\u0259rinin t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 m\u00fcqayis\u0259sini k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f kommersiya peyk \u015firk\u0259ti olan <a href=\"https:\/\/eos.com\/eossat\/\">EOS Data Analytics<\/a> t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015f t\u0259hlil vasit\u0259sil\u0259 t\u0259qdim edir.&nbsp; Bu b\u0259l\u0259d\u00e7i hans\u0131 pulsuz provayderin sizin t\u0259l\u0259biniz\u0259 tam uy\u011fun xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rdiyini bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259la vasit\u0259dir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Apar\u0131c\u0131 provayderl\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Google, Bing, Yandex v\u0259 ba\u015fqalar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Google, Bing, Yandex v\u0259 ba\u015fqa \u015firk\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0259n x\u0259rit\u0259 m\u0259hsullar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 t\u0259klif etdikl\u0259ri peyk \u015f\u0259kil\u0259ri i\u015f\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas n\u00f6qt\u0259dir.&nbsp; Bunlar jurnalistin istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi g\u00fccl\u00fc al\u0259tl\u0259rdir. Onlar x\u00fcsusil\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 fotolar il\u0259 birlikd\u0259 i\u015fl\u0259nildikd\u0259, siz\u0259 \u0259razi il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259sna imkanlar yarad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar foto v\u0259 videolar\u0131n geolokasiyas\u0131n\u0131 aparark\u0259n jurnalistl\u0259rin kar\u0131na g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Axtar\u0131\u015f m\u00fch\u0259rrikl\u0259ri Maxar v\u0259 ya Airbus kimi kommersiya provayderl\u0259rinin y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li t\u0259svirl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r, lakin \u00e7ox zaman bu \u015f\u0259kill\u0259r bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l v\u0259 ya da uzun m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 \u00e7\u0259kildikl\u0259rind\u0259n k\u00f6hn\u0259lmi\u015f ola bilir. Daha yax\u0131nlarda \u00e7\u0259kilmi\u015f y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li \u015f\u0259kill\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn siz h\u0259min \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 birba\u015fa i\u015fl\u0259m\u0259lisiniz (a\u015fa\u011f\u0131da oxuyun).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ehtiyatl\u0131 olun: B\u0259z\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n \u015f\u0259kill\u0259ri senzuraya m\u0259ruz qoyurlar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, bir ne\u00e7\u0259 m\u0259nb\u0259d\u0259 yoxlama aparmaq m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u201cBuzzFeed News\u201d bel\u0259 yoxlaman\u0131n <a href=\"https:\/\/www.buzzfeednews.com\/article\/alison_killing\/satellite-images-investigation-xinjiang-detention-camps?bfsource=relatedmanual\">b\u00f6y\u00fck bir x\u0259b\u0259r\u0259<\/a> g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Provayderl\u0259r siyah\u0131s\u0131nda birinci yeri \u201cGoogle\u201dun bir ne\u00e7\u0259 m\u0259hsulu tutur. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.google.com\/intl\/en_uk\/earth\/versions\/\">Google Earth Pro<\/a> son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fch\u00fcm resursdur. Burada siz m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda \u00e7\u0259kilmi\u015f v\u0259 \u00e7ox zaman y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li \u015f\u0259kill\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r sala bil\u0259rsiniz. Siz h\u0259m\u00e7inin yeni informasiya il\u0259 k\u00f6hn\u0259 \u015f\u0259kili m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz. X\u0259tke\u015f al\u0259ti obyektl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259ni hesablama\u011f\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Buraya, \u0259g\u0259r varsa, \u201cGoogle Street View\u201d \u015f\u0259kil\u0259ri d\u0259 daxildir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.google.com\/maps\">Google Maps<\/a>&nbsp; \u201cGoogle Earth Pro\u201d t\u0259tbiqin\u0259 yararl\u0131 \u0259lav\u0259dir, bel\u0259 ki, onda k\u00fc\u00e7\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f \u015f\u0259kill\u0259rin tarixi arxivi var. Bu arxivd\u0259n a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259 ara\u015fdr\u0131malar\u0131 zaman\u0131 v\u0259 peyk \u015f\u0259kill\u0259rinin yerd\u0259 yoxlan\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 etm\u0259k faydal\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/earthengine.google.com\/\">Google Earth Engine<\/a> (GEE) n\u0259h\u0259ng peyk \u015f\u0259kill\u0259ri, m\u0259saf\u0259d\u0259n axtar\u0131\u015f v\u0259 elmi m\u0259lumatlar <a href=\"https:\/\/developers.google.com\/earth-engine\/datasets\">kitabxanas\u0131na<\/a> malikdir. Ondan Yer k\u00fcr\u0259si s\u0259thind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n vaxt \u0259rzind\u0259&nbsp; qlobal, regional v\u0259 yerli s\u0259viyy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri g\u00f6rm\u0259k, \u00f6l\u00e7m\u0259k v\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 oluna bil\u0259r. Bu resursdan istifad\u0259ni \u00f6yr\u0259nm\u0259k ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha \u00e7ox vaxt apara bil\u0259r. Bu haqda a\u015fa\u011f\u0131da softver b\u00f6lm\u0259sind\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7aca\u011f\u0131q.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Google-dan ba\u015fqa x\u0259rit\u0259 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si kimi peyk imicl\u0259ri t\u0259klif ed\u0259n dig\u0259r vacib m\u0259nb\u0259l\u0259r bunlard\u0131r:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.apple.com\/maps\/\">Apple Maps<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.baidu.com\">Baidu<\/a>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.bing.com\/maps\">Bing Maps<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/yandex.com\/maps\/\">Yandex<\/a>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>H\u00f6kum\u0259tl\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Jurnalistl\u0259r Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Geoloji T\u0259dqiqat v\u0259 Avropa Kosmik F\u0259za Agentliyinin idar\u0259 etdiyi \u201cLandsat\u201d v\u0259 \u201cSentinel-2\u201d adl\u0131 Yerin m\u00fc\u015fahid\u0259 proqramlar\u0131ndan x\u0259b\u0259rdar olmal\u0131d\u0131rlar. Bu peykl\u0259r ki\u00e7ik obyektl\u0259ri g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u0259 yaram\u0131rlar, lakin hans\u0131sa regionda geni\u015fmiqyasl\u0131 transformasiyan\u0131 izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259la al\u0259tl\u0259r say\u0131l\u0131rlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLandset\u201d peykl\u0259ri 1972-ci ild\u0259n b\u0259ri Yerin \u0259traf\u0131nda f\u0131rlanaraq \u015f\u0259kill\u0259r \u00e7\u0259kir. \u201cLandsat 8\u201d v\u0259 \u201c<a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/11\/30\/how-environmental-journalists-can-use-nasas-new-landsat-9-satellite\/\">Landsat 9<\/a>\u201d 30 metr\u0259 imic icaz\u0259sin\u0259 malik son versiyalard\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ki \u201cSentinel-2\u201d peykind\u0259n birincisi 2015-ci ild\u0259 , ikincisi 2017-ci ild\u0259 orbit\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Bu peykl\u0259r 10 metr\u0259 imic icaz\u0259sin\u0259 malikdirl\u0259r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"979\" height=\"488\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/earthrise-satellite.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-282941 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 979px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 979\/488;\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Skrin\u015fot, foto: NASA on Unsplash<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Birlikd\u0259 \u201cLandsat\u201d v\u0259 \u201cSentinel\u201d uzun zaman k\u0259siyind\u0259 Yer \u00fcz\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n regional d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259kill\u0259r kolleksiyas\u0131 t\u0259klif edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu imicl\u0259r\u0259 bir ne\u00e7\u0259 internet sayt\u0131ndan baxmaq olar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, USGS&nbsp; <a href=\"https:\/\/landsatlook.usgs.gov\">LandsatLook<\/a> sayt\u0131na malikdir. Sentinelin \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 is\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n&nbsp; <a href=\"https:\/\/dataspace.copernicus.eu\">Copernicus Data Space Ecosystem<\/a> sayt\u0131nda baxmaq olar. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Daha bir faydal\u0131 sayt kimi \u201cSentinelHub\u201d\u0131n <a href=\"https:\/\/apps.sentinel-hub.com\/eo-browser\/?zoom=10&amp;lat=41.9&amp;lng=12.5&amp;themeId=DEFAULT-THEME&amp;toTime=2023-07-13T08:11:24.280Z\">EO Browser<\/a> sayt\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k olar. Burada h\u0259m \u201cLandsat\u201d, h\u0259m \u201cSentinel-2\u201dnin peyk \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 baxa bil\u0259rsiniz. \u201cEO Browser\u201d h\u0259r bir \u015f\u0259kil \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r qrupla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f d\u0259stl\u0259r\u0259 malikdir. Onlar h\u0259r hans\u0131 m\u0259kan\u0131n bitki sistemi, \u015f\u0259h\u0259r zonas\u0131, su v\u0259 ya qar ya\u011fanda v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rini \u0259ks etdirir. \u201cSentinel Hub\u201d bu yax\u0131nlarda \u201cPlanet Labs\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f \u201cSinergise\u201d \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tinin m\u0259hsuludur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cEO Browser\u201d bir s\u0131ra ba\u015fqa peyk proqramlar\u0131ndan al\u0131nan informasiyaya malikdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, siz SAR-dan istifad\u0259 ed\u0259n \u201cSentinel-1\u201d peykind\u0259n v\u0259 ya havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sini \u00f6l\u00e7\u0259n \u201cSentinel-5\u201d peykind\u0259n informasiyaya baxa bil\u0259rsiniz.&nbsp; Bu, h\u00f6kum\u0259t m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n al\u0131na bil\u0259n geni\u015f \u00e7e\u015fidli informasiya il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun m\u0259nb\u0259dir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>NASA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.earthdata.nasa.gov\">NASA EarthData<\/a>: AB\u015e Milli Aeronavtika v\u0259 Kosmik F\u0259za Administrasiyas\u0131 peyk informasiyas\u0131 d\u0259stl\u0259rinin v\u0259 informasiya m\u0259hsullar\u0131n\u0131n geni\u015f kolleksiyas\u0131n\u0131 t\u0259klif edir. <a href=\"https:\/\/worldview.earthdata.nasa.gov\/\">NASA Worldview<\/a> b\u00f6y\u00fck sayda peykl\u0259rd\u0259n real vaxta yax\u0131n y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li \u015f\u0259kill\u0259r t\u0259qdim ed\u0259n interaktiv al\u0259tdir. Bura Yer k\u00fcr\u0259si f\u0131rlanark\u0259n onun yaln\u0131z bir hiss\u0259sin\u0259 fokuslanan geostasionar peykl\u0259r daxildir. Bu peykl\u0259r hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259sini v\u0259 ya me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 fasil\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir. \u201cWorldview\u201d ixtisasla\u015fm\u0131\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 v\u0259 vizualizasiya al\u0259tl\u0259rin\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, yan\u011f\u0131nlar\u0131 izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn <a href=\"https:\/\/earthdata.nasa.gov\/earth-observation-data\/near-real-time\/firms\">FIRMS<\/a> v\u0259 ya metan buxarlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp; <a href=\"https:\/\/earth.jpl.nasa.gov\/emit\">EMIT<\/a> kimi al\u0259tl\u0259r\u0259 linkl\u0259r t\u0259qdim edir. Buradan h\u0259m d\u0259 onlarla NASA m\u0259lumat m\u0259rk\u0259zl\u0259rin\u0259 v\u0259 onlarla \u0259laq\u0259li m\u0259lumat m\u0259hsullar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <a href=\"https:\/\/neo.gsfc.nasa.gov\/\">&nbsp;NASA Earth Observations<\/a> atmosfer, torpaq, okean, enerji, \u0259traf m\u00fchit v\u0259 sair\u0259 haqq\u0131nda 50-d\u0259n \u00e7ox informasiya d\u0259stin\u0259 malik daha bir portald\u0131r. Portaldan istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn agentlik m\u00f6vzular \u00fczr\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, bioloji m\u00fcxt\u0259liflik, &nbsp;<a href=\"https:\/\/www.earthdata.nasa.gov\/learn\/toolkits\">informasiya al\u0259t qutular\u0131<\/a> haz\u0131rlay\u0131b. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>NOAA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.nesdis.noaa.gov\/news\/earth-day-explore-our-amazing-world-above\">NOAA National Environmental Satellite, Data, and Information Service<\/a>: AB\u015e-\u0131n Milli Okean v\u0259 Atmosfer Administrasiyas\u0131 iqlim, hava v\u0259 \u0259traf m\u00fchit \u00fcz\u0259rind\u0259 ixtisasla\u015faraq, toplad\u0131\u011f\u0131 qlobal peyk imicl\u0259ri v\u0259 m\u0259lumata daxil olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 interfeys t\u0259qdim edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>USGS<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/earthexplorer.usgs.gov\/\">USGS Earth Explorer<\/a><strong>: <\/strong>&nbsp;Yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u201cLandsatLook\u201d interfeysin\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, \u201cUSGS Earth Explorer\u201d vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcxt\u0259lif informasiya d\u0259stl\u0259rin\u0259 daxil olmaq imkan\u0131 yarad\u0131r. \u201cGISGeography\u201dnin&nbsp; <a href=\"https:\/\/gisgeography.com\/usgs-earth-explorer-download-free-landsat-imagery\/\">b\u0259l\u0259d\u00e7isi <\/a>&nbsp;\u201cEarth Explorer\u201dd\u0259n istifad\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i rolunu oynaya bil\u0259r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6d\u0259ni\u015fli provayderl\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pulsuz \u201cLandsat\u201d v\u0259 \u201cSentinel\u201d irimiqyasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259la al\u0259tl\u0259r olsalar da, daha detall\u0131 t\u0259hlil \u00fc\u00e7\u00fcn kommersiya provayderl\u0259rind\u0259n imicl\u0259ri almaq laz\u0131m g\u0259lir. \u201cAssociated Press\u201d 2015-ci ild\u0259 Papua Yeni Qvineyada <a href=\"https:\/\/www.geospatialworld.net\/prime\/interviews\/martha-mendoza-calls-for-closer-collaboration-between-geospatial-and-journalism-communities\/\">bal\u0131q\u00e7\u0131 katerl\u0259rind\u0259 qullar\u0131n i\u015fl\u0259dilm\u0259sini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn<\/a>, \u201cReuters\u201d 2022-ci ild\u0259 Efiopiyada etnik tiqrayanlar\u0131n saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rd\u0259 <a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/investigates\/special-report\/ethiopia-conflict-prisoners\/#:~:text=Thousands%2520of%2520ethnic%2520Tigrayans%2520have%2520been%2520held%2520without%2520trial%2520in%2520makeshift%2520prisons%2520as%2520Ethiopia%25E2%2580%2599s%2520government%2520battles%2520a%252019%252Dmonth%252Dold%2520insurgency.%2520At%2520least%252017%2520people%2520have%2520died%252C%2520Reuters%2520reporting%2520shows.%25C2%25A0Around%25209%252C000%2520remain%2520in%2520detention.\">qeyri-insani \u015f\u0259rait haqq\u0131nda \u015fahidl\u0259rin dedikl\u0259rini yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn<\/a> m\u0259hz kommersiya \u015firk\u0259tl\u0259rinin imicl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etmi\u015fdi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u0259tn yaz\u0131lark\u0259n \u201c<a href=\"https:\/\/www.maxar.com\/\">Maxar Technologies<\/a>\u201d v\u0259 \u201c<a href=\"https:\/\/www.intelligence-airbusds.com\">Airbus<\/a>\u201d \u0259n y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li imicl\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r hesab edilirl\u0259r. Peyk \u015f\u0259kill\u0259rinin keyfiyy\u0259ti 30 santimetrdir. H\u0259r birinin bu imicl\u0259rin saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 portal\u0131 vard\u0131r, lakin onlara baxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015firk\u0259tin m\u0259tbuat xidm\u0259tin\u0259 v\u0259 ya sat\u0131\u015f agentl\u0259rind\u0259n birin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/www.planet.com\">Planet Labs<\/a>\u201din 3.7 metrlik icaz\u0259y\u0259 malik \u00e7oxsayl\u0131 peykl\u0259ri Yer k\u00fcr\u0259sinin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn s\u0259thini h\u0259r g\u00fcn m\u00fc\u015fahid\u0259 edir. \u015eirk\u0259t el\u0259c\u0259 d\u0259 50 santimetr icaz\u0259 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n bir ne\u00e7\u0259 peyk\u0259 d\u0259 malikdir. Onlar yaln\u0131z spesifik tap\u015f\u0131r\u0131q ald\u0131qdan sonra \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kirl\u0259r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/www.capellaspace.com\/\">Capella Space<\/a>\u201d y\u00fcks\u0259k icaz\u0259li SAR \u015f\u0259kill\u0259ri \u00e7\u0259kir. \u0130caz\u0259 50 santimetrd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/www.blacksky.com\/\">BlackSky<\/a>\u201d peykl\u0259rin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar ver\u0259 v\u0259 90 d\u0259qiq\u0259 i\u00e7ind\u0259 m\u0259lumat ala bilir. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Peyk \u015f\u0259kill\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259krar sat\u0131\u015f agentl\u0259rind\u0259n almaq olar:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.shadowbreakintl.com\/\">Shadowbreak<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/eos.com\/\">EOS Data Analytics<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.descarteslabs.com\/\">Descartes Labs<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/earthrise.media\/about\/\">EarthRise Media<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/imagehunter.apollomapping.com\/\">Image Hunter<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/skywatch.com\/\">SkyWatch<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qeyri-kommersiya qurumlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.info-res.org\/\">\u0130nformasiya Dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 M\u0259rk\u0259zi<\/a> insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri, dezinformasiya v\u0259 onlayn t\u0259qib hallar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 i\u015find\u0259 m\u0259tbuatla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Onun x\u00fcsusi layih\u0259si olan \u201c<a href=\"https:\/\/eyesonrussia.org\/\">Eyes on Russia Map<\/a>\u201d (G\u00f6zl\u0259r Rusiyada X\u0259rit\u0259si) Ukraynadak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin izl\u0259nilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/globalfishingwatch.org\/\">Qlobal Bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n M\u00fc\u015fahid\u0259si<\/a> okeanlarda insan f\u0259aliyy\u0259tini izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn peyk \u015f\u0259kill\u0259ri, informasiya d\u0259stl\u0259ri v\u0259 kodlar\u0131na pulsuz giri\u015f t\u0259min edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.globalforestwatch.org\/\">Qlobal Me\u015f\u0259l\u0259rin M\u00fc\u015fahid\u0259si<\/a> me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rinin azalmas\u0131 v\u0259 yox olmas\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn peyk \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 v\u0259 t\u0259hlil s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 pulsuz giri\u015f t\u0259min edir. O, el\u0259c\u0259 d\u0259 maraq do\u011furan \u0259razil\u0259rd\u0259 hans\u0131sa d\u0259yi\u015fiklik bar\u0259d\u0259 siz\u0259 siqnal g\u00f6nd\u0259ri\u015fi yaratmaq imkan\u0131 da yarad\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.radiant.earth\/\">Nurlu Yer K\u00fcr\u0259si Fondu<\/a> peyk, dron v\u0259 havadan \u00e7\u0259kilmi\u015f imicl\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0259tl\u0259r v\u0259 t\u0259limatlar t\u0259qdim edir. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259sas diqq\u0259ti iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 v\u0259 t\u0259bi\u0259tin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lib. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/resourcewatch.org\/\">Resurs M\u00fc\u015fahid\u0259si<\/a> iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si, yoxsulluq, miqrasiya v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qeyri-sabitliyi kimi geni\u015f sayda m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn pulsuz v\u0259 endiril\u0259 bil\u0259n informasiya d\u0259stl\u0259ri v\u0259 vizualizasiya al\u0259tl\u0259r t\u0259klif edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/skytruth.org\">SkyTruth<\/a>\u201d ara\u015fd\u0131rma layih\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan t\u0259bi\u0259ti m\u00fchafiz\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Email \u00fcnvan\u0131&nbsp; <a href=\"mailto:media@skytruth.com\">media@skytruth.org<\/a>. \u201cSkytruth\u201d <a href=\"https:\/\/www.skytruth.org\/about\/in-the-news\/\">jurnalistl\u0259rl\u0259 birg\u0259 layih\u0259l\u0259rin<\/a> xronikas\u0131n\u0131 apar\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img decoding=\"async\" width=\"1109\" height=\"738\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/new-york-satellite-image-nasa-43569-unsplash.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-282938 lazyload\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" style=\"--smush-placeholder-width: 1109px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 1109\/738;\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Skrin\u015fot, foto: NASA on Unsplash<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. Softver<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Co\u011frafi \u0130nformasiya Sistemind\u0259n (GIS) istifad\u0259ni \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 siz peyk \u015f\u0259kill\u0259ri v\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f informasiyadan daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 faydalana bil\u0259rsiniz. A\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n GIS softverl\u0259ri siz\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif kateqoriyalar\u0131n\u0131 yaratmaq v\u0259 onlar\u0131n m\u0259kan t\u0259hlilini aparmaq imkan\u0131 verir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.esri.com\/en-us\/home\">Esri<\/a> GIJN il\u0259 s\u0259xav\u0259tli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcqavil\u0259 \u0259sas\u0131nda \u00fczv t\u0259\u015fkilatlara \u015f\u0259kill\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259r yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cArcGIS\u201d softverind\u0259n istifad\u0259y\u0259 pulsuz lisenziya verir. Daha \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn buradan GIJN-\u0259 m\u00fcraci\u0259t edin.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/qgis.org\">QGIS<\/a> geni\u015f istifad\u0259 olunan a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259 GIS desktop softveridir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/cran.r-project.org\">R<\/a> v\u0259 <a href=\"https:\/\/www.python.org\">Python<\/a> vektor v\u0259 raster t\u0259hlilini aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f kitabxana resursuna malik proqram dill\u0259ridir. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/earthengine.google.com\">Google Earth Engine<\/a> (yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n) istifad\u0259y\u0259 haz\u0131r petabaytlar h\u0259cmind\u0259 \u015f\u0259kill\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259n al\u0131nan m\u0259lumata malikdir. Siz \u00f6z \u015f\u0259kill\u0259rinizi v\u0259 vektor fayllar\u0131n\u0131z\u0131 da bura y\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259rsiniz. Bu n\u0259h\u0259ng sayda m\u0259lumat\u0131n t\u0259hlilini m\u00fcmk\u00fcn ed\u0259n tammiqyasl\u0131 GIS softveridir. Lakin bel\u0259 b\u00f6y\u00fck bir \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 tam yiy\u0259l\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259rgin t\u0259dris proqram\u0131 t\u0259l\u0259b olunur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u200b\u200b\u201c<a href=\"https:\/\/newsinitiative.withgoogle.com\/\">Google News Initiative<\/a>\u201d jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn GEE-nin bir \u00e7ox funksiyalar\u0131na dair <a href=\"https:\/\/newsinitiative.withgoogle.com\/resources\/trainings\/environmental-journalism\/google-earth-timelapse-observing-change\/\">silsil\u0259 d\u0259rslikl\u0259r <\/a>&nbsp;haz\u0131rlay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201ctime lapse\u201d (vaxt\u0131n ke\u00e7diyini g\u00f6st\u0259r\u0259n) videolar\u0131 nec\u0259 yaratmaq, a\u011fac\u0131n yarpaq \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn d\u0259yi\u015fm\u0259sinin m\u00fc\u015fahid\u0259si v\u0259 bal\u0131q s\u00fcr\u00fcl\u0259rinin miqrasiyas\u0131n\u0131n izl\u0259nilm\u0259si. \u201cGoogle\u201d da <a href=\"https:\/\/developers.google.com\/earth-engine\/guides\/getstarted\">izahlar v\u0259 d\u0259rslikl\u0259r <\/a>silsil\u0259l\u0259rini t\u0259rtib edib. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n ki, GEE-nin <a href=\"https:\/\/earthengine.google.com\/platform\/\">Kod redaktorundan<\/a> istifad\u0259 \u201cJavaScript\u201d il\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131q t\u0259l\u0259b edir. Siz GEE il\u0259 <a href=\"https:\/\/r-spatial.github.io\/rgee\/index.html\">R<\/a> v\u0259 <a href=\"https:\/\/developers.google.com\/earth-engine\/python_install\">Python<\/a> vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259rsiniz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. B\u0259l\u0259d\u00e7il\u0259r, d\u0259rslikl\u0259r v\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7i l\u00f6vh\u0259cikl\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/gisgeography.com\/google-earth-engine\/\">Google Earth Engine\u201d: Na\u015f\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7evik b\u0259l\u0259d\u00e7i<\/a>&nbsp; \u201c<a href=\"https:\/\/gisgeography.com\/\">GIS Geography<\/a>\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f icmal v\u0259 add\u0131mbaadd\u0131m d\u0259rslikdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"http:\/\/bit.ly\/bcattools\">Bellingcat\u201din Onlyan Ara\u015fd\u0131rma Al\u0259t Qutusu<\/a> b\u00f6y\u00fcl sayda kosmos jurnalistikas\u0131 resurslar\u0131 daxil olmaqla, a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259hqiqat aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flayan resurslar y\u0131\u011f\u0131m\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/www.eefabook.org\/\">Google Earth Engine\u201d il\u0259 Buludda M\u0259nzill\u0259n\u0259r\u0259k M\u0259saf\u0259d\u0259n M\u0259lumat Al\u0131nmas\u0131 <\/a>&nbsp;pulsuz internet d\u0259rsliyidir. Onun m\u0259qs\u0259di sizi na\u015f\u0131 birind\u0259n ekspert istifad\u0259\u00e7iy\u0259 \u00e7evirm\u0259kdir. D\u0259rsliyin m\u00fc\u0259llifi \u0259traf m\u00fchit elml\u0259ri professoru v\u0259 San Fransisko Universitetind\u0259 \u201c<a href=\"https:\/\/www.usfca.edu\/arts-sciences\/research\/facilities-labs\/geospatial-analysis-lab\">Geospatial Analysis<\/a>\u201d laboratoriyas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri David Saahd\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/skywatch.com\/real-time-satellite-data\/\">Real vaxtda peyk m\u0259lumat\u0131 nec\u0259 olur? <\/a>&nbsp;\u00e7ox sad\u0259 dild\u0259 Yer k\u00fcr\u0259si \u0259traf\u0131nda d\u00f6vr\u0259 vuran peykl\u0259rin say\u0131, n\u00f6v\u00fc v\u0259 onlardan al\u0131nan informasiyan\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumat verir. B\u0259l\u0259d\u00e7ini kommersiya peyk aqreqasiya \u015firk\u0259ti olan \u201c<a href=\"https:\/\/skywatch.com\/\">Skywatch<\/a>\u201d haz\u0131rlay\u0131b.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"940\" height=\"629\" data-src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/yemen-storm-nasa-63030-unsplash.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-282935 lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 940px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 940\/629;width:940px;height:629px\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Skrin\u015fot, foto: NASA on Unsplash<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/institute.aljazeera.net\/en\/ajr\/article\/2191\">Peyk \u015f\u0259kill\u0259rinin t\u0259hlili <\/a>&nbsp;<a href=\"https:\/\/institute.aljazeera.net\/\">Al Jazeera Media \u0130nstitutu<\/a> t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f x\u0259b\u0259r yazma prosesinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn peyk \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259n istifad\u0259 haqq\u0131nda ill\u00fcstrasiyal\u0131 izahatd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/kit.exposingtheinvisible.org\/en\/index.html\">G\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259ni g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u2013 D\u0259st<\/a> jurnalistl\u0259r, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar v\u0259 f\u0259allar \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c<a href=\"https:\/\/www.tacticaltech.org\/\">Tactical Tech<\/a>\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rma texnikalar\u0131na dair b\u0259l\u0259d\u00e7idir. Bu m\u00f6vzulara x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirin: <a href=\"https:\/\/www.tacticaltech.org\/\">Peyk ara\u015fd\u0131rmas\u0131na ba\u015flayark\u0259n<\/a> v\u0259 <a href=\"https:\/\/kit.exposingtheinvisible.org\/en\/maps.html\">A\u015fkar olan\u0131n arxas\u0131nda duran\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259<\/a> v\u0259&nbsp; <a href=\"https:\/\/kit.exposingtheinvisible.org\/en\/geolocation.html\">geolokasiya metodlar\u0131: Add\u0131mbaadd\u0131m B\u0259l\u0259d\u00e7i<\/a>. &nbsp;Bu yaz\u0131lar\u0131n m\u00fc\u0259llifi memar v\u0259 Pulitzer m\u00fckafat\u0131 qalibi jurnalist Alison Killingdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2023\/05\/08\/tips-using-satellite-imagery-forensic-investigations-evidence-lab\/\">M\u0259hk\u0259m\u0259 ekspertizas\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda peyk \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259n istifad\u0259y\u0259 dair m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r, \u201cAmnesty International\u201d\u0131n D\u0259lil Lab &#8211; GIJN<\/a> \u201cAmnesty International\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n 2022-ci ild\u0259 Beyn\u0259lxalq Jurnalistika Festival\u0131nda edilmi\u015f <a href=\"https:\/\/www.journalismfestival.com\/programme\/2023\/satellite-imagery-for-crisis-reporting\">prezentasiyan\u0131n <\/a>&nbsp;x\u00fclas\u0259sidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/apollomapping.com\/free-imagery-gis-data-viewers\">Hava \u2013 Peyk \u015e\u0259kill\u0259ri v\u0259 GIS Bax\u0131\u015f Platformalar\u0131<\/a> <a href=\"https:\/\/apollomapping.com\/\">Apollo Mapping<\/a> t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlan\u0131b. O, iki apar\u0131c\u0131 pulsuz GIS v\u0259 bax\u0131\u015f platoformalar\u0131 olan QGIS v\u0259 \u201cGoogle Earth\u201d istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 revyular, endirm\u0259 linkl\u0259ri v\u0259 \u015f\u0259kill\u0259rin y\u00fckl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 dair t\u0259limatlar t\u0259qdim edir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2022\/06\/06\/10-tips-for-using-geolocation-and-open-source-data-to-fuel-investigations\/\">Geolokasiya v\u0259 a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259 m\u0259lumatlar\u0131ndan ara\u015fd\u0131rman\u0131z\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259y\u0259 dair 10 m\u0259sl\u0259h\u0259t &#8211; GIJN<\/a> imicl\u0259rin t\u0259hlili haqq\u0131nda 2022-ci il Beyn\u0259lxalq Jurnalistika Festival\u0131nda&nbsp; <a href=\"https:\/\/www.info-res.org\/\">\u0130nformasiya Dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 M\u0259rk\u0259zinin <\/a>prezentasiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda t\u0259rtib edilib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/11\/03\/how-to-expose-lies-from-the-skies-using-satellites-and-drones\/#:~:text=GIJC21%2520Tips%2520for%2520Investigating%2520with%2520Aerial%2520Imagery\">Peyk v\u0259 dronlar vasit\u0259sil\u0259 s\u0259malardan yalanlar\u0131 nec\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmal\u0131 &#8211; GIJN<\/a> havadan \u00e7\u0259kilmi\u015f materiallardan istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn <a href=\"https:\/\/gijc21.gijn.org\/\">2021-ci il Qlobal Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Jurnalistika Konfrans\u0131nda<\/a> s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015f ideyalar v\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0131nda yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/aifromabove.notion.site\/aifromabove\/A-Journalist-s-Guide-to-using-AI-Satellite-Imagery-for-Storytelling-c32a310269124f069da96b73e872e574\">S\u00fcni intellekt+peyk \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 hekay\u0259ni dan\u0131\u015fma\u011fa dair Jurnalist B\u0259l\u0259d\u00e7isi<\/a> s\u00fcni intellekt v\u0259 peyk \u015f\u0259kill\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn praktik add\u0131mlar v\u0259 i\u015f c\u0259dv\u0259li t\u0259qdim edir. Bu b\u0259l\u0259d\u00e7i <a href=\"https:\/\/www.lse.ac.uk\/media-and-communications\/polis\/JournalismAI\/2021-Collab-Challenges#:~:text=The%2520Collab%2520Challenges%2520are%2520a,the%2520use%2520of%2520AI%2520technologies.\">2021-ci ild\u0259&nbsp; Jurnalistika v\u0259 S\u00fcni \u0130ntellekt aras\u0131nda \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131<\/a> t\u0259dbirind\u0259ki bir layih\u0259 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/geemap.org\/workshops\/SciPy_2023\/\">Earth Engine\u201d v\u0259 Geemap il\u0259 Buludda M\u0259nzill\u0259nmi\u015f Geospatial Analiz\u0259 Giri\u015f<\/a> daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b, yeddi sessiyadan ibar\u0259t d\u0259rsliy\u0259 v\u0259 detall\u0131 d\u0259st\u0259k materiallar\u0131na linkl\u0259rl\u0259 t\u0259min edir. H\u0259min d\u0259rsliyin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri Qiu\u015fenq Vu v\u0259 Stiv Qrinberqdir. Burada izl\u0259diyiniz koordinatlar aid peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n avtomatik olaraq a\u015fkar edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn <a href=\"https:\/\/yoninachmany-streamlit-geospatial-streamlit-app-1qn4j9.streamlit.app\/\">Streamlit<\/a> al\u0259tind\u0259n istifad\u0259y\u0259 dair t\u0259limatlar da var.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/03\/15\/my-favorite-tools-geo-journalist-gustavo-faleiros\/\">M\u0259nim \u0259n \u00e7ox sevdiyim al\u0259tl\u0259r: Geo-Jurnalist Qustavo Faleyros &#8211; GIJN<\/a> Braziliyal\u0131 jurnalist v\u0259 \u0259traf m\u00fchit \u00fczr\u0259 ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 redaktor Qustavo Faleyros GIJN-\u0259 2021-ci ild\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259d\u0259 peyk \u015f\u0259kill\u0259ri v\u0259 m\u0259lumat\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si, x\u0259rit\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 vizualizasiyas\u0131nda istifad\u0259 etdiyi al\u0259tl\u0259rd\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00f6vzu \u00fczr\u0259 resurslar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fcnaqi\u015f\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2023\/04\/19\/reporters-guide-investigating-war-crimes-open-source-research\/\">Jurnalistin M\u00fcharib\u0259 Cinay\u0259tl\u0259rinin Ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair B\u0259l\u0259d\u00e7isi: A\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259 t\u0259dqiqat\u0131<\/a>, GIJN<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.bellingcat.com\/resources\/2022\/10\/04\/scorched-earth-using-nasa-fire-data-to-monitor-war-zones\/\">Yanm\u0131\u015f Torpaq: NASA-n\u0131n yan\u011f\u0131n m\u0259lumatlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 m\u00fcharib\u0259 zonalar\u0131n\u0131n monitorinqi<\/a>, Bellingcat<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 \u0259traf m\u00fchit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/11\/30\/how-environmental-journalists-can-use-nasas-new-landsat-9-satellite\/\">\u018ftraf m\u00fchit bar\u0259d\u0259 yazan jurnalistl\u0259r NASA-n\u0131n yeni \u201cLandsat 9\u201d peykind\u0259n nec\u0259 istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r<\/a>, GIJN&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<a href=\"https:\/\/newsinitiative.withgoogle.com\/resources\/trainings\/introduction-to-google-earth-engine\/\">Google News Initiative\u201d: \u018ftraf M\u00fchit Jurnalistikas\u0131<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2023\/04\/24\/new-sources-emerge-tracking-methane-emissions-satellites\/\">Metan emissiyalar\u0131n\u0131 peykl\u0259rl\u0259 izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u0259nb\u0259l\u0259r peyda olur<\/a>, GIJN<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2022\/06\/02\/how-they-did-it-uncovering-a-vast-network-of-illegal-mining-in-venezuela\/\">Bunu nec\u0259 etdil\u0259r: Venesuelada iri qanunsuz m\u0259d\u0259n \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin a\u015fkar edilm\u0259si<\/a>, GIJN (El Pa\u00eds and Armando.info)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2022\/10\/13\/investigating-rainforest-destruction-finding-illegal-airstrips-using-machine-learning\/#:~:text=RIN%2520Fellow%2520Hyury%2520Potter%2520has%2520been%2520reporting%2520on%2520the%2520link%2520between%2520clandestine%2520airstrips%2520and%2520illegal%2520mines%2520in%2520the%2520Brazilian%2520Amazon%2520for%2520the%2520past%2520two%2520years.%2520At%2520the%2520beginning%2520of%2520his%2520investigation%252C%2520he%2520faced%2520a%2520conundrum%253A%2520How%2520do%2520you%2520find%2520hidden%252C%2520illegal%2520airstrips%2520in%2520the%2520vast%2520Amazon%2520rainforest%253F\">Tropik me\u015f\u0259l\u0259rin m\u0259hvinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131: S\u00fcni intellektl\u0259 qanunsuz t\u0259yyar\u0259 zolaqlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131<\/a>, Pulitzer M\u0259rk\u0259zi&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2023\/05\/08\/tips-using-satellite-imagery-forensic-investigations-evidence-lab\/\">M\u0259hk\u0259m\u0259 ekspertizas\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda peyk \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259n istifad\u0259y\u0259 dair m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r, \u201cAmnesty International\u201d\u0131n D\u0259lil Lab<\/a>, GIJN<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/library.theengineroom.org\/satellite-imagery-human-rights\/\">\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n monitorinqind\u0259 peyk \u015f\u0259kill\u0259rind\u0259n istifad\u0259<\/a>, \u201cThe Engine Room\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Quldarl\u0131q v\u0259 m\u0259cburi \u0259m\u0259k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC7826370\/\">\u00dcz Qab\u0131\u011f\u0131ndan: Peykl\u0259r d\u00fcnya \u00fczr\u0259 bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesind\u0259 m\u0259cburi \u0259m\u0259yin qlobal miqyas\u0131n\u0131 a\u015fkar ed\u0259 bil\u0259r<\/a>, Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259qiqiliyin yoxlan\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/06\/09\/deepfake-geography-how-ai-can-now-falsify-satellite-images\/\">Deepfake Co\u011frafiyas\u0131: S\u00fcni intellekt peyk imicl\u0259rini nec\u0259 sxtala\u015fd\u0131ra bil\u0259r<\/a>, GIJN<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2022\/04\/01\/insider\/verifying-images-of-the-war-in-ukraine.html\">Ukrayna m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki \u015f\u0259kill\u0259rin h\u0259qiqiliyinin yoxlan\u0131lmas\u0131<\/a>, \u201cThe New York Times\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><br><a href=\"https:\/\/www.bellingcat.com\/resources\/2020\/07\/17\/ghost-in-the-machine-from-chad-a-case-study-on-why-you-shouldnt-blindly-trust-tech\/\">Aparatda \u0259cinn\u0259: \u00c7adda hadis\u0259, niy\u0259 texnologiyaya kor-koran\u0259 etibar etm\u0259k olmaz<\/a>, Bellingcat<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu b\u0259l\u0259d\u00e7inin 2023-c\u00fc il n\u0259\u015frinin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri \u201cReuters\u201d agentliyinin m\u0259lumat jurnalistikas\u0131 &#8230; <\/p>\n<p class=\"read-more-container\"><a title=\"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0\" class=\"read-more button\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/#more-282931\" aria-label=\"Read more about Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0\">Davam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":282932,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":""},"library-category":[120],"class_list":["post-282931","library-entry","type-library-entry","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","library-category-arasdirmaci-jurnalistler-ucun-elave-resurslar","infinite-scroll-item","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0 - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0 - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bu b\u0259l\u0259d\u00e7inin 2023-c\u00fc il n\u0259\u015frinin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri \u201cReuters\u201d agentliyinin m\u0259lumat jurnalistikas\u0131 ... Davam\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-11-29T10:49:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1639\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"998\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/\",\"name\":\"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0 - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg\",\"datePublished\":\"2023-08-22T12:34:30+00:00\",\"dateModified\":\"2023-11-29T10:49:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg\",\"width\":1639,\"height\":998,\"caption\":\"X\u0259z\u0259r d\u0259nizi, foto: NASA on Unsplash\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/library-entry\\\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0 - MEYDAN.TV","robots":{"index":"noindex","follow":"follow"},"og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0 - MEYDAN.TV","og_description":"Bu b\u0259l\u0259d\u00e7inin 2023-c\u00fc il n\u0259\u015frinin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri \u201cReuters\u201d agentliyinin m\u0259lumat jurnalistikas\u0131 ... Davam\u0131","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_modified_time":"2023-11-29T10:49:35+00:00","og_image":[{"width":1639,"height":998,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/","name":"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0 - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg","datePublished":"2023-08-22T12:34:30+00:00","dateModified":"2023-11-29T10:49:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/satellite-nasa-89116-unsplash.jpg","width":1639,"height":998,"caption":"X\u0259z\u0259r d\u0259nizi, foto: NASA on Unsplash"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/library-entry\/peyk-melumatlarinin-tapilmasi-ve-istifadesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Peyk m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/library-entry\/282931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/library-entry"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/library-entry"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282932"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"library-category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/library-category?post=282931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}